Mantramahodadhi Sanskrit Devanagari

Mantramahodadhi – Sanskrit in Devanagari versammelt den Grundtext aller 25 Taraṅgas in der indischen Schrift. Gebete, Gottheitsmeditationen und Mantralehren stehen in ihrer überlieferten Reihenfolge. Wer Devanagari liest oder lernt, kann hier die vertrauten Namen und Lehren unmittelbar im Sanskrit wiederfinden. Die begleitende deutsche Übersetzung hilft, den Sinn zu erfassen und die Verbindung von Mantra, Hingabe und befreiender Erkenntnis zu verstehen.

Zur Mantramahodadhi-Ausgabe: Hauptartikel · Deutsche Übersetzung · Sanskrit IAST · Sanskrit Devanagari · Leseführer zu den 25 Taraṅgas · 108 inspirierende Verse und Mantras · Frühere IAST-Auswahl · Frühere Devanagari-Auswahl

Textumfang: Alle 25 Taraṅgas mit 3.344 nummerierten Einheiten und den Kapitelkolophonen. Die Druckzählung bleibt erhalten; Besonderheiten und unsichere Lesungen sind erläutert. Bei einzelnen problematischen Ritualanwendungen bietet die deutsche Fassung ausdrücklich gekennzeichnete, nichtanleitende Inhaltswiedergaben. Sie ist daher keine ausnahmslos wörtliche Vollübersetzung.

Ein Zugang zur Lektüre

Vergleiche einen kurzen Abschnitt mit derselben Versnummer in IAST und in der deutschen Übersetzung. So lassen sich Schriftbild, Laut und Bedeutung miteinander verbinden. Die indischen Ziffern an den Versenden gehören zur ursprünglichen Zählung; die vorangestellten Stellenangaben erleichtern das Auffinden.

Zum Einstieg eignen sich die Devanagari-Auswahl und ein bekanntes Gebet wie 22.152. Eine verstandene Zeile ist ein guter Anfang. Für die Aussprache und für besondere Mantraformen bleibt die mündliche Unterweisung wichtig. Die vorliegende Schriftfassung ist aus der am Druck bearbeiteten IAST-Lesefassung abgeleitet; Einzelheiten stehen im Quellenabschnitt.

Taraṅga 1 – Grundlagen der Mantra-Verehrung

Mahīdhara beginnt mit der Verneigung vor Gottheit und Guru. Er beschreibt die Vorbereitung des Menschen auf die Gottesverehrung, die Reinigung der Elemente und die Vergegenwärtigung der Lebenskräfte. Die Verehrung der Laute führt zur Mantra-Sadhana.

Verehrung und Eintritt in den heiligen Raum

Der Tag beginnt mit dem Gedenken an den Guru. Reinigung, Türverehrung und Sammlung bereiten die Begegnung mit der Gottheit vor.

Japa als gesammelte Hinwendung.

1.1

प्रणम्य लक्ष्मीनृहरिं महागणपतिं गुरुम् ।
तन्त्राण्य् अनेकान्य् आलोक्य वक्ष्ये मन्त्रमहोदधिम्॥ १ ॥

1.2

प्रातर् उत्थाय शिरसि ध्यात्वा गुरुपदाम्बुजम् ।
आवश्यकं विनिर्वर्त्य स्नातुं यायात् सरित्तटे॥ २ ॥

1.3

श्रौतेन विधिना स्नात्वा मन्त्रस्नानं समाचरेत् ।
स्मार्तसन्ध्यां मन्त्रसन्ध्यां कृत्वा देवं विचिन्तयेत्॥ ३ ॥

1.4

गृहद्वारम् अथागत्य द्वारपूजां समाचरेत् ।
द्वारम् अस्त्राम्बुना प्रोक्ष्य गणेशं चोर्ध्वतो यजेत् ॥ ४ ॥

1.5

महालक्ष्मीं दक्षभागे वामभागे सरस्वतीम् ।
पुनर् दक्षे यजेद् विघ्नं गङ्गां च यमुनाम् अपि ॥ ५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Vighna steht hier im Zusammenhang der Türgottheiten. Die wiederholte Nennung der Flussgöttinnen in 1.5–6 wird beibehalten; sie wird nicht stillschweigend bereinigt.

1.6

पुनर् वामे क्षेत्रपालं स्वःसिन्धुयमुने अपि ।
पुनर् दक्षे तु धातारं विधातारं तु वामतः ॥ ६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der „Himmelsstrom“, Svaḥsindhu, bezeichnet Ganga. Dhatar und Vidhatar sind göttliche Ordner und Bewahrer.

1.7

तद्वन् निधी शङ्खपद्मौ ततो ऽर्चेद् द्वारपालकान् ।
द्वारपूजां विधायेत्थं प्रविश्यार्चनमन्दिरम् ॥ ७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Satz führt in 1.8 weiter. Shankha und Padma sind personifizierte göttliche Schätze, nicht lediglich Muschel und Lotus als Gegenstände.

Bhutashuddhi – die innere Reinigung

Die folgende innere Handlung verbindet Kundalini, die fünf Elemente und Bewusstsein. Sie gehört zu einer unterwiesenen Ritualpraxis. Ihre Atemzählungen sind keine allgemeine Übungsempfehlung.

1.8

उपविश्यासने नत्वा गणेशगुरुदेवताः ।
प्राणान् आयम्य तारेण पूरकुम्भकरेचकैः ॥ ८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Tāra ist hier eine Bezeichnung für Om. Der Vers leitet eine überlieferte Atemregel ein, keine allgemeine Empfehlung für selbstständige Atemexperimente.

1.9

द्वात्रिंशता चतुःषष्ट्या क्रमात् षोडशसङ्ख्यया ।
देवार्चायोग्यताप्राप्त्यै भूतशुद्धिं समाचरेत् ॥ ९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā bezieht die Zahlen auf Wiederholungen des Pranava während der drei Atemphasen. Diese historische Zählung wird dokumentiert; sie ist keine für alle geeignete Übungsdosierung.

1.10

मूलाधारस्थितां देवीं कुण्डलीं परदेवताम् ।
बिसतन्तुनिभां विद्युत्प्रभां ध्यायेत् समाहितः ॥ १० ॥

1.11

मूलाधारात् समुत्थाप्य सङ्गतां हृदयाम्बुजे ।
सुषुम्नामार्गम् आश्रित्यादाय जीवं हृदम्बुजात् ॥ ११ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Satz wird in 1.12 abgeschlossen. Naukā verweist ausdrücklich auf die Unterweisung durch den Guru und nennt für diejenigen, denen die entsprechende Yoga-Praxis fehlt, die geistige Vergegenwärtigung.

1.12

प्रदीपकलिकाकारं ब्रह्मरन्ध्रगतं स्मरेत् ।
जीवं ब्रह्मणि संयोज्य हंसमन्त्रेण साधकः ॥ १२ ॥

1.13

पादादिब्रह्मरन्ध्रान्तं स्थितं भूतगणं स्मरेत् ।
स्ववर्णबीजाकृतिभिर्युक्तं तद्विधिर् उच्यते ॥ १३ ॥

1.14

पादादिजानुपर्यन्तं चतुष्कोणं सवज्रकम् ।
भूबीजाढ्यं स्वर्णवर्णं स्मरेद् अवनिमण्डलम् ॥ १४ ॥

1.15

जान्वाद्य् आनाभि चन्द्रार्धनिभं पद्मद्वयाङ्कितम् ।
वबीजयुक्तं श्वेताभम् अम्भसो मण्डलं स्मरेत् ॥ १५ ॥

1.16

नाभेर् हृदयपर्यन्तं त्रिकोणं स्वस्तिकान्वितम् ।
रबीजेन युतं रक्तं स्मरेत् पावकमण्डलम् ॥ १६ ॥

1.17

हृदो भ्रूमध्यपर्यन्तवृत्तं षड्बिन्दुलाञ्छितम् ।
यंबीजयुक्तं धूम्राभं नभस्वन्मण्डलं स्मरेत् ॥ १७ ॥

1.18

आब्रह्मरन्ध्रं भ्रूमध्याद् वृत्तं स्वच्छमनोहरम् ।
हंबीजयुक्तम् आकाशमण्डलं प्रविचिन्तयेत् ॥ १८ ॥

1.19

पद्धस्तपायूपस्थावाक् क्रमाद् ध्येया धरादिगाः ।
स्वकीयविपर्ययैर् युक्ता गमनग्रहणादिभिः ॥ १९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Druck liest „svakīyaviparyayaiḥ“, wörtlich etwa „mit ihren eigenen Umkehrungen/Veränderungen“. Die Übersetzung „Tätigkeiten“ folgt den unmittelbar genannten Beispielen gamana und grahaṇa sowie der Zuordnung in Naukā; die ungewöhnliche Sanskritlesung bleibt erhalten.

1.20

घ्राणं च रसना चक्षुः स्पर्शनं श्रोत्रम् इन्द्रियम् ।
क्रमाद् ध्येयं धरादिस्थं गन्धादिगुणसंयुतम् ॥ २० ॥

1.21

ब्रह्मविष्णुशिवेशानाः सदाशिव इतीरिताः ।
धरादिभूतसंस्थेशा ध्येयास् तन्मण्डलेषु ते ॥ २१ ॥

1.22

निवृत्तिश् च प्रतिष्ठा च विद्या शान्तिश् चतुर्थिका ।
शान्त्यतीतेति पञ्चैव कला ध्येया धरादिगाः ॥ २२ ॥

1.23

समानोदानव्यानाश् चापानप्राणौ च वायवः ।
धरादिमण्डलगताः पञ्च ध्येयाः क्रमाद् इमे ॥ २३ ॥

1.24

एवं भूतानि सञ्चिन्त्य प्रत्येकं प्रविलापयेत् ।
भुवं जले जलं वह्नौ वह्निं वायौ नभस्य् अमुम्॥ २४ ॥

1.25

विलाप्य खम् अहङ्कारे महत्तत्त्वे ऽप्य् अहङ्कृतिम् ।
महान्तं प्रकृतौ मायाम् आत्मनि प्रविलापयेत्॥ २५ ॥

1.26

शुद्धसच्चिन्मयो भूत्वा चिन्तयेत् पापपूरुषम् ।
दक्षकुक्षिस्थितं कृष्णम् अङ्गुष्ठपरिमाणकम् ॥ २६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Papa-Purusha personifiziert die Verfehlungen. Der Sanskrit-Grundtext nennt die rechte Seite; die Hindi-Erklärung nennt abweichend die linke. Die Übersetzung folgt dem Grundtext.

1.27

विप्रहत्याशिरोयुक्तं कनकस्तेयबाहुकम् ।
मदिरापानहृदयं गुरुतल्पकटीयुतम् ॥ २७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Vers greift einen historischen Katalog schwerer Verfehlungen auf. Er wird als Aussage des Werkes wiedergegeben, nicht als heutige Rangordnung des Wertes menschlichen Lebens.

1.28

पापिसंयोगिपद्वन्द्वम् उपपातकरोमकम् ।
खड्गचर्मधरं दुष्टम् अधोवक्त्रं सुदुःसहम् ॥ २८ ॥

1.29

वायुबीजं स्मरन् वायुं संपूर्यैनं विशोषयेत् ।
स्वशरीरयुतं मन्त्री वह्निबीजेन निर्दहेत् ॥ २९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Austrocknung und Verbrennung gehören zur inneren rituellen Vorstellung; der Vers fordert keine körperliche Verbrennung.

1.30

कुम्भके परिजप्तेन ततः पापनरोद्भवम् ।
बहिर् भस्म समुत्सार्य वायुबीजेन रेचयेत् ॥ ३० ॥

1.31

सुधाबीजेन देहोत्थं भस्म संप्लावयेत् सुधीः ।
भूबीजेन घनीकृत्य भस्म तत् कनकाण्डवत् ॥ ३१ ॥

1.32

विशुद्धमुकुराकारं जपन् बीजं विहायसः ।
मूर्द्धादिपादपर्यन्तान्य् अङ्गानि रचयेत् सुधीः ॥ ३२ ॥

1.33

आकाशादीनि भूतानि पुनर् उत्पादयेच् चितः ।
सोऽहं मन्त्रेण चात्मानम् आनयेद् हृदयाम्बुजे॥ ३३ ॥

1.34

कुण्डलीं जीवम् आदाय परसङ्गात् सुधामयम् ।
संस्थाप्य हृदयाम्भोजे मूलाधारगतां स्मरेत्॥ ३४ ॥

Pranapratishtha und Nyasa

Prana wird als göttliche Lebenskraft vergegenwärtigt. Nyasa verbindet Körper, Laut und Gottheit. Die im Grundtext verwendeten Lautchiffren bleiben von ausgeschriebenen Mantras unterscheidbar.

1.35

भूतशुद्धिं विधायैवं प्राणस्थापनम् आचरेत् ।
प्राणप्रतिष्ठामन्त्रस्य मुनयो ऽजेशपद्मजाः ॥ ३५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Namen bezeichnen hier Vishnu, Shiva und Brahma. Die Zuordnungen des Mantras gehören zum anschließenden Nyasa.

1.36

छन्द ऋग्यजुषं साम प्राणशक्तिस् तु देवता ।
पाशो बीजं त्रपा शक्तिर् विनियोगो ऽसुसंस्थितौ ॥ ३६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Vers verwendet verschlüsselte Bija-Bezeichnungen. Die Syntax des ersten Halbverses ist gedrängt; gemeint sind die drei vedischen Textformen, nicht ein gewöhnliches einzelnes Versmaß.

1.37

ऋषीञ् छिरसि वक्त्रे तु छन्दांसि हृदि देवताम् ।
गुह्ये बीजं पदोः शक्तिं न्यस्य कुर्यात् षडङ्गकम् ॥ ३७ ॥

1.38

कवर्गनभआद्यैर् हृच् च शब्दाद्यैः शिरः स्मृतम् ।
टश्रोत्राद्यैः शिखा प्रोक्ता तवागाद्यैस् तनुच्छदम् ॥ ३८ ॥

1.39

पवक्तव्यादिभिर् नेत्रम् अस्त्रं येनान्तरिन्द्रियैः ।
आत्मने तान् मनून् अङ्गान् विन्यसेद् धृदयादिषु ॥ ३९ ॥

Erläuterung zur Stelle: „vinyased dhṛdayādiṣu“ gibt die im Druck sichtbare Verbindung wieder; aufgelöst ist „vinyaset hṛdayādiṣu“ gemeint. Astra bezeichnet hier den rituellen Schutzabschluss.

1.40

पञ्चमं प्रथमं पश्चाद् द्वितीयं च चतुर्थकम् ।
तृतीयम् इत्थं क्रमतो वर्गवर्णान् समुच्चरेत् ॥ ४० ॥

1.41

यवर्गे ऽप्य् एवम् उच्चार्य नभः श्वेतो ऽन्तिमो भृगुः ।
विमलश् चेति चोच्चार्याः क्रमाद् वर्णाः सबिन्दवः ॥ ४१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Benennungen im zweiten Teil sind Lautchiffren. Sie werden hier nicht aus bloßer Vermutung zu einer Mantraformel ergänzt.

1.42

नभो वाय्वग्निवार्भूमि नभआदय ईरिताः ।
शब्दस्पर्शौ रूपरसगन्धाः शब्दादयो मताः ॥ ४२ ॥

1.43

श्रोत्रं त्वङ् नयनं जिह्वाघ्राणं श्रोत्रादयः स्मृताः ।
वाक्पाणी पादपायू चोपस्थौ वागादयः पुनः ॥ ४३ ॥

1.44

वक्तव्यादानगमनविसर्गानन्दसञ्ज्ञकाः ।
वक्तव्याद्या बुद्धिमनोऽहङ्काराश् चित्तसंयुताः ॥ ४४ ॥

1.45

अन्तरिन्द्रियसञ्ज्ञाः स्युर् एवम् उक्तं षडङ्गकम् ।
नाभेर् आरभ्य पादान्तं पाशबीजं प्रविन्यसेत् ॥ ४५ ॥

1.46

नाभ्यन्तं हृदयाच् छक्तिं हृदन्तं मस्तकाच् छृणिम् ।
त्वगसृङ्मांसमेदोऽस्थिमज्जाशुक्राणि विन्यसेत् ॥ ४६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Shakti und Shrini sind hier Bija-Bezeichnungen. Der Satz über die Körperbestandteile wird in 1.47 fortgeführt.

1.47

आत्मने हृदयान्तानि यादिसप्तादिकान्य् अपि ।
ओजः सत्यान्विताकाशपूर्वं प्राणं तु खादिकम् ॥ ४७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die knappe Formulierung „hṛdayāntāni“ wird hier mit Naukā auf den Nyasa im Herzen bezogen. Die Lautchiffren bleiben als solche erkennbar; sie sind keine zusätzlich ausgeschriebenen Grundtextmantras.

1.48

भृग्वादिकं न्यसेज् जीवम् एतान् हृदयदेशतः ।
यकाराद्या आद्यवर्णाः सर्वे स्युश् चन्द्रभूषिताः ॥ ४८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Das Mondzeichen bezeichnet hier die Nasalierung der Lautformeln; Naukā erläutert sie durch Anusvara.

1.49

ततः समस्तमूलेन मूर्द्धादिचरणावधि ।
विधाय व्यापकन्यासं विन्यसेत् पीठदेवताः॥ ४९ ॥

Der Körper als göttlicher Sitz

Der heilige Sitz umfasst Erde und Himmel, Dharma, Erkenntnis und die Kräfte der Natur. Der Körper erscheint als Ort der Puja und als Träger bewusster Hingabe.

1.50

मण्डूकश् चाथ कालाग्नी रुद्र आधारशक्तियुक् ।
कूर्मो धरा सुधासिन्धुः श्वेतद्वीपं सुराङ्घ्रिपाः ॥ ५० ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Druck trennt „kālāgnī rudra“. Naukā identifiziert damit Kalagni-Rudra; die ungewöhnliche Form des gedruckten Grundtextes bleibt in der Sanskritfassung erhalten.

1.51

मणिहर्म्यं हेमपीठं धर्मो ज्ञानं विरागता ।
ऐश्वर्यं धर्मपूर्वास् तु चत्वारस् ते नञादिकाः ॥ ५१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Gemeint sind außerdem Adharma, Unwissenheit, Bindung und Machtlosigkeit. Der heilige Sitz bildet auch die Gegensätze der bedingten Erfahrung ab.

1.52

धर्मादयः स्मृताः पादाः पीठगात्राणि चेतरे ।
मध्ये ऽनन्तस् तत्त्वपद्मम् आनन्दमयकन्दकम् ॥ ५२ ॥

1.53

संविन्नालं ततः प्रोक्ता विकारमयकेसराः ।
प्रकृत्यात्मकपत्राणि पञ्चाशद्वर्णकर्णिका ॥ ५३ ॥

1.54

सूर्यस्येन्दोः पावकस्य मण्डलत्रितयं ततः ।
सत्त्वं रजस् तमः पश्चाद् आत्मा युक्तो ऽन्तरात्मना ॥ ५४ ॥

1.55

परमात्माथ ज्ञानात्मा तत्त्वे मायाकलादिके ।
विद्यातत्त्वं परं तत्त्वं कथिताः पीठदेवताः ॥ ५५ ॥

1.56

पूजने सर्वदेवानां पीठे ताः परिपूजयेत् ।
न्यासस्थानानि चैतासां शरीरे बहिरर्चने ॥ ५६ ॥

1.57

पूजातरङ्गे वक्ष्यन्ते सेन्द्वाद्यर्णयुताश् च ताः ।
प्राणशक्तेस् ततः पूज्या अष्टौ पीठस्य शक्तयः ॥ ५७ ॥

1.58

हृदयाम्भोजपत्रेषु नवमी त्व् अधिकर्णिकम् ।
जयाख्या विजया पश्चाद् अजिता चापराजिता ॥ ५८ ॥

1.59

नित्या विलासिनी दोग्ध्री त्व् अघोरा मङ्गलान्तिमा ।
पाशादिबीजत्रितयं प्रोच्य पीठं दिशेत् ततः ॥ ५९ ॥

1.60

एवं देहमये पीठे ध्यायेद् देवीम् असुप्रदाम् ।
नवयौवनगर्वाढ्यां पीवरस्तनशोभिनीम् ॥ ६० ॥

Pranashakti und ihre Verehrung

Die lebenspendende Shakti erhält eine anschauliche Gestalt. Die Verehrung umfasst weitere Gottheiten und die Hüter der Richtungen.

1.61

पाशं चापासृक्कपाले सृणीषूच्छूलं हस्तैर् बिभ्रतीं रक्तवर्णाम् ।
रक्तोदन्वत्पोतरक्ताम्बुजस्थां देवीं ध्यायेत् प्राणशक्तिं त्रिनेत्राम् ॥ ६१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā versteht das rote Meer als Meer aus Blut. Die sechs Attribute gehören zur historischen Gottheitsvisualisation.

1.62

अष्टपत्रस्थषट्कोणे ध्यात्वैवं पूजयेत् तु तान् ।
प्राग्रक्षोऽन्वायुकोणेषु ब्रह्मविष्णुशिवान् यजेत् ॥ ६२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die gedruckte Richtungszusammenziehung „prāgrakṣo’nvāyukoṇeṣu“ ist sprachlich auffällig. Die Zuordnung zu Osten, Rakshas-Richtung und Vayu-Richtung ergibt sich aus den benannten Richtungen; die Lesung wird nicht zu einer unmarkierten glatten Sanskritform umgeschrieben.

1.63

अग्निवारुणशैवेषु वाणीलक्ष्मीहिमाद्रिजाः ।
केसरेषु षडङ्गानि पत्रेष्व् अष्टौ तु मातरः ॥ ६३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die drei Richtungen sind Südosten, Westen und Nordosten. Vani ist Sarasvati, die Tochter des Himalaya ist Parvati.

1.64

ब्राह्मी माहेश्वरी चापि कौमारी वैष्णवी तथा ।
वाराही च तथेन्द्राणी चामुण्डा सप्तमी मता ॥ ६४ ॥

1.65

अष्टमी तु महालक्ष्मीः प्रोक्ता विश्वस्य मातरः ।
देवतापूजने प्राची मध्ये पूजकपूज्ययोः ॥ ६५ ॥

1.66

इन्द्रादयः स्वदिक्ष्व् एवं पूजनीया दिगीश्वराः ।
इन्द्रः कृशानुः कीनाशो निरृतिर् वरुणो ऽनिलः ॥ ६६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Krishanu bezeichnet Agni, Kinasha Yama und Anila Vayu. Nach Naukā gilt für diese Richtungshüter ihre bekannte räumliche Zuordnung.

1.67

सोम ईशाननामाधो ऽनन्त ऊर्ध्वं चतुर्मुखः ।
तत इन्द्रादिकाष्ठासु पूज्या दिक्पालहेतयः ॥ ६७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Viergesichtige ist Brahma.

1.68

वज्रं शक्तिर् दण्डखड्गौ पाशाङ्कुशगदे अपि ।
त्रिशूलचक्रपद्मानि दशदिक्पालहेतयः ॥ ६८ ॥

1.69

एवम् इष्ट्वा प्राणशक्तिं पञ्चावरणसंयुताम् ।
ध्यायन् हृदि करं धृत्वा त्रिर् जपेत् तन्मनुं सुधीः ॥ ६९ ॥

1.70

वक्ष्ये ऽधुना मनोस् तस्योद्धारं ध्यातृसुखावहम् ।
पाशं मायां सृणिं प्रोच्य यादीन् सप्तेन्दुसंयुतान् ॥ ७० ॥

1.71

तारान्वितं नभः सप्तवर्णं मन्त्रं ततो ऽजपाम् ।
मम प्राणा इह प्राणा मम जीव इह स्थितः ॥ ७१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Chiffren des Grundtextes bleiben in der Übersetzung erhalten. Der siebensilbige Mantra wird in 1.76 näher beschrieben; Ajapa wird in Naukā als Haṃsaḥ erklärt.

1.72

मम सर्वेन्द्रियाण्य् उक्त्वा मम वाङ्मन ईरयेत् ।
चक्षुःश्रोत्रघ्राणपदात् प्राणा इह समीर्य च ॥ ७२ ॥

1.73

आगत्य सुखम् उच्चार्य चिरं तिष्ठन्त्व् इदं पठेत् ।
वह्निजायां च सप्तार्णमन्त्रम् अन्ते पुनर् वदेत् ॥ ७३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Vahnijaya, „Gattin des Feuers“, bezeichnet Svaha. 1.70–73 enthalten Anweisungen zur Zusammensetzung; eine ausgeschriebene Gesamtformel aus einem Kommentar wird hier nicht als zusätzlicher Grundtext ausgegeben.

1.74

प्राणप्रतिष्ठामन्त्रो ऽयं स्मृतः प्राणनिधापने ।
ममेत्य् अस्य पदस्यादौ पाशादीनि समुच्चरेत् ॥ ७४ ॥

1.75

यन्त्रेषु प्रतिमादौ वा प्राणस्थापनम् आचरन् ।
मम स्थाने तस्य तस्य षष्ठ्यन्ताम् अभिधां वदेत् ॥ ७५ ॥

1.76

सबिन्दवो मेरुहंसाकाशाः सर्गी भृगुः पुनः ।
मायेति ताररुद्धो ऽयं मन्त्रः सप्ताक्षरो मतः ॥ ७६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Vers zählt Lautchiffren auf. Eine aufgelöste Form aus Naukā wäre als Kommentarauflösung zu kennzeichnen, nicht als ausgeschriebener Wortlaut dieses Verses.

Matrika – die göttliche Kraft der Laute

Die Sanskritlaute werden als Matrika verehrt. Sarasvati verbindet Sprache, Erkenntnis und die Heiligung des Körpers.

1.77

एवं प्राणान् प्रतिष्ठाप्य मातृकान्यासम् आचरेत् ।
अकाराद्याः क्षकारान्ता वर्णाः प्रोक्ता तु मातृका ॥ ७७ ॥

1.78

प्रजापतिर् मुनिस् तस्या गायत्रीछन्द ईरितम् ।
सरस्वती देवतोक्ता विनियोगो ऽखिलाप्तये ।
हलो बीजानि चोक्तानि स्वराः शक्तय ईरिताः ॥ ७८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Dieser nummerierte Vers umfasst im Druck drei Halbverse.

1.79

मूर्ध्नि वक्त्रे हृदि न्यस्येद् ऋष्यादीन् साधकोत्तमः ।
पञ्चवर्गैर् यादिभिश् च षडङ्गानि समाचरेत् ॥ ७९ ॥

1.80

क्लीबहीनशशाङ्काढ्यह्रस्वदीर्घान्तरस्थितैः ।
सानुस्वारैर् जातियुक्तैर् ध्यायेद् देवीं हृदम्बुजे ॥ ८० ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erklärt die ausgeschlossenen Laute als die vokalischen ṛ, ṝ, ḷ und ḹ. Die sogenannten Jati-Abschlüsse gehören zu den Mantragliedern, etwa dem Herz-Mantra; „jāti“ meint hier keine gesellschaftliche Kaste.

1.81

पञ्चाशदर्णरचिताङ्गभागां धृतेन्दुखण्डां कुमुदावदाताम् ।
वराभये पुस्तकम् अक्षसूत्रं भजे गिरं सन्दधतीं त्रिनेत्राम् ॥ ८१ ॥

1.82

ध्यात्वैवं पूजयेत् पीठे देवताः पूर्वम् ईरिताः ।
पीठशक्तीस् तदुपरि सरस्वत्या नवार्चयेत् ॥ ८२ ॥

1.83

मेधाप्रज्ञाप्रभाविद्याश्रीधृतिस्मृतिबुद्धयः ।
विद्येश्वरीति सम्प्रोक्ता मातृकापीठशक्तयः ॥ ८३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Namen erinnern unter anderem an geistige Aufnahmefähigkeit, Weisheit, Licht, Wissen, Glück, Festigkeit, Erinnerung und Unterscheidungskraft. Es sind zugleich Eigennamen der verehrten Kräfte.

1.84

वियद्भृगुस्थमनुयुग्विसर्गाढ्यं च मातृका ।
योगपीठाय नत्यन्तो मनुर् आसनदेशने ॥ ८४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die erste Vershälfte ist eine verschlüsselte Lautanweisung. Naukā löst sie auf; die Übersetzung bewahrt die Ebene des Grundtextes.

1.85

मूर्तिं सङ्कल्प्य मूलेन तस्या वाणीं प्रपूजयेत् ।
आदाव् अङ्गानि सम्पूज्य द्वितीये पूजयेत् स्वरौ ॥ ८५ ॥

1.86

द्वौ द्वौ तृतीये वर्गाश् च वर्गशक्तिश् चतुर्थके ।
व्यापिनी पालिनी चापि पावनी क्लेदिनी पुनः ॥ ८६ ॥

1.87

धारिणी मालिनी पश्चाद् धंसिनी शङ्खिनी तथा ।
वर्गशक्तय इत्य् उक्ताः पञ्चमे त्व् अष्टमातरः ॥ ८७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Grundtextdruck liest dhaṃsinī; die verbreitete ähnliche Namensform Haṃsinī wird nicht stillschweigend eingesetzt.

1.88

षष्ठे शक्रादयो देवाः सप्तमे वज्रपूर्वकाः ।
इत्थं सम्पूज्य देवेशीं न्यसेद् वर्णान् निजाङ्गके ॥ ८८ ॥

1.89

ललाटे मुखवृत्तेक्षिश्रवोनासासु गण्डयोः ।
ओष्ठयोर् दन्तपङ्क्त्योश् च मूर्ध्नि वक्त्रे न्यसेत् स्वरान् ॥ ८९ ॥

1.90

बाह्वोः सन्धिषु साग्रेषु कचवर्गौ न्यसेत् सुधीः ।
टतवर्गौ पदोस् तद्वत् पार्श्वयोः पृष्ठदेशतः ॥ ९० ॥

1.91

नाभौ कुक्षौ पवर्गं च हृदंसं ककुदं ततः ।
न्यस्य यादिचतुर्वर्णाञ् छादिषट्कं ततो न्यसेत् ॥ ९१ ॥

1.92

हृदादिकरयोर् अङ्घ्र्योर् जठरे वदने तथा ।
सृष्टिन्यासं विधायैवं स्थितिन्यासं समाचरेत् ॥ ९२ ॥

1.93

ऋषिश् छन्दश् च पूर्वोक्तौ देवता विश्वपालिनी ।
उपविष्टां वल्लभाङ्के ध्यायेद् देवीम् अनन्यधीः ॥ ९३ ॥

1.94

मृगबालं वरं विद्याम् अक्षसूत्रं दधत् करैः ।
मालाविद्यालसद्धस्तां वहन् ध्येयः शिवो गिरम् ॥ ९४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Vidyā wird in der Bildbeschreibung als Buch verstanden. Naukā unterscheidet die Attribute Shivas von den beiden Attributen der Göttin.

1.95

एवं ध्यात्वा डकाराद्यान् वर्णान् अङ्गेषु विन्यसेत् ।
गुल्फादिजानुपर्यन्तं स्थितिन्यासो ऽयम् ईरितः ॥ ९५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Vers beschreibt eine bestimmte Reihenfolge der Körperstellen, nicht einfach eine neue alphabetische Reihe. Die ausführliche Zuordnung wird in der modernen Erklärung ausgeschrieben.

1.96

न्यासे संहारसञ्ज्ञे तु ऋषिश् छन्दश् च पूर्ववत् ।
संहारिणी सपत्नानां शारदा देवता स्मृता ॥ ९६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Gegnervernichtung ist eine historische Aussage des Textes; sie wird nicht ohne Kennzeichnung zu einem rein innerpsychischen Bild umgedeutet.

1.97

अक्षस्रक्टङ्कसारङ्गविद्याहस्तां त्रिलोचनाम् ।
चन्द्रमौलिं कुचानम्रां रक्ताब्जस्थां गिरं भजे ॥ ९७ ॥

1.98

ध्यात्वैवं विन्यसेद् वर्णान् क्षाद्यान् अन्तान् विलोमतः ।
सृष्टिन्यासे तु सर्गान्ताः सर्गबिन्द्वन्तिकाः स्थितौ ॥ ९८ ॥

1.99

बिन्द्वन्ताः संहृतौ चैषां पूर्ववच् चाङ्गपूजने ।
न्यस्याः सर्वत्र नत्यन्ता वर्णा वा तारसम्पुटाः ॥ ९९ ॥

1.100

सृष्टिन्यासं स्थितिन्यासं पुनः कुर्यात् प्रयत्नतः ।
अन्ये तु मातृकान्यासाः कथ्याः पूजातरङ्गके ॥ १०० ॥

Japa und Purashcharana

Nach den vorbereitenden Handlungen wendet sich der Text der regelmäßigen Mantra-Praxis zu. Er beschreibt die besonderen Bedingungen eines Purashcharana.

1.101

मन्त्रस्नानादिविधयो गद्यास् तत्रैव ते मया ।
भारतीम् एवम् आराध्य भजेद् इष्टान् मनून् सुधीः॥ १०१ ॥

1.102

विष्णुः शिवो गणेशो ऽर्को दुर्गा पञ्चैव देवताः ।
आराध्याः सिद्धिकामेन तत्तन्मन्त्रैर् यथोदितम्॥ १०२ ॥

1.103

आदौ देवं वशीकर्तुं पुरश्चरणम् आचरेत् ।
तीर्थादौ निर्जने स्थाने भूमिग्रहणपूर्वकम् ॥ १०३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Vaśīkartuṃ bedeutet wörtlich „unter den eigenen Einfluss bringen“. Die Übersetzung „günstig stimmen“ gibt hier den auf die Gottheit bezogenen Ritualzweck wieder; der Ausdruck wird nicht als bloße zweckfreie Hingabe ausgegeben.

1.104

नवधा तां धरां कृत्वा पूर्वादिषु समालिखेत् ।
कोष्ठेषु सप्तवर्गांश् च लक्षौ मध्ये तथा स्वरान् ॥ १०४ ॥

1.105

क्षेत्रनामादिमो वर्णस् तत्र कोष्ठे भवेत् ततः ।
उपविश्य जपं कुर्यान् नान्यस्मिन् दुःखदे स्थले ॥ १०५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Bewertung eines Platzes durch Lautzuordnung gehört zum historischen Ritualsystem. Sie ist keine allgemeine Aussage, dass heutige Meditation außerhalb eines solchen Feldes schädlich wäre.

1.106

आमध्याह्नं जपं कुर्याद् उपांश्व् अथ मानसम् ।
हविष्यं निशि भुञ्जीत त्रिःस्नाय्य् अभ्यङ्गवर्जितः॥ १०६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Druck hat eine auffällige Verbindung bei upāṃśu/atha; die Lesefassung gibt upāṃśv atha wieder. Naukā unterscheidet leise und geistige Wiederholung. Die drei Bäder beziehen sich auf den Tagesablauf, nicht auf drei Bäder während der Nacht.

1.107

व्यग्रतालस्यनिष्ठीवक्रोधपादप्रसारणम् ।
अन्यभाषां परेक्षां च जपकाले त्यजेत् सुधीः ॥ १०७ ॥

1.108

स्त्रीशूद्रभाषणं निन्दां ताम्बूलं शयनं दिवा ।
प्रतिग्रहं नृत्यगीते कौटिल्यं वर्जयेत् सदा ॥ १०८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die sozialen Ausschlüsse spiegeln den historischen, männlich und standesbezogen bestimmten Ritualrahmen. Sie sind keine heutigen Yoga-Vidya-Normen. Auch die Verbote von Gesang und Tanz beziehen sich auf diese besondere Observanz, nicht auf einen allgemeinen Ausschluss von Kirtan oder religiösem Tanz.

1.109

भूशय्यां ब्रह्मचर्यं च त्रिकालं देवतार्चनम् ।
नैमित्तिकार्चनं देवस्तुतिं विश्वासम् आश्रयेत्॥ १०९ ॥

1.110

प्रत्यहं प्रत्यहं तावन् नैव न्यूनाधिकं क्वचित् ।
एवं जपं समाप्यान्ते दशांशं होमम् आचरेत् ॥ ११० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die vergrößerte Kontrolle des Druckes ergibt tāvan naiva. Damit steht die Negation bereits im Grundtext; eine Ergänzung von „nicht“ ist nicht erforderlich.

Vorbereitung des Homa

Das Homa wird als Teil der Mantra-Sadhana eingeführt. Die Vorschriften beschreiben einen historischen Ritualrahmen.

1.111

तत्तत्कल्पोदितैर् द्रव्यैस् तद्विधानम् उदीर्यते ।
प्राणायामं षडङ्गं च कृत्वा मूलेन मन्त्रवित् ॥ १११ ॥

1.112

कुण्डे वा स्थण्डिले कुर्यात् संस्काराणां चतुष्टयम् ।
मूलेनेक्षणम् अस्त्रेण प्रोक्षणं ताडनं कुशैः ॥ ११२ ॥

1.113

वर्म्मणा मुष्टिनासिच्य लिखेद् यन्त्रं तदन्तरे ।
वह्निकोणषडस्राष्टदलभूमन्दिरात्मकम् ॥ ११३ ॥

1.114

मध्ये तारपुटां मायां लिखित्वा पीठम् अर्चयेत् ।
मण्डूकात् परतत्त्वान्तं पीठशक्तीर् जयादिकाः ॥ ११४ ॥

1.115

वागीशीवागीश्वरयोर् योगपीठात्मने नमः ।
मायादिकः पीठमन्त्रस् तयोस् तेनासनं दिशेत् ॥ ११५ ॥

1.116

यजेत् तौ तारमायाभ्यां गन्धाद्यैर् उपचारकैः ।
लक्ष्मीनारायणौ त्व् अर्चेद् वैष्णवे होमकर्मणि ॥ ११६ ॥

1.117

सूर्यकान्ताद् अरणितः श्रोत्रियागारतो ऽपि वा ।
पात्रेण पिहिते पात्रे वह्निम् आनाययेत् ततः ॥ ११७ ॥

1.118

अस्त्रेणादाय तत्पात्रं वर्म्मणोद्घाटयेत् तु तम् ।
अस्त्रमन्त्रेण नैरृत्ये क्रव्यादांशं ततस् त्यजेत् ॥ ११८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Kravyad ist die „fleischverzehrende“ Gestalt des Feuers. Es handelt sich hier um eine rituelle Unterscheidung des herbeigebrachten Feuers.

1.119

मूलेन पुरतो धृत्वा संस्कारांश् च ततश् चरेत् ।
वीक्षणाद्यान् पुरा प्रोक्तान् अल्पं प्रोक्षणम् आचरन् ॥ ११९ ॥

1.120

परमात्मानलेनाथ जाठरेणापि वह्निना ।
स्मरन्न् ऐक्यं वह्निबीजाच् चैतन्यं योजयेत् ततः ॥ १२० ॥

1.121

तारेण चाभिमन्त्र्याग्निं सुधया धेनुमुद्रया ।
अमृतीकृत्य संरक्षेद् अस्त्रमन्त्रेण मन्त्रवित् ॥ १२१ ॥

1.122

मुद्रया त्व् अवगुण्ठिन्या कवचेनावगुण्ठयेत् ।
कुण्डोपरि ततो वह्निं भ्रामयेत् त्रिध्रुवं पठन् ॥ १२२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā versteht Dhruva hier als Pranava, Om.

1.123

शय्यागताम् ऋतुस्नातां नीलेन्दीवरधारिणीम् ।
देवेन भुज्यमानां तां स्मृत्वा तद्योनिमण्डले ॥ १२३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Stelle beschreibt die symbolische Vorstellung des göttlichen Paares beim Einsetzen des Feuers. Sie wird als historische Ritualvorstellung wiedergegeben, nicht als Aufforderung zu einer sexuellen Handlung.

1.124

ईशरेतोधिया वह्निं स्थापयेद् आत्मसम्मुखम् ।
मूलं नवार्णं च पठञ् जानुस्पृष्टधरातलः ॥ १२४ ॥

1.125

रेफार्धेशेन्दुसंयुक्तं गगनं वह्निचै ततः ।
तन्यायहृदयान्तो ऽयं नवार्णो ऽग्निनिधापने ॥ १२५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die über die Halbversgrenze verteilten Teile vahnicai und tanyāya bilden vahnicaitanyāya, „dem Feuerbewusstsein“. Naukā erläutert den Abschluss Hridaya als namaḥ. Die Form wird als Lautanweisung des Grundtextes wiedergegeben.

1.126

विश्राण्याचमनं देवीदेवयोर् ज्वालयेद् वसुम् ।
चतुर्विंशतिवर्णेन मन्त्रेण श्रपणादिभिः ॥ १२६ ॥

1.127

चित्पिङ्गलहनद्वन्द्वं दहयुग्मं पचद्वयम् ।
सर्वज्ञाज्ञापय स्वाहा मन्त्रो वेदभुजाक्षरः ॥ १२७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Imperative bedeuten „schlage“, „verbrenne“, „gare“. Hier stehen sie im Zusammenhang der Entfachung des Opferfeuers. Die Silbenzahl wird im Sanskrit durch die Zahlwörter „Veden“ und „Arme“ ausgedrückt.

1.128

प्रदर्श्य ज्वालिनीं मुद्राम् उत्थाय विहिताञ्जलिः ।
श्लोकरूपेण मन्त्रेण ह्य् उपतिष्ठेद् धुताशनम्॥ १२८ ॥

1.129

अग्निं प्रज्वलितं वन्दे जातवेदं हुताशनम् ।
सुवर्णवर्णम् अमलं समिद्धं विश्वतोमुखम्॥ १२९ ॥

Verehrung und Speisung des Opferfeuers

Die Gottesverehrung setzt sich in der sorgfältigen Behandlung des Feuers und der Opfergeräte fort. Mantras, Zuordnungen und Darbringungen bilden einen zusammenhängenden Ritus.

1.130

अथाग्निमन्त्रं विन्यस्येत् तद्विधानम् उदीर्यते ।
वैश्वानरान्ते जातेति वेदान्ते स्याद् इहावह ॥ १३० ॥

1.131

लोहिताक्षपदात् सर्वकर्माण्य् अन्ते तु साधय ।
वह्निप्रियान्तो मन्त्रो ऽयं षड्विंशत्यक्षरान्वितः ॥ १३१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Zusammen bedeutet der Anruf: „Vaishvanara, Jatavedas, bringe hierher! Rotäugiger, vollbringe alle Handlungen! Svaha.“ Vahnipriya bezeichnet Svaha.

1.132

ऋषिश् छन्दो देवतास्य भृगुर्गायत्रपावकाः ।
रंबीजं ठद्वयं शक्तिर् हवने विनियोजनम् ॥ १३२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erklärt das Ṭha-Paar als Svaha. Es ist eine überlieferte Lautchiffre, keine wörtliche Übersetzung.

1.133

लिङ्गे पायौ मूर्ध्नि वक्त्रे नसि नेत्रे ऽखिलाङ्गके ।
वह्नेर् जिह्वाः स्वबीजाढ्या न्यसेन् ङेन्ता नमोन्विताः ॥ १३३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Das grammatische Kürzel ṅe bezeichnet die Dativendung.

1.134

हिरण्या गगना रक्ता कृष्णा सुप्रभयान्विता ।
बहुरूपातिरक्तेति जिह्वा दमुनसो मताः ॥ १३४ ॥

1.135

दीपिकानलवायुस्थाः साद्या वर्णा विलोमतः ।
सेन्दवः सप्तजिह्वानां सप्तानां बीजतां गताः ॥ १३५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die verschlüsselte Bija-Bildung wird übersetzt, nicht spekulativ um eine vermeintlich vollständige Lautfolge ergänzt.

1.136

गीर्वाणपितृगन्धर्वयक्षनागपिशाचकाः ।
राक्षसाश् चेति जिह्वानां देवतास् तत्स्थले न्यसेत् ॥ १३६ ॥

1.137

न्यासे ऽर्चने व्युत्क्रमः स्याद् बहुरूपातिरक्तयोः ।
नेत्रे ऽतिरिक्ता न्यस्तव्या सर्वाङ्गे बहुरूपिका ॥ १३७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Druck wechselt hier von Atirakta zu Atirikta; diese Namensabweichung wird beibehalten.

1.138

सहस्रार्चिषे हृदयं स्वस्तिपूर्णाय मस्तकम् ।
उत्तिष्ठ पुरुषायेति शिखामन्त्रो ऽयम् ईरितः ॥ १३८ ॥

1.139

धूमान्ते व्यापिने वर्म सप्तजिह्वाय नेत्रकम् ।
अस्त्रं धनुर्धरायेति षडङ्गानि समाचरेत् ॥ १३९ ॥

1.140

मूर्ध्नि वामे ऽंसके पार्श्वे कटौ लिङ्गे कटौ पुनः ।
दक्षे पार्श्वे ऽंसके न्यस्येन् मूर्तीर् अष्टौ विभावसोः ॥ १४० ॥

1.141

ताराग्नये पदाद्यास् ताश् चतुर्थीनमसान्विताः ।
जातवेदाः सप्तजिह्वो हव्यवाहन इत्य् अपि ॥ १४१ ॥

1.142

अश्वोदरजसञ्ज्ञो ऽन्यस् तथा वैश्वानराह्वयः ।
कौमारतेजाः स्याद् विश्वमुखो देवमुखस् तथा ॥ १४२ ॥

1.143

ततो न्यसेन् निजे देहे पीठं हाटकरेतसः ।
वह्निमण्डलपर्यन्तं मण्डूकादि यथोदितम् ॥ १४३ ॥

1.144

पीता श्वेतारुणा कृष्णा धूम्रा तीव्रा स्फुलिङ्गिनी ।
रुचिरा ज्वालिनी चेति कृशानोः पीठशक्तयः ॥ १४४ ॥

1.145

बीजं वह्न्यासनायेति हृदन्तः पीठमन्त्रकः ।
एवं विन्यस्य पीठान्तं पावकं चिन्तयेत् तनौ ॥ १४५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erklärt Hridaya hier als den Abschluss namaḥ.

1.146

त्रिनेत्रम् आरक्ततनुं सुशुक्लवस्त्रं सुवर्णस्रजम् अग्निम् ईडे ।
वराभयस्वस्तिकशक्तिहस्तं पद्मस्थम् आकल्पसमूहयुक्तम् ॥ १४६ ॥

1.147

एवं ध्यात्वार्चनं कुर्यान् मानसं विधिवद् वसोः ।
परिषिञ्चेत् ततस् तोयैः कुण्डं स्थण्डिलम् एव वा ॥ १४७ ॥

1.148

दर्भैः परिस्तरेद् अग्निं प्रागग्रैर् उदगग्रकैः ।
प्रत्यग्दक्षिणसौम्यासु न्यसेत् त्रीन् परिधीन् क्रमात् ॥ १४८ ॥

1.149

पालाशान् बिल्वजांस् तेषु ब्रह्मविष्णुशिवान् यजेत् ।
वह्नौ तत्पीठम् अभ्यर्च्यावाहयेत् स्वहृदो ऽनलम् ॥ १४९ ॥

1.150

गन्धादिभिः समभ्यर्च्य पूजयेत् पावकं व्रती ।
षट्सु कोणेषु मध्ये च जिह्वास् तद्देवता यजेत् ॥ १५० ॥

1.151

ईशानादिषु वाय्वन्तकोणेषु षट् समर्चयेत् ।
हिरण्याद्यतिरक्तान्ता मध्ये तु बहुरूपिणीम् ॥ १५१ ॥

1.152

केसरेष्व् अङ्गपूजा स्याद् दलेष्व् अष्टसु मूर्तयः ।
मातरो ऽष्टौ दलान्तेषु भैरवाः स्युस् तदग्रतः ॥ १५२ ॥

1.153

धरापुरे तु शक्राद्या वज्राद्यायुधसंयुताः ।
एवम् आवरणैर् युक्तं सप्तभिः पावकं यजेत् ॥ १५३ ॥

1.154

असिताङ्गो रुरुश् चण्डः क्रोध उन्मत्तसञ्ज्ञकः ।
कपाली भीषणश् चापि संहारश् चाष्टभैरवः ॥ १५४ ॥

1.155

वामे कुशान् अथास्तीर्य तत्र वस्तूनि निःक्षिपेत् ।
प्रणीताप्रोक्षणीपात्रे आज्यस्थालीं स्रुवं स्रुचम् ॥ १५५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Sruva und Sruc sind unterschiedliche Opferlöffel; Pranita und Prokshani dienen dem Ritualwasser.

1.156

अधोमुखानि चैतानि होमद्रव्यं घृतं कुशान् ।
समिधः पञ्च पालाशीर् अन्यद् अप्य् उपयोगि यत् ॥ १५६ ॥

1.157

कृत्वा पवित्रे मूलेन प्रोक्षेत् तानि शुभाम्भसा ।
उत्तानानि विधायाथ प्रणीतां पूरयेज् जलैः ॥ १५७ ॥

1.158

तीर्थमन्त्रेण तीर्थानि सृण्या तत्राह्वयेत् सुधीः ।
पवित्रे ह्य् अक्षतांस् तत्र निःक्षिप्योत्पवनं चरेत् ॥ १५८ ॥

1.159

अथोदीच्यां निधायैतां प्रोक्षण्यां तज् जलं क्षिपेत् ।
हवनीयं द्रव्यजातम् उक्षेत् तोयैः पवित्रगैः ॥ १५९ ॥

1.160

मूलेन मूलगायत्र्या यद्वा हृदयमन्त्रतः ।
दक्षिणे पीठम् आसाद्य तत्र ब्रह्माणम् आह्वयेत् ॥ १६० ॥

1.161

अणिमाद्याः सिद्धयो ऽष्टौ ब्रह्मणः पीठदेवताः ।
तारहृत्पूर्वको ङेन्तो ब्रह्मा मन्त्रो ऽस्य पूजने ॥ १६१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erklärt die Formel als oṃ namo brahmaṇe. Das ist eine ausdrücklich benannte Kommentarauflösung der Chiffren.

1.162

हस्ताभ्यां स्रुक्स्रुवौ धृत्वा तापयेत् त्रिर् अधोमुखौ ।
वामहस्तेन तौ धृत्वा दर्भैर् दक्षेण मार्जयेत् ॥ १६२ ॥

1.163

सम्प्रोक्ष्य प्रोक्षणीतोयैः प्रतप्य पूर्ववत् पुनः ।
न्यस्याग्नौ मार्जनादर्भांस् तयोः शक्तित्रयं न्यसेत् ॥ १६३ ॥

1.164

इच्छा ज्ञान क्रिया सञ्ज्ञा चतुर्थीनमसान्विता ।
दीर्घत्रयेन्दुयुग्व्योमपूर्वकं स्थानकत्रये ॥ १६४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die drei Shaktis sind Wille, Erkenntnis und Handlung. Naukā erklärt die drei langen Vokale als ā, ī und ū.

1.165

हृदा स्रुचि न्यसेच् छक्तिं स्रुवे शम्भुं ततस् तु तौ ।
सूत्रत्रयेण संवेष्ट्य सम्पूज्य कुसुमादिभिः ॥ १६५ ॥

1.166

कुशोपरि न्यसेद् दक्षे तयोः संस्कार ईरितः ।
अस्त्रोक्षितायाम् आज्यस्य स्थाल्याम् आज्यं विनिःक्षिपेत् ॥ १६६ ॥

1.167

वीक्षणादिकसंस्कारसंस्कृतं मूलमन्त्रतः ।
गोमुद्रयामृतीकृत्य षट् संस्कारांस् ततश् चरेत् ॥ १६७ ॥

1.168

कुण्डोद्धृते वायुकोणे स्थिते ऽङ्गारे विनिःक्षिपेत् ।
हृदेति तापनं प्रोक्तं दर्भयुग्मं प्रदीपितम् ॥ १६८ ॥

1.169

आज्ये क्षिप्त्वा हृदा वह्नौ पवित्रीकरणं क्षिपेत् ॥ १६९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Diese nummerierte Einheit besteht im verwendeten Druck aus einem Halbvers. Ihr erster Satzteil schließt an 1.168 an.

1.170

आज्यं नीराजयेद् दीप्तदर्भयुग्मेन वर्म्मणा ।
अभिद्योतनम् उक्तं तद् दीप्तं दर्भत्रयं घृते ॥ १७० ॥

1.171

दर्शयेद् अस्त्रेणोद्द्योते गृहीत्वा घृतपात्रकम् ।
संयोज्याग्नौ तद् अङ्गारान् सलिलं संस्पृशेत् सुधीः ॥ १७१ ॥

1.172

अङ्गुष्ठानामिकाभ्यां तु दर्भाव् आदाय निःक्षिपेत् ।
त्रिर् अग्निसम्मुखं त्व् आज्यम् अस्त्रेणोत्पवनं त्व् इदम् ॥ १७२ ॥

1.173

हृदात्मसम्मुखं तद्वद् आज्यक्षेपस् तु सम्प्लवः ।
नीराजनादिसंस्कारेष्व् अग्नौ दर्भान् विनिःक्षिपेत् ॥ १७३ ॥

1.174

दर्भद्वयं ग्रन्थियुतं घृतमध्ये विनिःक्षिपेत् ।
वामदक्षिणयोः पक्षौ स्मृत्वा नाडीत्रयं स्मरेत् ।
दक्षिणाद् वामतो मध्याद् आदाय घृतं सुधीः ॥ १७४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Nummer 174 umfasst im Druck drei Halbverse. Naukā nennt die drei Nadis Ida, Pingala und Sushumna.

1.175

अग्नये ऽग्निप्रिया सोमाय स्वाहेत्य् अग्निनेत्रयोः ।
जुहुयाद् अग्नीषोमाभ्यां स्वाहेत्य् अक्ष्णि तृतीयके ॥ १७५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Agnipriya bezeichnet Svaha. Naukā ordnet die erste Gabe dem rechten, die zweite dem linken Auge zu.

1.176

पातयेद् आहुतेः शेषम् आहुतिग्रहणस्थले ।
भूयो हृदा दक्षभागाद् आदायाज्यं मुखे यजेत् ॥ १७६ ॥

1.177

अग्नये स्विष्टकृते तन् नेत्रस्योद्घाटनं मतम् ।
नरसिंहं विना विष्णुं मन्त्रेनेत्रद्वयं यजेत् ॥ १७७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die im Druck gedrängte Verbindung viṣṇuṃ mantrenetradvayam ist syntaktisch auffällig; die Unterscheidung zweier beziehungsweise dreier Feueraugen ist durch den Kontext und Naukā gestützt.

1.178

नरसिंहस्य देवेषु वह्नेर् नेत्रत्रयं स्मृतम् ।
महाव्याहृतिभिर् व्यस्तसमस्ताभिश् चतुष्टयम् ॥ १७८ ॥

1.179

आहुतीनां त्रयं वह्निमन्त्रेणैव ततश् चरेत् ।
घृताहुतिभिर् अष्टाभिर् एकैकां संस्कृतिं चरेत् ॥ १७९ ॥

1.180

ॐ अस्याग्नेर् अमुं संस्कारं करोम्य् अग्निवल्लभा ।
इत्थं मनुं जपन् गर्भाधानं पुंसवनं ततः ॥ १८० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Lebensriten werden am personifizierten Feuer vollzogen. Agnivallabha bezeichnet Svaha. In die Formel wird der Name der jeweiligen Weihehandlung eingesetzt.

1.181

सीमन्तोन्नयनं जातकर्म कृत्वा ततश् चरेत् ।
वह्नेः पञ्चसमिद्धोमान् नालापनयनं वसोः ॥ १८१ ॥

1.182

कुर्याद् देवाभिधानेन पूर्ववन् नाम शुष्मणः ।
नामानन्तरम् एतस्य पितरौ स्वे ऽर्पयेद् धृदि ॥ १८२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā nennt Vagishi und Vagisha als die Eltern des personifizierten Feuers.

1.183

अन्नप्राशं तथा चौलोपनयौ दारयोजनम् ।
संस्काराः स्युर् विवाहान्ता मृत्य्वन्ताः क्रूरकर्मणि ॥ १८३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der letzte Zusatz dokumentiert die Einbindung solcher Riten in historisch schädigende Anwendungen. Er wird nicht als heutige Praxis empfohlen.

1.184

एकैकाम् आहुतिं कुर्याद् वह्नेर् जिह्वाङ्गमूर्तिभिः ।
इन्द्रादिभिश् च वज्राद्यैर् द्विठान्तैर् जुहुयात् ततः ॥ १८४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Das Ṭha-Paar bezeichnet Svaha. Der Vers hat dviṭhāntaiḥ, nicht eine Anweisung zur Dativendung.

1.185

स्रुवेणाज्यं चतुर्वारं निधाय स्रुचि तां सुधीः ।
अपिधाय स्रुवेणैतौ गृह्णीयात् करयुग्मतः ॥ १८५ ॥

1.186

तिष्ठन् मूलं तयोर् नाभौ कृत्वाग्रे कुसुमं क्षिपेत् ।
वामस्तनान्तं तन्मूलं कृत्वाग्निमनुना सुधीः ॥ १८६ ॥

1.187

जुहुयाद् वौषडन्तेन सांपत्यर्थम् अतन्द्रितः ।
महागणेशमन्त्रेण व्यस्तेन दशधा ततः ॥ १८७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Druck liest sāṃpatyartham; die Bedeutung ist auf sampad, Wohlergehen beziehungsweise Wohlstand, bezogen. Es ist keine Vorschrift zur Erlangung von Nachkommenschaft.

1.188

जुहुयाच् च समस्तेन चतुर्वारं घृताहुतिः ।
पूर्वपूर्वयुतं बीजषट्कं बाणाश् च सायकाः ॥ १८८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Aufzählung der Gruppengrößen reicht in 1.189 hinein. Die genaue Form jeder Teilformel wird hier nicht zusätzlich rekonstruiert.

1.189

मुनयो मार्गणाश् चेति विभागस् तन्मनोः स्मृतः ।
तारो लक्ष्मीर् गिरिसुता कामो भूर् गणनायकः ॥ १८९ ॥

1.190

चतुर्थ्यन्तो गणपतिर् वरान्ते वरदेति च ।
सर्वान्ते जनम् इत्य् उक्त्वा मे वशान्ते तु मानय ॥ १९० ॥

1.191

स्वाहान्तो वसुयुग्मार्णो महागणपतेर् मनुः ।
एवं कृत्वाग्निसंस्कारं पीठं देवस्य पूजयेत् ॥ १९१ ॥

1.192

तत्रेष्टदेवम् आवाह्य मुद्रा आवाहनादिकाः ।
प्रदर्श्य वह्निरूपस्य देवस्य वदने पुनः ॥ १९२ ॥

1.193

मूलेन जुहुयात् पञ्चनेत्रसङ्ख्या घृताहुतीः ।
वक्त्रैकीकरणं त्व् अग्निदेवयोस् तेन जायते ॥ १९३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Zahl wird im Grundtext durch „fünf“ und „Augen“ bezeichnet; Naukā erklärt sie als fünfundzwanzig.

1.194

नाडीसन्धानसिद्ध्यर्थं वह्निदेवतयोस् ततः ।
जुहुयान् मूलमन्त्रेण रुद्रसङ्ख्या घृताहुतीः ॥ १९४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Zahl elf wird durch die Rudras bezeichnet.

1.195

इष्टदेवस्यावृतीनाम् एकैकाम् आहुतिं चरेत् ।
ततस् तु मूलमन्त्रेण दशधा जुहुयाद् घृतम् ॥ १९५ ॥

1.196

ततः कल्पोक्तद्रव्येण दशांशं जुहुयाज् जपात् ।
होमं समाप्य कुर्वीत पूर्णाहुतिम् अनन्यधीः ॥ १९६ ॥

1.197

होमावशिष्टेनाज्येन पूरयित्वा स्रुचं सुधीः ।
पुष्पं फलं निधायाग्रे स्रुवेणाच्छाद्य तां पुनः ॥ १९७ ॥

1.198

उत्थितो वौषडन्तेन मूलेन जुहुयाद् वसौ ।
तद् द्रव्येणावृतीनां च जुहुयाद् आहुतिं पृथक् ॥ १९८ ॥

1.199

देवं विसृज्य स्वहृदि वह्नेर् जिह्वाङ्गमूर्तिभिः ।
जुहुयाद् व्याहृतीर् हुत्वा प्रोक्षेत् प्रोक्षणीजलैः ॥ १९९ ॥

1.200

सम्प्रार्थनेन मनुना नत्वा तं विसृजेद् धृदि ।
भो भो वह्ने महाशक्ते सर्वकर्मप्रसाधक ॥ २०० ॥

1.201

कर्मान्तरे ऽपि सम्प्राप्ते सान्निध्यं कुरु सादरम् ।
वह्नौ पवित्रे निःक्षिप्य प्रणीताम्बु भुवि क्षिपेत् ॥ २०१ ॥

1.202

विधिं विसृज्य सकुशान् परिधीन् विन्यसेद् वसौ ।
एवं होमं समाप्याथ तर्पयेद् देवतां जलैः ॥ २०२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Vidhi bezeichnet Brahma.

1.203

आवाह्य तद्दशांशेन तर्पणाद् अभिषेचनम् ।
तर्पयामि नमस् चेति द्वितीयान्तेष्टपूर्वकम् ॥ २०३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert die stufenweise Verminderung um jeweils ein Zehntel. Diese Zahlenbeziehung ist Kommentarerklärung zum gedrängten Grundtext.

1.204

मूलान्ते तु पदं देयं सिञ्चामीत्य् अभिषेचने ।
ततो नानाविधैर् अन्नैस् तर्पयेद् द्विजसत्तमान् ॥ २०४ ॥

1.205

इष्टरूपान् समाराध्य तेभ्यो दद्याच् च दक्षिणाम् ।
न्यूनं सम्पूर्णताम् एति ब्राह्मणाराधनान् नृणाम् ॥ २०५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die historische Ritualvorschrift verbindet den Abschluss der Verehrung mit Speisung und Gabe. Ihre gesellschaftliche Zuordnung ist keine heutige Aussage über den unterschiedlichen Wert von Menschen.

1.206

देवताश् च प्रसीदन्ति सम्पद्यन्ते मनोरथाः ॥ २०६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Diese letzte nummerierte Einheit des Taraṅga besteht aus einem Halbvers.

Kolophon

इति श्रीमन्महीधरविरचिते मन्त्रमहोदधौ भूतशुद्ध्यादिकथनं नाम प्रथमस् तरङ्गः ॥ १ ॥

Taraṅga 2 – Ganesha und seine Mantras

Ganesha erscheint als der Herr, der Hindernisse überwindet und den Beginn der Sadhana begleitet. Mahīdhara beschreibt unterschiedliche Mantras, Meditationen und Verehrungsformen. Die historischen Wirkversprechen gehören zur Aussage des Werkes; sie sind keine Zusicherung materiellen Erfolgs.

Vakratunda – Mantra, Dhyana und Verehrung

2.1

गणेशस्य मनून् वक्ष्ये सर्वाभीष्टप्रदायकान् ।
जलं चक्री वह्नियुतः कर्णेन्द्राढ्या च कामिका ॥ १ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers ist die Einleitung des Taraṅga und gehört im Druck zur Nummer 1. Die anschließenden Namen sind Chiffren für die Mantrabildung.

2.2

दारको दीर्घसंयुक्तो वायुः कवचपश्चिमः ।
षडक्षरो मन्त्रराजो भजताम् इष्टसिद्धिदः ॥ २ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā löst die Folge als vakratuṇḍāya huṃ auf. Dies ist eine durch den Kommentar belegte Auflösung, nicht eine im Grundtext ausgeschriebene Formel.

2.3

भार्गवो मुनिर् अस्योक्तश् छन्दो ऽनुष्टुब् उदाहृतः ।
विघ्नेशो देवता बीजं वं शक्तिर् यम् इतीरितम् ॥ ३ ॥

2.4

षडक्षरैः सविधुभिः प्रणवाद्यैर् नमोऽन्तकैः ।
प्रकुर्याज् जातिसंयुक्तैः षडङ्गविधिम् उत्तमम् ॥ ४ ॥

2.5

भ्रूमध्यकण्ठहृदयनाभिलिङ्गपदेषु च ।
मनोर् वर्णान् क्रमान् न्यस्य व्याप्याथो स्मरेत् प्रभुम् ॥ ५ ॥

2.6

उद्यद्दिनेश्वररुचिं निजहस्तपद्मैः पाशाङ्कुशाभयवरान् दधतं गजास्यम् ।
रक्ताम्बरं सकलदुःखहरं गणेशं ध्यायेत् प्रसन्नम् अखिलाभरणाभिरामम् ॥ ६ ॥

2.7

ऋतुलक्षं जपेन् मन्त्रम् अष्टद्रव्यैर् दशांशतः ।
जुहुयान् मन्त्रसंसिद्ध्यै वाडवान् भोजयेच् छुचीन् ॥ ७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Zahl sechs wird durch die Jahreszeiten bezeichnet. Dies ist eine besondere historische Purashcharana-Vorschrift, keine allgemeine Mindestanforderung an heutiges Japa.

2.8

इक्षवः सक्तवो रम्भाफलानि चिपिटास् तिलाः ।
मोदका नारिकेलानि लाजा द्रव्याष्टकं स्मृतम् ॥ ८ ॥

2.9

पीठम् आधारशक्त्यादिपरतत्त्वान्तम् अर्चयेत् ।
तत्राष्टदिक्षु मध्ये च सम्पूज्य नवशक्तयः ॥ ९ ॥

2.10

तीव्रा च चालिनी नन्दा भोगदा कामरूपिणी ।
उग्रा तेजोवती सत्या नवमी विघ्ननाशिनी ॥ १० ॥

2.11

विनायकस्य मन्त्राणाम् एताः स्युः पीठशक्तयः ।
सर्वशक्तिकमलान्ते तु लासनाय हृदन्तिकः ॥ ११ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Trennung kamala/lāsanāya ist auffällig. Naukā bietet die zusammenhängende Sitzformel mit sarvaśaktikamalāsanāya; die Lautteilung des Verses wird nicht mit einer zusätzlichen vollständigen Formel verwechselt.

2.12

पीठमन्त्रस् तदीयेन बीजेनादौ समन्वितः ।
प्रदायासनम् एतेन मूर्तिं मूलेन कल्पयेत् ॥ १२ ॥

2.13

तस्यां गणेशम् आवाह्य पूजयेद् आसनादिभिः ।
अभ्यर्च्य कुसुमैर् ईशं कुर्याद् आवरणार्चनम् ॥ १३ ॥

2.14

आग्नेयादिषु कोणेषु हृदयं च शिरः शिखाम् ।
वर्माभ्यर्च्याग्रतो नेत्रं दिक्ष्व् अस्त्रं पूजयेत् सुधीः ॥ १४ ॥

2.15

द्वितीयावरणे पूज्याः प्रागाद्यष्टैव शक्तयः ।
विद्यादिमा विधात्री च भोगदा विघ्नघातिनी ॥ १५ ॥

2.16

निधिप्रदीपा पापघ्नी पुण्या पश्चाच् छशिप्रभा ।
दलाग्रेषु वक्रतुण्ड एकदंष्ट्रो महोदरः ॥ १६ ॥

2.17

गजास्यलम्बोदरकौ विकटो विघ्नराजकः ।
धूम्रवर्णस् तदग्रेषु शक्राद्या आयुधैर् युताः ॥ १७ ॥

2.18

एवम् आवरणैः पूज्यः पञ्चभिर् गणनायकः ।
पूर्वोक्ता च पुरश्चर्या कार्या मन्त्रस्य सिद्धये ॥ १८ ॥

2.19

ततः सिद्धे मनौ काम्यान् प्रयोगान् साधयेद् इमान् ।
ब्रह्मचर्यरतो मन्त्री जपेद् रविसहस्रकम् ॥ १९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Zahl zwölf wird durch die Sonnen bezeichnet. Die folgenden Wirkversprechen werden als Aussagen des historischen Textes wiedergegeben, nicht als überprüfte Erfolgsgarantien.

2.20

षण्मासमध्याद् दारिद्र्यं नाशयत्य् एव निश्चितम् ।
चतुर्थ्याद् इचतुर्थ्यन्तं जपेद् दशसहस्रकम् ॥ २० ॥

2.21

प्रत्यहं जुहुयाद् अष्टोत्तरं शतम् अतन्द्रितः ।
पूर्वोक्तं फलम् आप्नोति षण्मासाद् भक्तितत्परः ॥ २१ ॥

2.22

आज्याक्तलाजस्य होमेन भवेद् धनसमृद्धिमान् ।
पृथुकैर् नारिकेलैर् वा मरिचैर् वा सहस्रकम् ॥ २२ ॥

2.23

प्रत्यहं जुह्वतो मासाज् जायते धनसञ्चयः ।
जीरसिन्धुमरीचाक्तैर् अष्टद्रव्यैः सहस्रकम् ॥ २३ ॥

2.24

जुह्वन् प्रतिदिनं पक्षात् स्यात् कुबेर इवार्थवान् ।
चतुःशतं चतुर्चत्वारिंशद् अन्यद् दिने दिने ॥ २४ ॥

2.25

तर्पयेन् मूलमन्त्रेण मण्डलाद् इष्टम् आप्नुयात् ।
अथ मन्त्रान्तरं वक्ष्ये साधकानां निधिप्रदम् ॥ २५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Mandala bezeichnet hier eine längere festgelegte Praxisperiode; Naukā erläutert eine Größenordnung von etwa fünfzig Tagen. Die Wendung zum nächsten Mantra gehört bereits zur zweiten Hälfte von 2.25.

Weitere Vakratunda-Mantras

Die Zusammenstellung erläutert Mantrabildung und Lautgruppen. Verschlüsselte Silben werden nicht durch frei erschlossene Rezitationsformeln ersetzt.

2.26

रायस्पोषभृगुर्याढ्यो ददितामेषसात्वतौ ।
सदृशौ दोरत्नधातुमान् रक्षो गगनं रतिः ॥ २६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Mesha, Satvata und Drish sind hier Lautchiffren. Die Zusammensetzung des Mantras wird übersetzt; eine selbst rekonstruierte Rezitationsformel wird nicht hinzugefügt.

2.27

ससद्या बलशार्ङ्गी खं नोषडक्षरसंयुतः ।
एकत्रिंशद्वर्णयुक्तो मन्त्रो ऽभीष्टप्रदायकः ॥ २७ ॥

Erläuterung zur Stelle: „Der sechssilbige Mantra“ verweist auf die bereits beschriebene Formel. Die chiffreartige Darstellung bleibt von einer Kommentarauflösung unterschieden.

2.28

सायकैस् त्रिभिर् अष्टाभिश् चतुर्भिः पञ्चभिः रसैः ।
मन्त्रोत्थितैः क्रमाद् वर्णैः षडङ्गं समुदीरितम् ॥ २८ ॥

2.29

ऋष्याद्यर्चाप्रयोगाः स्युः पूर्ववन् निधिदो ह्य् अयम् ।
पद्मनाभयुतो भानुर् मेधा सद्यसमन्विता ॥ २९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der zweite Halbvers beginnt eine neue Lautanweisung. Die Namen werden als Lautchiffren behandelt, nicht als gewöhnlicher Sanskritsatz über Gottheiten.

2.30

लकाव् अनन्तमारूढौ वायुः पावकमोहिनी ।
षडक्षरो ऽयम् आदिष्टो भजताम् इष्टदो मनुः ॥ ३० ॥

Ucchishta-Ganesha – besondere Formen der Verehrung

Der neue Abschnitt beginnt in der zweiten Hälfte von 2.31. Die Ucchishta-Observanz gehört zu einem besonderen tantrischen Zusammenhang. Sie ist von einer einfachen, allgemein zugänglichen Ganesha-Verehrung zu unterscheiden.

2.31

पूर्ववत् सर्वम् एतस्य समाराधनम् ईरितम् ।
लकुली दृशमारूढौ भृगुतौ लोहितः सदृक् ॥ ३१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Bezeichnung dṛś ist eine Lautchiffre. Die Lesung „daśama“ des ungeprüften Vorentwurfs wurde am Druck korrigiert.

2.32

वकः सदीर्घश् चः साक्षिर् लिखेन् मन्त्रः शिरोऽन्तिमः ।
नवाक्षरो मनुश् चास्य कङ्कोलः परिकीर्तितः ॥ ३२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die gedruckte Verbindung sākṣir likhen ist ungewöhnlich. Naukā erklärt Ca mit dem i-Laut und anschließend likhe; Shiras bezeichnet den Abschluss Svaha. Die Übersetzung folgt dieser ausdrücklich benannten Kommentarhilfe.

2.33

विराट् छन्दो देवता तु स्याद् वै चोच्छिष्टनायकः ।
द्वाभ्यां त्रिभिर् द्वयेनाथ द्वाभ्यां सकलमन्त्रतः ॥ ३३ ॥

2.34

पञ्चाङ्गान्य् अस्य कुर्वीत ध्यायेत् तं शशिशेखरम् ।
चतुर्भुजं रक्ततनुं त्रिनेत्रं पाशाङ्कुशौ मोदकपात्रदन्तौ ।
करैर् दधानं सरसीरुहस्थम् उन्मत्तम् उच्छिष्टगणेशम् ईडे ॥ ३४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Nummer 34 umfasst im Druck einen einleitenden Halbvers und anschließend einen längeren Dhyana-Vers. Die wechselnde Verslänge wird bewahrt.

2.35

लक्षम् एकं जपेन् मन्त्रं दशांशं जुहुयात् तिलैः ।
पूर्वोक्ते पूजयेत् पीठे विधिनोच्छिष्टविघ्नपम् ॥ ३५ ॥

2.36

आदाव् अङ्गानि सम्पूज्य ब्राह्माद्या दिक्षु पूजयेत् ।
ब्राह्मी माहेश्वरी चैव कौमारी वैष्णवी परा ॥ ३६ ॥

2.37

वाराही च तथेन्द्राणी चामुण्डा रमया सह ।
ककुप्षु वक्रतुण्डाद्यान् दशसु प्रतिपूजयेत् ॥ ३७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Rama bezeichnet hier Lakshmi.

2.38

वक्रतुण्डैकदंष्ट्रौ च तथा लम्बोदराभिधः ।
विकटो धूम्रवर्णश् च विघ्नराड् अपि गजाननः ॥ ३८ ॥

2.39

विनायको गणपतिर् हस्तिदन्ताभिधो ऽन्तिमः ।
इन्द्रादीन् अपि वज्राद्यान् यजेद् आवृतिद्वये ॥ ३९ ॥

2.40

एवं सिद्धे मनौ मन्त्री प्रयोगान् कर्तुम् अर्हति ।
स्वाङ्गुष्ठप्रतिमां कृत्वा कपिना सितभानुना ॥ ४० ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erklärt Kapi als rotes Sandelholz und Sitabhanu als weißes Arka-Holz. Diese Deutung gehört zum Kommentar.

2.41

गणेशप्रतिमां रम्याम् उक्तलक्षणलक्षिताम् ।
प्रतिष्ठाप्य विधानेन मधुना स्नापयेच् च ताम् ॥ ४१ ॥

2.42

आरभ्य कृष्णभूतादि यावच् छुक्लचतुर्दशी ।
सगुडं पायसं तस्मै निवेद्य प्रजपेन् मनुम् ॥ ४२ ॥

2.43

सहस्रं प्रत्यहं तावज् जुहुयात् सघृतैस् तिलैः ।
गणेशो ऽहम् इति ध्यायन्न् उच्छिष्टो ऽनावृतो रहः ॥ ४३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Ucchishta bezeichnet hier einen rituell unreinen Zustand im Zusammenhang des Essens. Dies ist eine besondere tantrische Observanz, keine allgemeine Empfehlung für heutige Yoga-Aspiranten.

2.44

पक्षाद् राज्यम् अवाप्नोति नृपजो ऽन्यो ऽपि वा नरः ।
कुलालमृत्स्नाप्रतिमा पूजितैवं सुराज्यदा ॥ ४४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Das ist ein historisches Wirkversprechen des Werkes, keine verifizierte Vorhersage.

2.45

वल्मीकमृत्कृता लाभम् एवम् इष्टान् प्रयच्छति ।
गौडी सौभग्यदा सैवं लावणी क्षोभयेद् अरीन् ॥ ४५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die letzte Funktion ist eine historische feindbezogene Aussage. Sie wird nicht als heutige Übungsanregung ausgearbeitet.

2.46

निम्बजा नाशयेच् छत्रून् प्रतिमैवं समर्चिता ।
मध्वाक्तैर् होमतो लाजैर् वशयेद् अखिलं जगत् ॥ ४६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Nichtanleitende Inhaltswiedergabe anstelle einer wörtlichen deutschen Übersetzung: Der Grundtext nennt eine Gestalt aus Neemholz und eine Opfergabe als Mittel aggressiver beziehungsweise manipulativer Zwecke.

2.47

सुप्तो ऽधिशय्यम् उच्छिष्टो जपञ् छत्रून् वशं नयेत् ।
कटुतैलान्विते राजीपुष्पैर् विद्वेषयेद् अरीन् ॥ ४७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Nichtanleitende Inhaltswiedergabe anstelle einer wörtlichen deutschen Durchführungsvorschrift. Die Anwendungen werden historisch dokumentiert, nicht empfohlen.

2.48

द्यूते विवादे समरे जप्तो ऽयं जयम् आवहेत् ।
कुबेरो ऽस्य मनोर् जापान् निधीनां स्वामिताम् इयात् ॥ ४८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Verbindung zu Kubera gehört zur religiösen Begründung des Textes, nicht zu einer historischen Biografie.

2.49

लेभाते राज्यम् अनरिं वानरेशविभीषणौ ।
रक्तवस्त्राङ्गरागाढ्यस् ताम्बूलं निष्ट्यूय संजपेत् ॥ ४९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die beiden Gestalten verweisen auf den Erzählkreis des Ramayana. Die zweite Hälfte beschreibt die besondere historische Observanz, keine allgemeine Yoga-Praxis.

2.50

यद् वा निवेदितं तस्मै मोदकं भक्षयन् जपेत् ।
पिशितं वा फलं वापि तेन तेन बलिं हरेत् ॥ ५० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Speisevorschriften gehören zu dieser besonderen historischen Ucchishta-Praxis. Sie werden nicht als heutige Ernährungs- oder Übungsempfehlung formuliert.

Bali-Mantra und weitere Mantraformen

Die Wort- und Lautanweisungen verweisen mehrfach auf zuvor beschriebene Formen. Deshalb sollte man die Stellen im Zusammenhang lesen.

2.51

सेन्दुः स्मृतिस् तथाकाशं मन्विन्द्वाढ्यौ च सृष्टिलौ ।
पञ्चान्तकशिवौ तद्वद् उच्छिष्टगभगान्वितः ॥ ५१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Satzkonstruktion setzt sich in 2.52 fort. Die Namen sind Lautchiffren; ihre Erläuterung im Kommentar ist vom Grundtext zu unterscheiden.

2.52

उमाकान्तः शायम् अन्ते हायक्षायासबिन्दुयः ।
बलिर् इत्य् एष कथितो नवेन्द्वर्णो बलेर् मनुः ॥ ५२ ॥

Erläuterung zur Stelle: 2.51–52 enthalten eine verschränkte Anweisung zur Bildung der Formel, keinen gewöhnlichen Sanskritsatz. Die Worttrennung dient der Lesbarkeit; sie ersetzt keine eigenständige Rezitationsfassung.

2.53

ध्रुवो माया सेन्दुशार्ङ्गिबीजाढ्यो नववर्णकः ।
द्वादशार्णो मनुः प्रोक्तः सर्वम् अस्य नवार्णवत् ॥ ५३ ॥

2.54

ताराद्यश् च गणेशाद्यो नवार्णो दशवर्णकः ।
द्विधो ऽस्योपासनं तु प्रोक्तम् अन्यन् नवार्णवत् ॥ ५४ ॥

2.55

ध्रुवो हृद् उच्छिष्टगणेशाय ते तु नवाक्षरः ।
एकोनविंशत्यर्णाढ्यो मनुर् मुन्यादिपूर्ववत् ॥ ५५ ॥

2.56

त्रिभिः सप्तभिर् अक्षिभ्यां त्रिभिर् द्वाभ्यां द्वयेन च ।
मन्त्रोत्थितैः सुधीर् वर्णैः कुर्याद् अङ्गं पुरार्चनम् ॥ ५६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Akṣi, „Auge“, bezeichnet hier die Zahl zwei. Die sechs Gruppen ergeben zusammen die neunzehn Silben.

2.57

तारो नमो भगवते झिण्टीशश् चतुराननः ।
दंष्ट्राय हस्तिम् उच्चार्य खाय लम्बोदराय च ॥ ५७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Dies ist der Beginn einer verschlüsselten Mantrabildung; die folgende Stelle setzt sie fort.

2.58

उच्छिष्टम् अवियद्दीर्घात्मने पाशाङ्कुशः परा ।
सेन्दुः शार्ङ्गी भगयुते द्वे मेधे वह्निकामिनी ॥ ५८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Lautanweisung führt zu der in 2.59 gezählten Formel. Ihre Namen werden hier als Chiffren bewahrt; sie sind nicht als zusätzliche Gottheiten einer Erzählung zu lesen.

2.59

उच्छिष्टगणनाथस्य मनुर् अद्रिगुणाक्षरः ।
गणको मुनिर् आख्यातो गायत्रीछन्द ईरितः ॥ ५९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Adri und Guṇa dienen als Zahlwörter; die Stelle bezeichnet 37 Mantrasilben.

2.60

उच्छिष्टगणपो देवो जपेद् उच्छिष्ट एव तम् ।
सप्तदिग्बाणसप्ताब्धियुगार्णैर् अङ्गकं मनोः ॥ ६० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Zahlwörter Dig, Bana, Abdhi und Yuga bezeichnen hier zehn, fünf, vier und vier. Ucchishta gehört zu der besonderen Observanz dieses Abschnitts.

Meditation und historische Anwendungen

Die Meditation zeigt die Verbindung der Gottheit mit ihrer Shakti. Die folgenden historischen Wirkversprechen reichen von Wohlstand bis zur Beeinflussung anderer. Aggressive und manipulative Anwendungen werden in der deutschen Fassung ausdrücklich als nichtanleitende Inhaltswiedergaben gekennzeichnet.

2.61

शरधनुःपाशसृणीन् स्वहस्तैर् दधानम् आरक्तसरोरुहस्थम् ।
विवस्त्रपत्न्यां सुरतप्रवृत्तम् उच्छिष्टम् अम्बासुतम् आश्रये ऽहम् ॥ ६१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Dies ist die historische Gottheitsvisualisation des Verses, keine Aufforderung an Leser zu einer sexuellen Ritualhandlung.

2.62

लक्षं जपेद् घृतैर् हुत्वा तद् दशांशं प्रपूजयेत् ।
पूर्वोक्तपीठे स्वाभीष्टसिद्धये पूर्ववद् विभुम् ॥ ६२ ॥

2.63

कृष्णाष्टम्यादितद्भूतं यावत् तावज् जपेन् मनुम् ।
प्रत्यहं साष्टसाहस्रं जुहुयात् तद् दशांशतः ॥ ६३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erklärt das durch bhūta bezeichnete Ende als den vierzehnten Mondtag der dunklen Hälfte.

2.64

तर्पयेद् अपि मन्त्रो ऽयं सिद्धिम् एवं प्रयच्छति ।
धनं धान्यं सुतान् पौत्रान् सौभाग्यम् अतुलं यशः ॥ ६४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Dies sind die im Text genannten historischen Wunschziele, keine für jeden Menschen verbindlichen Lebensziele.

2.65

मूर्तिं कुर्याद् गणेशस्य शुभाहे निम्बदारुणा ।
प्राणप्रतिष्ठां कृत्वाथ तदग्रे मन्त्रम् आजपेत् ॥ ६५ ॥

2.66

यं ध्यात्वा दासवत् सो ऽपि वश्यो भवति निश्चितम् ।
नदीजलं समादाय सप्तविंशतिसंख्यया ॥ ६६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Nichtanleitende Inhaltswiedergabe anstelle einer wörtlichen deutschen Übersetzung: Das manipulative Ziel und die Ritualvoraussetzungen werden dokumentiert, aber nicht zur modernen Durchführung ausgearbeitet.

2.67

मन्त्रयित्वा मुखं तेन प्रक्षाल्येशसभां व्रजेत् ।
पश्येद् यं दृश्यते येन स वश्यो जायते क्षणात् ॥ ६७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Nichtanleitende Inhaltswiedergabe einer manipulativen Anwendung.

2.68

चतुःसहस्रं धत्तूरपुष्पाणि मनुनार्पयेत् ।
गणेशाय नृपादीनां जनानां वश्यताकृते ॥ ६८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Nichtanleitende Inhaltswiedergabe statt einer wörtlichen deutschen Durchführungsvorschrift. Die historische Verbindung von Giftpflanze und Vaśīkaraṇa wird benannt; es wird keine Anwendung empfohlen.

2.69

सुन्दरीवामपादस्य रेणुम् आदाय तत्र तु ।
संस्थाप्य गणनाथस्य प्रतिमां प्रजपेन् मनुम् ॥ ६९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Nichtanleitende Inhaltswiedergabe anstelle einer wörtlichen deutschen Durchführungsvorschrift. Der historische Ritualzweck wird dokumentiert, nicht als heutige Praxis empfohlen.

2.70

तां ध्यात्वा रविसाहस्रं सा समायाति दूरतः ।
श्वेतार्केणाथ निम्बेन कृत्वा मूर्तिं धृतासुकाम् ॥ ७० ॥

Erläuterung zur Stelle: Nichtanleitende Inhaltswiedergabe anstelle einer wörtlichen deutschen Durchführungsvorschrift. Der historische Ritualzweck wird dokumentiert, nicht als heutige Praxis empfohlen. Naukā erklärt dhṛtāsukām durch die vollzogene Pranapratishtha.

2.71

चतुर्थ्यां पूजयेद् रात्रौ रक्तैः कुसुमचन्दनैः ।
जप्त्वा सहस्रं तां मूर्तिं क्षिपेद् रात्रौ सरित्तटे ॥ ७१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Satz gehört zur historischen Traumpraxis, deren Ziel der folgende Halbvers nennt.

2.72

स्वेष्टं कार्यं समाचष्टे स्वप्ने तस्य गणाधिपः ।
सहस्रं निम्बकाष्ठानां होमाद् उच्चाटयेद् अरीन् ॥ ७२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers ist übersetzt; die aggressive Anwendung der zweiten Hälfte wird nichtanleitend zusammengefasst.

2.73

वज्रिणः समिधां होमाद् रिपुर् यमपुरं व्रजेत् ।
वानरस्यास्थिसंजप्तं क्षिप्तम् उच्चाटयेद् गृहे ॥ ७३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Nichtanleitende Inhaltswiedergabe anstelle einer wörtlichen deutschen Durchführungsvorschrift. Der historische Ritualzweck wird dokumentiert, nicht als heutige Praxis empfohlen.

2.74

जप्तं नरास्थि कन्याया गृहे क्षिप्तं तदाप्तिकृत् ।
कुलालस्य मृदा स्त्रीणां वामपादस्य रेणुना ॥ ७४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Nichtanleitende Inhaltswiedergabe anstelle einer wörtlichen deutschen Durchführungsvorschrift. Der historische Ritualzweck wird dokumentiert, nicht als heutige Praxis empfohlen.

2.75

कृत्वा पुत्तलिकां तस्या हृदि स्त्रीनाम संलिखेत् ।
निखनेन् मन्त्रसंजप्तैर् निम्बकाष्ठैः क्षिताव् इमाम् ॥ ७५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Nichtanleitende Inhaltswiedergabe anstelle einer wörtlichen deutschen Durchführungsvorschrift. Der historische Ritualzweck wird dokumentiert, nicht als heutige Praxis empfohlen.

2.76

सोन्मत्ता भवति क्षिप्रम् उद्धृतायां सुखं भवेत् ।
शत्रोर् एवं कृता सा तु लशुनेन समन्विता ॥ ७६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Nichtanleitende Inhaltswiedergabe anstelle einer wörtlichen deutschen Durchführungsvorschrift. Der historische Ritualzweck wird dokumentiert, nicht als heutige Praxis empfohlen.

2.77

शरावान्तर्गता सम्यक् पूजिता द्वारि विद्विषः ।
निखाता पक्षमात्रेण शत्रूच्चाटनकृत् स्मृता ॥ ७७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Nichtanleitende Inhaltswiedergabe anstelle einer wörtlichen deutschen Durchführungsvorschrift. Der historische Ritualzweck wird dokumentiert, nicht als heutige Praxis empfohlen.

2.78

विषमे समनुप्राप्ते सितार्कारिष्टदारुजम् ।
गणपं पूजितं सम्यक् कुसुमै रक्तचन्दनैः ॥ ७८ ॥

2.79

मद्यभाण्डस्थितं हस्तमात्रे तं निखनेत् स्थले ।
तत्रोपविश्य प्रजपेन् मन्त्री नक्तंदिवा मनुम् ॥ ७९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Dies beschreibt eine besondere historische Ritualhandlung, keine allgemeine Empfehlung für Japa.

2.80

सप्ताहमध्ये नश्यन्ति सर्वे घोरा उपद्रवाः ।
शत्रवो वशम् आयान्ति वर्धन्ते धनसम्पदः ॥ ८० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Aussagen sind Wirkversprechen des Textes. Sie werden nicht als gesicherte Wirkungen bestätigt.

2.81

दुष्टस्त्री वामपादस्य रजसा निजदेहजैः ।
मलैर् मूत्रपुरीषाद्यैः कुम्भकारमृदापि च ॥ ८१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Nichtanleitende Inhaltswiedergabe anstelle einer wörtlichen deutschen Durchführungsvorschrift. Der historische Ritualzweck wird dokumentiert, nicht als heutige Praxis empfohlen. Die abwertende Bezeichnung gehört zur Perspektive des historischen Textes.

2.82

एतैः कृत्वा गणेशस्य प्रतिमां मद्यभाण्डगाम् ।
सम्पूज्य निखनेद् भूमौ हस्तार्धे पूरिते पुनः ॥ ८२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Nichtanleitende Inhaltswiedergabe anstelle einer wörtlichen deutschen Durchführungsvorschrift. Der historische Ritualzweck wird dokumentiert, nicht als heutige Praxis empfohlen.

2.83

संस्थाप्य वह्निं जुहुयात् कुसुमैर् हयमारजैः ।
सहस्रं सा भवेद् दासी तन्वाङ्मनसाधनैः ॥ ८३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Nichtanleitende Inhaltswiedergabe anstelle einer wörtlichen deutschen Durchführungsvorschrift. Der historische Ritualzweck wird dokumentiert, nicht als heutige Praxis empfohlen. Hayamāra bezeichnet hier Oleander; die Stelle ist keine Empfehlung zur Verwendung dieser Giftpflanze.

Übertragung und Vertraulichkeit

Nach einer weiteren Mantraform hebt Mahīdhara die Herkunft vom Guru und die Prüfung des Schülers hervor (2.87–88).

2.84

एवमादिप्रयोगांस् तु नवार्णेनापि साधयेत् ।
तारो हस्तिमुखायाथ डेन्तो लम्बोदरस् तथा ॥ ८४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers steht bereits am Ende der vorhergehenden Druckseite. Innerhalb der Nummer 84 beginnt ein neuer Mantra; die Verszählung wird nicht an der Zwischenüberschrift geteilt.

2.85

उच्छिष्टान्ते महात्मडे पाशाङ्कुशशिवात्मभूः ।
माया वर्म च घे घे उच्छिष्टाय दहनाङ्गना ॥ ८५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Namen dienen überwiegend der verschlüsselten Lautangabe. Die deutsche Fassung bewahrt die Unterscheidung zwischen angeführten Wortteilen und Chiffren.

2.86

द्वात्रिंशदक्षरो मन्त्रो यजनं पूर्ववन् मतम् ।
रसेषु सप्तषट्षट्क नेत्रार्णैर् अङ्गम् ईरितम् ॥ ८६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die sechs Zahlgruppen ergeben zusammen die 32 Silben des Mantras.

2.87

उच्छिष्टराजवक्त्रस्य मन्त्रेषु न शोधनम् ।
सिद्धादिचक्रं मासादेः प्राप्तास् ते सिद्धिदा गुरोः ॥ ८७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Śodhana bezeichnet hier die besondere Eignungsprüfung eines Mantras, nicht eine pauschale Aufhebung von Reinheit, ethischer Verantwortung oder Unterweisung.

2.88

मनवो ऽमी सदा गोप्या न प्रकाश्या यतः कुतः ।
परीक्षिताय शिष्याय प्रदेया निजसूनवे ॥ ८८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Stelle betont die Verantwortung der Übertragung. Für heutige Aspiranten liegt darin ein Anlass, besondere Ritualmantras nicht mit allgemein zugänglichen Gebetsmantras gleichzusetzen.

Shakti-Vinayaka – Sammlung und Gegenwart

Mit aufmerksamem Geist den Herrn vergegenwärtigen: Diese Aufforderung in 2.91 benennt eine innere Voraussetzung der Meditation. Die folgende Gestalt verbindet Licht, Kraft und die Gegenwart der göttlichen Gefährtin.

2.89

माया त्रिमूर्तिचन्द्रस्थो पञ्चान्तकहुताशनौ ।
तारादिशक्तिबीजान्तो मन्त्रो ऽस्य चतुरक्षरः ॥ ८९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Beginn des Shakti-Vinayaka-Abschnitts. Die Zuordnung der verschlüsselten Laute erläutert Naukā; der Grundtext wird nicht um eine frei rekonstruierte Formel erweitert.

2.90

भार्गवो ऽस्य मुनिर् छन्दो विराट् शक्तिगणाधिपः ।
देवो माया द्वितीये तु शक्तिबीजे प्रकीर्तिते ॥ ९० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die knappe Schlusskonstruktion wird mit Naukā aufgelöst: Maya ist die Shakti, die zweite Bija-Silbe das Bija.

2.91

षड्दीर्घयुग् द्वितीयेन ताराद्येन षडङ्गकम् ।
विधाय सावधानेन मनसा संस्मरेत् प्रभुम् ॥ ९१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Aufforderung sāvadhānena manasā, „mit aufmerksamem Geist“, benennt ausdrücklich die innere Qualität der Verehrung.

2.92

विषाणाङ्कुशपाशाक्षसूत्रं च पाणौ ।
दधानं करैर् मोदकं पुष्करेण ।
स्वपत्न्या युतं हेमभूषाभराढ्यं ।
गणेशं समुद्यद्दिनेशाभम् ईडे ॥ ९२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die vier Versglieder des längeren Metrums werden durch Zeilenumbrüche kenntlich gemacht. Puṣkara bezeichnet hier die Rüsselspitze.

2.93

एवं ध्यात्वा जपेल् लक्षचतुष्कं तद्दशांशतः ।
अपूपैर् जुहुयाद् वह्नौ मध्वाक्तैः तर्पयेच्च तम् ॥ ९३ ॥

2.94

पूर्वोक्ते पूजयेत् पीठे केसरेष्व् अङ्गदेवताः ।
दलेषु वक्रतुण्डाद्यान् ब्राह्मीत्याद्यान् दलाग्रगान् ॥ ९४ ॥

2.95

ककुप्पालांस् तदस्त्राणि सिद्ध एवं भवेन् मनुः ।
घृताक्तम् अन्नं जुहुयाद् आवर्षाद् अन्नवान् भवेत् ॥ ९५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der letzte Halbvers beginnt die Aufzählung besonderer Wirkversprechen. Er spricht vom Erlangen von Nahrung, nicht von der Beherrschung der Welt.

2.96

परमान्नैर् हुता लक्ष्मीर् इक्षुखण्डैर् नृपप्रियः ।
रम्भाफलैर् नारिकेलैः पृथुकैर् वश्यता भवेत् ॥ ९६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Nichtanleitende Inhaltswiedergabe anstelle einer wörtlichen deutschen Durchführungsvorschrift. Der historische Ritualzweck wird dokumentiert, nicht als heutige Praxis empfohlen. Naukā erklärt paramānna als Milchreis.

2.97

घृतेन धनम् आप्नोति लवणैर् मधुसंयुतैः ।
वामनेत्रां वशीकुर्याद् अपूपैः पृथिवीपतिम् ॥ ९७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Nichtanleitende Inhaltswiedergabe anstelle einer wörtlichen deutschen Durchführungsvorschrift. Der historische Ritualzweck wird dokumentiert, nicht als heutige Praxis empfohlen.

Lakshmi-Ganesha – Fülle und Furchtlosigkeit

Die Verbindung mit Lakshmi wird in einer reich ausgestalteten Meditation sichtbar. Goldglanz, Lotus und die Furchtlosigkeitsgeste prägen das Bild.

2.98

तारो रमा चन्द्रयुक्तः खान्तः सौम्य समीरणः ।
डेन्तो गणपतिस् तोयं वरवरद सर्व च ॥ ९८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Beginn der verschlüsselten Bildung des Lakshmi-Ganesha-Mantras. Die mit ḍ bezeichnete Endung wird aus dem Kommentar als Dativ verstanden.

2.99

जनं मे वशम् आदीर्घा वायुः पावककामिनी ।
अष्टाविंशतिवर्णो ऽयं मनुर् धनसमृद्धिदः ॥ ९९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die ausgeschriebenen Wörter enthalten die Vorstellung, andere unter den eigenen Einfluss zu bringen. Die Formel wird historisch erschlossen, nicht als Empfehlung zur Manipulation angeboten.

2.100

अन्तर्यामी मुनिश् छन्दो गायत्री देवता मनोः ।
लक्ष्मीविनायको बीजं रमा शक्तिर् वसुप्रिया ।
रमागणेशबीजाभ्यां दीर्घाढ्याभ्यां षडङ्गकम् ॥ १०० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Drucknummer 100 umfasst drei Halbverse.

2.101

दन्ताभये चक्रदरौ दधानं कराग्रगस्वर्णघटं त्रिनेत्रम् ।
धृताब्जयालिङ्गितम् अब्धिपुत्र्या लक्ष्मीगणेशं कनकाभम् ईडे ॥ १०१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Abdhiputri, „Tochter des Ozeans“, bezeichnet Lakshmi. Naukā erläutert den goldenen Krug an der Rüsselspitze; kara kann sowohl Hand als auch Elefantenrüssel bedeuten.

2.102

चतुर्लक्षं जपेन् मन्त्रं समिद्भिर् बिल्वशाखिनः ।
दशांशं जुहुयात् पीठे पूर्वोक्ते तं प्रपूजयेत् ॥ १०२ ॥

2.103

आदाव् अङ्गानि सम्पूज्य शक्तीर् अष्टाव् इमा यजेत् ।
बलाका विमला पश्चात् कमला वनमालिका ॥ १०३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die grammatisch normalisierte Lesung śaktīr aṣṭāv imā folgt der auch in Rais Sanskritfassung überlieferten Wortfolge. Die acht Namen setzen sich in 2.104 fort.

2.104

विभीषिका मालिका च शाङ्करी वसुबालिका ।
शङ्खपद्मनिधी पूज्यौ पार्श्वयोर् दक्षवामयोः ॥ १०४ ॥

2.105

लोकाधिपांस् तदस्त्राणि तद्बहिः परिपूजयेत् ।
एवं सिद्धे मनौ मन्त्री प्रयोगान् कर्तुम् अर्हति ॥ १०५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Das Werk ordnet die Anwendungen einer vorausgehenden geregelten Sadhana unter. Für heutige Leser ist dies ein Hinweis auf den überlieferten Zusammenhang von Vorbereitung, Konzentration und Ritual.

2.106

उरोमात्रे जले स्थित्वा मन्त्री ध्यात्वार्कमण्डले ।
एवं त्रिलक्षं जपतो धनवृद्धिः प्रजायते ॥ १०६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Stelle beschreibt einen besonderen historischen Übungsrahmen und ein Wirkversprechen; sie ist keine allgemeine Anleitung für heutiges Japa.

2.107

बिल्वमूलं समास्थाय तावज् जप्ते फलं हि तत् ।
अशोककाष्ठैर् ज्वलिते वह्नाव् आज्याक्ततण्डुलैः ॥ १०७ ॥

2.108

होमतो वशयेद् विश्वम् अर्ककाष्ठं शुचाव् अपि ।
खादिराग्नौ नरपतिं लक्ष्मीं पायसहोमतः ॥ १०८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die manipulativen Anwendungen werden nichtanleitend zusammengefasst. Die Schlussaussage über Lakshmi ist übersetzt.

Trailokyamohana-Ganesha

Der Name bezeichnet Ganesha als den, der die drei Welten bezaubert. Die vielarmige Gestalt wird gemeinsam mit ihrer Shakti meditiert.

2.109

वक्रकर्णेन्दुयुग् णान्तो डेकदंष्ट्राय मन्मथः ।
माया रमा गजमुखो गणपान्ते भगी हरिः ॥ १०९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Beginn des Trailokyamohana-Ganesha-Mantras. Die verschlüsselten Lautbestandteile werden als Chiffren wiedergegeben; die Bildung ist über drei Verse verteilt.

2.110

वरवालाग्निसत्याः सरेफारूढं जलं स्थिरा ।
सेन्दुर् मेषो मे वशान्ते मानयोषबुधाप्रिया ॥ ११० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die gedruckte Verbindung am Schluss ist eine gedrängte Lautanweisung. Die von Naukā ausgeschriebene Formel ist als Kommentarauflösung zu behandeln.

2.111

स्यात् त्रयस्त्रिंशदर्णाढ्यो मनुस् त्रैलोक्यमोहनः ।
गणको ऽस्य ऋषिश् छन्दो गायत्री देवता पुनः ॥ १११ ॥

2.112

त्रैलोक्यमोहनकरो गणेशो भक्तसिद्धिदः ।
रविवेदशरोदन्वद् रसनेत्रैः षडङ्गकम् ॥ ११२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Bhakta bezeichnet den hingebungsvollen Verehrer. Die anschließenden Zahlwörter ergeben zusammen 33 Mantrasilben.

2.113

गदाबीजपूरे धनुः शूलचक्रे सरोजोत्पले पाशधान्याग्रदन्तान् ।
करैः सन्दधानं स्वशुण्डाग्रराजन् मणीकुम्भम् अङ्काधिरूढं स्वपत्न्या ॥ ११३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Meditation erstreckt sich über 2.113–114. Naukā erklärt dhānyāgra als Reisrispe; die lange Aufzählung gehört zur vielarmigen Gottheitsgestalt.

2.114

सरोजन्मना भूषणानां भरेणोज्ज्वलद्धस्तया तन्व्या समालिङ्गिताङ्गम् ।
करीन्द्राननं चन्द्रचूडं त्रिनेत्रं जगन्मोहनं रक्तकान्तिं भजे तम् ॥ ११४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Gottheitsmeditation erstreckt sich über zwei nummerierte Verse und verbindet die Verehrung Ganeshas mit der Gegenwart seiner Shakti.

2.115

वेदलक्षं जपेन् मन्त्रम् अष्टद्रव्यैर् दशांशतः ।
हुत्वा पूर्वोदितं पीठे पूजयेद् गणनायकम् ॥ ११५ ॥

2.116

अङ्गार्चा पूर्ववत् प्रोक्ता शक्तीः पत्रेषु पूजयेत् ।
वामा ज्येष्ठा च रौद्री स्यात् काली कलपदादिका ॥ ११६ ॥

2.117

विकरिण्याह्वया तद्वद् बलाद्या प्रमथन्य् अपि ।
सर्वभूतदमन्याख्या मनोन्मन्य् अपि चाग्रतः ॥ ११७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Namen sind über die Versgrenze verteilt. Zusammen mit 2.116 ergeben sich acht Shaktis; die ergänzten Namensbestandteile stehen in eckigen Klammern.

2.118

दिक्षु प्रमोदः सुमुखो दुर्मुखो विघ्ननाशकः ।
दीर्घाद्या मातरः पूज्या इन्द्राद्या आयुधान्य् अपि ॥ ११८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert dīrghādyā durch mit langen Vokalen eingeleitete Anrufungen der Matrikas, etwa Brahmi und Maheshvari.

2.119

एवं सिद्धे मनौ कुर्यात् प्रयोगान् इष्टसिद्धये ।
वशयेत् कमलैर् भूपमन्त्रिणः कुमुदैर् हुतैः ॥ ११९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die erste Hälfte ist übersetzt; die manipulative Anwendung wird nichtanleitend zusammengefasst.

2.120

समिद्वरैश् चलदलसमुद्भूतैर् धरासुरान् ।
उदुम्बरोत्थैर् नृपतीन् प्लक्षैर् वटैर् विशो ऽन्तिमान् ॥ १२० ॥

Erläuterung zur Stelle: Nichtanleitende Inhaltswiedergabe anstelle einer wörtlichen deutschen Durchführungsvorschrift. Der historische Ritualzweck wird dokumentiert, nicht als heutige Praxis empfohlen. Die Aufzählung spiegelt historische soziale Rangordnungen; ihre gedrängten Gruppenbezeichnungen werden nicht zu einer modernen Einteilung ausgeweitet.

2.121

क्षौद्रेण कनकप्राप्तिर् गोप्राप्तिः पयसा गवाम् ।
ऋद्धिर् दध्योदनैर् अन्नं घृतैः श्रीर् वेतसैर् जलम् ॥ १२१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Text führt traditionelle Opfer-Wirkungs-Zuordnungen an; die Liste ist keine Zusicherung solcher Ergebnisse.

Haridra-Ganesha und Kapitelabschluss

Kurkuma, gelbes Gewand und goldener Sitz geben der Meditation ihre Farbe. Die folgenden Stellen enthalten auch Stambhana- und historische Fruchtbarkeitsanwendungen; ihre Wirkversprechen werden nicht als Tatsachen bestätigt.

2.122

तारो वर्म गणेशो भूर् हरिद्रागणलोहितः ।
आषाढी ये वरवरसत्यः सर्वजनतर्जनी ॥ १२२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Beginn des zweiunddreißigsilbigen Haridra-Ganesha-Mantras. Die Lautchiffren werden nicht stillschweigend als gewöhnliche Wörter übersetzt.

2.123

हृदयं स्तम्भयद्वन्द्वं वल्लभा स्वर्णरेतसः ।
द्वात्रिंशदक्षरो मन्त्रो मदनो मुनिर् ईरितः ॥ १२३ ॥

Erläuterung zur Stelle: „Stambhaya“ ist ein auf Festhalten oder Stillstellen zielender Imperativ. Die Formel gehört zur historischen Stambhana-Praxis, nicht zu einer allgemeinen Empfehlung für zwischenmenschlichen Umgang.

2.124

छन्दो ऽनुष्टुब् देवता तु हरिद्रागणनायकः ।
वेदाष्टशरसप्ताङ्गनेत्रार्णैर् अङ्गम् ईरितम् ॥ १२४ ॥

2.125

पाशाङ्कुशौ मोदकम् एकदन्तं करैर् दधानं कनकासनस्थम् ।
हरिद्रखण्डप्रतिमं त्रिनेत्रं पीतांशुकं रात्रिगणेशम् ईडे ॥ १२५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Druck nennt hier rātrigaṇeśa. Im Zusammenhang steht die Meditation auf Haridra-Ganesha; die abweichende Benennung wird nicht stillschweigend beseitigt.

2.126

वेदलक्षं जपित्वान्ते हरिद्राचूर्णमिश्रितैः ।
दशांशं तण्डुलैर् हुत्वा ब्राह्मणान् अपि भोजयेत् ॥ १२६ ॥

2.127

पूर्वोक्तपीठे प्रयजेद् अङ्गमातृदिशाधवैः ।
एवम् आराधितो मन्त्रसिद्धो यच्छेन् मनोरथान् ॥ १२७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Diśādhava bezeichnet die Herren der Himmelsrichtungen. Der Vers schließt die Verehrungsordnung mit einem traditionellen Erfüllungsversprechen.

2.128

शुक्लपक्षे चतुर्थ्यां तु कन्यापिष्टहरिद्रया ।
विलिप्याङ्गं जले स्नात्वा पूजयेद् गणनायकम् ॥ १२८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Handlung gehört zu der besonderen historischen Observanz des folgenden Abschnitts.

2.129

तर्पयित्वा पुरस् तस्य सहस्रं साष्टकं जपेत् ।
शतं हुत्वा घृतापूपैर् भोजयेद् ब्रह्मचारिणः ॥ १२९ ॥

2.130

कुमारीर् अपि सन्तोष्य गुरुं प्राप्नोति वाञ्छितम् ।
लाजैः कन्याम् अवाप्नोति कन्यापि लभते वरम् ॥ १३० ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā zieht kumārīḥ, „Mädchen“, zum Verb „speisen“ im vorhergehenden Vers. Die Heiratswünsche spiegeln den historischen Lebensrahmen des Textes.

2.131

वन्ध्यानारी रजःस्नाता पूजयित्वा गणाधिपम् ।
पलप्रमाणगोमूत्रे पिष्टाः सिन्धुवचानिशाः ॥ १३१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Nichtanleitende Inhaltswiedergabe einer historischen Heil- und Fruchtbarkeitsbehauptung. Die Rezeptur wird nicht zur Einnahme empfohlen.

2.132

सहस्रं मन्त्रयेत् कन्याबटून् सम्भोज्य मोदकैः ।
पीत्वा तदौषधं पुत्रं लभते गुणसागरम् ॥ १३२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Nichtanleitende Inhaltswiedergabe; die behauptete Fruchtbarkeitswirkung wird nicht als medizinisch gesichert dargestellt.

2.133

वाणीस्तम्भं रिपुस्तम्भं कुर्यान् मनुर् उपासितः ।
जलाग्निचौरसिंहास्त्रप्रमुखान् अपि रोधयेत् ॥ १३३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Stelle verbindet Stambhana mit traditionellen Schutzversprechen. Daraus folgt keine tatsächliche Unverletzbarkeit.

2.134

शार्ङ्गी मांसस्थितः सेन्दुर् बीजम् उक्तं गणेशितुः ।
हरिद्राख्यस्य यजनं पूर्ववत् प्रोदितं मनोः ॥ १३४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erklärt Sharngin als ga und Mamsa als la; damit ist das Bija glaṃ erläutert. Diese ausdrücklich ausgewiesene Kommentarauflösung ist keine freie Rekonstruktion.

2.135

प्रोक्ता एते गणेशस्य मन्त्रा इष्टम् अभीप्सता ।
गोपनीया न दुष्टेभ्यो वदनीयाः कथञ्चन ॥ १३५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Kapitelabschluss betont erneut verantwortliche Übertragung. Er lädt zu einer Haltung des Respekts ein, ohne die besonderen Mantras zu einer allgemeinen Selbstpraxis zu erklären.

Kolophon des zweiten Taraṅga

इति श्रीमन्महीधरविरचिते मन्त्रमहोदधौ गणेशमन्त्रकथनं नाम द्वितीयस् तरङ्गः ॥ २ ॥

Abgrenzung zum Kommentar: Der anschließend im Druck stehende eigene Kolophon der Naukā gehört zu Mahīdharas Kommentar und wird hier nicht dem Grundtext zugerechnet.

Taraṅga 3 – Kali und Sumukhi – Hingabe, Sprache und Göttinnenverehrung

Kali wird als erschreckende und zugleich Schutz gewährende Göttin vergegenwärtigt. Ihre Verehrung verbindet Mantra, Nyasa und Dhyana mit einem vielfältigen Kreis von Göttinnen. Mahīdhara fordert ausdrücklich respektvolles Verhalten gegenüber Frauen und den Verzicht auf Hinterlist und verletzende Rede (3.22). Später folgt Sumukhi, deren Gegenwart im Herzenslotus des Verehrers meditiert wird (3.53).

Kali-Mantra und innere Vorbereitung

Die Göttin wird durch die Bildung ihres Mantras, die Zuordnung der Laute zum Körper und die Meditation vergegenwärtigt.

3.1

अथ कालीमनून् वक्ष्ये सद्यो वाक्सिद्धिदायकान् ।
आराधितैर् यैः सर्वेष्टं प्राप्नुवन्ति जना भुवि ॥ १ ॥

Erläuterung zur Stelle: Vaksiddhi bezeichnet die besondere Vollendung oder Wirkmacht der Sprache. Der Vers formuliert ein religiöses Wirkversprechen.

3.2

क्रोधीशत्रितयं वह्निवामाक्षिविधुभिर् युतम् ।
वराहद्वितयं वामकर्णचन्द्रसमन्वितम् ॥ २ ॥

Erläuterung zur Stelle: Beginn einer verschlüsselten Mantrabildung. Die Namen bezeichnen Laute; sie sind hier keine erzählende Aufzählung von Gottheiten.

3.3

मायायुग्मं दक्षिणे च दीर्घसृष्टिः सदृक् क्रिया ।
चक्री झिण्टीशमारूढः प्रागुक्तं बीजसप्तकम् ॥ ३ ॥

3.4

मन्त्रो वह्निप्रियान्तो ऽयं द्वाविंशत्यक्षरो मतः ।
न चात्र सिद्धसाध्यादिशोधनं मनसापि च ॥ ४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Gemeint ist eine bestimmte Mantra-Eignungsprüfung. Die Aussage hebt nicht generell Unterweisung oder verantwortliches Handeln auf.

3.5

न यत्नातिशयः कश्चित् पुरश्चर्यानिमित्तिकः ।
विद्याराज्ञ्याः स्मृतेर् एव सिद्ध्यष्टकम् अवाप्नुयात् ॥ ५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Vers preist die Macht der Vidya. Dass anschließend dennoch Nyasa, Meditation und Purashcharana beschrieben werden, zeigt den Unterschied zwischen Lobpreis und detaillierter Ritualordnung.

3.6

भैरवो ऽस्य ऋषिश् छन्द उष्णिक् काली तु देवता ।
बीजं माया दीर्घवर्म शक्तिर् उक्ता मनीषिभिः ॥ ६ ॥

3.7

षड्दीर्घाढ्याद्यबीजेन विद्याया अङ्गम् ईरितम् ।
मातृकां पञ्चधा भक्त्वा वर्णान् दशदशक्रमात् ॥ ७ ॥

3.8

हृदये भुजयोः पादद्वये मन्त्री प्रविन्यसेत् ।
व्यापकं मनुना कृत्वा ध्यायेच् चेतसि कालिकाम् ॥ ८ ॥

Kalikas Gestalt und der Kreis ihrer Verehrung

Die furchterregenden Attribute stehen neben den Gesten der Furchtlosigkeit und des Segens. Der Text entfaltet eine konkrete religiöse Bildsprache.

3.9

सद्यश्छिन्नशिरः कृपाणम् अभयं हस्तैर् वरं बिभ्रतीं घोरास्यां शिरसां स्रजा सुरुचिराम् उन्मुक्तकेशावलिम् ।
सृक्क्यसृक्प्रवहां श्मशाननिलयां श्रुत्योः शवालङ्कृतिं श्यामाङ्गीं कृतमेखलां शवकरैर् देवीं भजे कालिकाम् ॥ ९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Schutz- und Segensgesten stehen neben erschreckenden Attributen. Naukā erklärt sṛkkyasṛkpravahām als Blutstrom aus den Mundwinkeln. Eine Betrachtung von Vergänglichkeit, Furcht und göttlichem Schutz ist eine heutige Deutung, keine zusätzliche Übersetzung.

3.10

एवं ध्यात्वा जपेल् लक्षं जुहुयात् तद् दशांशतः ।
प्रसूनैः करवीरोत्थैः पूजायन्त्रम् अथोच्यते ॥ १० ॥

Erläuterung zur Stelle: Karavira ist Oleander. Die historische Opferangabe wird dokumentiert; sie ist keine Empfehlung zur Verwendung dieser giftigen Pflanze.

3.11

आदौ षट्कोणम् आलिख्य त्रिकोणत्रितयं ततः ।
पद्मम् अष्टदलं बाह्ये भूपुरं तत्र पूजयेत् ॥ ११ ॥

3.12

जयाख्या विजया पश्चाद् अजिता चापराजिता ।
नित्या विलासिनी चापि दोग्ध्र्य् अघोरा च मङ्गला ॥ १२ ॥

3.13

पीठशक्तय एताः स्युः कालिकायोगपीठतः ।
आत्मने हृदयान्तो ऽयं मायादिः पीठमन्त्रकः ॥ १३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert Hridaya hier als namaḥ. Der Vers beschreibt die Bildung des Pitha-Mantras, nicht eine gewöhnliche Aussage über einen anatomischen Sitz.

3.14

अस्मिन् पीठे यजेद् देवीं शवरूपशिवस्थिताम् ।
महाकालरसासक्तां शिवाभिर् दिक्षु वेष्टिताम् ॥ १४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Śivā bezeichnet hier Schakalinnen. Das Bild gehört zur überlieferten Kali-Ikonographie; es wird nicht zu einer allgemeinen körperlichen Übungsanweisung umgedeutet.

3.15

अङ्गानि पूर्वम् आराध्य षट्पत्रेषु समर्चयेत् ।
कालीं कपालिनीं कुल्लां कुरुकुल्लां विरोधिनीम् ॥ १५ ॥

3.16

विप्रचित्तां च सम्पूज्य नवकोणेषु पूजयेत् ।
उग्राम् उग्रप्रभां दीप्तां नीलां घनबलाकिके ॥ १६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Aufzählung setzt sich in 3.17 fort; ghana-balākike wird als die beiden Namen Ghana und Balaka gelesen.

3.17

मात्रां मुद्रां तथा मित्रां पूज्याः पत्रेषु मातरः ।
पद्मस्याष्टपत्रेषु ब्राह्मी नारायणीत्य् अपि ॥ १७ ॥

3.18

माहेश्वरी च चामुण्डा कौमारी चापराजिता ।
वाराही नारसिंही च पुनर् एतास् तु भूपुरे ॥ १८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Satz geht in die anschließende Namensfolge über. Die Zuordnung der Bhairava-Namen wird in Naukā erläutert.

3.19

भैरवीं महदाद्यान्तां सिंहाद्यां धूम्रपूर्विकाम् ।
भीमोन्मत्तादिकां चापि वशीकरणभैरवीम् ॥ १९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Grundtext verwendet hier auffällige feminine Formen. Naukā löst die Namen als Mahabhairava, Simhabhairava, Dhumrabhairava, Bhimabhairava und Unmattabhairava auf. Diese Kommentarhilfe bleibt vom Wortlaut unterschieden.

3.20

मोहनाद्यां समाराध्य शक्रादीन् आयुधान्य् अपि ।
एवम् आराधिता काली सिद्धा भवति मन्त्रिणाम् ॥ २० ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā nennt Mohanabhairava. Siddhā beschreibt hier die rituell verwirklichte Wirksamkeit der Verehrung.

Verantwortung und besondere historische Anwendungen

Die ethische Mahnung in 3.22 steht vor einem Abschnitt über besondere Ritualwirkungen. Diese Verschiedenheit soll beim Lesen erkennbar bleiben: Ethische Orientierung, Lobpreis und historische Durchführungsvorschrift sind nicht dasselbe.

3.21

ततः प्रयोगान् कुर्वीत महाभैरवभाषितान् ।
आत्मनो ऽर्थे परस्यार्थे क्षिप्रसिद्धिप्रदायकान् ॥ २१ ॥

3.22

स्त्रीणां निन्दां प्रहारं च कौटिल्यं वाप्रियं वचः ।
आत्मनो हितम् अन्विच्छन् कालीभक्तो विवर्जयेत् ॥ २२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Kali-Verehrung wird hier mit einer konkreten ethischen Verpflichtung verbunden. Eine heutige Praxisanregung kann daran anknüpfen: Hingabe soll sich auch in respektvollem Handeln und Sprechen zeigen.

3.23

सुदृशो मदनावासं पश्यन् यः प्रजपेन् मनुम् ।
अयुतं सो ऽचिराद् एव वाक्पतेः समताम् इयात् ॥ २३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erklärt madanāvāsa als das weibliche Geschlechtsorgan. Die Stelle beschreibt eine besondere sexuelle Ritualsymbolik; Vachaspati steht hier für die Vollendung der Rede.

3.24

दिगम्बरो मुक्तकेशः श्मशानस्थो ऽधियामिनि ।
जपेद् यो ऽयुतम् एतस्य भवेयुः सर्वकामनाः ॥ २४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Observanz und Wirkversprechen, keine allgemeine Empfehlung für heutiges Japa.

3.25

शावं हृदयम् आरुह्य निर्वासाः प्रेतभूगतः ।
अर्कपुष्पसहस्रेणाभ्यक्तेन स्वीयरेतसा ॥ २५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Satz geht in 3.26 weiter. Die Passage dokumentiert eine besondere historische Shava-Praxis; sie wird nicht als Selbstpraxis empfohlen.

3.26

देवीं यः पूजयेद् भक्त्या जपन्न् एकैकशो मनुम् ।
सो ऽचिरेणैव कालेन धरणीप्रभुतां व्रजेत् ॥ २६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Das Herrschaftsversprechen gehört zum historischen Text und ist keine bestätigte Wirkung.

3.27

रजःकीर्णभगां नार्यां ध्यायन् यो ऽयुतम् आजपेत् ।
स कवित्वेन रम्येण जनान् मोहयति ध्रुवम् ॥ २७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Dies ist eine textnahe Wiedergabe einer besonderen tantrischen Ritualvorstellung, keine allgemeine Meditationsanleitung.

3.28

त्रिपञ्चारे महापीठे शवस्य हृदि संस्थिताम् ।
महाकालेन देवेन मारयुद्धं प्रकुर्वतीम् ॥ २८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erklärt mārayuddha, wörtlich „Kampf der Liebe“, als sexuelle Vereinigung. Die Gottheitsvisualisation setzt sich im folgenden Vers fort.

3.29

तां ध्यायन् स्मेरवदनां विदधत् सुरतं स्वयम् ।
जपेत् सहस्रम् अपि यः स शङ्करसमो भवेत् ॥ २९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Vers beschreibt einen besonderen tantrischen Ritus. Die Aussage wird historisch wiedergegeben, nicht als allgemeiner Weg oder als garantierte Verwirklichung ausgegeben.

3.30

अस्थिलोमत्वचायुक्तं मांसं मार्जारमेषयोः ।
उष्ट्रस्य महिषस्यापि बलिं यस् तु समर्पयेत् ॥ ३० ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Tieropferpassage; keine Empfehlung zur Durchführung.

3.31

भूताष्टम्योर् मध्यरात्रे वश्याः स्युस् तस्य जन्तवः ।
विद्यालक्ष्मीयशःपुत्रैः स चिरं सुखम् एधते ॥ ३१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die über die Versgrenze fortgesetzte Aussage enthält ein Herrschafts- und Wohlstandsversprechen. Die Mondtagsbezeichnung wird ohne zusätzliche Ritualauflösung bewahrt.

3.32

यो हविष्याशनरतो दिवा देवीं स्मरञ् जपेत् ।
नक्तं निधुवनासक्तो लक्षं स स्याद् धरापतिः ॥ ३२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die besondere Ritualobservanz wird von einer heutigen einfachen Mantrapraxis unterschieden.

3.33

रक्ताम्भोजैर् हुतैर् मन्त्री धनैर् जयति वित्तपम् ।
बिल्वपत्रैर् भवेद् राज्यं रक्तपुष्पैर् वशीकृतिः ॥ ३३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der letzte Ausdruck vaśīkṛti bezeichnet hier ein manipulatives Ritualziel. Die Zuordnungen sind historische Wirkversprechen.

3.34

असृजा महिषादीनां कालिकां यस् तु तर्पयेत् ।
तस्य स्युर् अचिराद् एव करस्थाः सर्वसिद्धयः ॥ ३४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Dokumentation einer historischen Blutopferpassage, keine Empfehlung.

3.35

यो लक्षं प्रजपेन् मन्त्रं शवम् आरुह्य मन्त्रवित् ।
तस्य सिद्धो मनुः सद्यः सर्वेप्सितफलप्रदः ॥ ३५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Vers gehört zur besonderen Shava-Sadhana und wird nicht als allgemeine Übungsanleitung verstanden.

Umfassende Hingabe und weitere Kali-Mantras

Das Lob der Göttin verbindet ihre Verehrung mit der Verehrung aller Gottheiten. Anschließend werden mehrere kürzere und längere Mantraformen erläutert.

3.36

तेनाश्वमेधप्रमुखैर् यागैर् इष्टं सुजन्मना ।
दत्तं दानं तपस् तप्तम् उपास्ते यस् तु कालिकाम् ॥ ३६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Vers ist ein Lob der Kali-Verehrung: Ihr wird der religiöse Wert großer Opfer, Freigebigkeit und Askese zugesprochen.

3.37

ब्रह्मा विष्णुः शिवो गौरी लक्ष्मीगणपती रविः ।
पूजिताः सकला देवा यः कालीं पूजयेत् सदा ॥ ३७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die eigene Gottheitsverehrung wird als umfassend gepriesen. Für die spirituelle Betrachtung eröffnet das eine Verbindung von konzentrierter Hingabe und Achtung vor göttlicher Vielfalt.

3.38

अथ कालीमन्त्रभेदा उच्यन्ते सिद्धिदायिनः ।
मायायुगं कूर्चयुग्मं करशान्तिविधुत्रयम् ॥ ३८ ॥

3.39

दक्षिणे कालिके पूर्वबीजानि स्युर् विलोमतः ।
एकविंशतिवर्णात्मा ताराद्यः पूर्ववद् यजिः ॥ ३९ ॥

3.40

बिल्वमूले शवारूढो वटमूले तथैव च ।
लक्षं मनुम् इमं जप्त्वा सर्वसिद्धीश्वरो भवेत् ॥ ४० ॥

Erläuterung zur Stelle: Besondere historische Observanz und religiöses Wirkversprechen.

3.41

काली कूर्चं च हृल्लेखा दक्षिणे कालिके पठेत् ।
पुनर् बीजत्रयं वह्निवधूर् मन्वक्षरो मनुः ॥ ४१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Kali, Kurcha und Hrillekha bezeichnen hier Bijas; Vahnivadhu bezeichnet nach Naukā den Abschluss Svaha.

3.42

यजनं पूर्ववत् प्रोक्तम् अस्य मन्त्रस्य मन्त्रिभिः ।
विशेषान् नृसुरादीनाम् अयम् आकर्षणे क्षमः ॥ ४२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Ākarṣaṇa bezeichnet eine besondere historische Ritualfunktion, keine Zusicherung einer tatsächlichen Macht über andere.

3.43

कूर्चद्वयं त्रयं काल्या मायायुग्मं तु दक्षिणे ।
कालिके पूर्वबीजानि स्वाहा मन्त्रो वशीकृतौ ॥ ४३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers steht auf der vorhergehenden Druckseite. Das manipulative Ziel wird benannt; die Chiffren werden nicht zusätzlich zu einer Rezitationsanleitung entfaltet.

3.44

मन्त्रराजे पुनः प्रोक्तं बीजसप्तकम् उत्सृजेत् ।
तिथिवर्णो महामन्त्र उपास्तिः पूर्ववन् मता ॥ ४४ ॥

3.45

ब्रह्मरेफौ वामनेत्रे चन्द्रारूढे मनुर् मतः ।
एकाक्षरो महाकाल्याः सर्वसिद्धिप्रदायकः ॥ ४५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Stelle beschreibt ein Bija in Lautchiffren. Naukā erläutert die entsprechende Verbindung als krīṃ.

3.46

बीजं दीर्घयुतश् चक्री पिनाकी नेत्रसंयुतः ।
क्रोधीशो भगवान् स्वाहा षडर्णो मन्त्र ईरितः ॥ ४६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers steht auf der vorhergehenden Druckseite. Naukā erläutert die Chiffren als Bestandteile der Anrufung Kalikas.

3.47

काली कूर्चं तथा लज्जा त्रिवर्णो मनुर् ईरितः ।
हुं फडन्तश् च पञ्चार्णः स्वाहान्तः सप्तवर्णकः ॥ ४७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Kali, Kurcha und Lajja sind hier Bija-Bezeichnungen. Die Schreibweise phaḍ im Sanskrit folgt dem Sandhi vor antaḥ.

3.48

एतेषां पूर्ववत् प्रोक्तं यजनं नारदादिभिः ।
निग्रहानुग्रहे शक्ताः कालीमन्त्राः स्मृता इमे ॥ ४८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Nigraha und Anugraha bezeichnen einschränkende beziehungsweise begünstigende Macht; der Zusammenhang umfasst auch besondere Ritualwirkungen.

Sumukhi im Herzenslotus

Sumukhi wird als besonders verborgene Vidya eingeführt. Die Meditation verbindet ihre äußere Gestalt mit ihrer Gegenwart im Herzen des Verehrers.

3.49

अथ वक्ष्ये परां विद्यां सुमुखीम् अतिगोपिताम् ।
यां लब्ध्वा देशिको विद्वान् न शोचति कृताकृते ॥ ४९ ॥

3.50

कर्णो द्युतिः सनयना श्वेतेशः स्याज् जरासनः ।
लक्ष्मीर् दीर्घेन्दुसंयुक्ता नन्दी दीर्घः सदृक् क्रिया ॥ ५० ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers steht auf der vorhergehenden Seite. Die Lautanweisung bildet den Beginn des Sumukhi-Mantras.

3.51

मेषः समाधवः कर्णो भृगुस् तन्द्री च सेन्धिका ।
खिदेविम वियद्दीर्घं पिशाचिनि हिमाद्रिजा ॥ ५१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Wortverbindungen sind Mantrabildungsanweisungen. Die angegebenen Namen dürfen nicht als ein gewöhnlicher zusammenhängender Sanskritsatz gelesen werden.

3.52

नन्दजत्रितयं सर्गि द्वाविंशत्यक्षरो मनुः ।
स्मृता भैरवगायत्री सुमुखीमुनिपूर्विका ॥ ५२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert ausdrücklich die Reihenfolge von Rishi, Metrum und Gottheit.

3.53

मुनिरामद्विषट्चन्द्र वह्निवर्णैर् अङ्गकं मनोः ।
विन्यस्य सुमुखीं ध्यायेद् भक्तचित्ताम्बुजस्थिताम् ॥ ५३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Muni, Rama, Chandra und Vahni dienen als Zahlwörter. Die sechs Gruppen ergeben zusammen 22 Silben. Die Herzenslotus-Aussage verbindet die Ritualordnung ausdrücklich mit innerer Vergegenwärtigung.

3.54

गुञ्जानिर्मितहारभूषितकुचां सद्यौवनोल्लासिनीं हस्ताभ्यां नृकपालखड्गलतिके रम्ये मुदा बिभ्रतीम् ।
रक्तालङ्कृतिवस्त्रलेपनलसद्देहप्रभां ध्यायतां नृणां श्रीसुमुखीं शवासनगतां स्युः सर्वदा सम्पदः ॥ ५४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Das religiöse Bild enthält zugleich Schönheit und die Gegenwart des Todes. Naukā ordnet das Schwert der rechten, die Schädelschale der linken Hand zu.

3.55

लक्षम् एकं जपेन् मन्त्रं दशांशं किंशुकोद्भवैः ।
पुष्पैः समिद्वरैर् वापि जुहुयान् मन्त्रसिद्धये ॥ ५५ ॥

3.56

कालीपीठे यजेद् देवीं पञ्चकोणाढ्यकर्णिके ।
अष्टपत्रे षोडशाब्जे वृत्तं भूपुरसंयुते ॥ ५६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die gedrängte Beschreibung nennt die ineinander angeordneten Bereiche des Verehrungsdiagramms.

3.57

मूलेन मूर्तिं संकल्प्य पाद्यादीनि प्रकल्पयेत् ।
चन्द्रां चन्द्राननां चारुमुखीं चामीकरप्रभाम् ॥ ५७ ॥

3.58

चतुरां पञ्चकोणेषु केसरेष्व् अङ्गदेवताः ।
ब्राह्म्याद्या अष्टपत्रेषु षोडशारे कलादिकाः ॥ ५८ ॥

3.59

कला कलानिधिः काली कमला च क्रिया कृपा ।
कुला कुलीना कल्याणी कुमारी कलभाषिणी ॥ ५९ ॥

3.60

करालाख्या किशोरी च कोमला कुलभूषणा ।
कल्पदा भूपुरे पूज्या इन्द्राद्या हेतयो ऽपि च ॥ ६० ॥

Ucchishta-Observanz und Abschluss

Die folgenden Vorschriften gehören zu einer besonderen rituellen Überlieferung. Aggressive, manipulative und gesundheitlich problematische Anwendungen werden als solche gekennzeichnet.

3.61

इत्थं जपादिभिः सिद्धे मनौ काम्यानि साधयेत् ।
भुक्त्वौदनम् अनाचम्य जपेन् मन्त्रम् अनन्यधीः ॥ ६१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Stelle verbindet ananyadhīḥ, ungeteilte Aufmerksamkeit, mit einer besonderen Ucchishta-Observanz. Diese Essensvorschrift ist keine allgemeine Regel für Japa.

3.62

उच्छिष्टो ऽयुतम् एकं यः स भवेत् सम्पदां पदम् ।
उच्छिष्टेनैव भक्तेन बलिं दद्यान् निरन्तरम् ॥ ६२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Bhakta bezeichnet hier gekochte Speise, nicht den Verehrer. Das Wort Ucchishta kennzeichnet die besondere rituelle Stellung der Speisereste.

3.63

दध्यभ्यक्तैः प्रजुहुयाल् लक्षं सिद्धार्थतण्डुलैः ।
राजानो मन्त्रिणस् तस्य भवन्ति वशगाः क्षणात् ॥ ६३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Nichtanleitende Inhaltswiedergabe statt einer wörtlichen deutschen Durchführungsvorschrift. Die historische Anwendung wird dokumentiert, nicht empfohlen.

3.64

शास्त्राणि वशगानि स्युर् हुतान् मार्जारमांसतः ।
धनर्द्धिश् छागमांसेन विद्याप्राप्तिस् तु पायसैः ॥ ६४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Opfer-Wirkungs-Zuordnungen, keine nachgewiesenen Wirkungen und keine Empfehlung für Tieropfer.

3.65

मधुपायससंयुक्तस्त्रीरजोयुक्तवाससा ।
होमम् आचरतः पुंसो जनता वशवर्तिनी ॥ ६५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Nichtanleitende Inhaltswiedergabe statt einer wörtlichen deutschen Durchführungsvorschrift. Die historische Anwendung wird dokumentiert, nicht empfohlen.

3.66

मधुसर्पिर्युतैर् नागवल्लीपत्रैर् महाश्रियः ।
सद्यो निहतमार्जारमांसेन मधुसर्पिषा ॥ ६६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Satz ist übersetzt; die in 3.67 fortgesetzte manipulative Fleischopferanwendung wird nichtanleitend zusammengefasst.

3.67

युक्तेनान्त्यजकेशाद्यैर् हुतैर् आकर्षति स्त्रियः ।
मध्वक्तशशमांसेन तत्फलं विद्यया सह ॥ ६७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Nichtanleitende Inhaltswiedergabe statt einer wörtlichen deutschen Durchführungsvorschrift. Die historische Anwendung wird dokumentiert, nicht empfohlen.

3.68

उन्मत्ततरुभिर् दीप्ते चिताग्नौ जुहुयाच् छदैः ।
कोकिला काकयोर् मन्त्री मारयेद् अचिराद् अरीन् ॥ ६८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Nichtanleitende Inhaltswiedergabe statt einer wörtlichen deutschen Durchführungsvorschrift. Die historische Anwendung wird dokumentiert, nicht empfohlen. Naukā erklärt Unmatta als Dhatura und chada als Vogelfedern.

3.69

वायसोलूकयोः पत्रैर् होमाद् विद्वेषयेद् अरीन् ।
गर्भपातः सगर्भाणाम् उलूकच्छदनैर् भवेत् ॥ ६९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Nichtanleitende Inhaltswiedergabe statt einer wörtlichen deutschen Durchführungsvorschrift. Die historische Anwendung wird dokumentiert, nicht empfohlen. Die gegen Schwangere gerichtete Aussage wird als schädigender Ritualzweck benannt; daraus wird keine Handlungsempfehlung abgeleitet.

3.70

आज्याक्तैर् बिल्वपत्रैर् यो मासम् एकं सहस्रकम् ।
प्रत्यहं जुहुयात् तेन वन्ध्यापि लभते सुतम् ॥ ७० ॥

Erläuterung zur Stelle: Nichtanleitende Inhaltswiedergabe einer historischen Fruchtbarkeitsbehauptung. Sie ist keine medizinisch gesicherte Aussage.

3.71

सौभाग्यार्थं दुर्भागाया बन्धूककुसुमैर् नवैः ।
मधुनाक्तैः प्रजुहुयात् स्त्रीणाम् आकृष्टये ऽपि तैः ॥ ७१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Nichtanleitende Inhaltswiedergabe statt einer wörtlichen deutschen Durchführungsvorschrift. Die historische Anwendung wird dokumentiert, nicht empfohlen.

3.72

निर्जने सदने ऽरण्ये प्रेतावासे चतुष्पथे ।
बलिं दत्त्वा प्रजपतः सहस्रं चाष्टसंयुतम् ॥ ७२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Satz setzt sich im folgenden Vers fort. Er beschreibt die besondere historische Observanz der Sumukhi-Verehrung.

3.73

उच्छिष्टस्य च सा देवी प्रत्यक्षा जायते ऽचिरात् ।
यत्र नोक्ता होमसंख्यायुतं तत्र विनिर्दिशेत् ॥ ७३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Erscheinung der Göttin ist ein religiöses Wirkversprechen des Textes.

3.74

वाममार्गेण सुमुखी शीघ्रं कामविधायिनी ।
भोजनान्ते तथोच्छिष्टैर् जप्या सा स्वेष्टसिद्धये ॥ ७४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Vamamarga bezeichnet hier einen besonderen tantrischen Ritualweg; die Aussage ist nicht auf jede Form von Göttinnenverehrung zu übertragen.

3.75

न शीघ्रफलदा देवी सुमुखीसदृशी परा ।
यस्या मन्त्रजपाद् एव प्रसिध्यन्ति मनोरथाः ॥ ७५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Abschluss ist ein Lobpreis der Göttin, keine überprüfte Erfolgsgarantie.

Kolophon des Taraṅga 3

इति श्रीमन्महीधरविरचिते मन्त्रमहोदधौ कालीसुमुखीमन्त्रोक्तिस् तृतीयस् तरङ्गः ॥ ३ ॥

Textgrundlage dieses Taraṅga: Sanskrit-Grundtext der verwendeten Ausgabe, gedruckte Seiten 76–95 / PDF-Seiten 126–145. Naukā und die Hindi-Erklärung bleiben vom Grundtext getrennt.

Taraṅga 4 – Tara – geistige Klarheit und göttliche Gegenwart

Tara erscheint als machtvolle Göttin der rettenden und klärenden Gegenwart. Ihre Verehrung verbindet Mantra, Nyasa, Dhyana und Puja. Der Körper wird mit Lauten, göttlichen Kräften, Chakras und heiligen Orten in Beziehung gesetzt. Die Bitte, geistige Stumpfheit zu zerschneiden (4.102), steht neben ausführlichen Ritualvorschriften und historischen Wirkungsversprechen.

Tara-Mantra und Vorbereitung

Die Bildung des Mantras wird durch Lautchiffren beschrieben. Die anschließenden Zuordnungen führen zur rituellen Vergegenwärtigung der Göttin.

4.1

कीर्त्यन्ते सिद्धिदातारस् ताराया मनवो ऽधुना ।
गुरूपदेशाज् ज्ञातैर् यैः कृतार्थाः स्युर् नरा भुवि ॥ १ ॥

4.2

आप्यायिनी सरात्रीशा वियदग्नीन्दुशान्तियुक् ।
हरिः पावकगोविन्दचन्द्रमोभिर् अलङ्कृतः ॥ २ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Namen dienen der verschlüsselten Bildung des Tara-Mantras. Der Satz setzt sich in 4.3 fort.

4.3

खम् अर्घीशशशाङ्काढ्यम् अस्त्रं पञ्चाक्षरो मनुः ।
आदिबीजवियुक्तैषा प्रोदितैकजटादिमैः ॥ ३ ॥

4.4

आद्यन्तबीजरहिता प्रोक्ता नीलसरस्वती ।
तारा सर्वा मनोर् अस्य मुनिर् अक्षोभ्यसंज्ञकः ॥ ४ ॥

4.5

छन्दस् तु बृहती तारा देवता परिकीर्तिता ।
द्वितीयतुर्ये क्रमतो बीजं शक्तिश् च सिद्धिदे ॥ ५ ॥

4.6

यद्वा क्रोधो बीजम् उक्तम् अस्त्रं शक्तिर् उदाहृता ।
षड्दीर्घयुग् द्वितीयेन षडङ्गविधिर् ईरितः ॥ ६ ॥

4.7

षोढान्यासं ततः कुर्याद् देवताभावसिद्धये ।
देयं भक्ताय शिष्याय न देयं तु दुरात्मने ॥ ७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Devatābhāva bezeichnet die Vergegenwärtigung beziehungsweise Verwirklichung der göttlichen Seinsweise. Die folgende Körperordnung gehört zu einer überlieferten und unterwiesenen Praxis.

4.8

श्रीकण्ठादीन् न्यसेद् रुद्रान् मातृकावर्णपूर्वकान् ।
मातृकोक्तस्थले माया तृतीयक्रोधपूर्वकान् ॥ ८ ॥

Nyasa von Lauten, Himmelskräften und göttlichen Gestalten

Die rituelle Zuordnung wird schrittweise über den Körper entfaltet. Sie ist eine besondere überlieferte Praxis und kein allgemeines Übungsprogramm.

4.9

चतुर्थीनमसायुक्तान् प्रथमो न्यास ईरितः ।
शवपीठसमासीनां नीलकान्तिं त्रिलोचनाम् ॥ ९ ॥

4.10

अर्धेन्दुशेखरां नानाभूषणाढ्यां स्मरन् न्यसेत् ।
द्वितीयं तु ग्रहन्यासं कुर्यात् समनुस्मरन् ॥ १० ॥

4.11

त्रिबीजस्वरपूर्वं तु रक्तं सूर्यं हृदि न्यसेत् ।
तथा यवर्गपूर्वं तु सोमं शुक्लं भ्रुवोर् द्वयोः ॥ ११ ॥

4.12

कवर्गपूर्वं रक्ताभं मङ्गलं लोचनत्रये ।
चवर्गाढ्यं बुधं श्यामं न्यसेद् वक्षःस्थले बुधः ॥ १२ ॥

4.13

टवर्गाढ्यं पीतवर्णं कण्ठकूपे बृहस्पतिम् ।
तवर्गाढ्यं श्वेतवर्णं घण्टिकायां तु भार्गवम् ॥ १३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Ṭa-Gruppe enthält die retroflexen, die Ta-Gruppe die dentalen Laute. Bhargava bezeichnet hier Shukra, die Venus.

4.14

नीलवर्णं पवर्गाढ्यं नाभिदेशे शनैश्चरम् ।
शवर्गाढ्यं धूम्रवर्णं ध्यात्वा राहुं मुखे न्यसेत् ॥ १४ ॥

4.15

लक्षाढ्यं धूम्रवर्णाभं केतुं नाभौ पुनर् न्यसेत् ।
त्रिबीजपूर्वकश् चैवं ग्रहन्यासः समीरितः ॥ १५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Zuordnungen gehören zur tantrischen Körperkosmologie, nicht zu astronomischen Positionen im Körper.

4.16

तृतीयं लोकपालानां न्यासं कुर्यात् प्रयत्नतः ।
मायादिबीजत्रितयपूर्वकं सर्वसिद्धये ॥ १६ ॥

4.17

स्वमस्तके ललाटादौ दशदिक्ष्व् अथ ऊर्ध्वतः ।
ह्रस्वदीर्घकादिकाष्टवर्गपूर्वान् दिशाधिपान् ॥ १७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die gedrängte Richtungsangabe wird entsprechend dem Wortlaut bewahrt. Es handelt sich um eine Nyasa-Ordnung am Kopf.

4.18

शिवशक्त्याभिधन्यासं चतुर्थं तु समाचरेत् ।
त्रिबीजपूर्वकान् न्यस्येत् षट् शिवाञ् छक्तिसंयुतान् ॥ १८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers steht auf der vorhergehenden Druckseite.

Chakras, Shaktis und heilige Orte

Die Verbindung von Körper, Gottheiten und heiligen Stätten macht den Leib zum Ort der Verehrung.

4.19

आधारादिषु चक्रेषु चक्रस्थाक्षरपूर्वकान् ।
ब्रह्माणं डाकिनीयुक्तं वादिसान्तार्णभूषितम् ॥ १९ ॥

4.20

मूलाधारे प्रविन्यसेच् चतुर्दलसमन्विते ।
श्रीविष्णुं राकिणीयुक्तं बादिलान्तार्णपूर्वकम् ॥ २० ॥

4.21

स्वाधिष्ठानाभिधे चक्रे लिङ्गस्थे षड्दले न्यसेत् ।
रुद्रं तु लाकिनीयुक्तं डादिफान्तार्णपूर्वकम् ॥ २१ ॥

4.22

चक्रे दशदले न्यस्येन् नाभिस्थे मणिपूरके ।
ईश्वरं कादिठान्तार्णपूर्वकं काकिनीयुतम् ॥ २२ ॥

4.23

विन्यसेद् द्वादशदले हृदयस्थे त्व् अनाहते ।
सदाशिवं शाकिनीं च षोडशस्वरपूर्वकम् ॥ २३ ॥

4.24

कण्ठस्थे षोडशदले विशुद्धाख्ये प्रविन्यसेत् ।
आज्ञाचक्रे परशिवहाकिनीसंयुतं जपेत् ॥ २४ ॥

4.25

लक्षार्णपूर्वं भ्रूमध्ये संस्थितेति मनोहरे ।
तारादिपञ्चमं न्यासं कुर्यात् सर्वेष्टसिद्धये ॥ २५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Grundtext nennt la-kṣa; die Hindi-Erläuterung notiert daneben ha als Variante. Die IAST-Fassung bewahrt die Lesung des Grundtextes. Die gedruckte Verbindung saṃsthiteti ist sprachlich auffällig; der Zusammenhang bezeichnet das Chakra zwischen den Augenbrauen.

4.26

अष्टौ वर्गान् स्वरद्वन्द्वपूर्वकान् बीजसंयुतान् ।
पूर्वं प्रयोज्य ताराद्या न्यस्तव्या अष्टमूर्तयः ॥ २६ ॥

4.27

तारा उग्रा महोग्रापि वज्रा काली सरस्वती ।
कामेश्वरी च चामुण्डा इत्य् अष्टौ तारिकाः स्मृताः ॥ २७ ॥

4.28

ब्रह्मरन्ध्रे ललाटे च भ्रूमध्ये कण्ठदेशतः ।
हृदि नाभौ लिङ्गमूले मूलाधारे क्रमान् न्यसेत् ॥ २८ ॥

4.29

षष्ठं न्यासं ततः कुर्यात् पीठाख्यं सर्वसिद्धिदम् ।
आधारे कामरूपाख्यं ह्रस्वबीजार्णपूर्वकम् ॥ २९ ॥

4.30

हृदि जालन्धरं पीठं दीर्घपूर्वं प्रविन्यसेत् ।
ललाटे पूर्णगिर्याख्यं कवर्गाढ्यं न्यसेत् सुधीः ॥ ३० ॥

4.31

उड्डियानं चवर्गाढ्यं केशसन्धौ प्रविन्यसेत् ।
भ्रुवोर् वाराणसीपीठं टवर्गाढ्यं समाहितः ॥ ३१ ॥

4.32

तवर्गपूर्विकां न्यस्येद् अवन्तीं नयनद्वये ।
पवर्गपूर्वकं मायापुरीपीठं मुखे न्यसेत् ॥ ३२ ॥

4.33

कण्ठे तु मथुरापीठं यवर्गाढ्यं प्रविन्यसेत् ।
अयोध्यापीठकं नाभौ शवर्गादिकसंयुतम् ॥ ३३ ॥

4.34

कट्योः काञ्चीपुरीपीठं दशमं तु प्रविन्यसेत् ।
षोढान्यासास् तु तारायाः प्रोक्तास् ते इष्टदायकाः ॥ ३४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die heiligen Orte werden in dieser Ritualvorstellung im Körper gegenwärtig. Die sechs Nyasa-Arten enthalten unterschiedliche Zahlen von Einzelzuordnungen.

Meditation auf Tara und besondere Observanzen

Die Gestalt der Göttin verbindet furchterregende Attribute mit Schönheit und spiritueller Macht. 4.43 fordert ausdrücklich, Frauen keinen Hass entgegenzubringen.

4.35

श्रीमतीम् हृद्य् एकजटां तारिणीं शिरसि न्यसेत् ।
वज्रोदकां शिखायां तु उग्रतारां तु वर्मिणि ॥ ३५ ॥

4.36

महापरिसरे नेत्रे पिङ्लोग्रैकजटेऽस्त्रके ।
षड्दीर्घयुतमायाद्या एता न्यस्याः षडङ्गके ॥ ३६ ॥

4.37

अङ्गुष्ठादिष्व् अङ्गुलीषु पूर्वं विन्यस्य यत्नतः ।
तर्जनीमध्यमाभ्यां तु कृत्वा तालत्रयं ततः ॥ ३७ ॥

4.38

छोटिकामुद्रया कुर्याद् दिग्बन्धं देवतां स्मरन् ।
विद्यया तारपुटया व्यापकं सप्तधा चरेत् ।
उग्रां तारां ततो ध्यायेत् सद्योवाक्सिद्धिदायिनीम् ॥ ३८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Nummer 38 umfasst drei Halbverse. Tara bezeichnet in der Verbindung tārapuṭā die Umrahmung durch Om; der letzte Halbvers leitet die Gottheitsmeditation ein.

4.39

विश्वव्यापकवारिमध्यविलसच्छ्वेताम्बुजन्मस्थितां कर्त्रीखड्गकपालनीलनलिनै राजत्करां नीलभाम् ।
काञ्चीकुण्डलहारकङ्कणलसत्केयूरमञ्जीरताम् आप्तैर् नागवरैर् विभूषिततनूम् आरक्तनेत्रत्रयाम् ॥ ३९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Dhyana-Beschreibung setzt sich in 4.40 fort. Die Sanskritlesung wurde aus der bereits am Scan bearbeiteten Auswahl übernommen.

4.40

पिङ्गोग्रैकजटां लसत्सुरसनां दंष्ट्राकरालाननां चर्मद्वीपिवरं कटौ विदधतीं श्वेतास्थिपट्टालिकाम् ।
अक्षोभ्येण विराजमानशिरसं स्मेराननाम्भोरुहां तारां शावहृदासनां दृढकुचाम् अम्बां त्रिलोक्याः स्मरेत् ॥ ४० ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā deutet Akshobhya hier als den Seher des Mantras, der ihr Haupt schmückt. Das lächelnde Gesicht steht im selben Bild wie die furchterregenden Attribute.

4.41

एवं ध्यात्वादन् भक्ष्यम् अनेकं दधिमध्व् अपि ।
मधुसारं च ताम्बूलं जपेल् लक्षचतुष्टयम् ॥ ४१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Madhusāra wird im Ritualzusammenhang als berauschendes Getränk verstanden. Die Stelle beschreibt eine besondere Observanz, keine allgemeine Ernährungsregel für Japa.

4.42

दशांशं जुहुयाद् रक्तपद्मैः क्षीराज्यलोडितैः ।
स्थापयित्वा महाशङ्खं जपस्थाने जपं चरेत् ॥ ४२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erklärt mahāśaṅkha hier als Schädelschale. Die wörtliche Bezeichnung wird deshalb nicht als gewöhnliches Muschelhorn missverstanden.

4.43

नारीं पश्यन् स्पृशन् गच्छन् महानिशि बलिं ददेत् ।
न कार्यः सुभ्रुवां द्वेषो यत्नतः पूजयेत् सदा ॥ ४३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die erste Vershälfte gehört zur besonderen rituellen Observanz. Gacchan, „hingehend“, kann in diesem Zusammenhang auch sexuelle Annäherung bezeichnen. Subhruvām, wörtlich „der Schönbrauigen“, bezeichnet Frauen. Der zweite Halbvers verlangt ausdrücklich, Hass gegen sie zu meiden.

4.44

जपे न कालनियमो न स्थितो सर्वदा जपेत् ।
श्मशाने शून्यसदने देवागारे ऽथ निर्जने ॥ ४४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Negation bei sthitaḥ wird als Ausschluss des Stehens verstanden. Die Ortsangaben gehören zum besonderen Ritualkontext.

4.45

पर्वते वनमध्ये वा शवम् आरुह्य मन्त्रवित् ।
समरे शत्रुनिहतं यद्वा षाण्मासिकं शिशुम् ॥ ४५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beschreibung einer Shava-Observanz, keine Empfehlung. Der Satz setzt sich in 4.46 fort; es wird keine Aufforderung zur Tötung formuliert.

4.46

विद्यां संसाधयेच् छीघ्रं साधितैव प्रसिध्यति ।
मेधाप्रज्ञाप्रभाविद्याधीधृतिस्मृतिबुद्धयः ॥ ४६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der zweite Halbvers beginnt eine neue Aufzählung; die Versnummer wird deshalb nicht mit einem einzigen Thema gleichgesetzt.

Pitha, Verehrung und vorbereitende Mantras

Die Vorbereitung der Puja umfasst Reinigung und die Bildung der dafür vorgesehenen Mantras.

4.47

विद्येश्वरीति सम्प्रोक्ताः पीठस्य नवशक्तयः ।
भृगुबिन्दुसंयुक्त मेघवर्त्मसरस्वती ॥ ४७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Lautanweisung ist gedrängt. Naukā erläutert die Formel aus den einzelnen Lautbestandteilen; diese Kommentarauflösung wird nicht stillschweigend zum Grundtext.

4.48

योगपीठात्मने हार्दं पीठस्य मनुर् ईरितः ॥ ४८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Nummer 48 umfasst nur einen Halbvers; er beendet die in 4.47 begonnene Mantra-Anweisung.

4.49

दत्त्वानेनासनं मूर्तिं मूलमन्त्रेण कल्पयेत् ।
पूजयेद् विधिवद् देवीं तद्विधानम् अथोच्यते ॥ ४९ ॥

4.50

तारो माया भग ब्रह्मजटेसूर्यैः सदीर्घखम् ।
यक्षाधिपतये तन्द्री मोपनीतं बलिं ततः ॥ ५० ॥

Erläuterung zur Stelle: Beginn der Lautanweisung für den täglichen Bali-Mantra. Die Wortteile werden als solche wiedergegeben.

4.51

गृह्णयुग्मं शिवा स्वाहा बलिमन्त्रो ऽयम् ईरितः ।
दद्यान् नित्यं बलिं तेन मध्यरात्रे चतुष्पथे ॥ ५१ ॥

4.52

जलदानादिकं मन्त्रैर् विदध्याद् यथाभिरतः ।
ध्रुवो वज्रोदके वर्मफट् सप्तार्णैर् जलग्रहः ॥ ५२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers steht am Ende der vorhergehenden Druckseite.

4.53

ताराद्या वह्निजायान्ता मायाङ्घ्रिक्षालने स्मृता ।
तारो माया भृगुः कर्णी विशुद्धधर्मवर्णतः ॥ ५३ ॥

4.54

सर्वपापनिशाम्याशे श्वेतो नेत्रयुतज् जलम् ।
कल्पान् अपनय स्वाहा षड्विंशत्यक्षरो मनुः ॥ ५४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Stelle enthält angeschnittene Wortfolgen einer Formel. Naukā bietet die zusammenhängende Achamana-Formel; die Übersetzung bewahrt die Mantrabildung des Grundtextes.

4.55

अनेनाचमनं कुर्याद् ध्रुवो मणिधरीति च ।
वज्रिण्य् अक्षियुतो मृत्युः खरि नेत्रयुता रतिः ॥ ५५ ॥

4.56

सर्वान्ते व वकः सेन्दुः करिण्यन्ते शिरोऽधिखम् ।
अस्त्रवह्निप्रियामन्त्रस् त्रयोविंशतिवर्णवान् ॥ ५६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Grundtextanweisung wird als Folge von Lauten und Chiffren wiedergegeben; die zusätzliche Silbe va wird bewahrt. Keine eigenständige Rekonstruktion der fertigen Formel.

4.57

शिखाबन्धं प्रकुर्वीत मन्त्रेणानेन मन्त्रवित् ।
प्रणवो रक्षयुगलं दीर्घवर्मास्त्रठद्वयम् ॥ ५७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers steht auf der vorhergehenden Seite. Die nächste Stelle nennt die Funktion der neuen Formel.

4.58

नववर्णेन मन्त्रेण कुर्याद् भूमिविशोधनम् ।
तारान्ते सर्वविघ्नान् उत्सारयेति पदं ततः ॥ ५८ ॥

4.59

हुंफट्स्वाहा गुणेन्द्वर्णो मनुर् विघ्ननिवारणे ।
अनेन विघ्नान् उत्सार्य भूतशुद्धिम् अथाचरेत् ॥ ५९ ॥

Innere Reinigung und Bereitung des Arghya

Bhutashuddhi beschreibt eine innere Verwandlung durch Feuer, Wind und Nektar. Danach folgt die besondere Arghya-Bereitung.

4.60

मायाबीजं जपापुष्पनिभं नाभौ विचिन्तयेत् ।
तदुत्थेनाग्निना देहं दहेत् सार्धं स्वपाप्मना ॥ ६० ॥

Erläuterung zur Stelle: Bhutashuddhi beschreibt eine innere rituelle Visualisation, keine reale Verbrennung des Körpers.

4.61

ताराबीजं सुवर्णाभं चिन्तयेद् धृदि मन्त्रवित् ।
पवनेन तदुत्थेन पापभस्म क्षिपेद् भुवि ॥ ६१ ॥

4.62

तुरीयं चन्द्रकुन्दाभं बीजं ध्यात्वा ललाटतः ।
तदुत्थसुधया देहं रचयेद् देवतानिभम् ॥ ६२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Folge Feuer, Wind und Nektar verbindet Reinigung und Erneuerung. Eine heutige Betrachtung kann darin einen Anstoß zu bewusster Neuorientierung sehen; diese Deutung ergänzt nicht die Ritualvorschrift.

4.63

अनया भूतशुद्ध्या तु देवीसादृश्यम् आप्नुयात् ।
तारः पवित्रवज्रेति भूमेर् अर्घीशेन्दुयुग् वियत् ॥ ६३ ॥

4.64

वह्निप्रिया मनुः प्रोक्तो रुद्रार्णो भूमिमन्त्रणे ।
तारो ऽनन्तो भृगुः कर्णी पद्मनाभयुतो बली ॥ ६४ ॥

4.65

खे वज्ररेखे क्रोधाख्यं बीजं पावकवल्लभा ।
द्वादशार्णेन मन्त्रेण रचयेन् मण्डलं शुभम् ॥ ६५ ॥

4.66

तारो यथागता निद्रा सदृक् षेक भृगुर् विषम् ।
सदीर्घस्मृतिरौ साक्षौ महाकालो भगान्वितः ॥ ६६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert die zusammengezogene Form smṛtirau als Smriti und Repha. Die Anweisung bleibt als Lautbildung erkennbar, ohne eine eigene Rezitationsformel zu konstruieren.

4.67

क्रोधो ऽस्त्रं मनुवर्णो ऽयं मनुः पुष्पादिशोधने ।
तारः पाशपरास्वाहा पञ्चार्णश् चितशोधने ॥ ६७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Citaśodhana bezeichnet im Wortlaut die rituelle Reinigung einer Leichenstätte beziehungsweise eines Scheiterhaufens. Die Stelle gehört zur besonderen historischen Ritualumgebung.

4.68

मनवो दश संप्रोक्ता अर्घ्यस्थापनम् उच्यते ।
सेन्दुभ्यां मांसतोयाभ्यां भुवं संमृज्य भूगृहम् ॥ ६८ ॥

4.69

वृत्तं त्रिकोणसंयुक्तं कुर्यान् मण्डलमन्त्रतः ।
यजेत् तत्राधारशक्तिं कच्छपं नागनायकम् ॥ ६९ ॥

4.70

आधारं स्थापयेत् तत्र ताराद्यस्त्राढ्यमायया ।
वह्निमण्डलम् अभ्यर्च्य महाशङ्खं निधापयेत् ॥ ७० ॥

Erläuterung zur Stelle: Mahashankha meint nach Naukā in diesem Abschnitt eine menschliche Schädelschale.

4.71

वामकर्णेन्दुयुक्तेन फडन्तेन विहायसा ।
प्रक्षालितं भृगुदण्डित्रिमूर्तीन्दुयुतं पठन् ॥ ७१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Lautchiffren beschreiben die für Reinigung und Aufstellung verwendeten Bijas. Naukā erläutert die Schädelschale ausdrücklich als Gefäß dieses Ritus.

4.72

ततो ऽर्चयेन् महाशङ्खं जपन् मन्त्रचतुष्टयम् ।
दीर्घत्रयाञ्चिता माया कालीसृष्टिः सदीर्घपः ॥ ७२ ॥

4.73

प्रतिष्ठा संयुतं मांसं पवनो हृदयं ततः ।
एकादशार्णः प्रथमो महाशङ्खार्चने मनुः ॥ ७३ ॥

4.74

हंसो हरिभुजङ्गेशयुतो दीर्घत्रयेन्दुयुक् ।
तारिण्यन्ते कपालाय नमो ऽन्तो द्वादशाक्षरः ॥ ७४ ॥

4.75

खं दीर्घत्रयबिन्द्वाढ्यं मेषो वामदृगन्वितः ।
लोकपालाय हृदयं तृतीयो ऽयं शिवाक्षरः ॥ ७५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Hier besteht eine Lesungsdifferenz: Der Grundtext hat lokapālāya, während Naukā die Formel als nīlakapālāya ausschreibt. Die IAST-Fassung bewahrt den Grundtext und verschmilzt die beiden Fassungen nicht.

4.76

माया स्त्रीबीजम् अर्घीन्दुयुतं खं स्वर्गखादिमः ।
पालाय सर्वाधाराय सर्वः सर्वोद्रवस् तथा ॥ ७६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Bildung des vierten Mantras erstreckt sich über drei Verse. Naukā erläutert svarga sowie den k-Laut am Beginn von kapāla. Der Hauptdruck hat sarvodrava, die Rai-Ausgabe sarvodbhava; hier wird die Hauptquelle bewahrt.

4.77

सर्वशुद्धिमयश् चेति ङेन्ताः सर्वासुरान्ततः ।
रुधिरारु रतिर् दीर्घा वायुः शुभ्रानिलः सुरा ॥ ७७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Ṅe bezeichnet die Dativendung. Rati und Vayu dienen als Lautchiffren innerhalb der Wortbildung.

4.78

भाजनाय भगी सत्यो वीकपालाय हृन्मनुः ।
तुर्यो रसेषुवर्णोऽयं महाशङ्खप्रपूजने ॥ ७८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Satya mit Bhaga bildet nach Naukā de; zusammen mit dem folgenden vī entsteht devī. Der Grundtext wird nicht durch eine bereits aufgelöste Formel ersetzt.

4.79

तत्रार्कमण्डलं चेष्ट्वा सलिलं मूलमन्त्रतः ।
प्रपूरयेत् सुधाबुद्ध्या गन्धपुष्पाक्षतान् क्षिपेत् ॥ ७९ ॥

4.80

मुद्रां त्रिखण्डां सन्दर्श्य पूजयेच् चन्द्रमण्डलम् ।
वाक्शक्तिपद्मगगनं रेफानुग्रहबिन्दुयुक् ॥ ८० ॥

Erläuterung zur Stelle: Vak, Shakti, Padma und Gagana sind hier Namen von Mantralautelementen.

4.81

मूलमन्त्रो वियद्धंसमनुसर्गसमन्वितम् ।
वराहो दीपिकेन्द्वाढ्यो मनुर् एकादशाक्षरः ॥ ८१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die zusammengesetzte Chiffrenfolge beschreibt die Bildung einer Formel; sie wird nicht zu einer frei rekonstruierten Rezitationsformel erweitert.

4.82

अष्टकृत्वो ऽमुना मन्त्री मन्त्रयेत् प्रयतो जलम् ।
मायया मदिरां क्षिप्त्वा शङ्खं योनिं च दर्शयेत् ॥ ८२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Mantrayet bedeutet hier das Besprechen mit dem Mantra, nicht zwingend ein Besprengen. Madira ist ein berauschendes Getränk. Die anschließenden ausführlichen Mudra-Erklärungen im Druck stehen unter der Trennlinie und gehören zum Kommentar, nicht zum Grundtext.

Tarpana und der Kreis der Gottheiten

Die Verehrung schließt Anandabhairava, Ganesha, Batuka, Kshetrapa, Yoginis und weitere Gottheiten ein.

4.83

तत्र वृत्ताष्टषट्कोणं ध्यात्वा देवीं विचिन्तयेत् ।
पूर्वोक्तां पूजयित्वैनां मूलेनाथ प्रतर्पयेत् ॥ ८३ ॥

4.84

तर्जनी मध्यमानामाकनिष्ठाभिर् महेश्वरीम् ।
साङ्गुष्ठाभिश् चतुर्वारं महाशङ्खस्थिते जले ॥ ८४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Finger werden nacheinander mit dem Daumen verbunden. Mahashankha bezeichnet hier weiterhin die im Kommentar erläuterte Schädelschale.

4.85

खं रेफमनुबिन्द्वाढ्यं भृगुमन्विन्दुयुक् तथा ।
ध्रुवाद्येन नमोऽन्तेन तर्प्याद् आनन्दभैरवम् ॥ ८५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Grundtext gibt eine Lautanweisung; Naukā erläutert Manu hier als den au-Laut. Keine freie Rekonstruktion der Rezitationsformel.

4.86

ततस् तेनार्घ्यतोयेन प्रोक्षेत् पूजनसाधनम् ।
योनिमुद्रां प्रदर्श्याथ प्रणमेद् देवतारिणीम् ॥ ८६ ॥

4.87

विधानम् अध्ये सम्प्रोक्तं सर्वसिद्धिप्रदायकम् ।
पूर्वोक्ते पूजयेत् पीठे पद्मे षट्कोणकर्णिके ॥ ८७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die gedruckte Wortfolge vidhānam adhye ist sprachlich auffällig. Der Zusammenhang ist der Abschluss der Arghya-Bereitung; eine sichere Emendation wird nicht vorgetäuscht.

4.88

धरागृहावृते रम्ये देवीं रम्योपचारकैः ।
महीगृहचतुर्दिक्षु गणेशादीन् प्रपूजयेत् ॥ ८८ ॥

4.89

पाशाङ्कुशौ कपालं च त्रिशूलं दधतं करैः ।
अलङ्कारचयोपेतं गणेशं प्राक्सम् अर्चयेत् ॥ ८९ ॥

4.90

कपालशूले हस्ताभ्यां दधतं सर्पभूषणम् ।
शवयूथवेष्टितं रम्यं बटुकं दक्षिणेऽर्चयेत् ॥ ९० ॥

4.91

असिशूलकपालानि डमरुं दधतं करैः ।
कृष्णं दिगम्बरं क्रूरं क्षेत्रपं पश्चिमे यजेत् ॥ ९१ ॥

4.92

कपालं डमरुं पाशं लिङ्गं सम्बिभ्रतीं करैः ।
अन्त्राकल्पा रक्तवस्त्रा योगिनीर् उत्तरे यजेत् ॥ ९२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Druck wechselt zwischen einer singularischen und einer pluralischen Form. Die Übersetzung folgt dem abschließenden yoginīḥ. Antrākalpa bezeichnet Schmuck aus Eingeweiden, nicht eine schwarze Körperfarbe.

4.93

अक्षोभ्यं प्रयजेन् मूर्ध्नि देव्या मन्त्रम् ऋषेः शुभम् ।
अक्षोभ्यवज्रपुष्पं च प्रतीच्छानलवल्लभा ॥ ९३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Akshobhya bedeutet „der Unerschütterliche“. Die hier genannte Gottheit gehört zum konkreten Tara-Ritual; aus der Namensgleichheit allein wird keine historische Abhängigkeit abgeleitet.

4.94

अक्षोभ्यपूजने मन्त्रः षट्कोणेषु षडङ्गकम् ।
वैरोचनं चामिताभं पद्मनाभाभिधं तथा ॥ ९४ ॥

4.95

शङ्खं पाण्डुरसंज्ञं च दिग्दलेषु प्रपूजयेत् ।
लामिकां मामिकां चैव पाण्डुरां तारकां तथा ॥ ९५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā verbindet Śaṅkha und Pāṇḍura in der zugehörigen Anrufung zu Śaṅkhapāṇḍura. So ergeben sich vier Gottheiten für die vier Hauptrichtungen.

4.96

विदिग्गताब्जपत्रेषु पूजयेद् इष्टसिद्धये ।
सबिन्दुनामाद्यर्णाद्याः सम्बुध्यन्तास् तथाभिधाः ॥ ९६ ॥

4.97

वज्रपुष्पं प्रतीच्छाग्निप्रियान्ताः प्रणवादिकाः ।
वैरोचनादिपूजायां मनवः परिकीर्तिताः ॥ ९७ ॥

4.98

भूगृहस्य चतुर्द्वार्षु पद्मान्तकयमान्तकौ ।
विघ्नान्तकाभिधं पश्चान् नरान्तकम् अथो यजेत् ॥ ९८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Druck hat die verkürzte Form caturdvārṣu; sie wird nicht stillschweigend zu caturdvāreṣu erweitert.

4.99

शक्रादींश् चापि वज्रादीन् पूजयेत् तदनन्तरम् ।
एवं सम्पूज्य देवीं पाण्डित्यं धनम् अद्भुतम् ॥ ९९ ॥

Bali-Mantras und historische Anwendungen

Der Themenwechsel beginnt im zweiten Halbvers von 4.100. Nichtanleitende Inhaltswiedergaben werden ausdrücklich als solche bezeichnet.

4.100

पुत्रान् पौत्रान् सुखं कीर्तिं लभते जनवश्यताम् ।
तारो माया श्रीमदेकजटे नीलसरस्वति ॥ १०० ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers steht auf PDF-Seite 173, der zweite auf Seite 175. Zwischen den Halbversen wechselt das Thema zum zweiundfünfzigsilbigen Bali-Mantra. Das Wirkungsversprechen wird als Aussage des historischen Textes wiedergegeben.

4.101

महोग्रतारे दे बालः सनेत्रो गदियुग्मकम् ।
सर्वभूतपिशाचकूर्मौ दीर्घाग्निर् मेरुसान् ग्रसः ॥ १०१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Stelle wechselt zwischen gesprochenen Wörtern und Lautchiffren. Naukā erläutert diese Folge zur Bildung der Anrufung; die vorliegende Übertragung bewahrt die Grundtextanweisung und ergänzt keine eigene Formel.

4.102

ग्रभृगुर् मम जाड्यं च छेदयद्वितयं रमा ।
मायास्त्राग्निप्रियान्तोऽयं द्विपञ्चाशल्लिपिर् मनुः ॥ १०२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Mama jāḍyaṃ chedaya bedeutet: „Zerschneide meine geistige Stumpfheit.“ Das ist ein konkreter Anknüpfungspunkt für die spirituelle Deutung der Tara-Verehrung als Bitte um geistige Klarheit.

4.103

अनेन नित्यपूजान्तेऽन्वहं देव्यै बलिं हरेत् ।
एवं सिद्धे मनौ मन्त्री प्रयोगान् विदधीत च ॥ १०३ ॥

4.104

जातमात्रस्य बालस्य दिवसत्रितयाद् अधः ।
जिह्वायां विलिखेन् मन्त्रं मध्वाज्याभ्यां शलाकया ॥ १०४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die historische Anwendung am Neugeborenen wird nicht als heutige Praxis empfohlen. Die deutsche Fassung gibt hier bewusst keine Durchführungsvorschrift wieder.

4.105

सुवर्णकृतया यद्वा मन्त्री धवलदूर्वया ।
गतेऽष्टमेऽब्दे बालोऽसौ जायते कविराट् ध्रुवम् ॥ १०५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Fortsetzung der historischen Anwendung aus 4.104. Das Versprechen ist eine Aussage des Werkes, keine überprüfte Wirkung.

4.106

तथापरैर् अजेयोऽपि भूपसङ्घैर् धनार्चितः ।
उपरागे तदानीय तरद्दारु सरोजले ॥ १०६ ॥

4.107

निर्माय कीलकं तेन तैलमध्वमृतैर् लिखेत् ।
सरोजिनीदले मन्त्रं वेष्टयेन् मातृकाक्षरैः ॥ १०७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Kīlaka bezeichnet hier einen kleinen Stift; Naukā erläutert ihn als lekhanī, Schreibgerät. Amṛta wird dort als sudhā paraphrasiert. Die Rezeptangabe wird nicht zu einer modernen Materialempfehlung ausgebaut.

4.108

निखाय तद् दलं कुण्डे चतुरस्रे समेखले ।
संस्थाप्य पावकं तत्र जुहुयान् मनुनाऽमुना ॥ १०८ ॥

4.109

सहस्रं रक्तपद्मानां धेनुदुग्धजलाप्लुतम् ।
होमान्ते विविधैर् अन्नैः फलैर् अपि बलिं हरेत् ॥ १०९ ॥

4.110

बलिमन्त्रेण विधिवद् बलिमन्त्रः प्रकाश्यते ।
तार पद्मेयुगं तन्द्रीवियद्दीर्घं च लोहितः ॥ ११० ॥

Erläuterung zur Stelle: Der zweite Halbvers beginnt eine verschlüsselte Mantrabildung; die genaue Zuordnung der langen Vokale wird hier nicht spekulativ aufgelöst.

4.111

अत्रिर् विषभगारूढो वदेत् पद्मावतीपदम् ।
झिण्टीशाढ्योऽनिलः स्वाहा षोडशार्णो बलेर् मनुः ॥ १११ ॥

4.112

ततो निशीथेऽपि बलिं पूर्वोक्तमनुना हरेत् ।
एवं कृते पण्डितानाम् अजय्यः कविराड् भवेत् ॥ ११२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die dichterische Unübertrefflichkeit ist ein traditionelles Wirkungsversprechen.

4.113

निवासो भारतीलक्ष्म्योर् जनतारञ्जनक्षमः ।
शताभिजप्तां यो मन्त्री रोचनाम् अलिके धरेत् ॥ ११३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der zweite Halbvers gehört zur manipulativen Wirkungsabsicht des folgenden Verses. Naukā erklärt alika als Stirn.

4.114

स यं पश्यति तस्यासौ दासवज् जायते क्षणात् ।
श्मशानाङ्गारम् आहृत्य शर्व्यां कुजवासरे ॥ ११४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Fremdbestimmung anderer wird als historisches Ritualziel dokumentiert und nicht zu einem Ideal heutiger Sadhana erklärt.

4.115

कृष्णाम्बरेण संवेष्ट्य निबद्धं रक्ततन्तुभिः ।
शताभिजप्तमूलेन निःक्षिपेद् अरिवेश्मनि ॥ ११५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Aggressive Ritualanwendung; keine Durchführungsempfehlung.

4.116

उच्चाटयति सप्ताहात् सकुटुम्बान् विरोधिनः ।
क्षाराढ्यनिशया मन्त्रं लिखित्वा पौरुषेऽस्थिनि ॥ ११६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Stelle gehört zu Uccāṭana. Die historische Behauptung wird weder bestätigt noch als moderne Praxis vermittelt.

4.117

रविवारे निशीथिन्यां सहस्रम् अभिमन्त्रयेत् ।
तत् क्षिप्तं शत्रुसदने मण्डलाद् भ्रंशकं भवेत् ॥ ११७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Bhraṃśaka bezeichnet das Zu-Fall-Bringen beziehungsweise die Verdrängung. Die Stelle setzt die aggressive Anwendung aus 4.116 fort.

Yantra und Schlusslob der Tara

Nach dem ersten Halbvers beginnt die Yantra-Beschreibung. Die Schlussverse verbinden Erkenntnis und Befreiung mit weltlichen Wirkungsversprechen.

4.118

क्षेत्रे क्षिप्तं सस्यहान्यै जवहृत् तुरगालये ।
षट्कोणमध्ये प्रविलिख्य मूलं ।
साध्याञ्चितं केसरगस्वराढ्यम् ।
काद्य् अष्टवर्गाञ्चितपत्रम् अब्जं ।
लिखेद् बहिर् भूमिपुरेण वीतम् ॥ ११८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Diese Nummer umfasst nach einem abschließenden Anushtubh-Halbvers eine vollständige längere Strophe. Die Zählung wird bewahrt.

4.119

यन्त्रम् एतल् लिखेद् भूर्जे रसेन जतुजन्मना ।
पीताम्बरेण संवेष्ट्य बध्नीयात् पीतसूत्रतः ॥ ११९ ॥

4.120

शिशूनां कण्ठतो बद्धं रक्षकं भूतभीतितः ।
वामबाहौ तु नारीणां पुत्रदं सुभगत्वकृत् ॥ १२० ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Schutz- und Fruchtbarkeitsvorstellungen. Die Aussage wird als Behauptung des Textes übersetzt, nicht als heutige Empfehlung zum Anbringen von Gegenständen am Hals eines Kindes.

4.121

दक्षबाहौ नृणां बद्धं रक्षकं निर्धनानां धनप्रदम् ।
ज्ञानदं ज्ञानम् इच्छूनां राज्ञां तु विजयप्रदम् ॥ १२१ ॥

4.122

एतद् यन्त्रं पुरा धृत्वा गौतमाद्या महर्षयः ।
लेभिरे मोक्षसंसिद्धिं साम्राज्यं भूमिनायकाः ॥ १२२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Vers verbindet weltliche Zielsetzungen mit Moksha. Er berichtet eine traditionelle Autoritätserzählung und keine historisch unabhängig belegte Wirkung.

4.123

किं भूरिणा नृणाम् एतद् वाञ्छितं यच्छति श्रियम् ।
कवित्वं राजमानं च कीर्तिम् आयुर् अरोगताम् ॥ १२३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Lobpreis mit Wirkungsversprechen; keine medizinische Aussage der Redaktion.

4.124

नैव तारासमा काचिद् देवता सर्वसिद्धिदा ।
कलौ युगे ततो गोप्या वाञ्छितां सिद्धिम् ईप्सुना ॥ १२४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert die Geheimhaltung als Zurückhaltung mit der Behauptung: „Ich bin ihr Verehrer.“ Für heutige Aspiranten lässt sich daran die Anregung anschließen, Praxis ohne Selbstdarstellung zu vertiefen; das ist eine heutige Auslegung, keine zusätzliche Ritualvorschrift.

Kolophon des Taraṅga 4

इति श्रीमन्महीधरविरचिते मन्त्रमहोदधौ तारामन्त्रकथनं नाम चतुर्थस् तरङ्गः ॥ ४ ॥

Textgrundlage dieses Taraṅga: Sanskrit-Grundtext der verwendeten Ausgabe, gedruckte Seiten 96–129 / PDF-Seiten 146–179. Naukā und die Hindi-Erklärung bleiben vom Grundtext getrennt.

Taraṅga 5 – Tara-Formen, Nila-Sarasvati und der Kreis der Shaktis

Weitere Formen der Tara-Verehrung erschließen die Göttin als Ekajata, Nila Sarasvati und Königin der Vidyas. Die Vergegenwärtigung im Herzenslotus (5.9) verbindet sich mit der Verehrung eines vielgestaltigen Kreises göttlicher Kräfte. Drei Meditationsformen stellen Schöpfung, Erhaltung und Auflösung dar (5.74–81). Gelehrsamkeit und Meisterschaft der Rede gehören zu den wiederkehrenden Zielen.

Acht Tara-Vidyas und ihre göttlichen Zuordnungen

Brahma, Vishnu und Narayana erscheinen als Verehrer bestimmter Tara-Mantraformen. Die Aussagen gehören zur traditionellen Herkunfts- und Autoritätsdarstellung.

5.1

ताराभेदा अथोच्यन्ते शीघ्रं सिद्धिप्रदायिनः ।
वह्निवामाक्षिबिन्द्वाढ्या कामिका भुवनेश्वरी ॥ १ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die zweite Vershälfte beginnt eine Lautanweisung. Die Gottheitennamen fungieren hier teilweise als Bezeichnungen von Mantraelementen.

5.2

भुवनेशी वर्मरुद्राफडन्ता प्रणवादिका ।
सप्ताक्षरी महाविद्या विरिञ्चिसमुपासिता ॥ २ ॥

Erläuterung zur Stelle: Virinchi ist Brahma. Die Aussage bezeichnet die traditionelle göttliche Zuordnung dieser Mantraform.

5.3

वाक्शक्तिः कमलाकामो हंसोऽनुग्रहसर्गवान् ।
वर्मोग्रतारे वर्मास्त्रं विष्ण्वर्चा द्वादशाक्षरी ॥ ३ ॥

5.4

तारवर्मशिवाकामो मनुसर्गयुतो भृगुः ।
वर्मास्त्रमेषा सप्तार्णा सिद्धिदा विष्णुसेविता ॥ ४ ॥

5.5

एतयोः पञ्चमे बीजे सकारो हादिरान्तिमः ।
तदा विद्याद्वयं प्रोक्तं चतुर्मुखसमर्चितम् ॥ ५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Chaturmukha, „der Viergesichtige“, bezeichnet Brahma. Der Vers gibt eine Abwandlung zweier zuvor genannter Formeln an; keine neue Formel wird frei ergänzt.

5.6

तारो माया वर्म माया वर्मास्त्रं च रसाक्षरी ।
हरिर् अग्नित्रिमूर्तीन्दुयुग् वर्मपुटिताद्रिजा ॥ ६ ॥

5.7

अस्त्रान्ता पञ्चवर्णोऽयं प्रोक्तम् एकजटाद्वयम् ।
रेफशान्तीन्दुयुक् णान्तो वर्मास्त्रं कामवाग्भवम् ॥ ७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Ṇānta ist eine Lautchiffre; die Übersetzung erklärt sie nicht als zusätzlichen Gottheitsnamen.

5.8

नारायणोपासितेयं पञ्चार्णा सर्वसिद्धिदा ।
अमूषाम् अष्टविद्यानाम् ऋषिः शक्तिर् वसिष्ठजः ॥ ८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Shakti bezeichnet hier den männlichen Rishi Śakti, nicht die Göttin oder die allgemeine göttliche Kraft.

Tara im Herzenslotus

Nach dem Nyasa wird die Göttin im eigenen Herzen meditiert. Die mondgleiche weiße Gestalt verbindet Schönheit und kraftvolle Attribute.

5.9

गायत्रीतारके छन्दोदेवते परिकीर्तिते ।
न्यासं तु पूर्ववत् कृत्वा ध्यायेत् तारां हृदम्बुजे ॥ ९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Herzensmeditation ist ausdrücklich im Grundtext belegt: Die Göttin wird nicht nur auf einem äußeren Bild oder Yantra verehrt, sondern im eigenen Herzen vergegenwärtigt.

5.10

श्वेताम्बरां शारदचन्द्रकान्तिं ।
सद्भूषणां चन्द्रकलावतंसाम् ।
कर्त्रीकपालाञ्चितपाणिपद्मां ।
तारां त्रिनेत्रां प्रभजेऽखिलर्द्ध्यै ॥ १० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die helle, mondgleiche Erscheinung steht neben den kraftvollen Attributen. Der Vers ist eine Meditation, keine abstrakte Definition der Göttin.

5.11

जपपूजादिकं सर्वम् अस्याः पूर्ववद् आचरेत् ।
मधुयुक्परमान्नेन होमाद् विद्यानिधिर् भवेत् ॥ ११ ॥

5.12

रक्तां वश्ये स्वर्णवर्णां स्तम्भने मारणे सिताम् ।
उच्चाटने धूम्रवर्णां शान्तौ श्वेतां स्मरेद् इमाम् ॥ १२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Drucklesung sitām bei Māraṇa ist auffällig, da im letzten Glied śvetām ebenfalls „weiß“ bedeutet. Es wird keine vermeintlich selbstverständlich schwarze Farbe stillschweigend eingesetzt. Aggressive Ziele werden nicht empfohlen.

5.13

भूरिणा किम् इहोक्तेन विद्या एताः प्रसाधिताः ।
पूरयन्त्य् अखिलं नृणां मनोरथम् इह ध्रुवम् ॥ १३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Traditioneller Lobpreis der Mantrapraxis; die Redaktion macht sich die uneingeschränkte Wirksamkeitsbehauptung nicht zu eigen.

Ekajata und Nila-Sarasvati

Weitere Mantraformen führen zur Göttin der Sprache und zu ihren besonderen Meditationsgestalten.

5.14

मायाहृद् भगवत्य् एकजटे मम जलं स्थिरा ।
वह्न्यासनगता पुष्पं प्रतीच्छानलवल्लभा ॥ १४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Formelbildung enthält die Bitte an die Göttin, die Blume anzunehmen. Jala, Sthira und Vahni dienen hier der Lautbildung.

5.15

द्वाविंशत्यक्षरो मन्त्रस् तारादिः सर्वसिद्धिदः ।
ऋषिः पतञ्जलिश् छन्दो गायत्र्य् एकजटा पुनः ॥ १५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Text nennt Patanjali als Mantra-Rishi. Er erklärt hier nicht, ob damit der Verfasser des Yoga-Sutra gemeint ist; eine solche Identifizierung wird nicht behauptet.

5.16

देवता दीर्घषट्काढ्यमायया स्यात् षडङ्गकम् ।
ध्यानार्चनप्रयोगांस् तु कुर्यात् पूर्वोक्तमन्त्रवत् ॥ १६ ॥

5.17

रमां माया हंसौ व्यापिन्यारूढौ सर्गसंयुतौ ।
वर्मास्त्रं नीलभृगुः रस्वत्यै ठद्वयम् ईरितम् ॥ १७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die im Druck zusammengezogene Folge nīlabhṛgurasvatyai bildet nach Naukā nīlasarasvatyai. Grundtextanweisung und aufgelöste Formel werden auseinandergehalten.

5.18

प्रणवाद्यो मनुः सर्वसिद्धिदो मनुवर्णकः ।
ऋष्याद्या ब्रह्मगायत्री तथा नीलसरस्वती ॥ १८ ॥

5.19

नेत्रचन्द्रेन्दुनेत्राङ्गनेत्रार्णैर् अङ्गकल्पना ।
मन्त्रोदितैर् अथो ध्यायेद् देवीं सर्वेष्टसिद्धिदाम् ॥ १९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Zahlwörter stehen nach Naukā für 2, 1, 1, 2, 6 und 2. Zusammen ergeben sie die vierzehn Laute des Mantras.

5.20

घण्टाशिरःशूलम् असिं कराग्रैः ।
सम्बिभ्रतीं चन्द्रकलावतंसाम् ।
प्रमथ्नतीं पादतले पशुं तां ।
भजे मुदा नीलसरस्वतीशाम् ॥ २० ॥

Erläuterung zur Stelle: Paśu heißt „Tier“ und kann in tantrischer Sprache den gebundenen Menschen bezeichnen. Der Vers verwendet eine kraftvolle göttliche Bildsprache. Eine Deutung als Überwindung innerer Gebundenheit ist eine spirituelle Lesart; sie ersetzt nicht den wörtlichen Bildgehalt.

5.21

जपपूजादिकं सर्वम् अस्याः पूर्ववद् ईरितम् ।
विशेषाज् जयदा वादे विद्येयं साधिता नृणाम् ॥ २१ ॥

5.22

माया सानन्तसंयुक्ता वर्महृद्डेयुता पुनः ।
तारामहापदाद्या सा भृगुब्रह्मानलान्तिमः ॥ २२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Wortfügung ist Teil einer über mehrere Verse reichenden Mantrabildung. Naukā erläutert dabei tārayai und mahātārayai.

5.23

दुस्तरं तारयद्वन्द्वं तरयुग्मं च ठद्वयम् ।
द्वात्रिंशदर्णा ताराद्या पूजास्याः पूर्वन् मता ॥ २३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Tāraya bedeutet „Lass hinübergelangen!“; dustara bezeichnet das schwer zu Überquerende. Der Wortlaut greift das Motiv der rettenden Überfahrt auf.

Vidyarajni – die Königin der Vidyas

Die zur Vollendung gebrachte Verehrung wird ausdrücklich mit Bhoga und Moksha, Weltgenuss und Befreiung, verbunden.

5.24

विद्याराज्ञीम् अथो वक्ष्ये सुरेन्द्रस्यापि दुर्लभाम् ।
लब्ध्वा यां मानवाः स्वेष्टं साधयन्त्य् अर्चने रताः ॥ २४ ॥

5.25

वाङ्माया श्रीमनोजन्मा हंसोऽनुग्रहबिन्दुयुक् ।
कामः शक्तिश् च वाग्बीजं फान्तो लार्धीशबिन्दुयुक् ॥ २५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Es beginnt die verschlüsselte Bildung der Vidyarajni. Die Namen werden als Lautanweisungen bewahrt.

5.26

स्त्रीबीजं नील तारे स्यात् सम्बुद्ध्यन्ता सरस्वती ।
अत्री सरेफौ क्रमतः शेषवामाक्षिसंयुतौ ॥ २६ ॥

5.27

सानुस्वारौ कामबीजं फान्तो मांसार्धबिन्दुगः ।
सर्गो भृगुर् वाग् हृल्लेखा रमाकामोऽथ सौद्वयम् ॥ २७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die im Druck eng verbundene Chiffrenfolge māṃsārdha wird nicht zu einer spekulativen Lautform aufgelöst.

5.28

सर्गान्तं भुवनेशानी स्वाहा द्वात्रिंशदक्षरी ।
महाविद्या हि सा ख्याता सेविता भोगमोक्षदा ॥ २८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Bhoga und Moksha werden ausdrücklich gemeinsam genannt. Die spirituelle Zielrichtung wird nicht auf weltliche Erfolge reduziert.

5.29

ब्रह्मानुष्टुप्सरस्वत्यो मुन्याद्या अङ्गकल्पना ।
पञ्चपञ्चाष्टपञ्चेषु युगार्णैर् मन्त्रसम्भवैः ॥ २९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Iṣu, „Pfeile“, steht als Zahlwort für fünf, yuga für vier. Zusammen ergeben die sechs Gruppen zweiunddreißig Laute.

5.30

शवासनां सर्पविभूषणाढ्यां ।
कर्त्रीं कपालं चषकं त्रिशूलम् ।
करैर् दधानां नरमुण्डमालां ।
त्र्यक्षां भजे नीलसरस्वतीं ताम् ॥ ३० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die ersten beiden Zeilen stehen auf PDF-Seite 188, die beiden letzten auf Seite 189. Die furchterregende Gestalt gehört zur überlieferten Meditation; eine psychologische Deutung ersetzt nicht ihre religiöse Bildsprache.

5.31

चतुर्लक्षं जपेद् विद्यां किंशुकैर् मधुरन्वितैः ।
दशांशं जुहुयाद् वह्नौ श्रद्धापूर्वम् अतन्द्रितः ॥ ३१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die hohe Zählung gehört zum überlieferten Purashcharana. Für heutige Aspiranten ist vor allem die ausdrücklich genannte Haltung – Shraddha und beharrliche Aufmerksamkeit – ein verständlicher Anknüpfungspunkt; die Zahl ist keine allgemeine Anfängerempfehlung.

Yantra und Verehrung von außen nach innen

Die geometrische Ordnung führt durch mehrere Kreise von Gottheiten und Kräften. Guru, Ganesha, Bhairava und die Mütter gehören zu diesem Zusammenhang.

5.32

पूर्वोक्ते पूजयेत् पीठे वक्ष्यमाणेन वर्त्मना ।
आदौ त्रिकोणं षट्कोणम् अष्टषोडशपत्रके ॥ ३२ ॥

5.33

द्वात्रिंशत्पत्रम् अब्जं स्याच् चतुःषष्टिदलं ततः ।
त्रिरेखाढ्यं धरागृहं चतुरस्रम् अतः परम् ॥ ३३ ॥

5.34

एवं यन्त्रं समालिख्य बाह्यतः पूजनं चरेत् ।
चतुरस्रस्याग्निकोणे विघ्नेशं परिपूजयेत् ॥ ३४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers steht auf PDF-Seite 189. Vighnesha ist Ganesha.

5.35

वायुकोणे क्षेत्रपालम् ऐशान्ये भैरवं तथा ।
नैरृते योगिनीः सर्वा वामभागे गुरुं यजेत् ॥ ३५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Guru-Verehrung ist hier in den vollständigen Gottheitenkreis der Puja eingebettet.

5.36

भूगृहस्याद्यरेखायाम् अणिमा लघिमा तथा ।
महिमा चेशिता पूज्या वशिता कामपूरणी ॥ ३६ ॥

5.37

गरिमा प्राप्तिर् इत्य् एताः पूज्याः पूर्वादिदिक् क्रमात् ।
धरागृहस्य रेखायां द्वितीयायां तु भैरवाः ॥ ३७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die genannten Siddhis erscheinen als zu verehrende Kräfte. Der Abschnitt ist keine Methode zum Erwerb von außergewöhnlichen körperlichen Fähigkeiten.

5.38

असिताङ्गो रुरुचण्डः क्रोधोन्मत्तकपालिनः ।
भीषणश् चाथ संहार एतेऽष्टौ भैरवाः स्मृताः ॥ ३८ ॥

5.39

भूमिगृहे तृतीयायां रेखायां मातरः पुनः ।
ब्राह्मी माहेश्वरी चैव कौमारी वैष्णवी तथा ॥ ३९ ॥

5.40

वाराहीन्द्राणिका चैव चामुण्डा सप्तमी स्मृता ।
महालक्ष्मीस् तथेज्यास् ताः पूर्वादिषु यथाक्रमम् ॥ ४० ॥

Vierundsechzig Shaktis und weitere Göttinnenkreise

Die Namen werden vollständig aufgeführt. Bei Zählungsfragen bleiben Grundtext und erklärende Ergänzung unterscheidbar.

5.41

इत्थम् आद्यावृतिं चेष्ट्वा योनिमुद्रां प्रदर्शयेत् ।
चतुःषष्टिदले पद्मे शक्तीर् अर्चेच् च तावतीः ॥ ४१ ॥

5.42

कुलेशी कुलनन्दा च वागीशी भैरवी तथा ।
उमा श्रीः शान्तया चण्डा धूम्रा काली करालिनी ॥ ४२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Śāntayā ist die gedruckte Namensform; sie wird nicht stillschweigend zu Śāntā verkürzt.

5.43

महालक्ष्मीश् च कङ्काली रुद्रकाली सरस्वती ।
वाग्वादिनी च नकुली भद्रकाली शशिप्रभा ॥ ४३ ॥

5.44

प्रत्यङ्गिरा सिद्धलक्ष्मीर् अमृतेशी च चण्डिका ।
खेचरी भूचरी सिद्धा कामाक्षी हिङ्गुला बला ॥ ४४ ॥

5.45

जया च विजया चाप्य् अजिता नित्यापराजिता ।
विलासिनी तथा घोरा चित्रा मुग्धा धनेश्वरी ॥ ४५ ॥

5.46

सोमेश्वरी महाचण्डा विद्या हंसी विनायिका ।
वेदगर्भा तथा भीमा उग्रा वैद्या च सद्गतिः ॥ ४६ ॥

5.47

उग्रेश्वरी चन्द्रगर्भा ज्योत्स्ना सत्या यशोवती ।
कुलिका कामिनी काम्या ज्ञानवत्य् अथ डाकिनी ॥ ४७ ॥

5.48

राकिनी लाकिनी चाथ काकिनी शाकिनीत्य् अपि ।
हाकिनीति चतुःषष्टिशक्तयः सिद्धिदायिकाः ॥ ४८ ॥

5.49

दर्शयेत् खेचरीमुद्रां द्वितीयावरणार्चिते ।
द्वात्रिंशत्पत्रमध्ये तु पूज्या एतास् तु शक्तयः ॥ ४९ ॥

5.50

किराता योगिनी वीरा वेताला यक्षिणी हरा ।
ऊर्ध्वकेशी च मातङ्गी मोहिनी वंशवर्धिनी ॥ ५० ॥

5.51

मालिनी ललिता दूती मनोजा पद्मिनी धरा ।
वर्वरी छत्रहस्ता च रक्तनेत्रा विचर्चिका ॥ ५१ ॥

5.52

मातृका दूरदर्शी च क्षेत्रेशी रङ्गिनी नटी ।
शान्तिर् दीप्ता वज्रहस्ता धूम्रा श्वेता सुमङ्गला ॥ ५२ ॥

Erläuterung zur Stelle: In 5.50–52 ergeben sich bei dieser Namensaufteilung einunddreißig Namen, obwohl 5.49 einen zweiunddreißigblättrigen Lotus voraussetzt. Ein fehlender Name wird nicht erfunden oder aus der folgenden Liste übernommen.

5.53

इष्ट्वा तृतीयावरणं बीजमुद्रां प्रदर्शयेत् ।
ततः षोडशपत्रेषु पूज्याः षोडशशक्तयः ॥ ५३ ॥

5.54

मुग्धा श्रीः कुरुकुल्ला च त्रिपुरा तोतला क्रिया ।
रतिः प्रीतिस् तथा बाला सुमुखी श्यामलाविला ॥ ५४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die zusammenhängende Druckform śyāmalāvilā wird hier als ein Name gelesen, wie auch in der Namensliste der Hindi-Erklärung. So ergibt sich zusammen mit 5.55 die angekündigte Zahl von sechzehn.

5.55

पिशाची च विदारी च शीतला वज्रयोगिनी ।
सर्वेश्वरीति सम्पूज्य सृणिमुद्रां प्रदर्शयेत् ॥ ५५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Srini bezeichnet den Elefantenhaken; gemeint ist die entsprechende Mudra.

Die acht Sarasvati-Gestalten

Die verschiedenen Gestalten werden jeweils mit eigenen Mantras verehrt. Die Bildung der Mantras bleibt als Lautanweisung des Grundtextes erhalten.

5.56

अष्टपत्रे स्वस्वमन्त्रेण यजेद् अष्टसरस्वतीः ।
तारो हृल् लोहितः सत्यो वैकुण्ठानन्तसंयुताः ॥ ५६ ॥

5.57

भृगुर् नैशब्दरूपे वाङ्मायाकामौ वदद्वयम् ।
वाग्वादिन्य् अग्निकान्तेति मन्त्रो वेदाक्षिवर्णवान् ॥ ५७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die genaue Wortgliederung vor śabdarūpe ist im Grundtext chiffriert; Naukā löst die Gesamtfolge als padmāsane śabdarūpe auf. Die Kommentarfassung wird nicht stillschweigend als Wortlaut des Grundtextes eingesetzt.

5.58

अनेन मनुना पूर्वपत्रे वागीश्वरीं यजेत् ।
वराहहंसचक्रीन्द्रसंयुता भुवनेश्वरी ॥ ५८ ॥

5.59

वदयुग्मं च चित्रेश्वरि वाग्बीजानलप्रिया ।
द्वादशार्णेन मनुना वह्नौ चित्रेश्वरीं यजेत् ॥ ५९ ॥

5.60

वाग्बीजं कुलजे वाक् च सरस्वत्य् अनलाङ्गना ।
एकादशार्णमनुना कुलजां दक्षिणेऽर्चयेत् ॥ ६० ॥

5.61

वाङ्माया श्रीं वदद्वन्द्वं कीर्तीश्वरि वसुप्रिया ।
त्रयोदशार्णेन यजेन् नैरृत्ये कीर्तिनायिका ॥ ६१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Grundtext endet mit der Form kīrtināyikā; sinngemäß ist die zuvor angerufene Göttin gemeint.

5.62

वाङ्माया चान्तरिक्षान्ते सरस्वति च ठद्वयम् ।
रुद्रार्णेन यजेत् प्रत्यग् अन्तरिक्षसरस्वतीम् ॥ ६२ ॥

5.63

वराहहंसचण्डीशजनार्दनकृशानुयुक् ।
सेन्दुर् योनिश् च लकुलीभृगुवह्नीन्दुयुग् मनुः ॥ ६३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Bildung des Mantras der Ghata-Sarasvati beginnt. Die langen Zusammensetzungen sind Lautchiffren.

5.64

अरुणाभृगुशिख्यनिलसंयुता शान्तिर् इन्दुयुक् ।
वाङ्माया श्रीषुबीजानि श्रीं घटान्ते सरस्वतीम् ॥ ६४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Iṣu, „Pfeile“, bezeichnet hier nach Naukā die fünf Bana-Bijas. Sie werden nicht spekulativ aus der Chiffre rekonstruiert.

5.65

घट वदतरद्वन्द्वं रुद्राज्ञा टायुता मम ।
अभिलाष कुरु द्वन्द्वं प्रेयसी कृष्णवर्त्मनः ॥ ६५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Wortfolge enthält die Bitte: „Erfülle meinen Wunsch!“ Krishnavartman bezeichnet das Feuer; seine „Geliebte“ ist hier eine Mantrachiffre.

5.66

गुणवेदार्णेन यजेद् वायौ घटसरस्वतीम् ।
भूधारेन्द्रयुतार्धीशो बिन्द्वाढ्यो वैं वदद्वयम् ॥ ६६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Guṇa-veda ergibt in der hier verwendeten Zahlenschreibung 43. Der Themenwechsel beginnt in der zweiten Vershälfte.

5.67

त्रीं हूं फट् नवार्णेन नीलाम् अर्चेद् उदग्दिशि ।
वाग्बीजम् अधराक्रान्तो नकुली बिन्दुमान् पुनः ॥ ६७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der zweite Halbvers beginnt den Mantra der Kini-Sarasvati.

5.68

शान्तिचन्द्राढ्यम् आकाशं किणिद्वन्द्वं सदृग् जलम् ।
कूर्मद्वन्द्वं भगाक्रान्तं नवार्णेनामुना यजेत् ॥ ६८ ॥

5.69

मन्त्रेणेशानदिग्भागे किणिसंज्ञां सरस्वतीम् ।
पञ्चमावृतिम् आराध्य क्षोभमुद्रां प्रदर्शयेत् ॥ ६९ ॥

Die inneren Kreise und der Abschluss der Puja

Dakini und die übrigen fünf Göttinnen, Para, Bala und Bhairavi führen die Verehrung nach innen.

5.70

डाकिन्याद्याः पूर्वम् उक्ताः षट्कोणे षट् प्रपूजयेत् ।
दर्शयेद् द्राविणीं मुद्रां षष्ठावरणपूजने ॥ ७० ॥

5.71

पराबालाभैरवीति पूजनीयास् त्रिकोणके ।
सप्तमावृतिपूजायां मुद्रां कुर्याच् चाकर्षिणीम् ॥ ७१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers steht auf PDF-Seite 197. Die ausführlichen Mudra-Erklärungen unter der Trennlinie gehören zur Naukā und werden hier nicht als Grundtext aufgenommen.

5.72

इत्थं सम्पूज्य तारेशीं मनोऽभीष्टम् अवाप्नुयात् ।
गणेशक्षेत्रपालाभ्यां योगिन्यै भैरवाय च ॥ ७२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers steht auf PDF-Seite 198. Die dazwischenliegenden ausführlichen Hindi-Erklärungen und Formellisten gehören nicht zum fortlaufenden Sanskrit-Grundtext.

5.73

तारायै चापि वितरेद् बलिं नित्यं चतुष्पथे ।
मांसमाषान्नशाकाज्यपायसापूपकादिकम् ॥ ७३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Vorschrift einer besonderen Bali-Praxis. Die Übersetzung beschreibt die überlieferte Gabe und erklärt sie nicht zur allgemeinen Ernährungsempfehlung für Yoga-Aspiranten.

Drei Meditationsformen: Schöpfung, Erhaltung und Auflösung

Die Gunas Sattva, Rajas und Tamas bestimmen unterschiedliche Erscheinungsweisen der Göttin. Der Text verbindet sie mit kosmischen Funktionen.

5.74

बलिद्रव्यं समाख्यातं तेनेष्टं सा प्रयच्छति ।
तस्या ध्यानं त्रिधा वच्मि सत्त्वादिगुणभेदतः ॥ ७४ ॥

5.75

श्वेताम्बराढ्यां हंसस्थां मुक्ताभरणभूषिताम् ।
चतुर्वक्त्राम् अष्टभुजैर् दधानां कुण्डिकाम्बुजे ॥ ७५ ॥

5.76

वराभये पाशशक्ती अक्षस्रक्पुष्पमालिके ।
शब्दपाथोनिधौ ध्यायेत् सृष्टिध्यानम् उदीरितम् ॥ ७६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Śabdapāthonidhi, „Ozean des Klanges“, verbindet die Meditationsgestalt ausdrücklich mit Sprache beziehungsweise Klang. Der Abschnitt ist der sattvischen Form zugeordnet.

5.77

रक्ताम्बरां रक्तसिंहासनस्थां हेमभूषिताम् ।
एकवक्त्रां वेदसङ्ख्यैर् भुजैः सम्बिभ्रतीं क्रमात् ॥ ७७ ॥

5.78

अक्षमालां पानपात्रम् अभयं वरम् उत्तमम् ।
श्वेतद्वीपस्थितां ध्यायेत् स्थितिध्यानम् इदं स्मृतम् ॥ ७८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die hier rajasisch genannte Form steht für Sthiti, Erhaltung. Die drei Gunas werden in diesem Abschnitt mit Schöpfung, Erhaltung und Auflösung verbunden.

5.79

कृष्णाम्बराढ्यां नौस्थाम् अस्थ्याभरणभूषिताम् ।
नववक्त्रां भुजैर् अष्टादशभिर् दधतीं वरम् ॥ ७९ ॥

5.80

अभयं परशुं दर्वीं खड्गं पाशुपतं हलम् ।
भिण्डिं शूलं च मुसलं कर्त्रीं शक्तिं त्रिशीर्षकम् ॥ ८० ॥

Erläuterung zur Stelle: Einige Gegenstandsbezeichnungen bleiben als historische Waffennamen stehen. Die Liste gehört zur Meditation einer göttlichen Gestalt, nicht zu einer Anleitung für Gewalt.

5.81

संहारास्त्रं वज्रपाशौ खट्वाङ्गं गदया सह ।
रक्ताम्भोधौ स्थितां ध्यायेत् संहारध्यानम् ईदृशम् ॥ ८१ ॥

5.82

कर्मसु क्रूरसौम्येषु ध्यायेन् मन्त्री यथातथम् ।
एवं सिद्धे मनौ मन्त्री गिरा वाचस्पतिर् भवेत् ॥ ८२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Vachaspati ist der „Herr der Rede“. Die Zuordnung zu aggressiven Ritualzielen wird historisch dokumentiert; für heutige Aspiranten ist sie keine Praxisempfehlung.

Historische Anwendungen und Schluss

Anwendungen an Kindern, Einnahmevorschriften und besondere Leichenstättenrituale werden ausdrücklich als historische Inhalte eingeordnet. Die heitere Meditation in 5.92 zeigt eine weitere Gestalt der Göttin.

5.83

दूर्वोत्थया तु लेखन्या रोचनारसयुक्तया ।
बालस्याच्छिन्ननालस्य जिह्वायां विलिखेन् मनुम् ॥ ८३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die historische Anwendung an einem Neugeborenen wird nicht als heutige Praxis empfohlen. Die deutsche Fassung gibt bewusst keine Durchführungsvorschrift.

5.84

सम्प्राप्ते चाष्टमे वर्षे सर्वशास्त्रज्ञताम् इयात् ।
मन्त्रेणायुतसञ्जप्तां वचां बालस्य कण्ठतः ॥ ८४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Vershälften verbinden zwei verschiedene historische Anwendungen. Die behauptete Wirkung ist nicht als nachgewiesen dargestellt.

5.85

बध्नीयात् पूर्वसम्प्रोक्तं बलिं दत्त्वा विधानतः ।
द्वादशे वत्सरे प्राप्ते भक्षिता सा कवित्वकृत् ॥ ८५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historisches Wirkungsversprechen; keine Einnahmeempfehlung.

5.86

ज्योतिष्मतीभवं तैलं कर्षमात्रं सुमन्त्रितम् ।
उपरागे जलस्थो योऽश्नीयाद् वाचस्पतिर् भवेत् ॥ ८६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die medizinisch nicht geprüfte Rezept- und Einnahmevorschrift wird nicht als Selbstpraxis vermittelt.

5.87

चतुष्पथे श्मशाने वा हित्वा लज्जाभयं तथा ।
जपेच् छवं समारुह्य विद्यातत्परमानसः ॥ ८७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Shava-Sadhana gehört zu einer besonderen historischen Ritualwelt und wird nicht als allgemeine Meditation empfohlen.

5.88

शृणोत्य् असाव् अमुं शब्दं निशीथे जपतत्परः ।
पारगो भव विद्यानां सर्वां सिद्धिम् अवाप्नुहि ॥ ८८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Fortsetzung der historischen Shava-Sadhana. Der Text schildert eine zugesagte übernatürliche Erfahrung; eine solche Erfahrung wird nicht als notwendiges Merkmal spiritueller Reife dargestellt.

5.89

विद्वत्कुलसमुद्भवम् अष्टवर्षं शिशुद्वयम् ।
उपवेश्य तयोर् मूर्ध्नि करौ दत्त्वा जपेन् मनुम् ॥ ८९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Handlung steht im Kontext des anschließenden Wunderberichts. Sie ist kein Ersatz für Lernen und Unterricht.

5.90

वेदान्तन्यायसंयुक्त्या विवदेते उभाव् अपि ।
यः कौतुकी स आश्चर्यं विद्यायाः पश्यतु ध्रुवम् ॥ ९० ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Vers formuliert ein traditionsinternes Wirkungsversprechen. Er belegt das hohe Ansehen philosophischer Gelehrsamkeit in diesem Zusammenhang, nicht die tatsächliche Wirksamkeit eines Lernwunders.

5.91

विधाय वेदिकां रम्यां विजने कदलीवने ।
तत्रासीनो जपेद् विद्याम् अर्कलक्षं विधानतः ॥ ९१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Arka als Zahlwort steht für zwölf; arkalakṣam sind zwölf Lakhs, also 1.200.000 Wiederholungen. Diese Zahl wird nicht als allgemeine Empfehlung für Anfänger übernommen.

5.92

दासीचलितदोलायाम् आरूढां सुस्मिताननाम् ।
पुन्नागचम्पकाशोकरम्भाविपिनसंस्थिताम् ॥ ९२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Nach den furchterregenden Gestalten zeigt dieser Vers eine heitere, anmutige Erscheinung der Göttin. Auch diese Vielfalt gehört zum Charakter des Werkes.

5.93

एवं ध्यायन् भगवतीं बलिं दद्याज् जपान्ततः ।
एवं कुर्वन् नरः सर्वम् अभीष्टं लभतेऽचिरात् ॥ ९३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers steht auf PDF-Seite 204.

5.94

निर्वासा विशिखः प्रेतभूमिस्थो यो जपेन् मनुम् ।
अयुतं कृष्णभूताहे स वाक्सिद्धिम् अवाप्नुयात् ॥ ९४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert kṛṣṇabhūtāha als den vierzehnten Tag der dunklen Monatshälfte. Die Observanz wird historisch eingeordnet und nicht als heutige Selbstpraxis empfohlen.

5.95

विद्यां सौख्यं धनं पुष्टिम् आयुः कीर्तिं बलं स्त्रियः ।
रूपं कामयमानेन तारा सेव्या निरन्तरम् ॥ ९५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Schlussvers nennt die Wünsche eines historisch überwiegend männlich gedachten Ritualadressaten. Eine heutige spirituelle Auslegung kann Beständigkeit und Wissensstreben aufgreifen, ohne Menschen zum Gegenstand eines Erwerbsversprechens zu machen.

Kolophon des Taraṅga 5

इति श्रीमन्महीधरविरचिते मन्त्रमहोदधौ कालीमन्त्रकथनं नाम पञ्चमस् तरङ्गः ॥ ५ ॥

Anmerkung zum Kolophon: Die verwendete Ausgabe druckt hier kālīmantrakathanam, obwohl der fünfte Taraṅga Tara und ihre Formen behandelt. Dieselbe Bezeichnung steht im Naukā-Kolophon. Die Unstimmigkeit wird nicht stillschweigend durch tārāmantrakathanam ersetzt. Sie ist kein Beleg dafür, dass der Kapitelinhalt eigentlich Kali behandelt.

Textgrundlage dieses Taraṅga: Sanskrit-Grundtext der verwendeten Ausgabe, gedruckte Seiten 130–155 / PDF-Seiten 180–205. Naukā und die Hindi-Erklärung bleiben vom Grundtext getrennt.

Taraṅga 6 – Chinnamasta, Renuka-Shabari und weitere Göttinnenwege

Die Shakti tritt in sehr unterschiedlichen Meditationsgestalten hervor: als kraftvolle Chinnamasta, als Renuka-Shabari mit Bogen und Pfeil, als Parvati bei ihrer Gattenwahl, als Madhumati in einem Hain und als befreiende Bandī. Mantra, Nyasa, Dhyana, Japa und Puja bilden jeweils einen zusammenhängenden Verehrungsweg. Die historischen Wünsche reichen von Wohlstand und dichterischer Begabung bis zur Befreiung aus Bindung. Wo das Werk die Beeinflussung anderer anstrebt, wird dies ausdrücklich eingeordnet.

Chinnamasta: Mantra, Nyasa und Meditation

Das eindringliche Bild der Göttin ist Teil einer überlieferten religiösen Ikonographie. Es ist keine Aufforderung zur körperlichen Selbstverletzung.

6.1

छिन्नमस्तामनुं वक्ष्ये शीघ्रसिद्धिविधायिनम् ।
पद्मासनाशिवायुग्मं भौतिकः शशिशेखरः ॥ १ ॥

Erläuterung zur Stelle: Gottheitennamen und andere Bezeichnungen dienen hier als Lautchiffren. Die Formeln werden nicht aus anderen Chinnamasta-Traditionen ergänzt.

6.2

वज्रवैरोचनीपद्मनाभयुतः सदागतिः ।
मायायुगास्त्रवह्निप्रियान्तः प्रणवादिकः ॥ २ ॥

6.3

मन्त्रः सप्तदशार्णोऽयं भैरवोऽस्य मुनिर् मतः ।
सम्राट् छन्दश् छिन्नमस्ता देवता भुवनेश्वरी ॥ ३ ॥

6.4

आं खड्गाय हृद् आख्यातम् ईं खड्गाय शिरः स्मृतम् ।
ॐ वज्राय शिखा प्रोक्ता ऐं पाशाय तनुच्छदम् ॥ ४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Es handelt sich um die Bildung der Nyasa-Formeln. Die Ergänzungen des folgenden Verses gehören ebenfalls dazu; die einzelnen Teilfolgen sind daher keine vollständig wiedergegebenen selbständigen Mantras.

6.5

ॐ अङ्कुशाय नेत्रं स्याद् विसर्गो वसुरक्षयुक् ।
मायायुग्मं चास्त्रम् अङ्गमनवः प्रणवादिकाः ।
स्वाहान्ताः प्रोदिता एवं विन्यस्य तां स्मरेत् ॥ ५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Nummer umfasst drei Halbverse. Die technische Bestimmung der Formeln wird im Grundtext bewahrt; Naukā erläutert Einzelheiten der Gliedermantras.

6.6

भास्वन्मण्डलमध्यगां निजशिरश् छिन्नं विकीर्णालकं ।
स्फारास्यं प्रपिबद् गलात् स्वरुधिरं वामे करे बिभ्रतीम् ।
याभासक्तरतिस्मरोपरिगतां सख्यौ निजे डाकिनी ।
वर्णिन्यौ परिदृश्यमोदकलितां श्रीछिन्नमस्तां भजे ॥ ६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Vers beschreibt eine göttliche Meditationsgestalt. Seine drastische Bildsprache darf weder als Handlungsempfehlung gelesen noch durch eine unbelegte, angeblich wörtliche „Ego“-Übersetzung ersetzt werden. Eine heutige Deutung als Überschreiten des Festhaltens an der eigenen Person ist eine Auslegung.

Verehrung und Kreise der Chinnamasta

Die Mantra-Praxis wird in eine geordnete Puja eingebettet.

6.7

ध्यात्वैवं प्रजपेल् लक्षचतुष्कं तद्दशांशतः ।
पालाशैर् बिल्वजैर् वापि जुहुयात् कुसुमैः फलैः ॥ ७ ॥

6.8

आधारशक्तिम् आरभ्य परतत्त्वान्तपूजिते ।
पीठे जयाख्या विजयाऽजिता चाप्य् अपराजिता ॥ ८ ॥

6.9

नित्या विलासिनी षष्ठी दोग्ध्री घोरा च मङ्गला ।
दिक्षु मध्ये च सम्पूज्या नवपीठस्य शक्तयः ॥ ९ ॥

6.10

सर्वबुद्धिप्रदे वर्णनीये सर्वभृगुः सदृक् ।
धिप्रदे डाकिनीये च तारो वज्र सभौतिकः ॥ १० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die über zwei Verse verteilte Lautanweisung bildet eine Anrufung. Sarvabuddhiprade heißt „Du, die alle Einsicht verleiht“. Der Text verschlüsselt Teile der Wörter, weshalb die Übersetzung keine frei ergänzte Rezitationsformel druckt.

6.11

खड्गीशो रोचनीये च भगं हेहि नमोऽन्तिकः ।
तारादिः पीठमन्त्रोऽयं वेदरामाक्षरो मतः ॥ ११ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert die aus den Chiffren gebildete Anrufung unter anderem mit „ehi ehi“, „Komm, komm!“ Die Grundtextanweisung bleibt von dieser Kommentarausführung getrennt.

6.12

समर्प्य आसनम् एतेन तत्र सम्पूजयेच् छिवाम् ।
त्रिकोणमध्यषट्कोणपद्मभूपुरमध्यतः ॥ १२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers steht auf PDF-Seite 209; der zweite auf Seite 210. Die Hindi-Erläuterung und die gezeichnete Figur dazwischen sind kein zusätzlicher Grundtext.

6.13

बाह्यावरणम् आरभ्य पूजयेत् प्रतिलोमतः ।
भूपुराद् बाह्यभागेषु वज्रादीनि प्रपूजयेत् ॥ १३ ॥

6.14

तदन्तः सुरराजादीन् पूजयेद् धरितां पतीन् ।
भूपुरस्य चतुर्द्वार्षु द्वारपालान् यजेद् अथ ॥ १४ ॥

6.15

करालविकरालाख्य अतिकालस् तृतीयकः ।
महाकालश् चतुर्थः स्याद् अथ पत्रेऽष्टशक्तयः ॥ १५ ॥

6.16

एकलिङ्गा योगिनी च डाकिनी भैरवी तथा ।
महाभैरवीकेन्द्राक्षी त्वरिताङ्गी तु सप्तमी ॥ १६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Druckverbindung mahābhairavīkendrākṣī ist auffällig. Die zugehörige Namensliste der Erläuterung nennt Indrakshi; die Sanskritfassung bewahrt die gedruckte Verbindung.

6.17

संहारिण्य् अष्टमी चेति षट्कोणे षडङ्गमूर्तयः ।
त्रिकोणगा छिन्नमस्ता पार्श्वयोस् तु सखीद्वयम् ॥ १७ ॥

6.18

डाकिनीवर्णिनीसंज्ञे तारवाग्भ्यां प्रपूजयेत् ।
एवं पूजादिभिः सिद्धे मन्त्रे मन्त्री मनोरथान् ॥ १८ ॥

Wirkungsversprechen und besondere historische Anwendungen

Die Opferzuordnungen reichen von Wohlstand und Redegewandtheit bis zu aggressiven Ritualzielen. Letztere werden als historische Inhalte dokumentiert.

6.19

प्राप्नुयान् निखिलान् सद्यो दुर्लभांस् तत्प्रसादतः ।
श्रीपुष्पैर् लभते लक्ष्मीं तत्कलं स्वसमीहितम् ॥ १९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Hauptdruck liest tatkalam; die ergänzende Rai-Ausgabe liest tatphalam. Der Zusammenhang der Opferstoffe legt eine verderbte Form für „durch deren Früchte“ nahe; diese Deutung steht in der Übersetzung in Klammern.

6.20

वाक्सिद्धिं मालतीपुष्पैश् चम्पकैर् हवनात् सुखम् ।
घृताक्तं छागमांसं यो जुहुयात् प्रत्यहं शतम् ॥ २० ॥

6.21

मासम् एकं तु वशगास् तस्य स्युः सर्वपार्थिवाः ।
करवीरस्य कुसुमैः श्वेतैर् लक्षं जुहोति यः ॥ २१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Karavira-Ritus ist mit dem Gesundheitsversprechen in 6.22 verbunden; er wird nicht als medizinische oder häusliche Praxis empfohlen.

6.22

रोगजालं पराभूय सुखी जीवेच् छतं समाः ।
रक्तैस् तत्सङ्ख्यया हुत्वा वशयेन् मन्त्रिणो नृपान् ॥ २२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historisches Gesundheits- und Machtversprechen; keine bestätigte Wirkung und keine moderne Praxisanleitung.

6.23

फलैर् हुत्वाप्नुयाल् लक्ष्मीम् उदुम्बरपलाशजैः ।
गोमायुमांसैस् ताम् एव कविता पायसान्धसा ॥ २३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Aufzählung dokumentiert traditionelle Entsprechungen zwischen Opferstoff und gewünschter Wirkung. Sie ist keine Empfehlung, diese Stoffe einzusetzen.

6.24

बन्धूककुसुमैर् भार्यां कर्णिकारैः समीहितम् ।
तिलतण्डुलहोमेन वशयेन् निखिलाञ् जनान् ॥ २४ ॥

6.25

नारीरजोभिर् आकृष्टिं मृगमांसैः समीहितम् ।
स्तम्भनं माहिषैर् मांसैः पङ्कजैः सघृतैर् अपि ॥ २५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Anwendungen von Akarshana und Stambhana; die Stoff- und Handlungsangaben werden nicht zu einer Durchführungsvorschrift ausgebaut.

6.26

चिताग्नौ परभृत्पक्षैर् जुहुयाद् अरिमृत्यवे ।
उन्मत्तकाष्ठदीप्तेऽग्नौ तत्फलं वायसच्छदैः ॥ २६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Māraṇa beziehungsweise Abhicāra. Die deutsche Fassung dokumentiert den Zweck, ohne eine schädigungsorientierte Ritualanleitung wiederzugeben.

6.27

द्यूते वने नृपद्वारे समरे वैरिसङ्कटे ।
विजयं लभते मन्त्री ध्यायन् देवीं जपेन् मनुम् ॥ २७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Ein historisches Schutz- und Siegesversprechen. Für die heutige Deutung lässt sich daran die Sammlung in schwierigen Situationen anknüpfen; ein äußerer Sieg wird damit nicht zugesichert.

6.28

भुक्तौ मुक्तौ सितां ध्यायेद् उच्चाटे नीललोहितम् ।
रक्तां वश्ये मृतौ धूम्रां स्तम्भने कनकप्रभाम् ॥ २८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die friedlichen und aggressiven Zwecke werden im Original nebeneinander genannt. Diese Unterscheidung bleibt in der Erschließung sichtbar.

6.29

निशि दद्याद् बलिं तस्यै सिद्धये मदिरादिना ।
गोपनीयः प्रयोगोऽथ प्रोच्यते सर्वसिद्धिदः ॥ २९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Madira bezeichnet ein berauschendes Getränk. Die folgende Anwendung gehört zu einer besonderen initiationsgebundenen Ritualwelt.

6.30

भूताहे कृष्णपक्षस्य मध्यरात्रे तमो घने ।
स्नात्वा रक्ताम्बरधरो रक्तमालानुलेपनः ॥ ३० ॥

Erläuterung zur Stelle: Bhūta steht hier für den vierzehnten Mondtag. Die Passage beschreibt die Vorbereitung des besonderen Ritus aus 6.31 ff.; sie ist keine allgemeine Meditationsempfehlung.

6.31

आनीय पूजयेन् नारीं छिन्नमस्तास्वरूपिणीम् ।
सुन्दरीं यौवनाक्रान्तां नरपञ्चकगामिनीम् ॥ ३१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Stelle beschreibt eine historisch besondere tantrische Rollenbestimmung. Die Frau wird als Gestalt der Göttin verehrt. Daraus wird keine Empfehlung abgeleitet, eine solche Zeremonie ohne Überlieferungskontext nachzustellen.

6.32

सस्मितां मुक्तकबरीं भूषादानप्रतोषिताम् ।
विवस्त्रां पूजयित्वैनाम् अयुतं प्रजपेन् मनुम् ॥ ३२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Fortsetzung des besonderen Ritus aus 6.30–31. Die Stelle schildert eine historische Form der Göttinnenverehrung an einer Frau; sie wird nicht als heutige Selbstpraxis empfohlen.

6.33

बलिं दत्त्वा निशां नीत्वा सम्प्रेष्य धनतोषिताम् ।
भोजयेद् विविधैर् अन्नैर् ब्राह्मणान् देवताधिया ॥ ३३ ॥

6.34

अनेन विधिना लक्ष्मीं पुत्रान् पौत्रान् यशः सुखम् ।
नारीम् आयुश् चिरं धर्मम् इष्टम् अन्यद् अवाप्नुयात् ॥ ३४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Aufzählung bewahrt die historischen Wunschvorstellungen des Textes. Sie begründet keine Verfügung über andere Menschen.

6.35

तस्यां रात्रौ व्रतं कार्यं विद्याकामेन मन्त्रिणा ।
मनोरथेषु चान्येषु गच्छेत् तां प्रजपन् मनुम् ॥ ३५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Vrata bezieht sich hier auf die gerade beschriebene besondere Observanz, nicht auf eine allgemeine tägliche Übung.

6.36

किं बहूक्तेन विद्याया अस्या विज्ञानमात्रतः ।
शास्त्रज्ञानं पापनाशः सर्वसौख्यं भवेद् ध्रुवम् ॥ ३६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Das starke Versprechen gehört zum Lobpreis der Vidya. Vijñāna bezeichnet hier ihr Erkennen beziehungsweise Verstehen; eine ausgearbeitete Erkenntnislehre wird in diesem Vers nicht entfaltet.

6.37

उषस्य् उत्थाय शय्यायाम् उपविष्टो जपेच् छतम् ।
षण्मासाभ्यन्तरे मन्त्री कवित्वेन जयेत् कविम् ॥ ३७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert Kavi als Shukracharya. Die regelmäßige Übung am Morgen ist ausdrücklich genannt; das Übertreffen eines göttlichen Lehrers ist ein traditioneller Lobpreis.

Weitere Mantraformen und Übergang zu Renuka-Shabari

Die Vidyas werden mit eigenen Lautanweisungen erschlossen; unklare Chiffren bleiben kenntlich.

6.38

शिवेन कीलिता विद्या तदुत्कीलनम् उच्यते ।
मायां तारपुटां मन्त्री जप्याद् अष्टोत्तरं शतम् ॥ ३८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Kīlana und Utkīlana bezeichnen die traditionelle Vorstellung einer rituellen Versiegelung und Öffnung des Mantras. Die Stelle ist kein Ersatz für die im Werk vorausgesetzte Übertragung.

6.39

मन्त्रस्यादौ तथैवान्ते भवेत् सिद्धिप्रदा तु सा ।
एष नूनं विधिर् गोप्यः सिद्धिकामेन मन्त्रिणा ॥ ३९ ॥

6.40

उदिता छिन्नमस्तेयं कलौ शीघ्रम् अभीष्टदा ।
रेणुकाशबरीविद्या तादृश्य् एवोच्यतेऽधुना ॥ ४० ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Vers markiert den Übergang zu einer weiteren Göttinnenpraxis innerhalb desselben Taraṅga.

6.41

प्रणवः कमलामायासृणिर् इन्दुयुतोऽधरः ।
पञ्चाक्षरी महाविद्या भैरवोऽस्य मुनिर् मतः ॥ ४१ ॥

6.42

पङ्क्तिश् छन्दो रेणुकाख्या शबरी देवतोदिता ।
पञ्चवर्णैः समस्तेन कुर्यान् मन्त्राङ्गकम् ॥ ४२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die fünf Einzellaute und die Gesamtform ergeben die sechs Glieder des Nyasa.

Renuka-Shabari in der Meditation

Die Göttin erscheint in einer Landschaft des goldenen Berges, mit Bogen, Pfeil und Waldschmuck.

6.43

हेमाद्रिसानाव् उद्याने नानाद्रुममनोहरे ।
रत्नमण्डपमध्यस्थवेदिकायां स्थितां स्मरेत् ॥ ४३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Hemadri wird in Naukā als Meru erklärt. Der heilige Landschaftsraum ist Teil der Meditation.

6.44

गुञ्जाफलाकल्पितहाररम्यां ।
श्रुत्योः शिखण्डं शिखिनो वहन्तीम् ।
कोदण्डबाणौ दधतीं कराभ्यां ।
कटिस्थवल्कां शबरीं स्मरेयम् ॥ ४४ ॥

6.45

ध्यात्वैवं प्रजपेल् लक्षपञ्चकं तद्दशांशतः ।
फलैर् बिल्वैः प्रजुहुयात् तत्काष्ठैर् एधितेऽनले ॥ ४५ ॥

6.46

पूर्वोदितेऽर्चयेत् पीठे षडङ्गावृतिर् आदिमा ।
द्वितीयावरणे पूज्याः शबर्या अष्टशक्तयः ॥ ४६ ॥

6.47

हुङ्कारी खेचरी चाथ चण्डास्या छेदनी तथा ।
क्षेपणा स्त्री च हुङ्कारी क्षेमकारी तथाष्टमी ॥ ४७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Hunkari erscheint in dieser Drucklesung zweimal. Die Wiederholung wird bewahrt und nicht durch einen erfundenen Göttinnennamen ersetzt.

6.48

तृतीये दशदिक्पाला वज्राद्यानि चतुर्थके ।
एवं सिद्धं मनुं सम्यक् कार्यकर्मणि योजयेत् ॥ ४८ ॥

6.49

मल्लीपुष्पैर् जना वश्या इक्षुखण्डैर् धनाप्तयः ।
पञ्चगव्यैर् धेनवः स्युर् अशोककुसुमैः सुताः ॥ ४९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Schrift ordnet verschiedene Opferstoffe verschiedenen Wünschen zu. Panchagavya wird hier historisch genannt; daraus folgt keine Einnahmeempfehlung.

6.50

इन्दीवरैः कृते होमे नृपपत्नी वशंवदा ।
अन्नाप्तिर् अन्नैः सकलं मधूकैर् वाञ्छितं भवेत् ॥ ५० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die manipulative Anwendung wird nicht als Ausdruck spiritueller Reife oder als heutige Praxis dargestellt.

6.51

प्रोदिता शबरीविद्या कलौ त्वरितसिद्धिदा ।
अथोच्यते विवाहाप्त्ये स्वयंवरकला शिवा ॥ ५१ ॥

Svayamvara: Parvati bei der Gattenwahl

Das Meditationsbild zeigt Scheu, Lächeln und die Wahl Shivas. Die anschließenden Beeinflussungsversprechen werden von einer heutigen Haltung gegenseitiger Achtung unterschieden.

6.52

तारो माया योगिनीति द्वयं योगेश्वरि द्वयम् ।
योगनिद्रायङ्करि स्यात् सकलस्थावरेति च ॥ ५२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Nidra ist hier eine Lautchiffre; Naukā erklärt daraus das Wort bhayaṅkari. Die Anweisung wird nicht ohne Kennzeichnung in einen fertig ausgeschriebenen Mantra verwandelt.

6.53

जङ्गमस्य मुखं प्रोच्य हृदयं मम सम्पठेत् ।
वशम् आकर्षयाकर्ष पवनो वह्निसुन्दरी ॥ ५३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Anrufung enthält die historische Bitte, Mund und Herz anderer in den eigenen Einfluss zu ziehen. Diese manipulative Zielrichtung wird kenntlich gemacht und nicht als heutige Beziehungspraxis empfohlen.

6.54

पञ्चाशद्वर्णविद्याया मुनिर् अस्याः पितामहः ।
छन्दोऽतिजगती देवी गिरिपुत्री स्वयंवरा ॥ ५४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Pitamaha bezeichnet Brahma, die Bergestochter Parvati. Svayamvara ist hier der Name ihrer auf die Gattenwahl bezogenen Erscheinungsform.

6.55

जगत्त्रयेति हृदयं त्रैलोक्येति शिरो मतम् ।
उरगेति शिखा सर्वराजेति कवचं तथा ॥ ५५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Wortteile gehören zur Bildung der sechs Nyasa-Anrufungen; sie sind keine vollständigen selbständigen Mantras.

6.56

सर्वस्त्रीपुरुषेत्य् अक्षि सर्वेत्य् अस्त्रम् समीरितम् ।
तारमायादिका वश्यमोहिन्यै पदपश्चिमाः ॥ ५६ ॥

6.57

षडङ्गमन्त्रा उद्दिष्टा मूलेन व्यापकं चरेत् ।
ध्यायेद् देवीं महादेवं वरीतुं समुपागताम् ॥ ५७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Das eigentliche Dhyana stellt Parvatis Gattenwahl dar. Diese erzählerische Gestalt ist von den beeinflussenden Ritualzielen im vorherigen Mantrawortlaut zu unterscheiden.

6.58

शम्भुं जगन्मोहनरूपपूर्णं ।
विलोक्य लज्जाकुलितां स्मिताढ्याम् ।
मधूकमालां स्वसखीकराभ्यां ।
सम्बिभ्रतीम् अद्रिसुतां भजेयम् ॥ ५८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Verbindung svasakhīkarābhyām ist wörtlich „mit den Händen ihrer Gefährtin“. Die Stelle wird als Darstellung der von einer Gefährtin begleiteten Gattenwahl übersetzt, ohne das Bild zu einer Manipulationsanleitung umzudeuten.

6.59

एवं ध्यात्वा जपेल् लक्षचतुष्कं तद्दशांशतः ।
पायसान्नेन जुहुयात् पीठे पूर्वोदिते यजेत् ॥ ५९ ॥

6.60

त्रिकोणं चतुरस्राङ्गकोणादलदिग्दलम् ।
दिक्कलादन्तपत्राणि चतुःषष्टिदलं पुनः ॥ ६० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Zeichnungsfolge verwendet Zahlenchiffren. Die gedruckte Verbindung aṅgakoṇādala ist gedrängt; der achtblättrige Lotus ist durch die folgende Verehrungsanweisung 6.63 bestätigt.

6.61

वृत्तत्रयं चतुर्द्वारयुतं धरणीकेतनम् ।
पूजायन्त्रं प्रकुर्वीत तत्र सम्पूजयेद् इमाम् ॥ ६१ ॥

6.62

त्रिकोणे पार्वतीम् इष्ट्वा चतुरस्रेऽर्चयेद् इमाः ।
मेधां विद्यां पुनर् लक्ष्मीं महालक्ष्मीं चतुर्थिकाम् ॥ ६२ ॥

6.63

षट्कोणेषु षडङ्गानि स्वरान् अष्टदलेऽर्चयेत् ।
दिग्दलद्वितीये देवान् इन्द्रादीन् आयुधानि च ॥ ६३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die beiden zehnblättrigen Kreise werden den Richtungshütern und ihren Waffen zugeordnet.

6.64

ताराद्येन नमोऽन्तेन श्रीबीजेन रमां यजेत् ।
कलापत्रे द्विरामारे पाशमायाङ्कुशैः शिवा ॥ ६४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Śivā ist hier die Göttin. Die Druckform steht im Nominativ, während der Satz eine Verehrungsanweisung fortsetzt. Die Übersetzung folgt diesem Zusammenhang.

6.65

वेदाङ्गपत्रे त्रिपुरां श्रीमायामदनैर् यजेत् ।
वृत्तत्रये महालक्ष्मीं भवानीं पुष्पसायकम् ॥ ६५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Puṣpasāyaka bezeichnet Kama. Die drei Kreise sind jeweils einer der genannten Gottheiten zugeordnet.

6.66

चतुरस्रचतुर्द्वार्षु विघ्नेट्क्षेत्रेशभैरवान् ।
योगिनीः पूजयेद् इत्थं नवावरणम् अर्चनम् ॥ ६६ ॥

6.67

एवं यो भजते देवीं वश्यास् तस्याखिला जनाः ।
लाजैस् त्रिमधुरोपेतैर् जुहुयाद् अयुतं तु यः ॥ ६७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die mit „Selbstwahl“ verbundene Göttinnenverehrung enthält hier zugleich ein historisches Beeinflussungsziel. Dieser Unterschied wird nicht beschönigt.

6.68

लभते वाञ्छितां कन्यां धनमानसमन्विताम् ।
एवं स्वयंवरा प्रोक्ता प्रोच्यते मधुमत्य् अथ ॥ ६८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Aussage bewahrt ein historisches Heiratsversprechen. Sie ist keine Empfehlung, die freie Entscheidung eines anderen Menschen zu umgehen.

Madhumati: Ruhe, Schönheit und Wissensfülle

Die Göttin sitzt in einem Hain auf Kailasa. Ihr Bild verbindet Natur, kostbaren Glanz und die Erfüllung von Zielen.

6.69

नारायणो बिन्दुयुतो हृल्लेखाङ्कुशमन्मथाः ।
दीर्घवर्मध्रुवौ वह्निप्रेयसी वसुवर्णवान् ॥ ६९ ॥

6.70

मुनिर् अस्य मधुच्छन्दस् त्रिष्टुब् मधुमतीति च ।
मुन्याद्याः पञ्चभिर् बीजैः पञ्चाङ्गानि प्रकल्पयेत् ॥ ७० ॥

6.71

अस्त्रं स्वाहान्ततारेण कृत्वा देवीं स्मरेद् बुधः ।
नानाद्रुमलताकीर्णकैलासगतकानने ॥ ७१ ॥

6.72

अहिलतादलनीलसरोजयुक् ।
करयुगां मणिकाञ्चनपीठगाम् ।
अमरनागवधूगणसेवितां ।
मधुमतीम् अखिलार्थकरीं भजे ॥ ७२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Ahilatā wird von Naukā als Nagavalli, die Betelpflanze, erläutert. Die klare Benennung ihrer Attribute lässt die ruhige Meditationsgestalt hervortreten.

6.73

प्रजप्य वसुलक्षं तद्दशांशं जुहुयाद् दलैः ।
बिल्वोत्थैः पूजयेत् पीठे जयादिसर्वशक्तिके ॥ ७३ ॥

6.74

कर्णिकायां षडङ्गानि शक्तयो वसुपत्रके ।
निद्राच्छायाक्षमातृष्णाकान्तिर् आर्या श्रुतिः स्मृतिः ॥ ७४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Namen bezeichnen unter anderem Schlaf, Schatten, Geduld, Verlangen, Glanz, Würde, Hören beziehungsweise Überlieferung und Erinnerung. Es sind hier personifizierte Kräfte innerhalb der Puja.

6.75

शक्रादयस् तद् अस्त्राणि पूज्यान्य् अन्ते सुखाप्तये ।
य इत्थं सेवते देवीं स समृद्धेः पदं लभेत् ॥ ७५ ॥

6.76

रक्ताम्भोजैर् हुतैर् मन्त्री भूपतीन् वश्यतां नयेत् ।
नानाभोगान् पायसेन ताम्बूलैर् वामलोचनाम् ॥ ७६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die wörtliche Bezeichnung vāmalocanā, „die Schönäugige“, ist Teil des historisch männlichen Wunschhorizonts.

6.77

दामोदरो बिन्दुयुक्तो मधुमत्याः परो मनुः ।
पूर्ववद् यजनं चास्य ध्यायेद् देवीं कुमारिकाम् ॥ ७७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Damodara bezeichnet hier einen Laut, nicht eine zusätzliche Vishnu-Verehrung. Kumari ist die jugendliche beziehungsweise jungfräuliche Erscheinungsform der Göttin.

6.78

कोटिर्द्धजपं कुर्वन् विद्यापारङ्गमो भवेत् ।
मधुमत्या रमानाद्या नानाभोगसुखप्रदा ॥ ७८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Hauptdruck ist an beiden Halbversen gestört: koṭirddhajapam und ramānādyā. Die ergänzende Rai-Ausgabe bietet im ersten Halbvers eine Lesung mit ardha, „Hälfte“, und im zweiten samānānyā, „eine andere, vergleichbare“. Die Übersetzung folgt diesen verständlicheren Lesungen; sie konstruiert hieraus keine zusätzliche Rama-Mantraeinleitung.

Pramada und Pramoda

Segen und Furchtlosigkeit prägen Pramadas Meditationsbild.

6.79

माया वह्न्यासनः शूरो मदे पावकसुन्दरी ।
षडर्णो मनुर् आख्यातो मुनिः शक्तिः समीरितः ॥ ७९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Es beginnt die Pramada-Vidya. Shakti bezeichnet auch hier den Rishi.

6.80

गायत्रीछन्द आख्यातं देवता प्रमदाभिधा ।
षडङ्गानि प्रकुर्वीत दीर्घषट्काढ्यमायया ॥ ८० ॥

6.81

केयूरमुख्याभरणाभिरामां ।
वराभये सन्दधतीं कराभ्याम् ।
सङ्क्रन्दनाद्यामरसेव्यपादां ।
सत्काञ्चनाभां प्रमदां भजामि ॥ ८१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Samkrandana wird von Naukā als Indra erklärt. Der Vers hebt Segen, Furchtlosigkeit und Schönheit hervor.

6.82

रसलक्षं जपेन् मन्त्रं दशांशं जुहुयाद् घृतैः ।
पूर्वोक्ते पूजयेत् पीठे षडङ्गाशाधवायुधैः ॥ ८२ ॥

6.83

निर्जने कानने रात्राव् अयुतं नियुतं जपेत् ।
सहस्रं पायसान्नेन हुत्वा शयनम् आचरेत् ॥ ८३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Grundtext nennt nebeneinander ayuta und niyuta; die beiden Zahlen werden beibehalten. Eine allgemeine heutige Übungsempfehlung wird daraus nicht abgeleitet.

6.84

त्रिसप्तदिवसं यावद् एवम् आचरतो निशि ।
देवी दृग्गोचरीभूय दद्याद् इष्टानि मन्त्रिणे ॥ ८४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Dies ist das traditionelle Erscheinungs- und Erfüllungsversprechen der Vidya.

6.85

मायाप्रमोदे ठद्वन्द्वं षडर्णो मनुर् उत्तमः ।
ऋष्याद्यर्चनपर्यन्तं प्रमदावद् ईरितम् ॥ ८५ ॥

6.86

सरितो निर्जने तीरे मण्डले चन्दनैः कृते ।
जपहोमौ विधायोक्तौ प्रमोदां पश्यति ध्रुवम् ॥ ८६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Gewissheit gehört zum Wortlaut des religiösen Versprechens, nicht zu einer empirischen Zusicherung.

Bandī: Befreiung aus Bindung

Vers 6.89 spricht von der Bindung an das Werden; spätere Verse behandeln konkret die Befreiung eines gefangenen Freundes. Die beiden Bedeutungsebenen bleiben unterscheidbar.

6.87

तारो हिलियुगं बन्दीदेवी ङेन्ता नमोऽन्तकः ।
एकादशाक्षरो मन्त्रो भैरवस् त्रिष्टुभौ पुनः ॥ ८७ ॥

6.88

बन्दीमुन्यादयः प्रोक्ता एकेन द्वन्द्वशोऽङ्गकम् ।
विधाय संस्मरेद् बन्दीं रत्नसिंहासनस्थिताम् ॥ ८८ ॥

6.89

सतोयपाथोदसमानकान्तिम् ।
अम्भोजपीयूषकरीरहस्ताम् ।
सुराङ्गनासेवितपादपद्मां ।
भजामि बन्दीं भवबन्धमुक्त्यै ॥ ८९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Bhavabandha weitet das Thema über äußere Gefangenschaft hinaus auf die Bindung an das bedingte Dasein. Naukā erklärt pīyūṣakarīra als Gefäß mit Amrita. Gerade dieser Vers eignet sich zur Betrachtung des Wunsches nach innerer Freiheit.

6.90

लक्षयुग्मं जपेन् मन्त्री पायसान्नैर् दशांशतः ।
हुत्वा पूर्वोदिते पीठे पूजयेद् बन्धमुक्तये ॥ ९० ॥

6.91

अङ्गपूजा केसरेषु शक्तयः पत्रमध्यगाः ।
कालीताराभगवतीकृष्णाह्वा शीतलापि च ॥ ९१ ॥

6.92

त्रिपुरा मातृका लक्ष्मीर् दिगीशा आयुधान्य् अपि ।
एवम् आराधिता बन्दी प्रयच्छेद् ईप्सितं नृणाम् ॥ ९२ ॥

6.93

एकविंशति घस्रान्तम् अयुतं प्रत्यहं जपेत् ।
ब्रह्मचर्यरतो मन्त्री गणेशार्चनपूर्वकम् ॥ ९३ ॥

6.94

कारागृहनिबद्धस्य मोक्ष एवं कृते भवेत् ।
चतुरस्रं ठकारान्तर् अपूपोपरि संलिखेत् ॥ ९४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der zweite Halbvers beginnt einen weiteren historischen Ritus. Sein äußeres Befreiungsversprechen ist von der spirituellen Befreiung in 6.89 zu unterscheiden.

6.95

साध्यनाम घृतेनैव मायाबीजं च दिक्ष्व् अपि ।
मनुनाष्टादशार्णेन चतुरस्रं प्रवेष्टयेत् ॥ ९५ ॥

6.96

वाग्बीजं भुवनेशानी रमा बन्दि च केशवः ।
अमुष्यबन्धं ततो मोक्षं कुरु युग्मं च ठद्वयम् ॥ ९६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die gedruckte Wortgliederung amuṣyabandhaṃ … mokṣaṃ wird bewahrt. Naukā erläutert die Anrufung als Bitte um Lösung der Bindung des jeweils bezeichneten Menschen; die Chiffren werden nicht frei rekonstruiert.

6.97

वसुचन्द्रार्णमन्त्रोऽयं क्षिप्रं बन्धविमोक्षदः ।
तस्मिन्न् अपूपे सम्पूज्य बन्दीम् आवरणान्विताम् ॥ ९७ ॥

6.98

कारानिकेतनस्थाय मित्राय प्रददीत तम् ।
स शुद्धो वाग्यतो भूत्वा भक्षयेत् तम् अपूपकम् ॥ ९८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Text beschreibt ein historisches religiöses Hoffnungsritual für einen gefangenen Freund. Daraus folgt keine Zusicherung einer tatsächlichen Haftentlassung.

6.99

तस्मिन् सम्भक्षिते बद्धो मुच्यते बन्धनाद् द्रुतम् ।
एवं सम्प्रोदिता बन्दीस्मरणाद् बन्धमुक्तिदा ॥ ९९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Zum Kapitelabschluss rückt das Gedenken an die Göttin in den Vordergrund. Die Übersetzung gibt den religiösen Anspruch wieder und unterscheidet ihn von überprüfbaren äußeren Wirkungen.

Kolophon des Taraṅga 6

इति श्रीमन्महीधरविरचिते मन्त्रमहोदधौ छिन्नमस्तादिमन्त्रकथनं नाम षष्ठस् तरङ्गः ॥ ६ ॥

Textgrundlage dieses Taraṅga: Sanskrit-Grundtext der verwendeten Ausgabe, gedruckte Seiten 156–182 / PDF-Seiten 206–232. Naukā und die Hindi-Erklärung bleiben vom Grundtext getrennt.

Taraṅga 7 – Yakshinis, Varahi, Dhumavati, Shitala, Svapneshvari und Matangi

Der siebte Taraṅga führt von den baumbewohnenden Yakshinis über Varahi und Dhumavati zu Shitala, der Traumgöttin Svapneshvari, der musikalischen Matangi sowie Baneshi und Kameshi. Einige Meditationsbilder sind friedlich und schön, andere bewusst erschreckend. Die Übersetzung bewahrt diese Vielfalt. Besondere Erscheinungsrituale, Heilungsversprechen und aggressive Anwendungen werden historisch eingeordnet. Spirituell zugängliche Motive sind Sammlung, die Hinwendung zum Göttlichen, die Bitte um Furchtlosigkeit und das Anvertrauen eines Herzensanliegens.

Vata-Yakshini: die Göttin im Banyanbaum

Der Baum und die Naturattribute prägen das erste Meditationsbild.

7.1

अथ सर्वेष्टसंसिद्ध्यै प्रवक्ष्ये वटयक्षिणीम् ।
पद्मनाभो वियद्वायू झिण्टीशस्थौ सदृग्वियत् ॥ १ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die zweite Vershälfte verwendet Lautchiffren. Sie wird nicht durch eine frei erschlossene Mantraform ersetzt.

7.2

यक्षि यक्षि महायक्षि वटतोयं सनासिकम् ।
क्षनिवासिनि शीघ्रं मे सर्वसौख्यं कुरुद्वयम् ॥ २ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Anrufung erbittet von der im Banyanbaum wohnenden Yakshini alles Glück. Der Grundtext verschränkt ausgeschriebene Wörter und Lautchiffren.

7.3

स्वाहा द्वात्रिंशदर्णोऽयं मन्त्रोऽखिलसमृद्धिदः ।
ऋषिः स्याद् विश्रवाश् छन्दोऽनुष्टुब् देवी तु यक्षिणी ॥ ३ ॥

7.4

वह्निभिः श्रुतिभिर् वेदैर् वसुभिः सप्तभी रसैः ।
प्रकुर्वीत षडङ्गानि मन्त्रवर्णान् न्यसेत् तनौ ॥ ४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Vahni, Shruti, Veda, Vasu und Rasa dienen als Zahlbezeichnungen; die Gruppen ergeben zusammen 32.

7.5

मस्तके नेत्रयोर् वक्त्रे नासाकर्णांसयुग्मतः ।
स्तनयोः पार्श्वयोर् द्वन्द्वे हृदि नाभौ शिवोदरे ॥ ५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert die paarweise Zuordnung und erklärt śiva hier als Geschlechtsteil.

7.6

कट्यूरूनाभिजङ्घासु जानुनोर् मणिबन्धयोः ।
हस्तयोर् मूर्ध्नि विन्यस्य ध्यायेद् देवीं वटस्थिताम् ॥ ६ ॥

7.7

अरुणचन्दनवस्त्रविभूषितां ।
सजलतोयतुल्यतनूरुचम् ।
स्मरकुरङ्गदृशं वटयक्षिणीं ।
क्रमुकनागलतादलयुक्कराम् ॥ ७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers steht auf PDF-Seite 234, der zweite auf 235. Die Naturattribute gehören zum konkreten Meditationsbild. Der Hauptdruck hat sajalatoyatulya; das Wolkenbild der Übersetzung entspricht der erklärenden Tradition, wobei toyada („Wolke“) statt toya („Wasser“) zu erwarten wäre.

7.8

लक्षद्वयं जपेन् मन्त्रं बन्धूकैस् तद्दशांशतः ।
हुत्वा पीठे यजेद् देवीम् उच्यन्ते पीठशक्तयः ॥ ८ ॥

7.9

कामदा मानदा नक्ता मधुरा मधुरानना ।
नर्मदा भोगदा नन्दा प्राणदा पीठशक्तयः ॥ ९ ॥

7.10

मनोहराय यक्षिण्या योगपीठाय हृन्मनुः ।
पीठस्योक्तस् तत्र देवीं पूजयेद् वटयक्षिणीम् ॥ १० ॥

Erläuterung zur Stelle: Sinngemäß gilt die Verehrung dem bezaubernden Yogasitz der Yakshini. Hrit ist hier eine Abschlusschiffre.

7.11

कर्णिकायां षडङ्गानि पत्रसंस्था यजेत् पुनः ।
सुनन्दाचन्द्रिकाहासा सुलापामदविह्वला ॥ ११ ॥

7.12

आमोदा च प्रमोदापि वसुदेत्य् अष्टशक्तयः ।
इन्द्रादीन् अथ वज्रादीन् सम्पूज्य लभते सुखम् ॥ १२ ॥

Historische Erscheinungsrituale und weitere Yakshinis

Diese Vorschriften gehören zu speziellen Sadhana-Traditionen und enthalten besondere Wirkungsversprechen.

7.13

एवम् आराधितो मन्त्रः प्रयोगेषु क्षमो भवेत् ।
निर्मनुष्ये वने गत्वा न्यग्रोधाधस्तले जपेत् ॥ १३ ॥

7.14

प्रत्यहं तमसिन्यां सहस्रं नियतेन्द्रियः ।
सप्तमे दिवसे प्राप्ते कृत्वा चन्दनमण्डलम् ॥ १४ ॥

7.15

तत्राज्यदीपं कृत्वास्मिन् पूजयेद् वटयक्षिणीम् ।
तदग्रे प्रजपेन् मन्त्रम् आनिशीथं समाहितः ॥ १५ ॥

7.16

शृणोति नूपुरारावं मन्त्री गीतध्वनिं ततः ।
श्रुत्वैव प्रजपेन् मन्त्रं वीतत्रासश् च तां स्मरेत् ॥ १६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Vers gehört zur traditionellen Schilderung einer erwarteten Erscheinung; er macht keine überprüfbare Zusage eines solchen Erlebnisses.

7.17

ततः प्रत्यक्षतो देवीम् ईक्षते सुरतार्थिनीम् ।
तत्कामपूरणात् सा तु ददातीष्टानि मन्त्रिणे ॥ १७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die erotische Erscheinung ist ein Motiv der historischen Yakshini-Sadhana. Der Text schildert hier keine allgemeine Meditationsübung.

7.18

किं बहूक्तेन सर्वेष्टपूरणी वटयक्षिणी ।
पद्माद्वयं यक्षिणीति सचन्द्रं गगनत्रयम् ॥ १८ ॥

7.19

वैश्वानरप्रियान्तोऽयं दशवर्णो मनुर् मतः ।
ऋषिः पूर्वोदितश् छन्दः पङ्क्तिर् देवी तु यक्षिणी ॥ १९ ॥

7.20

चन्द्रैकात्रित्रियुग्मनैः सर्वाङ्गक्रिया मता ।
स्मरेच् चम्पककान्तारे रत्नसिंहासनस्थिताम् ॥ २० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die gedruckte Zahlenverbindung ist sprachlich gedrängt. Die fünf Gruppen ergeben zehn; sie werden nicht zu sechs erfundenen Gruppen ergänzt.

7.21

सुवर्णप्रभां रत्नभूषाभिरामां ।
जपापुष्पसच्छायवासोयुगाढ्याम् ।
चतुर्दिक्षु दासीगणैः सेविताङ्घ्रिं ।
भजे सर्वसौख्यप्रदां यक्षिणीं ताम् ॥ २१ ॥

7.22

एवं ध्यात्वा जपेल् लक्षं जपापुष्पैर् दशांशतः ।
जुहुयात् पूर्ववत् पीठे पूर्वोक्ते प्रयजेद् इमाम् ॥ २२ ॥

7.23

क्रोधीशवह्नी मन्विन्दुयुक्तौ मदनमेखले ।
हृदयाग्निप्रियान्तोऽयं ताराद्यो द्वादशाक्षरः ॥ २३ ॥

7.24

अस्येज्या पूर्ववत् सर्वा मेखलायक्षिणी त्व् इयम् ।
चतुर्दशाहपर्यन्तं मधूकावनिरुट्तले ॥ २४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert den Baum ausdrücklich als Madhuka.

7.25

प्रजपेद् अयुतं नित्यं सहस्रं हवनं चरेत् ।
मधूकपुष्पैर् मध्वक्तैः तत्काष्ठैश् च हुताशने ॥ २५ ॥

7.26

सन्तुष्टैवं कृते देवी प्रयच्छेद् अञ्जनं शुभम् ।
येनाक्तनयनो मन्त्री निधिं पश्येद् धरागतम् ॥ २६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Dies dokumentiert ein traditionelles Schatzfindungsmotiv, keine belegte Wirkung einer Augensalbe.

7.27

प्रणवो वाग् विशाले च माया पद्मा मनोभवः ।
ठद्वयान्तो दशार्णोऽयं विशालायक्षिणीमनुः ॥ २७ ॥

7.28

मुन्यादि पूजापर्यन्तं पूर्ववत् समुदीरितम् ।
चिञ्चातरोर् अधः स्थित्वा शुचिर् लक्षं जपेन् मनुम् ॥ २८ ॥

7.29

शतपत्रैर् दशांशेन जुहुयात् तोषिता ततः ।
रसं ददाति येनासौ नीरोगायुर् अवाप्नुयात् ॥ २९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Heil- und Lebensverheißung gehört zur historischen Yakshini-Überlieferung; sie ist keine medizinische Wirkungsaussage.

Varahi: Schutz und aggressive Ritualziele

Die Verehrung wird hier ausdrücklich auf die Bezwingung von Feinden ausgerichtet.

7.30

वाक्चन्द्रशेखरौ शार्ङ्गी पिनाकीशौ मनुस्थितौ ।
लाङ्गलित्रितयं सेन्दु वर्मदीर्घं शुचिप्रिया ॥ ३० ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers steht auf PDF-Seite 240. Die Auflösung der Lautchiffren wird nicht spekulativ ergänzt.

7.31

वस्वक्षरमनोः शत्रुघातिनः कपिलो मुनिः ।
छन्दोऽनुष्टुप् च वाराहीवार्ताली देवतोदिता ॥ ३१ ॥

7.32

द्विचन्द्रभूमिचन्द्रैकयुग्मार्णैर् अङ्गकल्पना ।
वाराहीं चेतसि ध्यायेच् छत्रुनिग्रहकारिणीम् ॥ ३२ ॥

7.33

विद्युद्रोचिर् हस्तपद्मैर् दधाना ।
पाशं शक्तिं मुद्गरं चाङ्कुशं च ।
नेत्रोद्भूतैर् वीतिहोत्रैस् त्रिनेत्रा ।
वाराही नः शत्रुवर्गं क्षिणोतु ॥ ३३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Vers enthält ausdrücklich ein aggressives Bittgebet. „Feinde“ wird nicht nachträglich als bloße innere Schwäche übersetzt; eine solche heutige Umdeutung wäre als eigene Interpretation zu kennzeichnen.

7.34

वसुलक्षं जपित्वान्ते बिल्वपत्रैर् हयारिजैः ।
धात्रीफलैर् भृङ्गराजैः कुशैर् हुयाद् दशांशतः ॥ ३४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Stoffe werden als historische Opfergaben genannt, nicht als Nahrung oder Heilmittel.

7.35

पूर्वोदिते यजेत् पीठे षडङ्गैर् दिगिनायुधैः ।
एवं सिद्धं मनुं मन्त्री यो जपेच् छत्रनिग्रहे ॥ ३५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Im Druck steht chatranigrahe; der Zusammenhang und der folgende Vers zeigen die Bedeutung „Feindbezwingung“.

7.36

सृणिना शत्रुम् आनीय बद्ध्वा पाशेन तं दृढम् ।
मुद्गरेण घ्नतीं मूर्ध्नि तां स्मरन्न् अयुतं जपेत् ॥ ३६ ॥

7.37

जुहुयाद् अयुतं शुद्धैर् वनशुष्कैस् तु गोमयैः ।
प्रक्षिपेद् धोमजं भस्म वापीकूपादिपाथसि ॥ ३७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der historische Text richtet die Anwendung gegen andere Menschen. Die praktische Durchführung wird hier nicht als Anleitung wiedergegeben.

7.38

तत्पानीयस्य पातारो भिद्यन्ते रिपवो ध्रुवम् ।
निर्यान्ति हित्वा स्थानं वा विद्विष्टाः परस्परम् ॥ ३८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Aussage dokumentiert das Ziel der vorangehenden aggressiven Anwendung; sie ist weder eine Empfehlung noch eine Wirksamkeitsbestätigung.

7.39

शत्रुनिग्रहणे दक्षा स्मरणाद् अपि मन्त्रिणाम् ।
प्रकीर्तितेयं वाराही धूमावत्य् अथोच्यते ॥ ३९ ॥

Dhumavati: das Göttliche in einer erschreckenden Gestalt

Die Meditationsbeschreibung bezieht Hunger, Unruhe und Mangel ein. Die Ritualziele bleiben von einer heutigen Betrachtung der Vergänglichkeit unterscheidbar.

7.40

सात्वतत्रितयं सार्धि तत्राद्यौ चन्द्रशेखरौ ।
वैकुण्ठोऽनन्तसंयुक्तो जलं नेत्रयुतो हरिः ॥ ४० ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers steht auf PDF-Seite 242. Lautchiffren bleiben als solche stehen.

7.41

अष्टार्णो वह्निजायान्तो मन्त्रः शत्रुविनाशनः ।
पिप्पलादो निचृज् ज्येष्ठा मुनिश् छन्दोऽस्य देवता ॥ ४१ ॥

7.42

आद्यबीजद्वयान्तस्थैः षड्वर्णैर् अङ्गम् ईरितम् ।
श्मशाने संस्थितो ध्यायेज् ज्येष्ठां वायससंस्थिताम् ॥ ४२ ॥

7.43

अत्युच्चा मलिनाम्बराखिलजनोद्वेगावहा दुर्मना ।
रूक्षाक्षित्रितया विशालदशना सूर्योदरी चञ्चला ।
प्रस्वेदाम्बुचिता क्षुधाकुलतनुः कृष्णातिरूक्षप्रभा ।
ध्येया मुक्तकचा सदाप्रियकलिर् धूमावती मन्त्रिणा ॥ ४३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Das herbe Bild konfrontiert mit Mangel, Unruhe und Vergänglichkeit. Diese leserbezogene Betrachtung ersetzt nicht die konkrete, hier ausdrücklich erschreckende Ikonographie.

7.44

एवं ध्यात्वा जपेल् लक्षं श्मशाने विगताम्बरः ।
निशाभोजी दशांशेन तिलैर् हवनम् आचरेत् ॥ ४४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Dies ist eine besondere historische Observanz, keine allgemeine Empfehlung für heutige Aspiranten.

7.45

पूर्वोक्ते पूजयेत् पीठे ज्येष्ठां शत्रुविनष्टये ।
केसरेषु षडङ्गानि पत्रस्था अष्टशक्तयः ॥ ४५ ॥

7.46

क्षुधा तृष्णा रतिर् निद्रा निरृतिर् दुर्गती रुषा ।
अक्षमेति ततो देवा इन्द्राद्या आयुधानि च ॥ ४६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Namen umfassen Hunger, Durst, Lust, Schlaf, Verderben, Unglück, Zorn und Ungeduld. Der Kreis der Göttin schließt leidvolle Erfahrungen ausdrücklich ein.

7.47

एवं ज्येष्ठां समाराध्य सिद्धमन्त्रः प्रजायते ।
उपोष्य कृष्णभूताहे नग्नो मुक्तशिरोरुहः ॥ ४७ ॥

7.48

शून्यागारे श्मशाने वा कान्तारे भूधरेऽथवा ।
प्रत्यहं प्रजपेन् निर्भीर् ध्यायन् देवीं क्षपाशनः ॥ ४८ ॥

7.49

एवं लक्षं जपन् मन्त्री नाशयेद् अचिराद् अरिम् ।
जुह्वतो लवणोपेतां राजिकां निशि तत्फलम् ॥ ४९ ॥

Karnapishachini und die Suche nach verborgenem Wissen

Das Werk schildert eine orakelhafte Mitteilung ins Ohr.

7.50

तारो मायाकर्णपिशा सदृशौ कूर्मधान्तिमौ ।
कर्णे मे विधिदण्डीरौ ठद्वयं षोडशार्णकम् ॥ ५० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Lautchiffren bilden eine Anrufung der Karnapishachini; der Sinn des ausgeschriebenen Abschnitts ist „in mein Ohr“.

7.51

मनुऋष्यादि पूर्वोक्तं देवता तु पिशाचिनी ।
एकैकाङ्गाग्निरामाक्षिवर्णैर् अङ्गं मनो मतम् ॥ ५१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die sechs Zahlengruppen ergeben 16. Naukā erklärt aṅga als sechs und agni sowie rāma jeweils als drei; die zusätzliche Rai-Ausgabe bestätigt die zusammengesetzte Lesung.

7.52

चितासनस्थां नरमुण्डमालां ।
विभूषिताम् अस्थिमणीं कराब्जैः ।
प्रेतां नरान्त्रैर् दधतीं कुवस्त्रां ।
भजामहे कर्णपिशाचिनीं ताम् ॥ ५२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die gedrängte Verbindung pretāṃ narāntrair dadhatīm bleibt im Druck sprachlich auffällig. Die Übersetzung gibt die erkennbaren Bestandteile des furchterregenden religiösen Bildes wieder.

7.53

श्मशानस्थः शवस्थो वा जपेल् लक्षं समाहितः ।
दशांशं जुहुयाद् वह्नौ बिभीतकसमिद्वरैः ॥ ५३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Stelle dokumentiert eine besondere historische Leichenstättenpraxis.

7.54

यजेत् पूर्वोदिते पीठे षडङ्गामरहेतिभिः ।
सिद्धमन्त्रो जपं कुर्याद् अधस्ताद् बदरीतरोः ॥ ५४ ॥

7.55

अशुचिर् लक्षसंख्यातं तेन तुष्टा पिशाचिनी ।
परचित्तस्थितां वार्तां भाविनीं च वदेच् छ्रुतौ ॥ ५५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Dies ist ein historisches Divinationsversprechen, kein Nachweis von Gedankenlesen oder Zukunftswissen.

Shitala: Hoffnung auf Heilung

Die historische Verehrung der Göttin ist von medizinischen Behandlungsaussagen zu unterscheiden.

7.56

ध्रुवः शिवारमाशीतलायै हार्दं नवाक्षरः ।
उपमन्युश् च बृहती शीतला मुनिपूर्विका ।
षड्दीर्घयुक्छिवालक्ष्मीबीजाभ्यां स्यात् षडङ्गकम् ॥ ५६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Diese nummerierte Einheit hat drei Halbverse. Shiva ist hier die weibliche Lautchiffre Śivā.

7.57

दिग्वाससं मार्जनिकां च शूर्पं ।
करद्वये सन्दधतीं घनाभाम् ।
श्रीशीतलां सर्वरुजातिनष्टौ ।
रक्ताङ्गरागस्रजम् अर्चयामि ॥ ५७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Göttin verkörpert im historischen Kult Hoffnung auf Heilung. Der Vers ist ein Gebet, keine medizinische Wirksamkeitszusage.

7.58

अयुतं प्रजपेन् मन्त्रं पायसेन सहस्रकम् ।
जुहुयात् पूर्ववत् पीठे स्फोटानां नाशिनी त्व् इयम् ॥ ५८ ॥

7.59

नाभिमात्रे जले स्थित्वा यः सहस्रं जपेन् मनुम् ।
तेन सम्मार्जितास् तीव्राः स्फोटा नश्यन्ति तत्क्षणात् ॥ ५९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Das ist eine historische Krankheitsvorstellung und keine geeignete Behandlungsempfehlung.

Svapneshvari: das Herzensanliegen der Göttin anvertrauen

Weißes Gewand, Mondglanz, Segen und Furchtlosigkeit kennzeichnen das Meditationsbild.

7.60

प्रणवः कमला स्वप्नेश्वरि कार्यं च मे वद ।
स्वाहा त्रयोदशार्णोऽस्य मन्त्रो मुन्यादि पूर्ववत् ॥ ६० ॥

Erläuterung zur Stelle: Der ausgeschriebene Gebetsteil lautet sinngemäß: „Herrin des Traumes, sage mir, was zu tun ist.“ Das ca verbindet im Grundtext die Mantrabestandteile und ist nicht eigenmächtig in eine rekonstruierte Rezitationsfassung einzufügen.

7.61

अक्षिवेदाक्षिभूयुग्मनेत्रार्णैर् अङ्गकं मनोः ।
विन्यस्य देवतां ध्यायेत् स्वप्नेशीम् इष्टसिद्धये ॥ ६१ ॥

7.62

वराभयपद्मयुगं दधानां ।
करैश् चतुर्भिः कनकासनस्थाम् ।
सिताम्बरां शारदचन्द्रकान्तिं ।
स्वप्नेश्वरीं नौमि विभूषणाढ्याम् ॥ ६२ ॥

7.63

लक्षं जपेद् बिल्वपत्रैर् जुहुयात् तद्दशांशतः ।
पूर्वोदिते यजेत् पीठे षडङ्गत्रिदशायुधैः ॥ ६३ ॥

7.64

रात्रौ सम्पूज्य देवेशीम् अयुतं पुरतो जपेत् ।
शयीत ब्रह्मचर्येण भूमौ दर्भस्थिताजिनैः ॥ ६४ ॥

7.65

देव्यै निवेद्य स्वहार्दं सा स्वप्ने वदति ध्रुवम् ।
यक्षिण्याद्या इति प्रोच्य मातङ्गी गद्यतेऽधुना ॥ ६५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Text verbindet die Traumbitte ausdrücklich mit einem persönlichen Herzensanliegen. Die zugesicherte Antwort gehört zu seinem religiösen Wirkungsversprechen.

Matangi: Klang, Musik und Göttinnenverehrung

Die Göttin hört einem Papagei zu und spielt die Laute. Ihr Verehrungskreis wird ausführlich entfaltet.

7.66

तारो माया च वाग्लक्ष्मीहृन्निद्रास्मृतिलान्तिमाः ।
सनेत्रो हरिर् उच्छिष्टचाण्डालनेत्रयुता क्रिया ॥ ६६ ॥

7.67

श्रीमातङ्गेश्वरिपदं सर्वशूलीनलान्तशम् ।
करि वह्निप्रिया मन्त्रो द्वात्रिंशद्वर्णवान् अयम् ॥ ६७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Lautanweisung bleibt vom ausgeschriebenen Mantra unterschieden.

7.68

मतङ्गो मुनिर् अस्योक्तोऽनुष्टुप् छन्दस् तु देवता ।
मातङ्गी सर्वजनतावशीकरणतत्परा ॥ ६८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Das historische Beeinflussungsziel wird offen übersetzt. Es ist keine heutige Empfehlung zum Umgang mit anderen Menschen.

7.69

चतुर्भिः षड्भिर् अङ्गैश् च षडष्टनयनैर् अपि ।
मन्त्रोऽस्य वर्णैर् अङ्गानि न्यस्य देवीं विचिन्तयेत् ॥ ६९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Aṅga und nayana dienen hier als Zahlwörter für sechs und zwei. Die Gruppen ergeben zusammen 32.

7.70

घनश्यामलाङ्गीं स्थितां रत्नपीठे ।
शुकस्योदितं शृण्वतीं रक्तवस्त्राम् ।
सुरापानमत्तां सरोजस्थितां श्रीं ।
भजे वल्लकीं वादयन्तीं मतङ्गीम् ॥ ७० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die musikalische Göttin verbindet Klang, Hören und Schönheit. Der Rausch gehört zum historischen Bild; er wird nicht als Voraussetzung heutiger Mantra-Praxis empfohlen.

7.71

जपोऽयुतं सहस्रं तु होमः पुष्पैर् मधूकजैः ।
मध्वक्तैः पूजयेत् पीठे वक्ष्यमाणविधानतः ॥ ७१ ॥

7.72

त्रिकोणाष्टदलं चन्द्रं कलाष्टचतुरस्रकम् ।
पीठं कृत्वा यजेत् तस्मिन् पीठशक्तीर् निवेष्टदाः ॥ ७२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die gedrängte Figurenfolge wird durch die folgenden Verse erläutert: Zwei achtblättrige Kreise und ein sechzehnblättriger Kreis werden unterschieden. Die letzte Verbindung ist im Druck sprachlich unklar; ihr erkennbarer Sinn ist das Gewähren des Ersehnten.

7.73

विभूतिर् उन्नतिः कान्तिः सृष्टिः कीर्तिश् च सन्नतिः ।
व्युष्टिर् उत्कृष्टिर् ऋद्धिश् च मातङ्ग्यन्ताः समीरिताः ॥ ७३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert mātaṅgyantāḥ als Ergänzung „Matangi“ zu den einzelnen Namen. Die Namensfolge des Grundtextes wird vollständig bewahrt.

7.74

सर्वशक्तिकमस्यान्ते लासनाय हृदयान्तिकः ।
तारमायावाग्रमाद्यः पीठमन्त्रः कलार्णकः ॥ ७४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die ungewöhnliche Worttrennung dient der Bildung von sarvaśaktikamalāsanāya: „dem Lotussitz aller Kräfte“. Sie bleibt als Textverfahren erkennbar.

7.75

विश्राण्यासनम् एतेन पाद्यादीनि प्रकल्पयेत् ।
मूलेन पुष्पपूजान्ते कुर्याद् आवरणार्चनम् ॥ ७५ ॥

7.76

त्रिकोणेष्व् अर्चयेत् तिस्रो रतिप्रीतिमनोभवाः ।
केसरेषु षडङ्गानि मातरश् च दलमध्यगाः ॥ ७६ ॥

7.77

द्वितीयेऽष्टदले पूज्या असिताङ्गादिभैरवाः ।
षोडशाख्ये तु वामाख्या ज्येष्ठा रौद्री प्रशान्तिका ॥ ७७ ॥

7.78

श्रद्धा माहेश्वरी चापि क्रियाशक्तिश् च सप्तमी ।
सुलक्ष्मीः सृष्टिमोहिन्यौ प्रमथा श्वासिनी तथा ॥ ७८ ॥

7.79

विद्युल्लता च विच्छित्तिः सुन्दरी नन्दया सह ।
नन्दबुद्धिः षोडशी तु पूजनीयाः प्रयत्नतः ॥ ७९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Folge sundarī nandayā wird in der Hindi-Erklärung als ein Name Nandasundari zusammengefasst; damit ergeben sich die angekündigten sechzehn Göttinnen. Die Wortgestalt des Grundtextes wird bewahrt.

7.80

चतुरस्रे चतुर्दिक्षु मातङ्गी सामहादिका ।
महालक्ष्मीस् तथा सिद्धिः पुनर् वह्न्यादिकोणतः ॥ ८० ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Grundtext nennt hier nur drei Namen für vier Richtungen. Die Hindi-Erklärung ergänzt Mahadevi als vierte; diese Ergänzung wird nicht mit dem Grundtext vermischt.

7.81

विघ्नेशदुर्गाबटुकक्षेत्रेशा दिग्धवास् ततः ।
वज्राद्याः पूजनीयाः स्युर् इत्थं सिद्धिम् आप्नुयात् ॥ ८१ ॥

7.82

ध्रुवं भवानीं वाग्बीजं रमाम् आदौ प्रयोजयेत् ।
सर्वावरणदेवानां मातङ्गीपदम् अन्ततः ॥ ८२ ॥

Historische Anwendungen der Matangi-Vidya

Wunscherfüllung steht neben Beeinflussungs- und Schädigungsritualen. Die problematischen Vorschriften werden nicht als moderne Praxis aufbereitet.

7.83

मल्लिकाकुसुमैर् होमाद् भोगो राज्यं च बिल्वजैः ।
पत्रैः फलैर् वा वश्याः स्युर् जन्तवो ब्रह्मवृक्षजैः ॥ ८३ ॥

7.84

रोगनाशोऽमृताखण्डैर् निम्बैः श्रीस् तण्डुलैर् अपि ।
आकृष्टिर् लवणैर् विद्या तत्क्षणाद् वेतसैर् जलम् ॥ ८४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die syntaktische Zuordnung um nimbaiḥ und vidyā ist im Druck gedrängt. Naukā erklärt amṛtākhaṇḍa als Guduchi-Stücke; die Stelle ist keine Heilmittelempfehlung.

7.85

लवणैर् निम्बतैलाक्तैः शत्रुनाशोऽन्धसाशनम् ।
निशाचूर्णयुतैर् लोणैर् होमात् स्यात् स्तम्भनं नृणाम् ॥ ८५ ॥

7.86

रक्तचन्दनकर्चूरमांसीकुङ्कुमरोचनाः ।
चन्दनागुरुकर्पूरैर् गन्धाष्टकम् उदीरितम् ॥ ८६ ॥

7.87

एतद्धोमाज् जगद्वश्यं जायते मन्त्रिणो ध्रुवम् ।
एतत् पिष्ट्वा शतं जप्त्वा तिलकेन जनप्रियः ॥ ८७ ॥

7.88

कदलीफलहोमेन सर्वेष्टं समवाप्नुयात् ।
किं बहूक्तेन मातङ्गी पूजिता कामदा नृणाम् ॥ ८८ ॥

7.89

मध्वक्तलोणरचितां पुतलीं दक्षिणाश्रितः ।
हुयाद् अष्टोत्तरशतं खादिराग्नौ वशं निशि ॥ ८९ ॥

7.90

शालिपिष्टमयीं तां तु भक्षयन् स्त्रीवशीकृतौ ।
कृष्णभूतनिशि ध्वाङ्क्षोदरे क्षिप्त्वा समुद्रजम् ॥ ९० ॥

7.91

नीलसूत्रेण संवेष्ट्य चिताग्नौ प्रदहेद् अमुम् ।
सहस्रजप्तं तद्भस्म यस्मै दद्यात् स दासवत् ॥ ९१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Vorschrift gehört zu historischen Manipulationsritualen und wird nicht zur Anwendung empfohlen.

Baneshi und ihre Kräfte

Fünf Bijas verbinden sich mit fünf Göttinnenkräften und einer geordneten Puja.

7.92

सत्योऽग्नियुतोऽनन्तेन्दुसंयुक्तं बीजम् आदिमम् ।
एतस्यानन्तरस्थाने शान्तियुक्तो द्वितीयकम् ॥ ९२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert die Verbindungen der Bijas; eine frei ergänzte Rezitationsfassung wird nicht daraus hergestellt.

7.93

ब्रह्मेन्द्रशान्तिबिन्द्वाढ्यः तृतीयं बीजम् ईरितम् ।
भूधरो वसुधार्धीशचन्द्राढ्यस् तु तुरीयकम् ॥ ९३ ॥

7.94

सर्गी हंसः पञ्चमः स्यात् पञ्चबीजात्मको मनुः ।
ऋषिः सम्मोहनश् छन्दो गायत्री देवता पुनः ॥ ९४ ॥

7.95

बाणेशी व्यस्तवर्णेन मन्त्रेणोक्तं षडङ्गकम् ।
मूर्ध्नि पादे मुखे गुह्ये हृदये पञ्चदेवताः ॥ ९५ ॥

7.96

न्यस्तव्याः पञ्चबीजाद्या द्राविणी क्षोभिणी पुनः ।
वशीकरण्य् आकर्षण्यौ सम्मोहिन्य् अपि पञ्चमी ॥ ९६ ॥

7.97

उद्यद्भास्वत्सन्निभा रक्तवस्त्रा ।
नानारत्नालङ्कृताङ्गी वहन्ती ।
हस्तैः पाशं चाङ्कुशं चापबाणौ ।
बाणेशी नः कामपूर्तिं विधत्ताम् ॥ ९७ ॥

7.98

एवं ध्यात्वा जपेल् लक्षपञ्चकं तद्दशांशतः ।
हुत्वा बाणेश्वरीं देवीं पूजयेद् विधिपूर्वकम् ॥ ९८ ॥

7.99

मोहिनी क्षोभिणी त्रासी स्तम्भिन्य् आकर्षिणी तथा ।
द्राविण्य् आह्लादिनी क्लिन्ना क्लेदिनी पीठशक्तयः ॥ ९९ ॥

7.100

बाणेशी योगपीठाय नमो मूलादिको मनुः ।
दत्त्वा तेनासनं मन्त्री तस्मिन् देवीं प्रपूजयेत् ॥ १०० ॥

7.101

आदौ षडङ्गन्यासस् तु दिक्ष्व् अधः द्राविणीमुखाः ।
दलेष्व् अनङ्गरूपा स्याद् अनङ्गमदना तथा ॥ १०१ ॥

7.102

अनङ्गमन्मथानङ्गकुसुमा मदना परा ।
अनङ्गाख्या तथानङ्गशिशिरानङ्गमेखला ॥ १०२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Verbindung madanā parā / anaṅgākhyā wird als Anangamadana verstanden. Dadurch wiederholt sich der bereits in 7.101 genannte Name; die Wiederholung des Hauptdrucks bleibt kenntlich.

7.103

अनङ्गदीपिकेत्य् अष्टौ शक्राद्या आयुधान्य् अपि ।
एवं सिद्धं मनुं मन्त्री काम्येषु विनियोजयेत् ॥ १०३ ॥

7.104

दधियुक्तैर् अशोकस्य पुष्पैर् दिनत्रयम् ।
सहस्रं जुहुयात् तस्य वश्याः स्युः प्राणिनोऽखिलाः ॥ १०४ ॥

7.105

लाजैर् दधियुतैर् होमान् मन्त्री कन्याम् अवाप्नुयात् ।
कन्यापि वरम् आप्नोति मासद्वितयमध्यतः ॥ १०५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Vers formuliert ein historisches Heiratsversprechen für beide Geschlechter. Eine heutige spirituelle Einordnung achtet die freie Entscheidung beider Partner.

7.106

गव्याज्येन ससम्पातं हुत्वा साष्टशतं नरः ।
आज्यं सम्पातितं दद्यात् स्त्रियै विश्राणितश्रियै ॥ १०६ ॥

7.107

सा तदाज्यं निजं कान्तं भोजयित्वा वशं नयेत् ।
सुगन्धकुसुमैर् हुत्वा धनम् आप्नोति वाञ्छितम् ॥ १०७ ॥

Kameshi und der Abschluss des Taraṅga

Die Göttin erscheint mit Schlinge, Haken, Zuckerrohrbogen und Pfeilen im Glanz der aufgehenden Sonne.

7.108

मायामन्मथवाग्बीजे ब्लूं स्त्रीं पञ्चाक्षरो मनुः ।
ऋषिश् छन्दश् च पूर्वोक्ते कामेशी देवता स्मृता ॥ १०८ ॥

7.109

पाशाङ्कुशाविक्षुरसारबाणौ ।
करैर् वहन्तीम् अरुणांशुकाढ्याम् ।
उद्यत्पतङ्गाभिरुचिं मनोज्ञां ।
कामेश्वरीं रत्नचितां प्रणौमि ॥ १०९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die gedruckte Verbindung vor ikṣurasāra ist gedrängt; das Bild von Schlinge, Haken, Zuckerrohrbogen und Pfeilen wird auch durch Naukā bestätigt.

7.110

भूतलक्षं जपित्वैनाम् अर्धलक्षं पलाशजैः ।
कुसुमैर् जुहुयात् पीठे पूर्वोक्ते पूजयेद् इमाम् ॥ ११० ॥

7.111

आदाव् अङ्गानि सम्पूज्य दिक्षु मध्ये मनोभवम् ।
मकरध्वजकन्दर्पौ मन्मथं कामदेवकम् ॥ १११ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā ordnet Kamadeva der Mitte zu. Es handelt sich um fünf Gestalten beziehungsweise Namen des Liebesgottes.

7.112

ततो ह्य् अनङ्गरूपाद्या इन्द्राद्यस्त्राणि तद्बहिः ।
एवं सिद्धमनुर् मन्त्री पूर्वोक्तं योगम् आचरेत् ॥ ११२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Yoga bedeutet an dieser Stelle nach Naukā prayoga, rituelle Anwendung. Es bezeichnet hier nicht die heutige allgemeine Yogapraxis.

Kolophon des Taraṅga 7

इति श्रीमन्महीधरविरचिते मन्त्रमहोदधौ यक्षिण्यादिमन्त्रकथनं नाम सप्तमस् तरङ्गः ॥ ७ ॥

Textgrundlage dieses Taraṅga: Sanskrit-Grundtext der verwendeten Ausgabe, gedruckte Seiten 183–211 / PDF-Seiten 233–261; anschließende Hindi-Erklärung auf PDF-Seite 262. Naukā und die Hindi-Erklärung bleiben vom Grundtext getrennt.

Taraṅga 8 – Bala und Laghushyama – Bewusstsein, Übertragung und heilige Musik

Der achte Taraṅga entfaltet die Verehrung von Bala und Laghushyama, einer Gestalt Matangis. Neben Mantra, Nyasa und Yantra stehen klare Aussagen zur inneren Praxis: Bala ist von der Natur des Bewusstseins (8.54), die Gottheit soll als vom eigenen Selbst ungetrennt vergegenwärtigt werden (8.55), und die Verehrung soll in respektvolles Verhalten gegenüber Frauen münden (8.144). Die Übertragung durch den eigenen Guru wird ausdrücklich vorausgesetzt.

Bala und ihr Mantra

Die Mantrabeschreibung arbeitet mit traditionellen Lautchiffren.

8.1

अथ बालां प्रवक्ष्यामि मन्त्री संसेव्य यां द्रुतम् ।
बृहस्पतिः कुबेरश् च जायते विद्यया धनैः ॥ १ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Vergleich mit dem göttlichen Lehrer und dem Gott des Reichtums hebt die beiden traditionellen Ziele Wissen und Fülle hervor.

8.2

दामोदरश् चन्द्रयुत आद्यं वाग्बीजम् ईरितम् ।
विधिर् वासवशान्तीन्दुयुक्तं कामाभिधं परम् ॥ २ ॥

8.3

सङ्कर्षणविसर्गाढ्यो भृगुस् तार्तीयम् ईरितः ।
त्रिबीजी गदिता बाला जगत्त्रितयमोहिनी ॥ ३ ॥

8.4

दक्षिणामूर्तिः पङ्क्तिश् च मुनिश् छन्दः क्रमात् स्मृतम् ।
देवता त्रिपुराबाला मध्यान्ते शक्तिबीजके ॥ ४ ॥

8.5

नाभेर् आपादम् आद्यं तु नाभ्यन्तं हृदयात् परम् ।
मूर्ध्नो हृदन्तं तार्तीयं क्रमाद् देहे प्रविन्यसेत् ॥ ५ ॥

8.6

आद्यं वामकरे दक्षकरेऽन्यद् उभयोः परम् ।
पुनर् बीजत्रयं न्यस्येन् मूर्ध्नि गुह्ये च वक्षसि ॥ ६ ॥

8.7

नवयोन्यभिधे न्यासे नवकृत्वो मनुं न्यसेत् ।
कर्णयोश् चिबुके न्यस्येच् छङ्खयोर् मुखपङ्कजे ॥ ७ ॥

8.8

नेत्रयोर् नासिकायां च स्कन्धयोर् उदरे तथा ।
न्यसेत् कूर्परयोर् नाभौ जानुनोर् लिङ्गमस्तके ॥ ८ ॥

8.9

पादयोर् अपि गुह्ये च पार्श्वयोर् हृदये पुनः ।
स्तनयोः कण्ठदेशे च वामाङ्गादि प्रविन्यसेत् ॥ ९ ॥

8.10

वाग्भवाद्यां रतिं गुह्ये प्रीतिम् अन्त्यादिकां हृदि ।
कामबीजादिकां न्यसेद् भ्रूमध्ये तु मनोभवाम् ॥ १० ॥

8.11

पुनर् वागन्त्यकामाद्यास् तिस्र एष्व् एव विन्यसेत् ।
अमृतेशीं च योगेशीं विश्वयोनिं तृतीयकम् ॥ ११ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Grundtext nennt Vag, letztes Bija und Kama in dieser Reihenfolge; die anschließende Hindi-Erklärung ordnet die letzten beiden anders. Die Reihenfolge des Grundtextes wird nicht stillschweigend verändert.

8.12

मूर्ध्नि वक्त्रे हृदि न्यसेद् गुह्ये चरणयोर् अपि ।
कामेशीपञ्चबीजाद्यान् स्मरान् मनोभवादिकान् ॥ १२ ॥

8.13

शिरःपन्मुखगुह्येषु हृदये पञ्चदेवताः ।
द्राविण्याद्याः क्रमान् न्यसेद् बाणेशीबीजपूर्विकाः ॥ १३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die gedruckte Verbindung śiraḥpanmukha ist verkürzt; Naukā bestätigt die Stellen Kopf, Füße, Gesicht, Geschlechtsteil und Herz.

8.14

तार्तीयवाङ्मध्यगेन कामेन स्यात् षडङ्गकम् ।
षड्दीर्घस्वरयुक्तेन ततो देवीं विचिन्तयेत् ॥ १४ ॥

Meditationsbild und Verehrungsraum

Dhyana, Japa und Yantra bilden eine zusammenhängende Praxis.

8.15

रक्ताम्बरां चन्द्रकलावतंसां ।
समुद्यदादित्यनिभां त्रिनेत्राम् ।
विद्याक्षमालाभयदानहस्तां ।
ध्यायामि बालाम् अरुणाम्बुजस्थाम् ॥ १५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Vidyā bezeichnet im Meditationsbild das Buch beziehungsweise die verkörperte Lehre. Wissen, Japa, Furchtlosigkeit und Segen begegnen hier in einer einzigen Gestalt.

8.16

लक्षत्रयं जपेन् मन्त्रं दशांशं किंशुकोद्भवैः ।
पुष्पैर् हयारिजैर् वापि जुहुयान् मधुरान्वितैः ॥ १६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Pflanzen werden als historische Opfergaben genannt.

8.17

नवयोन्यात्मकं यन्त्रं बहिर् अष्टदलावृतम् ।
भूगृहेण पुनर् वीतं पूजनाय लिखेत् सुधीः ॥ १७ ॥

8.18

मध्ययोनौ तु तार्तीयम् अष्टयोनिषु मन्मथम् ।
केसरेषु स्वरान् न्यसेद् वर्गान् इष्ट्वा दलेष्व् अपि ॥ १८ ॥

8.19

दलाग्रेषु त्रिशूलानि पद्मं मातृकयावृतम् ।
एवं विलिखिते यन्त्रे पीठशक्तीः प्रपूजयेत् ॥ १९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Matrika meint hier die Folge der Sanskritlaute als sakrale Lautgestalt.

8.20

इच्छा ज्ञानक्रिया चैव कामिनी कामदायिनी ।
रती रतिप्रियानन्दा मनोन्मन्य् अपि चान्तिमा ॥ २० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die ersten drei Namen bezeichnen Willen, Wissen und Handeln: zentrale Kräfte innerhalb der shaktischen Verehrung.

8.21

पीठशक्तीर् इमा इष्ट्वा पीठं तं मनुना दिशेत् ।
व्योमपूर्वं तु तार्तीयं सदाशिवमहापदम् ॥ २१ ॥

8.22

प्रेतपद्मासनं ङेन्तं नमोऽन्तः पीठमन्त्रकः ।
षोडशार्णस् ततो मूर्तौ कॢप्तायां मूलमन्त्रतः ॥ २२ ॥

8.23

आवाह्य पूजयेद् देवीम् उपचारैः पृथग्विधैः ।
देवीम् इष्ट्वा मध्ययोनौ त्रिकोणे रतिपूर्विकाः ॥ २३ ॥

8.24

वामकोणे रतिं दक्षे प्रीतिम् अग्रे मनोभवाम् ।
योन्यन्तर् वह्निकोणादाव् अङ्गानि परिपूजयेत् ॥ २४ ॥

8.25

मध्ययोनेर् बहिः पूर्वा दिक्ष्व् अग्रे स्मरान् अपि ।
बाणदेवीस् तद्वद् एव शक्तीर् अष्टसु योनिषु ॥ २५ ॥

8.26

सुभगाख्या भगा पश्चात् तृतीया भगसर्पिणी ।
भगमाली तथानङ्गानङ्गाद्याकुसुमा परा ॥ २६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Lautverbindung anaṅgādyākusumā erklärt den Namen als „Kusuma mit Ananga am Anfang“.

8.27

अनङ्गमेखलानङ्गमदनेत्य् अष्टशक्तयः ।
पद्मकेसरगा ब्राह्मीमुखाः पत्रेषु भैरवाः ॥ २७ ॥

8.28

दीर्घाद्या मातरः पूज्या ह्रस्वाद्याश् चाष्टभैरवाः ।
दलाग्रेष्व् अष्टपीठानि कामरूपाख्यम् आदिमम् ॥ २८ ॥

8.29

मलयं कोल्लगिर्याख्यं चौहाराख्यं कुलान्तकम् ।
जालन्धरं तथौड्यानं कोट्टपीठम् अथाष्टमम् ॥ २९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Ortsnamen werden nach diesem Druck wiedergegeben; abweichende moderne Gleichsetzungen werden nicht vorausgesetzt.

8.30

भूगृहे दशदिक्ष्व् अर्चेद् धेतुकं त्रिपुरान्तकम् ।
वेतालम् अग्निजिह्वं च कालान्तककपालिनौ ॥ ३० ॥

8.31

एकपादं भीमरूपं मलयं हाटकेश्वरम् ।
शक्राद्यान् आयुधैः सार्धं स्वस्वदिक्षु समर्चयेत् ॥ ३१ ॥

8.32

तद्बहिर् दिक्षु बटुकं योगिनीक्षेत्रपालकम् ।
गणेशं विदिशास्व् अर्चेद् वसून् सूर्याञ् छिवांस् ततः ॥ ३२ ॥

8.33

भूतांश् चेत्थं भजेद् बालाम् ईशः स्याद् धनविद्ययोः ।
रक्ताम्भोजैर् हुतैर् नार्यो वश्याः स्युः सर्पनैर् नृपाः ॥ ३३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers steht auf PDF-Seite 270; Seite 271 enthält die erläuternde Ausführung, nicht zusätzliche Grundtextverse.

Historische Anwendungen

Wunsch- und Machtverheißungen werden als historische Textaussagen eingeordnet.

8.34

नन्द्यावर्तराजवृक्षैः कुन्दैः पाटलचम्पकैः ।
पुष्पैर् बिल्वफलैर् वापि होमाल् लक्ष्मीः स्थिरा भवेत् ॥ ३४ ॥

8.35

अपमृत्युं जयेन् मन्त्री गुडूच्या दुग्धयुक्तया ।
पयोक्तदूर्वाहोमात् तु नीरोगायुः समश्नुते ॥ ३५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Stelle dokumentiert religiöse Schutz- und Heilungsversprechen, keine medizinisch belegten Wirkungen.

8.36

ज्ञानं कवित्वं लभते चन्द्रागुरुपुरैर् हुतैः ।
द्विजेन्द्रा वश्यतां यान्ति कुसुमैर् अपराजितैः ॥ ३६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erklärt candra als Kampfer und pura als Guggulu.

8.37

कल्हारैः क्षत्रियाः कर्णिकारजैः क्षितिपाङ्गनाः ।
कोरण्टकुसुमैर् वैश्याः पादजाः पाटलैर् हुतैः ॥ ३७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Aufzählung spiegelt die historische soziale Gliederung und den Wunsch nach Einfluss über ihre Gruppen.

8.38

पालाशपुष्पैर् वाक्सिद्धिर् अन्नाप्तिर् भक्तहोमतः ।
सारयक्षीरदध्यक्तांल् लाजान् हुत्वा रुजो जयेत् ॥ ३८ ॥

8.39

रक्तचन्दनकर्पूरकर्चूरागुरुरोचनाः ।
चन्दनं केसरं मांसी क्रमाद् भागैर् नियोजयेत् ॥ ३९ ॥

8.40

भूमिचन्द्रैकनन्दाब्धिदिक्सप्तनिगमोन्नितैः ।
श्मशाने कृष्णभूतस्य निशि नीहारपाथसा ॥ ४० ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Zusammenhang ist ein Beeinflussungsritual. Die praktische Rezeptur wird nicht als moderne Anleitung wiedergegeben.

8.41

कुमार्या पेषयेद् एतानि मन्त्रेणाप्य् अभिमन्त्रयेत् ।
विदध्यात् तिलकं तेन दर्शनाद् वशयेज् जनान् ॥ ४१ ॥

8.42

गजसिंहादिभूतानि राक्षसाञ् शाकिनीर् अपि ।
प्रयोगेष्व् एषु कथ्यन्ते क्रमाद् ध्यानानि सिद्धये ॥ ४२ ॥

8.43

मातुलिङ्गपयोजन्महस्तां कनकसन्निभाम् ।
पद्मासनगतां बालां लक्ष्मीप्राप्तौ विचिन्तयेत् ॥ ४३ ॥

8.44

वरपीयूषकलशपुस्तकाभीतिधारिणीम् ।
सुधां स्रवन्तीं ज्ञानाप्तौ ब्रह्मरन्ध्रे विचिन्तयेत् ॥ ४४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Ort am Scheitel und das strömende Amrita machen das Meditationsbild zu einer inneren Vergegenwärtigung von Wissen und göttlicher Lebenskraft.

8.45

शुक्लाम्बरां शशाङ्काभां रोगनाशे स्मरेच् छिवाम् ।
अकारादिक्षकारान्तवर्णावयव् अरूपिणीम् ॥ ४५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Göttin erscheint als Verkörperung des gesamten Lautalphabets. Das Heilungsziel ist eine Aussage des historischen Textes.

8.46

सृणिपाशधरां देवीं रत्नालङ्कारभूषिताम् ।
प्रसन्नाम् अरुणां ध्यायेद् वशीकरणसिद्धये ॥ ४६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Das Ziel vaśīkaraṇa wird ausdrücklich benannt und nicht als bloße Selbstbeherrschung umgedeutet.

Dhyana zu den drei Bijas

Der Text verbindet die Klangpraxis mit unterschiedlichen Meditationsbildern.

8.47

अथ प्रत्येकमन्त्रस्य जपध्यानविधिं ब्रुवे ।
शापोद्धारप्रकारं च बीजानां दीपिनीर् अपि ॥ ४७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Dīpinī bezeichnet eine „entzündende“ beziehungsweise belebende Mantraformel innerhalb dieser Überlieferung.

8.48

विद्याक्षमालासुकपालमुद्रा- ।
राजत्करां कुन्दसमानकान्तिम् ।
मुक्ताफलालङ्कृतिशोभिताङ्गीं ।
बालां स्मरेद् वाङ्मयसिद्धिहेतोः ॥ ४८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Grundtextlesung sukapāla wird als schönes Schädelgefäß bewahrt. Naukā nennt für die rechte Seite Gebetskette und Jnana-Mudra; diese Erklärung ist vom Vers zu unterscheiden.

8.49

ध्यात्वैवं वाग्भवं लक्षत्रयं शुक्लाम्बरावृतः ।
शुक्लचन्दनलिप्ताङ्गो मौक्तिकाभरणान्वितः ॥ ४९ ॥

8.50

जपित्वा तद्दशांशेन पालाशकुसुमैर् नवैः ।
जुहुयान् मधुराक्तैर् यः स कविर् युवतिप्रियः ॥ ५० ॥

8.51

भजेत् कल्पवृक्षाध उद्दीप्तरत्नासने सन्निषण्णां मदाघूर्णिताक्षीम् ।
करैर् बीजपूरं कपालेषुचापं सपाशाङ्कुशां रक्तवर्णं दधानाम् ॥ ५१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā ordnet Zitronatzitrone, Pfeil und Haken den rechten, Schädelschale, Bogen und Schlinge den linken Händen zu. Die Göttin wird hier sechsarmig beschrieben.

8.52

ध्यात्वा देवीं जपेल् लक्षत्रयं यो मध्यबीजकम् ।
रक्तवस्त्रावृतो रक्तभूषणो रक्तलेपनः ॥ ५२ ॥

8.53

दशांशं मालतीपुष्पैश् चन्द्रचन्दनलेपितैः ।
जुहुयात् तस्य वश्याः स्युस् त्रिलोकीजनताः क्षणात् ॥ ५३ ॥

8.54

व्याख्यानमुद्रामृतकुम्भविद्याम् अक्षस्रजं सन्दधतीं कराग्रैः ।
चिद्रूपिणीं शारदचन्द्रकान्तिं बालां स्मरेन् मौक्तिकभूषिताङ्गीम् ॥ ५४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Das Dhyana gehört zum dritten Bija. Cidrūpiṇī benennt die Göttin ausdrücklich als von der Natur des Bewusstseins. Buch, Erklärungsgeste und Gebetskette verbinden Wissen und Mantra-Praxis.

8.55

ध्यात्वैवं चरमं बीजं जपेल् लक्षत्रयं सुधीः ।
सितवस्त्रानुलेपाढ्य आत्माभिन्नं देवतां स्मरेत् ॥ ५५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Ātmābhinna bedeutet hier Nichtgetrenntheit vom Selbst. Die Meditation wird ausdrücklich über die Vorstellung einer nur äußeren Gottheit hinausgeführt.

8.56

मालतीकुसुमैर् हुत्वा चन्दनाक्तैर् दशांशतः ।
लक्ष्मीविद्यासुकीर्तीनाम् आधारो जायतेऽचिरात् ॥ ५६ ॥

Aktivierung und Übertragung

Die Vidya wird als übertragene, rituell aktivierte Praxis behandelt.

8.57

देव्या शप्ता कीलिता च विद्येयं तन् न सिद्धिदा ।
शापोद्धारम् अथोत्कीलं विधाय जपम् आचरेत् ॥ ५७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Aussage gehört zur traditionellen Lehre von der rituellen Aktivierung eines Mantras. Sie setzt Einweisung voraus und ist keine Aussage über die Unwirksamkeit jeder schlichten Andacht.

8.58

योजयेद् आदिबीजेन वराहभृगुपावकान् ।
मध्यमादौ नभोहंसौ मध्यमा तेन पावकम् ॥ ५८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Druck madhyamā ist verkürzt; Naukā erklärt die Stellung Pavakas am Ende des mittleren Mantrateils.

8.59

आदाव् अन्ते च तार्तीये क्रमात् खं धूमकेतनम् ।
एवं जप्त्वा शतं विद्या शापहीना फलप्रदा ॥ ५९ ॥

8.60

यदाद्ये चरमे बीजे नैव रेफं नियोजयेत् ।
शापोद्धारप्रकारोऽन्यो यद् अयं कीर्तितो बुधैः ॥ ६० ॥

8.61

आद्यम् आद्यं च तार्तीयं कामः कामोऽथ वाग्भवम् ।
अन्त्यम् अन्त्यम् अनङ्गं च नवार्णः कीर्तितो मनुः ॥ ६१ ॥

8.62

जप्तोऽयं शतधा शापं बालाया विनिवर्तयेत् ।
चेतन्याह्लादिनीमन्त्रौ जप्तौ निष्कीलताकरौ ॥ ६२ ॥

8.63

त्रिस्वरश् चेतनीमन्त्रोऽधरः शान्तिर् अनुग्रहः ।
तारादिहृदयान्तः स्यात् काम आह्लादिनी मनुः ॥ ६३ ॥

8.64

तथा त्रयाणां बीजानां दीपनैर् मनुभिस् त्रिभिः ।
सुदीप्तानि विधायादौ जपेत् तान् इष्टसिद्धये ॥ ६४ ॥

8.65

वदयुग्मं सदीर्घाम्बुस्मृति बालावन्तगौ ।
सत्यः सनेत्रो नस् तादृग् वाङ् नवार्णा हि दीपिनी ॥ ६५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Verbindung bālāvantagau ist im Druck gedrängt. Naukā erläutert Smriti und Bala als auf Ananta stehend. Die Chiffren werden nicht eigenmächtig zu einer neuen Rezitationsform ergänzt.

8.66

क्लिन्ने क्लेदिनि वैकुण्ठो दीर्घं खं सद्यगोऽन्तिमः ।
निद्रा सचन्द्रकुर्वेति शिवार्णा मध्यदीपिनी ॥ ६६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Śiva ist hier die Zahlenchiffre elf; Naukā erläutert die Lautverbindungen gesondert.

8.67

तारो मोक्षं च कुर्वन्ता पञ्चार्णान्त्यस्य दीपिनी ।
दीपिनीम् अन्तरा बालाराधितापि न सिद्ध्यति ॥ ६७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der ausgeschriebene Gebetsteil bedeutet „Bewirke Befreiung“. Die zweite Aussage bezieht sich auf Siddhi innerhalb dieses spezifischen Mantraverfahrens.

8.68

इदं रहस्यं नाख्येयं कृतघ्ने कितवे शठे ।
परीक्षिताय दातव्यम् अन्यथा दातृदोषदम् ॥ ६८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Stelle belegt die Bedeutung von Prüfung und verantwortlicher Übertragung. Sie ist keine Aufforderung zur Geringschätzung anderer, sondern eine Regel innerhalb des historischen Lehrer-Schüler-Verhältnisses.

8.69

वागन्त्यकामान् प्रजपेद् अरीणां क्षोभहेतवे ।
कामवागन्त्यबीजानि त्रैलोक्यस्य वशीकृतौ ॥ ६९ ॥

Befreiung und die drei Guru-Ströme

Der eigene Lehrer verbindet die Übung mit ihrer lebendigen Überlieferung.

8.70

कामान्त्यवाणीबीजानि मुक्त्यै नियतो जपेत् ।
पूजाविधौ तु बालायास् त्रिविधान् अर्चयेद् गुरून् ॥ ७० ॥

Erläuterung zur Stelle: Hier wird ausdrücklich Mukti als Ziel genannt. Die folgende Guru-Verehrung verankert die Praxis in einer Überlieferung.

8.71

दिव्यौघश् चेति सिद्धौघो मानवौघ इति त्रिधा ।
परप्रकाशः परमेशानः परशिवस् तथा ॥ ७१ ॥

8.72

कामेश्वरस् ततो मोक्षः षष्ठः कामोऽमृतोऽन्तिमः ।
एते सप्तैव दिव्यौघा आनन्दपदपश्चिमाः ॥ ७२ ॥

8.73

ईशानाख्यस् तत्पुरुषो घोराख्यो वामदेवकः ।
सद्योजात इमे पञ्च सिद्धौघाख्याः स्मृता बुधैः ॥ ७३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Namen entsprechen Shiva-Gestalten und werden hier als Guru-Reihe verehrt.

8.74

मानवौघः प्रविज्ञेयः स्वगुरोः सम्प्रदायतः ।
नवयोन्यात्मके यन्त्रे विलिखेन् मध्ययोनितः ॥ ७४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Dieser klare Verweis zeigt, warum eine allgemeine Schrift die konkrete Überlieferung des eigenen Lehrers nicht vollständig ersetzen soll.

8.75

प्रादक्षिण्येन बीजानि त्रिवारं साधकोत्तमः ।
त्रींस् त्रीन् वर्णांस् तु गायत्र्या अष्टपत्रेषु संलिखेत् ॥ ७५ ॥

8.76

बहिर् मातृकया वेष्ट्य तद्बहिर् भूपुरद्वयम् ।
कामबीजलसत्कोणं व्यतिभिन्नं परस्परम् ॥ ७६ ॥

8.77

यन्त्रं त्रैपुरम् आख्यातं जप्त्वा सम्पातसाधितम् ।
बाहुना विधृतं दद्याद् धनं कीर्तिः सुखं सुतान् ॥ ७७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erklärt Sampata hier als die Verbindung mit dem Rest der Opferbutter. Der Vers nennt eine traditionelle Schutz- und Glückserwartung.

8.78

कामान्ते त्रिपुरा देवि विद्महे काविषम्भगि ।
बकः खड्गीशम् आरूढः सनेत्रोऽग्निश् च धीमहि ॥ ७८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Vers gibt die Tripura-Gayatri teils ausgeschrieben, teils in Lautchiffren an. Die gedruckte Folge kāviṣambhagi ist gedrängt; Naukā erläutert viṣa mit bhaga als Vokalverbindung. Der Kommentar bleibt vom Grundtext unterschieden.

8.79

तन् नः क्लिन्ने प्रचोदान्ते याद् इत्या कीर्तिता बुधैः ।
गायत्री त्रैपुरी सर्वसिद्धिदा सुरसेविता ॥ ७९ ॥

Vierzehn Varianten der Bala-Vidya

Die Chiffren und überlieferten Silbenzahlen bleiben kenntlich.

8.80

अथ वक्ष्यामि बालाया भेदान् आगमगोपितान् ।
मायाकामाम्बरारूढं तार्तीयं त्र्यक्षरो मनुः ॥ ८० ॥

8.81

अनुलोमप्रतिलोमाभ्यां बालामन्त्रः षडक्षरः ।
बालाश्रीकामहृल्लेखासम्पुटोऽयं नवाक्षरः ॥ ८१ ॥

8.82

बालान्ते बालात्रिपुरे स्वाहान्तो दशवर्णवान् ।
वाक्कामौ व्योमभूबिन्दुयुङ् मनुदीर्घभूधरः ॥ ८२ ॥

8.83

पिनाकी त्रिपुरे सिद्धिं देहि हृन्मनुवर्णवान् ।
मायालक्ष्मीमनोजन्मा त्रिपुरान्ते तु भारती ॥ ८३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der ausgeschriebene Gebetsteil der ersten Form bedeutet „Tripura, gewähre Vollendung“. Manu bezeichnet in der Silbenzählung vierzehn.

8.84

कवित्वं देहि ठद्वन्द्वं षोडशार्णो मनुः स्मृतः ।
कमलापार्वतीकामैस् त्रिपुरान्ते च मालती ॥ ८४ ॥

Erläuterung zur Stelle: „Kavitvaṃ dehi“ bedeutet „Gewähre dichterische Begabung“.

8.85

मह्यं सुखं ततो देहि स्वाहा सप्तदशाक्षरः ।
भृगुब्रह्मक्रियावह्नियुक्ता शान्तिस् सरात्रिया ॥ ८५ ॥

8.86

दहनान्त्यमहाकालभुजङ्गपुरुषोत्तमाः ।
मन्वर्धीशेन्दुसम्युक्ता द्वितीयं बीजम् ईरितम् ॥ ८६ ॥

8.87

वाग्बीजं त्रिपुरे सर्वं वाञ्छितं देहि हृत् ततः ।
वह्निप्रिया सप्तदशवर्णोऽयं कीर्तितो मनुः ॥ ८७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der ausgeschriebene Gebetsteil bittet Tripura, alles Ersehnte zu gewähren.

8.88

हृल्लेखात्रितयं प्रौढत्रिपुरेऽनन्तारोग्यमै- ।
श्वर्यं देहि प्रियवह्नेर् मनुर् अष्टादशाक्षरः ॥ ८८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Ananta ist hier die Lautchiffre für ā; mit dem folgenden rogya ergibt sich die Bitte um Gesundheit und Wohlergehen. Die Druckzeile trennt ai-śvaryam; die Zeilentrennung wird sichtbar bewahrt.

8.89

मायारमामन्मथान्ते त्रिपुरमदने पदम् ।
सर्वं शुभं साधयाग्नेः प्रियान्तोऽष्टादशाक्षरः ॥ ८९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Bitte lautet sinngemäß: „Tripuramadana, verwirkliche alles Gute.“

8.90

हृल्लेखाकमलानङ्गौ बालान्ते त्रिपुरपदम् ।
मदयुता ततो विद्यां कुरु हृद्वह्निवल्लभा ॥ ९० ॥

8.91

मन्त्रो विंशतिवर्णोऽयं मायापद्मामनोभवः ।
परापरेऽन्त त्रिपुरे सर्वम् ईप्सितम् उच्यताम् ॥ ९१ ॥

8.92

साधयानलकान्तायम् अन्त्यो विंशतिवर्णकः ।
कामद्वन्द्वं रमायुग्मं मायायुक्त्रिपुरापदम् ॥ ९२ ॥

8.93

ललितेऽन्तो मदीप्सीति ताम् अन्ते योषितं पदम् ।
देहि वाञ्छितम् इत्य् उक्त्वा कुरु ज्वलनकामिनी ॥ ९३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die zerlegte Wortangabe zielt nach Naukā auf madīpsitāṃ yoṣitam: die von mir gewünschte Frau. Es handelt sich um ein historisches Wunschgebet, nicht um eine heutige Anleitung zur Beeinflussung anderer.

8.94

अष्टाविंशतिवर्णोऽयं मनुर् इष्टप्रियाप्रदः ।
कामपद्माद्रिपुत्रीणां प्रत्येकं त्रितयं वदेत् ॥ ९४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Adriputri, „Tochter des Berges“, bezeichnet hier die Göttin beziehungsweise ihr Maya-Bija.

8.95

त्रिपुरान्ते सुन्दरीति सर्वं जगद् इनद्वयम् ।
वशं कुरु द्वयं मह्यं बलं देह्य् अनलाङ्गना ॥ ९५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erklärt die zweimalige Lautchiffre Ina als mama. Die Bitte zielt auf Unterwerfung der Welt und eigene Macht; daraus wird keine moderne Übungsanweisung.

8.96

सर्वाभीष्टप्रदो मन्त्र उक्तो बाणगुणाक्षरः ।
चतुर्दशानाम् एतेषां मनूनां ऋषिर् ईरितः ॥ ९६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Bāṇa und guṇa ergeben hier die Silbenzahl 35. Die Reihe umfasst vierzehn Varianten; sie ist keine frei erweiterte moderne Mantrasammlung.

8.97

दक्षिणामूर्तिसंज्ञस् तु छन्दो गायत्रम् उच्यते ।
त्रिपुरादेवता बाला षडङ्गं मातृकासमम् ॥ ९७ ॥

8.98

पाशाङ्कुशौ पुस्तकम् अक्षसूत्रं ।
करैर् दधाना सकलामरार्च्या ।
रक्ता त्रिनेत्रा शशिशेखरेयं ।
ध्येयाखिलेष्टार्थे त्रिपुरात्र बाला ॥ ९८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Das Meditationsbild verbindet Wissen und Japa mit den traditionellen Attributen göttlicher Macht.

8.99

जपेल् लक्षं दशांशेन होमः पुष्पैर् हयारिजैः ।
पूजा पूर्वोदिते पीठेऽङ्गै रत्याद्यैश् च सायकैः ॥ ९९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Hayari bezeichnet hier Karavira, Oleander; dies ist eine historische Ritualangabe, keine Empfehlung zur Verwendung der giftigen Pflanze.

Laghushyama und Nyasa

Wollen, Erkennen und Handeln erscheinen als Kräfte der Göttin.

8.100

मातृभिर् दिगधीशास्त्रैः प्रयोगाः पूर्ववत् स्मृताः ।
लघुश्यामाम् अथो वक्ष्ये स्मरणाद् इष्टदायिनीम् ॥ १०० ॥

8.101

वाग्बीजं हृदयं कर्ण एकनेत्रः सनेत्रकः ।
वृषो मुकुन्दम् आरूढः कूर्मो दीर्घेन्दुसंयुतः ॥ १०१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Mantra wird durch Lautchiffren angegeben; die ausgeschriebenen Wörter folgen im nächsten Vers.

8.102

नन्दी दीर्घो लि मातङ्गि सर्वान्ते स्याद् वशङ्करि ।
वैश्वानरप्रियान्तोऽयं मन्त्रो विंशतिवर्णवान् ॥ १०२ ॥

8.103

मदनोऽस्य मुनिः प्रोक्तो गायत्रीनिचृदादिका ।
छन्दो देवी लघुश्यामा बीजं वाग्वह्निवल्लभा ॥ १०३ ॥

8.104

शक्तिर् उक्ताखिलाभीष्टसाधने विनियोजनम् ।
वाक्पूर्विकां रतिं मूर्ध्नि प्रीतिं मायादिकां हृदि ॥ १०४ ॥

8.105

पादयोर् विन्यसेन् मन्त्री कामपूर्वां मनोभवाम् ।
इच्छाशक्तिं ज्ञानशक्तिं क्रियाशक्तिं क्रमान् न्यसेत् ॥ १०५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Wollen, Erkennen und Handeln werden als Kräfte der Göttin im Körper vergegenwärtigt. Die heutige Betrachtung kann daran anknüpfen, ohne den überlieferten Nyasa eigenmächtig zu ersetzen.

8.106

वाङ्मायाकामबीजाद्या मुखे कण्ठे शिवे तथा ।
द्रावणं शोषणं बाणं तापनं मोहनाभिधम् ॥ १०६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Shiva bezeichnet in dieser Körperzuordnung nach Naukā das Linga. Die Pfeilnamen bedeuten unter anderem Schmelzen, Austrocknen, Erhitzen und Betören.

8.107

उन्मादनं क्रमात् पञ्चबाणेशीबीजपूर्वकान् ।
कास्यहृद्गुह्यपादेषु न्यस्य कुर्यात् षडङ्गकम् ॥ १०७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Unmadana bedeutet das Verrücktmachen beziehungsweise heftige Erregen. Hier werden die Namen als überlieferte Ritualkräfte dokumentiert.

8.108

रामाग्निगुणरामाङ्गनेत्रवर्णैर् मनुस्थितैः ।
ङेनमोऽन्ताः कन्यकान्ता ब्राह्म्याद्या अष्टमातरः ॥ १०८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Zahlen werden durch Rama, Agni, Guna, Rama, Anga und Netra ausgedrückt. Die nächste Anweisung setzt den Satz fort.

8.109

दीर्घस्वराद्यदीर्घक्षाद्यष्टकाद्या विलोमतः ।
विन्यस्य मूर्ध्नि वामांसे वामपार्श्वेषु नाभितः ॥ १०९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die knappe Sanskritanweisung verbindet die Matrika-Reihe mit den acht Müttern; die Reihenfolge wird in Naukā einzeln erläutert.

8.110

दक्षपार्श्वे दक्षिणांसे ककुद्धृदयोर् अपि ।
तारवागादिका अष्टौ सिद्धयः कन्यकान्तिमाः ॥ ११० ॥

8.111

चतुर्थी नमसायुक्ता न्यस्याः कालिकचिल्लियु ।
कण्ठे च हृदये नाभाव् आधारे लिङ्गमूर्धनि ॥ १११ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die gedrängte Druckform kālikacilliyu ist sprachlich auffällig. Naukā erklärt alika als Stirn und cillī als Braue; die Körperfolge wird entsprechend wiedergegeben.

8.112

अणिमा महिमा चापि लघिमा गरिमेशिता ।
वशिता चाथ प्राकाम्यं प्राप्तिर् इत्य् अष्टसिद्धयः ॥ ११२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Gemeint sind Kleinheit, Größe, Leichtigkeit, Schwere, Herrschaft, Verfügungsgewalt, freie Wunscherfüllung und Erlangen. Sie erscheinen hier als verehrte Kräfte innerhalb des Nyasa.

8.113

कामाद्याः कन्यकाः प्रीता अष्टाप्सरसो न्यसेत् ।
के भाले नेत्रयोर् वक्त्रे कर्णयोः ककुदेऽपि च ॥ ११३ ॥

8.114

उर्वशी मेनका रम्भा घृताची पुञ्जकस्थला ।
सुकेशी मञ्जुघोषा च महारङ्गवतीरिताः ॥ ११४ ॥

8.115

यक्षगन्धर्वसिद्धानां कन्यका नरनागयोः ।
विद्याधरः किंपुरुषः पिशाचानाम् अपीहिताः ॥ ११५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die grammatisch wechselnde Aufzählung wird ihrem Zusammenhang nach als Liste von acht Gruppen wiedergegeben.

8.116

अंसयोर् हृदये न्यसेत् स्तनयोर् जठरे क्रमात् ।
गुह्येऽप्य् आधारदेशे च नमोऽन्ता मदनादिकाः ॥ ११६ ॥

8.117

ताराद्यान् नमसायुक्तान् मूलवर्णान् सबिन्दुकान् ।
न्यसेत् सन्धिषु साग्रेषु करयोः पादयोर् अपि ॥ ११७ ॥

Matangi: das Göttliche in der Musik

Die Göttin spielt die Vina; auch die Instrumentengruppen werden verehrt.

8.118

न्यासान् एवं विधान् कृत्वा मातङ्गीम् आसने स्मरेत् ।
सुरार्णवान्तरीपस्थरत्नमन्दिरमध्यगाम् ॥ ११८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Surā bedeutet hier berauschender Trank. Das kosmische Meditationsbild wird als solches übersetzt; es ist keine allgemeine Aufforderung zum Alkoholkonsum.

8.119

माणिक्याभरणान्वितां स्मितमुखीं नीलोत्पलाभाम्बरां ।
रम्यालक्तकलिप्तपादकमलां नेत्रयोल्लासिनीम् ।
वीणावादनतत्परां सुरनतां कीरच्छदश्यामलां ।
मातङ्गीं शशिशेखराम् अनुभजे ताम्बूलपूर्णाननाम् ॥ ११९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Grunddruck liest netrayollāsinīm; die vorausgehende und folgende Tradition beschreibt die Göttin als dreiäugig. Hier wird der tatsächlich gedruckte Ausdruck übersetzt, ohne das fehlende Element stillschweigend einzusetzen.

8.120

लक्षं जपेन् मधूकोत्थैर् जुहुयाद् अयुतं शुभैः ।
मातङ्गीप्रोदिते पीठे लघुश्यामां प्रपूजयेत् ॥ १२० ॥

8.121

त्रिकोणपञ्चकोणाष्टदलषोडशपत्रके ।
वेदद्वारधरागेहावृते यन्त्रे विधानतः ॥ १२१ ॥

8.122

देव्या अग्रे पार्श्वयोश् च तिस्रोऽर्चेद् रतिपूर्विकाः ।
इच्छाज्ञानक्रियाशक्तीः कोणेष्व् अग्रादिषु त्रिषु ॥ १२२ ॥

8.123

बाणान् पञ्चसु कोणेषु केसरेष्व् अङ्गदेवताः ।
ब्राह्म्याद्या अष्टपत्रेषु पत्राग्रेष्व् अणिमादिकाः ॥ १२३ ॥

8.124

यजेत् षोडशपत्रेषूर्वश्याद्याः कन्यका अपि ।
प्रयोगान् न्यासवत् कुर्याद् रत्यादीनां प्रपूजने ॥ १२४ ॥

Die 64 Yoginis

Die vier Namenreihen gehören zur überlieferten äußeren Puja.

8.125

भूगृहस्य चतुर्दिक्षु योगिनीः परिपूजयेत् ।
गजानना सिंहमुखी गृध्रास्या काकतुण्डिका ॥ १२५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Es folgt eine Liste von 64 Yoginis, in vier Gruppen zu je sechzehn. Viele Namen beschreiben Tiergesichter oder furchterregende Gestalten.

8.126

उष्ट्रग्रीवा हयग्रीवा वाराही शरभानना ।
उलूकिका शिवारावा मयूरी विकटानना ॥ १२६ ॥

8.127

अष्टवक्रा कोटराक्षी कुब्जा विकटलोचना ।
समर्चयेद् दिशि प्राच्याम् एताः षोडशयोगिनीः ॥ १२७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Namen werden als Eigennamen beibehalten; samarcayed bezeichnet die Verehrung.

8.128

शुष्कोदरी ललज्जिह्वा श्वदंष्ट्रा वानरानना ।
ऋक्षाक्षी केकराक्षी च बृहत्तुण्डा सुराप्रिया ॥ १२८ ॥

8.129

कपालहस्ता रक्ताक्षी शुकी श्येनी कपोतिका ।
पाशहस्ता दण्डहस्ता प्रचण्डेत्य् अपि षोडश ॥ १२९ ॥

8.130

पूज्या कीनाशदिग्भागे प्रतीच्यां चण्डविक्रमा ।
शिशुघ्नी पापहन्त्री च काली रुधिरपायिनी ॥ १३० ॥

8.131

वसाधया गर्भभक्षा शवहस्तान्त्रमालिनी ।
स्थूलकेशी बृहत्कुक्षिः सर्पास्या प्रेतवाहना ॥ १३१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Namen wie „Fötenverschlingerin“, „Darmbekränzte“ und „die einen Totengeist als Fahrzeug hat“ gehören zur erschreckenden Ikonographie dieses historischen Yogini-Kreises. Sie sind keine ethischen Handlungsaufforderungen.

8.132

दन्तशूककरा क्रौञ्ची मृगशीर्षेति षोडश ।
सम्पूज्या उत्तरस्यां तु षोडशैव वृषानना ॥ १३२ ॥

8.133

व्यात्तास्या धूमनिःश्वासा व्योमैकचरणोर्ध्वदृक् ।
तापनी शोषणी दृष्टिः कोटरी स्थूलनासिका ॥ १३३ ॥

8.134

विद्युत्प्रभा बलाकास्या मार्जारी कटपूतना ।
अट्टाट्टहासा कामाक्षेत्य् अर्चनीया अभीष्टदाः ॥ १३४ ॥

8.135

नश्यन्ति भूतशाकिन्य आसां नाम श्रुतेऽपि ।
भूमन्दिरस्य कोणेषु वह्न्यादिषु यजेत् क्रमात् ॥ १३५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Gemeint ist eine traditionelle Abwehr- und Schutzvorstellung.

8.136

स्वस्वमन्त्रेण बटुकं गणेशं क्षेत्रपालकम् ।
दुर्गां तद्बहिर् इन्द्रादीन् वज्रादीन् अपि पूजयेत् ॥ १३६ ॥

8.137

भूगृहस्य चतुर्दिक्षु चतुर्वाद्यानि पूजयेत् ।
ततसंज्ञं च विततं घनं च सुषिराभिधम् ॥ १३७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Dies sind Saiteninstrumente, bespannte Schlaginstrumente, feste Schlaginstrumente und Blasinstrumente. Die Musik ist hier ausdrücklich Teil des heiligen Verehrungsraumes.

8.138

द्वादशावरणैर् एवं लघुश्यामां यजेत् तु यः ।
सर्वासां सम्पदां पात्रम् अचिराज् जायते स नः ॥ १३८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Druck schließt mit sa naḥ; der gemeinte Bezug ist der verehrende Mensch. Avaranas sind hier die aufeinander bezogenen Verehrungskreise.

Gayatri und abschließende Lehre

Der Taraṅga endet mit der Verpflichtung, Frauen wie die Göttin zu ehren.

8.139

वाणी शुकप्रिया ङेन्ता विद्महे मीनकेतनः ।
कामेश्वरी धीमहीति तन् नः श्यामा प्रचोदयात् ॥ १३९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Matangi-Gayatri wird durch ausgeschriebene Wörter und Bija-Bezeichnungen angegeben. Die Schlussbitte bedeutet: „Möge Shyama uns anregen.“

8.140

एषोदिता तु मातङ्गीगायत्री सर्वसिद्धिदा ।
अनया यागवस्तूनि प्रोक्षेत् स्यास् समर्चने ॥ १४० ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Grunddruck hat die auffällige Verbindung syās samarcane; sinngemäß ist die Verehrung dieser Göttin gemeint.

8.141

मातङ्गीमन्त्रसम्प्रोक्ताः प्रयोगास् तत्र कीर्तिताः ।
राजानो राजपुत्राश् च सुदृशो मदमन्थराः ॥ १४१ ॥

8.142

दासा मनोवचःकायैर् भवन्त्य् अस्या उपासितुः ।
शाकिनीप्रेतभूताश् च धर्षितुं तं न शक्नुयुः ॥ १४२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Halbvers verheißt Dienstbarkeit mit Gedanken, Worten und Körper. Diese Machtverheißung wird historisch dokumentiert, nicht als heutiges Beziehungsziel empfohlen.

8.143

भूरिणा किम् इहोक्तेन देवीयम् अखिलेष्टदा ।
यन्मनुस्मरणाद् एव नरो देवोपमो भवेत् ॥ १४३ ॥

8.144

देव्या उपासकैः पुम्भिः स्त्रियो निन्द्या न जातुचित् ।
देवीवन् माननीयास् ता मनोऽभीष्टम् अभीप्सुभिः ॥ १४४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Ehrung der Göttin soll sich im Verhalten gegenüber Frauen bewähren. Für heutige Aspiranten ist dies ein klarer Anknüpfungspunkt für Respekt und achtsamen Umgang im Alltag.

Kolophon des Taraṅga 8

इति श्रीमन्महीधरविरचिते मन्त्रमहोदधौ बालालघुश्यामानिरूपणम् अष्टमस् तरङ्गः ॥ ८ ॥

Textgrundlage dieses Taraṅga: Sanskrit-Grundtext der verwendeten Ausgabe, Sanskrit-Grundtext der verwendeten Ausgabe, PDF-Seiten 263–298, gedruckte Seiten 213–248. Der gesonderte Kolophon der Naukā wird nicht als Bestandteil des Grundtextes aufgenommen.. Naukā und die Hindi-Erklärung bleiben vom Grundtext getrennt.

Taraṅga 9 – Annapurna, Gauri, Lakshmi und Pratyangira – Nahrung, Fülle und Schutz

Der neunte Taraṅga beginnt mit Annapurna, der Göttin der Nahrung. Ihr freudiges Meditationsbild verbindet das Schenken von Speise mit dem Anblick des tanzenden Shiva. Es folgen Gauri, Jyeshthalakshmi, Bhumi und Shri sowie Kubera. Der letzte Teil behandelt Pratyangira und Schutz- beziehungsweise Schädigungsrituale. Die weite Spannweite des Kapitels verlangt Unterscheidung: Dankbarkeit, Verehrung und Sammlung können heutige Aspiranten unmittelbar ansprechen; die Beeinflussung und Schädigung anderer Menschen wird hier historisch dokumentiert.

Annapurna: Nahrung als Gabe des Göttlichen

Die Göttin erscheint mit Schöpflöffel und goldenem Gefäß.

9.1

अन्नपूर्णेश्वरीमन्त्रं वक्ष्येऽभीष्टप्रदायकम् ।
कुबेरो याम् उपास्याशु लब्धवान् निधिनाथताम् ॥ १ ॥

9.2

शम्भोः सख्यं दिगीशत्वं कैलासाधीशताम् अपि ।
वेदादिर् गिरिजापद्मामन्मथो हृदयं भग ॥ २ ॥

9.3

वति माहेश्वरि प्रान्तेऽन्नपूर्णे दहनाङ्गना ।
प्रोक्ता विंशतिवर्णेयं विद्या स्याद् द्रुहिणो मुनिः ॥ ३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Wortlaut bhagavati wird im Grundtext über die Versgrenze verteilt. Die Bija-Bezeichnungen bleiben als solche stehen.

9.4

कृतिश् छन्दोऽन्नपूर्णेशी देवता परिकीर्तिता ।
षड्दीर्घाढ्येन हृल्लेखाबीजेन स्यात् षडङ्गकम् ॥ ४ ॥

9.5

मुखनासाक्षिकर्णान्धुगुदेषु नवसु न्यसेत् ।
पदानि नवतद्वर्णसङ्ख्येदानीम् उदीर्यते ॥ ५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Andhu, wörtlich eine Vertiefung oder ein Brunnen, bezeichnet hier das Geschlecht; die Stelle entfaltet einen Nyasa der neun Körperöffnungen.

9.6

भूमिचन्द्रार्काक्षि वेदाब्धियुगबाहुभिः ।
पदसङ्ख्यामितैर् वर्णैस् ततो ध्यायेत् सुरेश्वरीम् ॥ ६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die gedruckte Zahlenchiffrenfolge ist gegenüber den angekündigten neun Gruppen verkürzt. Die Erläuterung der Ausgabe gibt 1, 1, 1, 1, 2, 4, 4, 4, 2 an; diese neun Zahlen ergeben 20. Der Grundtext wird nicht stillschweigend aufgefüllt.

9.7

तप्तस्वर्णनिभा शशाङ्कमुकुटा रत्नप्रभाभासुरा नानावस्त्रविराजिता त्रिनयना भूमीरमाभ्यां युता ।
दर्वीहाटकभाजनं च दधती रम्या च पीनस्तनी नृत्यन्तं शिवम् आकलय्य मुदिता ध्येयान्नपूर्णेश्वरी ॥ ७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā ordnet den Schöpflöffel der rechten und das goldene Gefäß der linken Hand zu. Nahrung, freigebiges Schenken und Freude am tanzenden Shiva sind im Meditationsbild verbunden.

9.8

लक्षं जपोऽयुतं होमश् चरुणा घृतसंयुतः ।
जयादिनवशक्त्याढ्ये पीठे पूजा समीरिता ॥ ८ ॥

9.9

त्रिकोणवेदपत्राष्टपत्रषोडशपत्रके ।
भूपुरेण युते यन्त्रे प्रदद्यान् माययासनम् ॥ ९ ॥

Shiva, Varaha, Narayana, Bhumi und Shri

Die Verehrung Annapurnas verbindet mehrere Gottheiten in einem gemeinsamen Ritualraum.

9.10

अग्न्यादिकोणत्रितये शिववाराहमाधवान् ।
अर्चयेत् स्वस्वमन्त्रैस् तु प्रोच्यन्ते मनवस् तु ते ॥ १० ॥

9.11

प्रणवो मनुचन्द्राढ्यं गगनं हृदयं शिव ।
मारुतः शिवमन्त्रोऽयं सप्तार्णः शिवपूजने ॥ ११ ॥

9.12

तारं नमो भगवते वराहार्धीशयुग् वसुः ।
पाय भूर्भुवर् अन्ते स्वोऽथ शूरः कामिका च ये ॥ १२ ॥

9.13

भूपतित्वं च मे देहि ददापय शुचिप्रिया ।
त्रयस्त्रिंशद्वर्णमन्त्रः प्रोक्तो वाराहपूजने ॥ १३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der ausgeschriebene Gebetsteil erbittet Herrschaft über die Erde. Die historische Zielsetzung wird nicht zu einer modernen Meditationsabsicht umgedeutet.

9.14

प्रणवो हृदयं नारायणाय वसुवर्णकः ।
नारायणार्चने मन्त्रः षडङ्गानि ततोऽर्चयेत् ॥ १४ ॥

9.15

धरां वामे स्वमनुना दक्षभागे श्रियं तथा ।
अन्नं मह्य् अन्नम् इत्य् उक्त्वा मे देह्य् अन्नाधिपार्णका ॥ १५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die gedruckte Folge mahy annam ist sprachlich auffällig. Naukā erläutert die Bitte als „Gib mir Nahrung“. Die Chiffrenanweisung wird von dieser Auslegung unterschieden.

9.16

तये ममान्नं प्राणान्ते दापयानलसुन्दरी ।
द्वाविंशत्यक्षरो मन्त्रो भूमिष्टो भूमिसम्पुटः ॥ १६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Grunddruck liest prāṇānte; Naukā gibt den Gebetsteil pradāpaya an. Die lokale Textabweichung bleibt kenntlich.

9.17

लक्ष्मीपुटस् तत्पूजायां स्मृतिर् मनुचन्द्रयुक् ।
भुवो बीजं वह्निशान्तिबिन्दुयुक्तो बकः श्रियः ॥ १७ ॥

9.18

मन्त्रादिस्थचतुर्बीजपूर्विकाः परिपूजयेत् ।
शक्तीश् चतस्रो वेदास्रे परा च भुवनेश्वरी ॥ १८ ॥

9.19

कमला सुभगा चेति ब्राह्म्याद्या अष्टपत्रगाः ।
षोडशारेऽमृता चैव मानदा तुष्टिपुष्टयः ॥ १९ ॥

9.20

प्रीती रतिर् ह्रीः श्रीश् चापि स्वधा स्वाहा दशान्य् अथ ।
ज्योत्स्ना हैमवती छाया पूर्णिमाः सह नित्यया ॥ २० ॥

9.21

अमावास्येति सम्पूज्या मन्त्रशेषार्णपूर्विकाः ।
भूपुरे लोकपालाः स्युस् तद् अस्त्राणि तद् अग्रतः ॥ २१ ॥

Weitere Annapurna-Mantras

Der Text unterscheidet Varianten und zugehörige Nyasa-Gruppen.

9.22

इत्थं जपादिभिः सिद्धे मन्त्रेऽस्मिन् धनसञ्चयैः ।
कुबेरसदृशो मन्त्री जायते जनवन्दितः ॥ २२ ॥

9.23

अयं रमाकामबीजरहितोऽष्टादशाक्षरः ।
द्विनेत्रवेदवेदाब्धिनेत्रार्णैर् अङ्गम् ईरितम् ॥ २३ ॥

9.24

पूर्वोक्तमन्त्रे मन्वर्णान् ममाभिमतम् उच्चरेत् ।
अन्नं देहियुगं चापि भवेद् एकगुणार्णवान् ॥ २४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Manu steht für vierzehn; eka und guṇa ergeben 31. Die Bitte lautet sinngemäß: „Gib mir, gib mir die von mir gewünschte Nahrung.“

9.25

युगाङ्गवेदसप्ताब्धिषडर्णैर् अङ्गकल्पनम् ।
प्रणवः कमलाशक्तिर् नमो भगवतीति च ॥ २५ ॥

9.26

प्रसन्नपारिजातेश्वर्य् अन्नपूर्णेऽनलाङ्गना ।
चतुर्विंशतिवर्णात्मा मन्त्रः सर्वेष्टसाधकः ॥ २६ ॥

9.27

रामाक्षिवेदनिधिभिर् वेदद्वयर्णैः षडङ्गकम् ।
तारश्रीशक्तिहृदयं भगाम्भः कामिका सदृक् ॥ २७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers steht am Ende von PDF-Seite 307, der zweite am Anfang von 308. Die Zahlenfolge ergibt 24.

9.28

माहेश्वरीप्रसन्नेति वरदेपदम् उच्चरेत् ।
अन्नपूर्णेऽग्निपत्नीति पञ्चविंशतिवर्णवान् ॥ २८ ॥

9.29

रामषड्युगषड्वेदनेत्रार्णैः स्यात् षडङ्गकम् ।
एषां चतुर्णां मन्त्राणाम् अन्यत् सर्वं तु पूर्ववत् ॥ २९ ॥

Gauri Trailokyamohini

Die schöne Gestalt der Göttin steht neben historischen Beeinflussungsabsichten.

9.30

त्रैलोक्यमोहनो गौरीमन्त्रः सङ्कीर्त्यतेऽधुना ।
मायानमोऽन्ते ब्रह्मश्रीराजिते राजपूजिते ॥ ३० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die folgende Formel gehört zu einer historischen Tradition der Beeinflussung. Ihre Chiffren werden dokumentiert, nicht zu einem modernen Anwendungsritual ausgebaut.

9.31

जयेति विजये गौरी गान्धारीति वदेत् पदम् ।
त्रिभु तोयं मेषवशङ्करि सर्वससदृलः ॥ ३१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die gedrängte letzte Chiffre bezeichnet nach Naukā lo. Sie wird hier als Lautanweisung belassen.

9.32

कवशङ्करि सर्वस्त्रीपुरुषान्ते वशङ्करि ।
सुद्वयं दुद्वयं धेयुग् वायुग्मं हरवल्लभा ॥ ३२ ॥

9.33

स्वाहान्त एकषष्ट्यर्णो मन्त्रराजः समीरितः ।
अजो मुनिर् निचृच् छन्दो गौरी त्रैलोक्यमोहिनी ॥ ३३ ॥

9.34

देवता बीजशक्ती तु मायास्वाहापदे क्रमात् ।
चतुर्दशदशाष्टाष्टदशैकादशवर्णकैः ॥ ३४ ॥

9.35

दीर्घाढ्यमायया युक्तैः षडङ्गानि समाचरेत् ।
मूलेन व्यापकं कृत्वा ध्यायेत् त्रैलोक्यमोहिनीम् ॥ ३५ ॥

9.36

गीर्वाणसङ्घार्चितपादपङ्कजारुणप्रभाबालशशाङ्कशेखरा ।
रक्ताम्बरालेपनपुष्पस्रङ् मुदे सृणिं सपाशां दधती शिवास्तु नः ॥ ३६ ॥

9.37

अयुतं प्रजपेन् मन्त्रं सहस्रं घृतसंयुतैः ।
पायसैर् जुहुयात् पीठे प्रागुक्ते गिरिजां यजेत् ॥ ३७ ॥

9.38

केसरेष्व् अङ्गम् आराध्य ब्रह्म्याद्याः पत्रमध्यगाः ।
लोकेश्वरास् तद् अस्त्राणि तद्बहिः परिपूजयेत् ॥ ३८ ॥

9.39

इत्थम् आराधिता देवी प्रयच्छेत् सुखसम्पदः ।
तण्डुलैस् तिलसम्मिश्रैर् वर्णैर् मधुराञ्चितैः ॥ ३९ ॥

9.40

फलै रम्यै रक्तपद्मैर् जुहुयाद् यो दिनत्रयम् ।
तस्य विप्रादयो वर्णा वश्याः स्युर् नात्र संशयः ॥ ४० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Verse 39b–40 gehören zur historischen Vaśīkaraṇa-Lehre und werden nicht als heutige Praxis empfohlen.

9.41

रविमण्डलमध्यस्थां देवीं ध्यायन् जपेन् मनुम् ।
अष्टोत्तरशतं तावद् धुत्वाग्नौ वशयेज् जगत् ॥ ४१ ॥

9.42

नभोहंसानलयुतम् एकारस्थ शशाङ्कयुक् ।
तोयं वाय्व् अग्निकर्णेन्दुयुतं राजमुखीति च ॥ ४२ ॥

9.43

राजाधिमुखिवश्यान्ते मुखि मायारमात्मभूः ।
देवि देवि महादेवि देवाधिदेवि सर्व च ॥ ४३ ॥

9.44

जनस्य च मुखं पश्चान् मम वशं कुरुद्वयम् ।
वह्निप्रियान्तो मन्त्रोऽष्टचत्वारिंशल्लिपिस्मृतः ॥ ४४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die ausgeschriebene Bitte betrifft die Beeinflussung anderer Menschen; ihre historische Funktion wird dokumentiert.

9.45

ऋषिच्छन्दो देवतास् तु पूर्ववत् परिकीर्तिताः ।
हृद् एकादशभिः प्रोक्तं शिरः स्यात् सप्तवर्णकैः ॥ ४५ ॥

9.46

शिखावर्मापि वेदार्णैः पञ्चभिर् नेत्रम् ईरितम् ।
अस्त्रं सप्तदशार्णैः स्याद् ध्यानजप्यादि पूर्ववत् ॥ ४६ ॥

9.47

अङ्गमन्त्रास् तु दीर्घाढ्यभुवनेशीपरा मताः ।
एवं सिद्धमनुर् मन्त्री प्रयोगान् कर्तुम् अर्हति ॥ ४७ ॥

Historische Vaśīkaraṇa-Anwendungen

Die Anwendungen werden als nichtanleitende Inhaltswiedergaben erschlossen.

9.48

कुर्यात् सर्वजनस्थाने मनोः साध्याभिधानकम् ।
जपे होमे तर्पणे च वशीकरणकर्मणि ॥ ४८ ॥

9.49

ससम्पातं घृतं हुत्वा सहस्रं सप्तवासरम् ।
सम्पाताज्यं तु साध्यस्य प्राशितं वश्यकारकम् ॥ ४९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Eine solche heimliche oder fremdbestimmende Anwendung widerspricht einer heutigen Praxis, die die Selbstbestimmung anderer achtet.

9.50

साध्यनक्षत्रवृक्षेण कुर्यात् साध्याकृतिं शुभाम् ।
तस्याम् असून् प्रतिष्ठाप्य प्राङ्गणे निखनेच् च ताम् ॥ ५० ॥

9.51

तत्रानलं समाधाय रक्तचन्दनसंयुतैः ।
जपापुष्पैर् निशीथिन्यां जुहुयात् सप्तवासरम् ॥ ५१ ॥

9.52

सहस्रं प्रत्यहं पश्चात् तां निष्कास्य सरित्तटे ।
निखनेत् साधकस् तस्य साध्यो दासो भवेद् ध्रुवम् ॥ ५२ ॥

Jyeshthalakshmi

Die Göttin wird im Glanz der aufgehenden Sonne vergegenwärtigt.

9.53

ज्येष्टालक्ष्मीमहामन्त्रः प्रोच्यते धनवृद्धिदः ।
वाग्बीजं भुवनेशानी श्रीर् अनन्तो धलक्ष्मि च ॥ ५३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Ananta bezeichnet den vor dem ausgeschriebenen Wortteil stehenden Vokal. Die gedruckte Verbindung wird als Chiffrenangabe bewahrt.

9.54

स्वयम्भुवं शम्भुजाया ज्येष्ठायै हृदयान्तिकः ।
मनुः सप्तदशार्णोऽस्य मुनिर् ब्रह्मास्य कीर्तितः ॥ ५४ ॥

9.55

छन्दोऽष्टिर् ज्येष्टलक्ष्मीस् तु देवता शक्तिबीजके ।
श्रीमाये मूलतो हस्तौ प्रपूज्याङ्गं समाचरेत् ॥ ५५ ॥

9.56

रामवेदयुगैकत्रिनेत्रार्णैर् मनुसम्भवैः ।
पदानाम् अष्टकं न्यस्येच् छिरो भ्रूमध्यवक्त्रके ॥ ५६ ॥

9.57

हृन्नाभ्याधारके जानुपादयोस् तत्पदोन्मितिः ।
भूचन्द्रैकचतुर्वेदभूमिरामाक्षिवर्णकैः ॥ ५७ ॥

9.58

उद्यद्भास्करसन्निभा स्मितमुखी रक्ताम्बरालेपना ।
सत्कुम्भं धनभाजनं सृणिम् अथो पाशं करैर् बिभ्रती ।
पद्मस्था कमलेक्षणा दृढकुचा सौन्दर्यवारानिधिर् ।
ध्यातव्या सकलाभिलाषफलदा श्रीज्येष्टलक्ष्मीर् इयम् ॥ ५८ ॥

9.59

लक्षं जपेत् पायसेन जुहुयात् तद्दशांशतः ।
आज्याक्तेन यजेत् पीठे वक्ष्यमाणे महाश्रियम् ॥ ५९ ॥

9.60

लोहिताक्षी विरूपा च कराली नीललोहिता ।
सम्पदा वारुणी पुष्टिर् अमोघा विश्वमोहिनी ॥ ६० ॥

9.61

तत्पीठशक्तयः प्रोक्ता दिक्षु मध्ये च ता यजेत् ।
प्रयच्छेद् आसनं तस्यै गायत्र्या वक्ष्यमाणया ॥ ६१ ॥

9.62

प्रणवो रक्तज्येष्ठायै विद्महे पदम् अन्ततः ।
नीलज्येष्ठापदं पश्चाद्धै धीमहि ततः पदम् ॥ ६२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die gedruckte Verbindung paścāddhai ist auffällig. Die Erläuterung versteht nīlajyeṣṭhāyai. Die vollständig ausgeschriebene Kommentarfassung wird nicht stillschweigend zum Grundtext gemacht.

9.63

तन् नो लक्ष्मीः पदं प्रोच्य चोदयाद् इति चोच्चरेत् ।
गायत्र्य् एषा समाख्याता केसरेष्व् अङ्गपूजनम् ॥ ६३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Schlussbitte erbittet Lakshmis Anregung beziehungsweise geistige Führung.

9.64

मातरः पत्रमध्येषु बाह्ये लोकेशहेतयः ।
इत्थं जपादिभिः सिद्धो मनुर् दद्याद् अभीप्सितम् ॥ ६४ ॥

Annada, Bhumi und Shri

Die Bitte um Nahrung verbindet Erde und göttliche Fülle.

9.65

अथान्नदम् अनोर् वक्ष्ये साधनं यः पुरोदितः ।
अन्नपूर्णावृतौ भूमिश्रीयागे द्व्यमाक्षरः ॥ ६५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Zahlenform dvyamākṣaraḥ im Grunddruck ist auffällig; Naukā erläutert ausdrücklich 22 Silben.

9.66

तारभूश्रीपुटो जप्यो मुनिर् अस्य चतुर्मुखः ।
छन्दो निचृतिर् आख्यातं देवते वसुधाश्रियौ ॥ ६६ ॥

9.67

भूबीजं बीजम् अस्योक्तं श्रीबीजं शक्तिर् ईरिता ।
अन्नं महीति हृदयान्नं मे देहि मस्तकम् ॥ ६७ ॥

9.68

शिखात्व् अन्नाधिपतये ममान्नं च प्रदापय ।
वर्मोक्तं स्वाहया चास्त्रम् अङ्गमन्त्रा ध्रुवादिकाः ॥ ६८ ॥

9.69

षड्दीर्घयुग् भूमिश्रीबीजान्ताः परिकीर्तिताः ।
विनेत्रा अपदुग्धाब्धौ स्वर्णद्वीपे तु ते स्मरेत् ॥ ६९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die gedruckte Verbindung apa-dugdhābdhau ist am Wortanschluss auffällig; dugdhābdhau bedeutet eindeutig „im Milchozean“. Der Anga-Nyasa umfasst hier fünf Glieder, da das Augen-Glied entfällt.

9.70

कल्पद्रुमाधो मणिवेदिकायां ।
समास्थिते वस्त्रविभूषणाढ्ये ।
भूमिश्रियौ वाञ्छितवामदक्षे ।
सञ्चिन्तयेद् देवमुनीन्द्रवन्द्ये ॥ ७० ॥

9.71

लक्षम् एकं जपेन् मन्त्रं तद्दशांशं घृतप्लुतैः ।
अन्नैर् हुत्वा यजेत् पीठे वैष्णवे वसुधाश्रियौ ॥ ७१ ॥

9.72

विमलोत्कर्षिणी ज्ञानक्रियायोगाभिधा तथा ।
प्रह्वी सत्या तथेशानानुग्रहापीठशक्तयः ॥ ७२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die redaktionelle Zwischenüberschrift der Druckausgabe spricht von acht Kräften; die Versliste enthält neun. Die Liste des Grundtextes bleibt maßgeblich.

9.73

तारं नमो भगवते विष्णवे सर्ववर्णकाः ।
भूतात्मसंयोगपदं योगपद्मपदं ततः ॥ ७३ ॥

9.74

पीठात्मने नमोऽन्तोऽयं पीठस्य मनुर् ईरितः ।
दद्याद् आसनम् अन्तेन मूलेनावाहनादिकम् ॥ ७४ ॥

9.75

अङ्गानीष्ट्वार्चयेद् दिक्षु भूवह्निजलमारुतान् ।
विवृतिं च प्रतिष्ठां च विद्यां शान्तिं विदिक्षु च ॥ ७५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Grunddruck liest Vivriti; die Hindi-Erklärung nennt Nivritti. Die abweichenden Namen werden nicht stillschweigend vereinheitlicht.

9.76

अष्टशक्तिर् बलाका च विमला कमला तथा ।
वनमाला विभीषा च मालिका शाङ्करी पुनः ॥ ७६ ॥

9.77

पूर्वादिदिक्षु प्रयजेद् अष्टमी वसुमालिका ।
शक्राद्यान् आयुधैर् युक्तान् स्वस्वदिक्षु समर्चयेत् ॥ ७७ ॥

9.78

इत्थं सपरिवारे यो धरालक्ष्म्यौ जपादिभिः ।
आराधयेत् स लभते महतीम् अन्नसम्पदम् ॥ ७८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Saparivāra bezieht sich hier auf das Gefolge der Gottheiten, nicht zwingend auf eine gemeinsame Übung mit der eigenen Familie.

9.79

आज्याक्तैश् च तिलैर् बिल्वसमिद्भिर् जुहुयाच् छ्रिये ।
साज्येन पायसेनापि फलैः पत्रैश् च बिल्वजैः ॥ ७९ ॥

Kubera

Der Herr der Schätze erscheint freundlich lächelnd.

9.80

जपतामुं महामन्त्रं होमः कार्यो दिने दिने ।
दशसङ्ख्यः कुबेरस्य मनुनेध्मैर् वटोद्भवैः ॥ ८० ॥

9.81

तारो वैश्रवणायाग्निप्रियान्तोऽष्टाक्षरो मनुः ॥ ८१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Dieser nummerierte Eintrag besteht aus einem Halbvers.

9.82

होमकाले कुबेरं तु चिन्तयेद् अग्निमध्यगम् ।
धनपूर्णं स्वर्णकुम्भं तथा रत्नकरण्डकम् ॥ ८२ ॥

9.83

हस्ताभ्यां बिभ्रतं खर्वकरपादं च तुन्दिलम् ।
वटाधस्ताद् रत्नपीठोपविष्टं सुस्मिताननम् ॥ ८३ ॥

Pratyangira und die Abwehr von Kritya

Der Text behandelt Schutz vor einem als fremder Schadenszauber gedeuteten Einfluss.

9.84

एवं कृतहुतो मन्त्री लक्ष्म्या जयति वित्तपम् ।
अथ प्रत्यङ्गिरां वक्ष्ये परकृत्याविमर्दिनीम् ॥ ८४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Themenwechsel erfolgt mitten im nummerierten Vers.

9.85

दीर्घेन्दुयुग् मरुद् ब्रह्मा मांसलोहितसंस्थिताम् ।
यन्ति नोऽर्य उच्चार्य क्रूरां कृत्यां समुच्चरेत् ॥ ८५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Es handelt sich um die chiffrierte Darstellung einer gegen Kritya gerichteten Formel. Die zusammengezogenen Lautangaben sind keine gewöhnliche fortlaufende Sanskritprosa.

9.86

वधूम् इव पदं पश्चात् तान् ब्रह्मान्ते सदीर्घणः ।
अप निर्णुदस् इत्य् अन्ते प्रत्यक् कर्तारम् ऋच्छतु ॥ ८६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der ausgeschriebene Schluss besagt, dass [der Schadenszauber] zu seinem Urheber zurückkehren soll. Die Druckform tān ist gegenüber dem erläuterten tām auffällig.

9.87

तारमायापुटो मन्त्रः स्यात् सप्तत्रिंशदक्षरः ।
ब्रह्मानुष्टुब् मुनिश् छन्दो देवी प्रत्यङ्गिरेरिता ॥ ८७ ॥

9.88

बीजशक्ती तारमाये कृत्यानाशे नियोजनम् ।
अष्टभिस् तोयनिधिभिर् युगैर् वेदैश् च पञ्चभिः ॥ ८८ ॥

9.89

वसुभिर् मन्त्रजैर् वर्णैर् दीर्घयुक्पार्वतीपरैः ।
प्रणवाद्यैः षडङ्गानि कल्पयेज् जातिसंयुतैः ॥ ८९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Gruppen ergeben 33 Silben des inneren Formeltextes; der zuvor genannte Umfang von 37 zählt die vier einrahmenden Bijas mit.

9.90

शिरोभ्रूमध्यवक्त्रेषु कण्ठे बाहुद्वये हृदि ।
नाभाव् ऊर्वोर् जानुनोश् च पदानि पदयोर् न्यसेत् ।
चतुर्दश क्रमान् मन्त्री तारमायापुटान्य् अपि ॥ ९० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Druckausgabe setzt die Nummer 90 nach dem zweiten Halbvers. Der anschließende unnummerierte Halbvers vervollständigt die Anweisung und wird hier unter derselben Nummer mitgeführt.

9.91

आशाम्बरा मुक्तकचा घनच्छविर् ।
ध्येया सचर्मासिकराहिभूषणा ।
दंष्ट्रोग्रवक्त्रा ग्रसिताहितान्वया ।
प्रत्यङ्गिरा शङ्करतेजसेरिता ॥ ९१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Āśāmbarā bedeutet unbekleidet beziehungsweise von den Himmelsrichtungen bekleidet. Die aggressive Bildsprache gehört zur historischen Schutzgöttin.

9.92

ध्यायन्न् एवं जपेन् मन्त्रम् अयुतं तद्दशांशतः ।
अपामार्गैर् अथराज्याज्यहविर्भिर् जुहुयात् ततः ॥ ९२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die gedruckte Verbindung nach apāmārgaiḥ ist gedrängt; rāji bezeichnet Senf. Der Vers gehört zur historischen Schutzzeremonie.

9.93

अन्नपूर्णासने चार्चेद् अङ्गलोकेश्वरायुधैः ।
एवं सिद्धमनुर् मन्त्री प्रयोगेषु शतं जपेत् ॥ ९३ ॥

9.94

जुहुयाच् च शतं दिक्षु दशमन्त्रैर् हरेद् बलिम् ।
यो मे पूर्वगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा ॥ ९४ ॥

9.95

इन्द्रस् तं देव उच्चार्य राजान्ते भञ्जयत्व् इति ।
अञ्जयत्व् इति चोच्चार्य मोहयत्व् इति चोच्चरेत् ॥ ९५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Formel richtet die zerstörenden beziehungsweise verwirrenden Verben gegen das herangetragene Übel. Die Stelle steht im historischen Kritya-Abwehrzusammenhang.

9.96

नाशयतु पदं पश्चान् मारयत्व् इत्य् अतो बलिम् ।
तस्मै प्रयच्छतु कृतं ममान्ते च शिवं मम ॥ ९६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Wortlaut enthält ausdrücklich das Verb „töten“. Er wird als historischer Formelbestand dokumentiert und nicht als heutiges Gebet gegen Menschen empfohlen.

9.97

शान्तिः स्वस्त्ययनं चास्तु बलिमन्त्र उदाहृतः ।
प्रणवाद्योऽष्टषष्ट्यर्णस् तेनैव वितरेद् बलिम् ॥ ९७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Schluss bittet um Frieden und Wohlergehen für den Verehrer. Er steht neben der aggressiven Abwehrsprache der vorausgehenden Zeilen.

9.98

अस्मिन् मन्त्रे पूर्वपदस्थानेऽग्न्यादिपदं वदेत् ।
अग्निर् इत्यादि च पठेद् इन्द्र इत्यादिके स्थले ॥ ९८ ॥

9.99

एवं तु दशमन्त्राः स्युस् तैस् तत्तद्दिग्बलिं हरेत् ।
इत्थं कृते शत्रुकृता कृत्या क्षिप्रं विनश्यति ॥ ९९ ॥

Der Pratyangira-Malamantra

Die lange Formel ist durch ausgesprochene und chiffrierte Bestandteile dargestellt.

9.100

अथ प्रत्यङ्गिरामालामन्त्रसिद्धिः प्रकीर्त्यते ।
तारो मायानभः कृष्णवाससे शतवर्णकाः ॥ १०० ॥

9.101

सहस्रहिंसिनिपदं सहस्रवदने पुनः ।
महाबले पदं पश्चाद् उच्चरेद् अपराजिते ॥ १०१ ॥

9.102

प्रत्यङ्गिरे परसैन्यपरकर्मसदृज् जलम् ।
ध्वंसिनि परमन्त्रोत्सादिनि सर्वपदं ततः ॥ १०२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Formel richtet sich gegen fremde Heere, fremde Ritualhandlungen und fremde Mantras. Die Chiffre Jala mit Drik ergänzt die folgende Wortbildung.

9.103

भूतान्ते दमनि प्रान्ते सर्वदेवान् समुच्चरेत् ।
बन्धयुग्मं सर्वविद्याश् छिन्धियुक् क्षोभयेद्वयम् ॥ १०३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Verben bezeichnen Binden, Zerschneiden und Aufwühlen. Die Abwehrsprache wird nicht in eine harmlose moderne Affirmation umgeschrieben.

9.104

परयन्त्राणि सङ्कीर्त्य स्फोटयद्वितयं पठेत् ।
सर्वान्ते शृङ्खला उक्त्वा त्रोटयद्वितयं ज्वलत् ॥ १०४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Anweisung nennt ausdrücklich die zweimalige Wiederholung von sphoṭaya und troṭaya.

9.105

ज्वालाजिह्वे करालान्ते वदने प्रत्यम् उच्चरेत् ।
गिरे मायानमोऽन्तोऽयं शरसूर्याक्षरो मनुः ॥ १०५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Zahl wird durch śara und sūrya ausgedrückt und von Naukā als 125 erläutert.

9.106

ऋष्यादिकं पूर्वम् उक्तं मायया स्यात् षडङ्गकम् ।
ध्यायेत् प्रत्यङ्गिरां देवीं सर्वशत्रुविनाशिनीम् ॥ १०६ ॥

9.107

सिंहारूढातिकृष्णां त्रिभुवनभयकृद्रूपम् उग्रं वहन्ती ।
ज्वालावक्त्रा वसाना नववसनयुगं नीलमण्याभकान्तिः ।
शूलं खड्गं वहन्ती निजकरयुगले भक्तरक्षैकदक्षा ।
सेयं प्रत्यङ्गिरा संक्षपयतु रिपुभिर् निर्मितं वोऽभिचारम् ॥ १०७ ॥

9.108

अयुतं प्रजपेन् मन्त्रं सहस्रं तिलराजिकाः ।
हुत्वा सिद्धमनुं मन्त्री प्रयोगेषु शतं जपेत् ॥ १०८ ॥

9.109

ग्रहभूतादिकाविष्टं सिञ्चेन् मन्त्रजपज्जलैः ।
विनाशयेत् परकृतं यन्त्रमन्त्रादिकर्मणाम् ॥ १०९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Dies dokumentiert eine historische Besessenheits- und Schutzvorstellung; daraus folgt keine Aussage über die Behandlung von Erkrankungen.

Die sechs großen Naturmächte

Berg, Ozean, Feuer, Wind, Erde und Himmel werden als Gottheiten vergegenwärtigt.

9.110

मन्त्रं विरोधिशमकं प्रवक्ष्ये षोडशाक्षरम् ।
प्रणवः केशवः सेन्दुर् वर्गाद्याः पञ्च सेन्दवः ॥ ११० ॥

9.111

वियच् चन्द्रान्वितं रान्त सद्योजातः शशाङ्कयुक् ।
मायात्रिकर्णचन्द्राढ्यो भृगुः सर्गो वर्मफट् ॥ १११ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Druck verbindet rānta und sadyojātaḥ gedrängt. Die Lautchiffren werden nicht durch eine spekulative Rezitationsform ersetzt.

9.112

स्वाहान्तः षोडशार्णोऽयं मन्त्रः शत्रुविनाशनः ।
विधाताष्टिर् ऋषिश् छन्दः पर्वताब्ध्यग्निवायवः ॥ ११२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Gottheitenliste setzt sich im folgenden Vers mit Erde und Raum fort.

9.113

धराकाशौ महापूर्वा देवताः परिकीर्तिताः ।
हुं बीजं पार्वतीशक्तिर् मायया तु षडङ्गकम् ॥ ११३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Mit dem vorausgehenden Vers ergibt sich die Reihe Mahaparvata, Mahasamudra, Mahagni, Mahavayu, Mahadhara und Mahakasha.

9.114

नानारत्नार्चिराक्रान्तं वृक्षाम्भः स्वर्णैर् युतम् ।
व्याघ्रादिपशुभिर् व्याप्तं सानुयुक्तं गिरिं स्मरेत् ॥ ११४ ॥

9.115

मत्स्यकूर्मादिबीजाढ्यं नवरत्नसमन्वितम् ।
घनच्छायं सकल्लोलम् अकूपारं विचिन्तयेत् ॥ ११५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Grunddruck hat bījāḍhyam; dem Zusammenhang nach sind die im Meer lebenden Wesen gemeint. Akūpāra bezeichnet den Ozean.

9.116

ज्वालावतीसमाक्रान्तं जगत्त्रितयम् अद्भुतम् ।
पीतवर्णं महावह्निं संस्मरेच् छत्रुशान्तये ॥ ११६ ॥

9.117

धरासमुत्थरेण्वोघमलिनं रुद्धभूदिवम् ।
पवनं संस्मरेद् विश्वजीवनं प्राणरूपतः ॥ ११७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die lebensspendende Kraft des Prana wird hier ausdrücklich genannt, steht aber innerhalb einer historischen Ritualbeschreibung.

9.118

नदीपर्वतवृक्षादिफलितग्रामसङ्कुला ।
आधारभूता जगतो ध्येया पृथ्वीह मन्त्रिणा ॥ ११८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Verbindung phalitagrāma ist im Druck gedrängt; die Aussage schildert die bewohnte, vielfältige Erde.

9.119

सूर्यादिग्रहनक्षत्रकालचक्रसमन्वितम् ।
निर्मलं गगनं ध्यायेत् प्राणिनाम् आश्रयप्रदम् ॥ ११९ ॥

9.120

एवं षड्देवता ध्यात्वा सहस्राणि तु षोडश ।
जपेन् मन्त्रं दशांशेन षड्द्रव्यैर् होमम् आचरेत् ॥ १२० ॥

9.121

व्रीहयस् तण्डुला आज्यं सर्षपाश् च यवास् तिलाः ।
एतैर् हुत्वा यथाभागं पीठे पूर्वोदिते यजेत् ॥ १२१ ॥

9.122

अङ्गदिक्पालवज्राद्यैर् एवं सिद्धो भवेन् मनुः ।
शत्रूपद्रवम् आपन्नो युञ्ज्यात् तन्नाशाये मनुम् ॥ १२२ ॥

Aggressive Anwendungen und abschließende Reinigung

Der Text lehrt ausdrücklich Māraṇa und schließt mit einer Reinigungs- beziehungsweise Sühneanweisung. Diese Anwendungen sind keine moderne Praxisempfehlung.

9.123

अकारं पर्वताकारं धावन्तं शत्रुसम्मुखम् ।
पतनोन्मुखम् अत्युग्रं प्राच्यां दिशि विचिन्तयेत् ॥ १२३ ॥

9.124

ककारं क्षुब्धकल्लोलं प्लाविताखिलभूतलम् ।
समुद्ररूपिणं भीमं प्रतीच्यां दिशि संस्मरेत् ॥ १२४ ॥

9.125

वर्णं तद् अग्रिमं ज्वालासङ्घव्याप्तनभस्तलम् ।
याम्येऽरब्धजगद्दाहं स्मरेत् प्रलयपावकम् ॥ १२५ ॥

9.126

तृतीयवर्गप्रथमं प्रकम्पितजगत्त्रयम् ।
युगान्तपवनाकारम् उत्तरस्यां दिशि स्मरेत् ॥ १२६ ॥

9.127

तुरीयपञ्चमाद्यार्णौ पृथ्वीगगनरूपिणौ ।
शत्रुवर्गं बाधमानौ चिन्तयेन् नियतात्मवान् ॥ १२७ ॥

9.128

तद् अग्रिमं वर्णयुगं शत्रोर् निःश्वासपद्धतिम् ।
निरुन्धानं स्मरेन् मन्त्री विदधद् रिपुम् आकुलम् ॥ १२८ ॥

9.129

मायादिवर्णत्रितयं शत्रोर् नेत्रश्रुतीमुखम् ।
प्रत्येकं तु निरुन्धानं चिन्तयेत् साधकोत्तमः ॥ १२९ ॥

9.130

वर्मसङ्क्षोभितं त्व् अस्त्रं रिपोर् आधारदेशतः ।
उत्थाप्य वह्निं तद्देहं प्रदहन्तम् अनुस्मरेत् ॥ १३० ॥

9.131

एवं वर्णान् स्मरन् मन्त्री जपेन् मन्त्रं सहस्रकम् ।
मण्डलत्रितयाद् अर्वाङ् मारयत्य् एव विद्विषम् ॥ १३१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Stelle gehört zu Māraṇa. Die behauptete Wirkung ist weder nachgewiesen noch eine spirituelle Empfehlung dieser Ausgabe.

9.132

एवं यः कुरुते कर्म प्राणायामजपादिभिः ।
संशोधयित्वा स्वात्मानं स्वरक्षायै हरिं स्मरेत् ॥ १३२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā bezeichnet die Stelle ausdrücklich als Sühneanweisung für denjenigen, der Māraṇa vollzieht. Sie wird nicht als nachträgliche Rechtfertigung von Schädigung verstanden.

Kolophon des Taraṅga 9

इति श्रीमन्महीधरविरचिते मन्त्रमहोदधाव् अन्नपूर्णादिमन्त्रप्रकाशनं नाम नवमस् तरङ्गः ॥ ९ ॥

Textgrundlage dieses Taraṅga: Sanskrit-Grundtext der verwendeten Ausgabe, Sanskrit-Grundtext, PDF-Seiten 299–333, gedruckte Seiten 249–283. 9.27 überspannt eine Seitengrenze; 9.81 ist ein Halbvers, 9.90 enthält einen zusätzlichen, nach der Versnummer gedruckten Halbvers. Naukā und Hindi-Erklärung bleiben vom Grundtext getrennt.. Naukā und die Hindi-Erklärung bleiben vom Grundtext getrennt.

Taraṅga 10 – Bagalamukhi, Svapnavarahi und Vartali

Der zehnte Taraṅga erschließt mehrere machtvolle Formen der Devi. Seine Meditationsbilder verbinden Glanz und Schönheit mit schreckenerregenden Attributen. Zugleich überliefert das Kapitel zahlreiche historische Stambhana- und Abhicara-Anwendungen. Diese dürfen nicht mit den heutigen Anregungen zu Japa, Hingabe und innerer Sammlung verwechselt werden. Ein wichtiger innerer Abschluss der Puja erscheint in 10.105: Nach Verehrung, Lobpreis und Verneigung wird die Gottheit in das eigene Selbst zurückgenommen.

Bagalamukhi – Mantra und Meditation

Die Laute des Mantras werden teils ausdrücklich genannt, teils chiffriert bezeichnet.

10.1

अथ प्रवक्ष्ये शत्रूणां स्तम्भिनी बगलामुखी ।
प्रणवो गगनं पृथ्वीशान्तिबिन्दुयुतं बग ॥ १ ॥

10.2

लामुखाक्षो गदी सर्वं दुष्टानां वाहलीन्दुयुक् ।
मुखपदं स्तम्भयान्ते जिह्वां कीलय वर्णकाः ॥ २ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Formel enthält die Aufforderung, Rede und Zunge der als feindlich geltenden Personen zu hemmen. Ihre chiffrierte Gestalt wird beibehalten.

10.3

बुद्धिं विनाशयान्ते तु बीजं तारोऽग्निसुन्दरी ।
षट्त्रिंशदक्षरो मन्त्रो नारदो मुनिर् अस्य तु ॥ ३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der ausgeschriebene Gebetsteil fordert ausdrücklich die Zerstörung der Einsicht beziehungsweise des Verstandes [der Gegner]. Er wird nicht als Empfehlung für heutige Beziehungen verstanden.

10.4

छन्दोऽपि बृहती ज्ञेयं देवता बगलामुखी ।
नेत्राक्षिसायकनवपञ्चकाभ्रैर् अङ्गकम् ॥ ४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Zahlenchiffren ergeben 36 Silben; Akshi bezeichnet in dieser Reihe fünf, wie Naukā ausdrücklich erläutert.

10.5

सौवर्णासनसंस्थितां त्रिनयनां पीतांशुकोल्लासिनीं ।
हेमाभाङ्गरुचिं शशाङ्कमुकुटां सच्चम्पकस्रग्युताम् ।
हस्तैर् मुद्गरपाशवज्ररसनाः सम्बिभ्रतीं भूषणैर् ।
व्याप्ताङ्गीं बगलामुखीं त्रिजगतां संस्तम्भिनीं चिन्तयेत् ॥ ५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā ordnet Hammer und Vajra den rechten, Schlinge und die Zunge des Gegners den linken Händen zu. Diese Ikonographie ist eine historische Darstellung von Stambhana.

10.6

एवं ध्यात्वा जपेल् लक्षम् अयुतं चम्पकोद्भवैः ।
कुसुमैर् जुहुयात् पीठे पूर्वोक्ते पूजयेद् इमाम् ॥ ६ ॥

10.7

चन्दनागुरुचन्द्राद्यैः पूजार्थं यन्त्रम् आलिखेत् ।
त्रिकोणषड्दलाष्टास्रषोडशारधरापुरम् ॥ ७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Grunddruck nennt ṣaḍdala und aṣṭāsra; die folgende Verehrungsanweisung spricht von sechs Ecken und acht Blättern. Diese geometrische Abweichung bleibt sichtbar.

10.8

मध्ये सम्पूजयेद् देवीं कोणे सत्त्वादिकान् गुणान् ।
षट्कोणेषु षडङ्गानि मातृभैरवसंयुताः ॥ ८ ॥

10.9

सम्पूज्याष्टदले पद्मे षोडशारे यजेद् इमाः ।
मङ्गला स्तम्भिनी चैव जृम्भिणी मोहिनी तथा ॥ ९ ॥

10.10

वश्याचला बलाका च भूधरा कल्मषाभिधा ।
धात्री च कलना कालकर्षिणी भ्रामिकापि च ॥ १० ॥

10.11

मन्दगमना च भोगस्था भाविका षोडशी स्मृता ।
भूगृहस्य चतुर्दिक्षु पूर्वादिक्षु यजेत् क्रमात् ॥ ११ ॥

10.12

गणेशं बटुकं चापि योगिनीं क्षेत्रपालकम् ।
इन्द्रादींश् च ततो बाह्ये निजायुधसमन्वितान् ॥ १२ ॥

10.13

इत्थं सिद्धमनुर् मन्त्री स्तम्भयेद् देवतादिकान् ।
पीतवस्त्रस् तदासीनः पीतमाल्यानुलेपनः ॥ १३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers steht auf PDF-Seite 336, der zweite auf 338; 337 enthält die dazwischen gedruckte Erläuterung.

10.14

पीतपुष्पैर् यजेद् देवीं हरिद्रोत्थस्रजा जपन् ।
पीतां ध्यायन् भगवतीं प्रयोगेष्व् अयुतं जपेत् ॥ १४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die wiederkehrende Farbe Gelb verbindet Gewand, Blumen, Salbung, Mala und Meditationsbild zu einer einheitlichen Ritualgestaltung.

Historische Anwendungen von Stambhana

Schädigende oder medizinisch unhaltbare Anwendungen werden als solche gekennzeichnet.

10.15

त्रिमध्वक्ततिलैर् होमो नृणां वश्यकरो मतः ।
मधुरत्रयाक्तैः स्याद् आकर्षो लवणैर् ध्रुवम् ॥ १५ ॥

10.16

तैलाभ्यक्तैर् निम्बपत्रैर् होमो विद्वेषकारकः ।
ताललोणहरिद्राभिर् द्विषां संस्तम्भनं भवेत् ॥ १६ ॥

10.17

अङ्गारधूमं राजीश् च माहिषं गुग्गुलुं निशि ।
श्मशानपावके हुत्वा नाशयेद् अचिराद् अरीन् ॥ १७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Anwendung gehört zur historischen Schädigungsritualistik.

10.18

गरुतो गृध्रकाकानां कटुतैलं विभीतकम् ।
गृहधूमं चितावह्नौ हुत्वा प्रोच्चाटयेद् रिपून् ॥ १८ ॥

10.19

दूर्वागुडूचीलाजान् यो मधुरत्रयान्वितान् ।
जुहोति सोऽखिलान् रोगाञ् छमयेद् दर्शनाद् अपि ॥ १९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Eine historische Heilverheißung, keine belegte medizinische Wirkung.

10.20

पर्वताग्रे महारण्ये नदीसङ्गे शिवालये ।
ब्रह्मचर्यव्रतो लक्षं जपेद् अखिलसिद्धये ॥ २० ॥

10.21

एकवर्णगवीदुग्धं शर्करामधुसंयुतम् ।
त्रिशतं मन्त्रितं पीतं हन्याद् विषपराभवम् ॥ २१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Dies ist keine verlässliche Behandlung einer Vergiftung.

10.22

श्वेतपालाशकाष्ठेन रचिते रम्यपादुके ।
अलक्तरञ्जिते लक्षं मन्त्रयेन् मनुनामुना ॥ २२ ॥

10.23

तदारूढः पुमान् गच्छेत् क्षणेन शतयोजनम् ।
पारदं च शिलां तालपिष्टं मधुसमन्वितम् ॥ २३ ॥

10.24

मनुना मन्त्रयेल् लक्षं लिप्तेनाखिलां तनुम् ।
अदृश्यः स्यान् नृणाम् एष आश्चर्यं दर्शयामि किम् ॥ २४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Stoffe und Wirkungsbehauptungen werden historisch dokumentiert; eine Anwendung wird nicht empfohlen.

10.25

षट्कोणे विलिखेद् बीजं साध्यनामान्वितं मनोः ।
हरितालनिशाचूर्णैर् उन्मत्तरससंयुतैः ॥ २५ ॥

10.26

शेषाक्षरैः समावीतं धरागेहविराजितम् ।
तद् यन्त्रं स्थापितप्राणं पीतसूत्रेण वेष्टयेत् ॥ २६ ॥

10.27

आम्यत् कुलालचक्रस्थां गृहीत्वा मृत्तिकां तया ।
रचयेद् वृषभं रम्यं यन्त्रं तन्मध्यतः क्षिपेत् ॥ २७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Druckform āmyat ist auffällig; gemeint ist Ton von der sich drehenden Töpferscheibe.

10.28

हरितालेन संलिप्य वृषं प्रत्यहम् अर्चयेत् ।
स्तम्भयेद् द्विषां वाचं गतिं कार्यपरम्पराम् ॥ २८ ॥

10.29

आदाय वामहस्तेन प्रेतभूमिस्थखर्परम् ।
अङ्गारेण चितास्थेन तत्र यन्त्रं समालिखेत् ॥ २९ ॥

10.30

मन्त्रितं निहितं भूमौ रिपूणां स्तम्भयेद् गतिम् ।
प्रेतवस्त्रे लिखेद् यन्त्रम् अङ्गारेणैव तत् पुनः ॥ ३० ॥

10.31

मण्डूकवदने न्यस्येत् पीतवस्त्रेण वेष्टितम् ।
पूजितं पीतपुष्पैस् तद् वाचं संस्तम्भयेद् द्विषाम् ॥ ३१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Anwendung instrumentalisiert ein Tier und wird nicht als heutige Praxis empfohlen.

10.32

यद् भूमौ भविता दिव्यं तत्र यन्त्रं समालिखेत् ।
मार्जितं तद् वृषापत्रैर् दिव्यस्तम्भनकृद् भवेत् ॥ ३२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Divya bezeichnet hier ein Gottesurteil beziehungsweise eine Ordalhandlung. Naukā erklärt Vṛṣā als Atarushaka.

10.33

इन्द्रवारुणिकामूलं सप्तधा मनुमन्त्रितम् ।
क्षिप्तं जले दिव्यकृतौ जलस्तम्भनकारकम् ॥ ३३ ॥

10.34

किं भूरिणा साधकेन मन्त्रः सम्यग् उपासितः ।
शत्रूणां गतिबुद्ध्यादेः स्तम्भनो नात्र संशयः ॥ ३४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die apodiktische Wirkungsaussage gehört zum Original. Diese Ausgabe übernimmt sie nicht als erwiesene Tatsache.

Svapnavarahi

Die ebergesichtige Göttin ist hier mit Traumoffenbarung verbunden.

10.35

उच्यते स्वप्नवाराही जनतावशकारिणी ।
वेदादिबीजं माया च हृद् दीर्घौ जलपावकौ ॥ ३५ ॥

10.36

खं सदृक् सद्ययुग् मेधा रे स्वप्नं सर्गिणौ च ठौ ।
कृशानुवल्लभान्तोऽयं मन्त्रः पञ्चदशाक्षरः ॥ ३६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Worttrennung kṛśānuvallabhānto ’yam bedeutet: „dieser, mit Krishanuvallabha endende [Mantra]“. Die chiffriert genannten Laute werden nicht frei ergänzt.

10.37

ईश्वरो जगती स्वप्नवाराही मुनिपूर्वकाः ।
तारो बीजं च हृल्लेखाशक्तिष्ठौ कीलकं मतम् ॥ ३७ ॥

10.38

द्विपञ्चनेत्रहस्ताक्षियुग्मार्णैर् अङ्गकं मनोः ।
पादलिङ्गकटीकण्ठगण्डाक्षिश्रुतिनासिके ।
विन्यस्य मन्त्रजान् वर्णांश् चिन्तयेत् परदेवताम् ॥ ३८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Dieser nummerierte Eintrag umfasst drei Halbverse. Naukā nennt zusätzlich den Kopf und erläutert an Geschlecht, Kehle und Kopf jeweils einen Laut, an den übrigen Stellen zwei.

10.39

मेघश्यामरुचिं मनोहरकुचां नेत्रत्रयोद्भासितां ।
कोलास्यां शशिशेखराम् अचलया दंष्ट्रातले शोभिनीम् ।
बिभ्राणां स्वकराम्बुजैर् असिलतां चर्मापि पाशं सृणिं ।
वाराहीम् अनुचिन्तयेद् धयवरारूढां शुभालङ्कृतिम् ॥ ३९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Grunddruck liest dhayavara; dem Sinn und der Ikonographie der vorliegenden Erklärung nach ist hayavara, ein edles Pferd, gemeint. Naukā erläutert Achala hier als die Erde.

10.40

लक्षं जपेद् दशांशेन नीलपद्मैस् तिलैः शुभैः ।
जुहुयात् पूर्वसम्प्रोक्ते पीठे सम्पूजयेद् इमाम् ॥ ४० ॥

10.41

त्रिकोणे तां समाराध्य षट्कोणेष्व् अङ्गदेवताः ।
षोडशारे यजेच् छक्तीर् वक्ष्यमाणास् तु षोडश ॥ ४१ ॥

10.42

उच्चाटनी तदीशी च शोषणी शोषणीश्वरी ।
मारणी मारणीशी च भीषणी भीषणीश्वरी ॥ ४२ ॥

10.43

त्रासनी त्रासनीशी च कम्पनी कम्पनीश्वरी ।
आज्ञाविवर्तिनी पश्चाद् आज्ञाविवर्तिनीश्वरी ॥ ४३ ॥

10.44

वस्तुजातेश्वरी चाथ सर्वसम्पादनीश्वरी ।
एताः पूज्याश् चतुर्थ्यन्ताः प्रणवाद्या नमोऽन्विताः ॥ ४४ ॥

10.45

यजेद् अष्टदले पद्मे मातृभैरवसंयुताः ।
लोकपालान् दशदले द्वितीये हेतिसंयुतान् ॥ ४५ ॥

10.46

एवं सिद्धं मनुं मन्त्री काम्यकर्मणि योजयेत् ।
तर्पयेन् नारिकेलोत्थैर् जलैस् तीर्थोद्भवैर् अपि ॥ ४६ ॥

Ehrung von Frauen und anschließende Beeinflussungsrituale

Der Text verbindet unterschiedliche Ziele; sie werden in der Erklärung auseinandergehalten.

10.47

मानयेत् तरुणीवर्गान् सर्वकामार्थसिद्धये ।
कृष्णपक्षाष्टमीधर्षे भूताहे वा कृतव्रतः ॥ ४७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers nennt die Ehrung von Frauen. Der zweite leitet eine historische Beeinflussungsanwendung ein; die Druckfolge aṣṭamīdharṣe ist sprachlich auffällig.

10.48

चतुष्पथान् नदीकूलद्वयात् कौलालवेश्मनः ।
मृदम् आनीय धत्तूररससंयुक्तया तया ॥ ४८ ॥

10.49

रचयेत् पुतलीं रम्यां साध्यासुस्थापनान्विताम् ।
ततः प्रेताम्बरे यन्त्रं नृकाकाजासृजा लिखेत् ॥ ४९ ॥

10.50

चिताङ्गारयुजा योनिं षट्कोणं भूपुरान्वितम् ।
तदन्तर्मन्त्रम् आलिख्य वेष्टयेन् मनुनामुना ॥ ५० ॥

10.51

साध्यम् उच्चाटययुगं शोषयद्वितयं ततः ।
मारयद्वितयं चाथ भीषयद्वितयं ततः ॥ ५१ ॥

10.52

नाशयद्वितयं पश्चाच् छिरः कम्पय युग्मकम् ।
ममाज्ञावर्तिनं पश्चात् कुरु सर्वाभिमर्णकाः ॥ ५२ ॥

10.53

तवस्तुजातं शब्दान्ते सम्पादययुगं ततः ।
सर्वं कुरु युगं स्वाहा मुनिसप्ताक्षरो मनुः ॥ ५३ ॥

10.54

अनेन वेष्टितं यन्त्रं कृतं देवीप्रतिष्ठितम् ।
पुतल्या हृदि विन्यस्य यजेताम् उक्तमार्गतः ॥ ५४ ॥

10.55a

तदग्रे प्रजपेन् मन्त्रं रात्राव् एकान्तम् आश्रितः ।
सहस्रं साष्टकं भूयः पूजयेतां समाहितः ॥ ५५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Grunddruck nummeriert diesen und den folgenden Vers beide mit 55. Zur Unterscheidung stehen hier 55a und 55b. Danach folgt im Druck 56 und anschließend 58; eine Nummer 57 ist nicht vorhanden.

10.55b

एवं कृते नरा नार्यो राजानो राजवल्लभाः ।
सिंहा गजा मृगाः क्रूरा भवेयुर् वशगा ध्रुवम् ॥ ५५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Behauptung einer umfassenden Beeinflussungswirkung; keine moderne Praxisempfehlung. Im Grunddruck die zweite Nummer 55.

10.56

चित्ते ध्यात्वा निजं कार्यं शयीत विजने व्रती ।
यथा भावि तथा देवी स्वप्ने वदति मन्त्रिणे ॥ ५६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Im Grunddruck Nummer 56, gefolgt von 58. Die Aussage gehört zur Tradition der Traumoffenbarung und ist keine verlässliche Zukunftsprognose.

Das große Yantra

Die Verehrung entfaltet sich in konzentrisch angeordneten Gottheitenkreisen.

10.58

अथैतस्या महायन्त्रं प्रवक्ष्ये सिद्धिदं नृणाम् ।
कृत्वा त्रिकोणं षट्कोणं षोडशारं वसुच्छदम् ॥ ५८ ॥

10.59

दशारद्वितयं पञ्चदशास्रं भूपुरद्वयम् ।
त्रिकोणे कामबीजस्थं वाग्भवं विलिखेत् पुनः ॥ ५९ ॥

10.60

षट्सु कोणेषु वाग्बीजं पाशं मायां सृणिं श्रियम् ।
दीर्घं च कवचं पश्चाद् विलिखेत् षोडशच्छदे ॥ ६० ॥

10.61

शक्तीः षोडश पूर्वोक्ता ब्राह्म्याद्या अष्टपत्रके ।
भैरवैः संयुता न्यस्येद् दशारे दिक्पतीन् क्रमात् ॥ ६१ ॥

10.62

स्वस्वबीजादिकान् बीजसमूहः कथ्यतेऽधुना ।
मांसं रक्तं विषं मेरुर् जलं वायुर् भृगुर् वियत् ॥ ६२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Hier sind die Wörter Chiffren für Laute, keine Liste darzubringender Stoffe.

10.63

एतानि शशियुक्तानि पाशो मायान्तिमा मता ।
वज्राद्यान् विलिखेत् सम्यक् पङ्क्तिपत्रे द्वितीयके ॥ ६३ ॥

10.64

तिथिपत्रे मूलवर्णान् गायत्र्यर्णैः प्रवेष्टयेत् ।
वाग्भवानि विलिखेद् भूमि मन्दिरद्वितयाश्रिषु ॥ ६४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā bestimmt Gāyatrī hier als die vedische Gayatri.

10.65

भूर्जादौ यन्त्रम् आलिख्य जपं सम्पातसाधितम् ।
बाह्वादौ विधृतं दद्यान् नृणां कीर्तिं धनं सुखम् ॥ ६५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Druck bietet japaṃ; der Satz beschreibt die rituelle Vollendung eines Amuletts. Die Wirkungen sind Verheißungen des Textes.

Vartali – Mantra und Gottesgestalt

Der Mantra steht in chiffrierter Form; der Dhyana-Vers 10.74 zeigt zugleich Furchtlosigkeit und Segen.

10.66

बहुना किम् इहोक्तेन वाराहीष्टं प्रयच्छति ।
वाग्बीजपुटिता भूमिर् नमोऽन्ते भगवत्य् अथ ॥ ६६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Themenwechsel zum Vartali-Mantra liegt innerhalb dieses Verses.

10.67

वार्तालिवरा गगनं सदृग् वाराहि वा पदम् ।
राहमुखि ततो बीजत्रयं पूर्वोदितं वदेत् ॥ ६७ ॥

10.68

अन्धे अन्धिनि हृदयं रुन्धे रुन्धिनि हृत् तथा ।
जम्भे जम्भिनि हृत् पश्चान् मोहे मोहिनि हृत् पुनः ॥ ६८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Hṛdaya und Hṛt sind hier Chiffren für namaḥ, wie Naukā erläutert.

10.69

स्तम्भे स्तम्भिनि हार्दान्ते पुनर् बीजत्रयं वदेत् ।
सर्वदुष्टप्रदुष्टानां सर्वेषां सर्ववाक्पदम् ॥ ६९ ॥

10.70

चित्तचक्षुर्मुखगतिजिह्वास्तम्भं कुरुद्वयम् ।
शीघ्रं वश्यं कुरुद्वन्द्वं त्रिबीजीठचतुष्टयम् ॥ ७० ॥

10.71

सर्गाढ्यं वर्मफट् स्वाहा वेदरुद्राक्षरो मनुः ।
प्रणवादिर् मुनिश् छन्दः शिवोऽतिजगती तथा ॥ ७१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā löst die Zahlchiffre ausdrücklich als 114 auf.

10.72

वार्ताली देवता प्रोक्ता वार्ताली हृदयं स्मृतम् ।
वाराहीति शिरः प्रोक्तं शिखावराहमुख्य् अपि ॥ ७२ ॥

10.73

अन्धे अन्धिनि वर्मोक्तं रुन्धे रुन्धिनि नेत्रकम् ।
जम्भे जम्भिनि चास्त्रं स्यात् ततो ध्यायेत् तु देवताम् ॥ ७३ ॥

10.74

रक्ताम्भोरुहकर्णिकोपरिगते शावासने संस्थितां ।
मुण्डस्रग्परिराजमानहृदयां नीलाश्मसद्रोचिषम् ।
हस्ताब्जैर् मुसलं हलाभयवरान् सम्बिभ्रतीं सत्कुचां ।
वार्तालीम् अरुणाम्बरां त्रिनयनां वन्दे वराहाननाम् ॥ ७४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die schreckenerregenden Attribute stehen neben Abhaya und Vara: Furchtlosigkeit und Segen sind ausdrücklich Bestandteile des Meditationsbildes.

10.75

तत्सप्तदशसाहस्रं प्रजपेत् तद्दशांशतः ।
तिलैर् बन्धूककुसुमैर् जुहुयान् मधुराञ्चितैः ॥ ७५ ॥

10.76

पूजायन्त्रम् अथो वक्ष्ये जपादिनवशक्तिकम् ।
स्वर्णे रूप्ये तथा ताम्रे भूर्जपत्रेऽथ दारुणि ॥ ७६ ॥

10.77

लिखेद् गोरोचनारात्रिचन्द्रागुरुकुङ्कुमैः ।
योनिपञ्चास्रषट्कोणाष्टपत्रशतपत्रकम् ॥ ७७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert Rātri als Haridrā, Kurkuma; Yoni bezeichnet hier das Dreieck.

10.78

सहस्रदलभूबिम्बसंवीतद्वारसंयुतम् ।
कैलासाचलमध्यस्थं पीठम् एतद् विचिन्तयेत् ॥ ७८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Bhūbimba wird in Naukā als Viereck erklärt.

10.79

तत्रावाह्य यजेद् देवीम् उपचारैर् मनोहरैः ।
त्रिकोणमध्ये देवेशीं तद् अग्न्यादिषु चाङ्गकम् ॥ ७९ ॥

10.80

वार्ताली चापि वाराही पूज्या वराहमुख्य् अपि ।
त्रिकोणेष्व् अथ पञ्चास्रेष्व् अन्धिनी रुन्धिनी तथा ॥ ८० ॥

10.81

जम्भिनी मोहिनी चापि स्तम्भिनीज्या तु पञ्चमी ।
षट्कोणेषु पुनः पूज्या डाकिनी राकिणी तथा ॥ ८१ ॥

10.82

लाकिनी काकिनी चापि शाकिनी हाकिनी पुनः ।
षट्कोणपार्श्वयोः पूज्यं स्तम्भिनीक्रोधिनीद्वयम् ॥ ८२ ॥

10.83

मुसलेष्टवरा लाद्या कपालहलभृत् परा ।
षट्कोणाग्रे यजेच् चण्डोच्चण्डं तस्याः सुतोत्तमम् ॥ ८३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Druckfolge lādyā ist auffällig; der Kommentar erläutert die erste Gestalt als Stambhini und die zweite als Krodhini.

10.84

शूलं नागं च डमरुं कपालं दधतं करैः ।
इन्द्रनीलनिभं नग्नं जटाभारविराजितम् ॥ ८४ ॥

10.85

अष्टपत्रेषु वार्तालीमुखं देव्यष्टकं यजेत् ।
शतपत्रेषु सम्पूज्या रुद्रार्का वसवोऽश्विनौ ॥ ८५ ॥

10.86

त्रिरैकैकान्त्यपत्रे तु जम्भिनी स्तम्भिनीयुता ।
षट्कोणाग्रतः पूज्यः सिंहो महिषसंयुतः ॥ ८६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erklärt: 11 Rudras, 12 Adityas, 8 Vasus und 2 Ashvins, jeweils auf drei Blättern, belegen 99 Blätter; das hundertste gehört dem Göttinnenpaar.

10.87

सहस्रपत्रे वाराहीं पूजयेत् तु सहस्रशः ।
अङ्कुशो ङेन्ता वाराही नमोऽन्तस् तन्मनुः स्मृतः ॥ ८७ ॥

10.88

भूपुरद्वारदेशे तु बटुकं क्षेत्रपालकम् ।
योगिनीं गणनाथं च तत्तन्मन्त्रैः प्रपूजयेत् ॥ ८८ ॥

10.89

फान्तः सबिन्दुर् बटुको ङेन्तो हृत् सप्तवर्णकः ।
मेरुः शशियुतः क्षेत्रपालाय नमसान्वितः ॥ ८९ ॥

10.90

अष्टार्णः शेषयुग् वायुः सचन्द्रो योगिनीपदम् ।
भ्यो नमोऽन्तः सप्तवर्णः खान्तश् चन्द्रान्वितो गण ॥ ९० ॥

10.91

पतये हृच् चाष्टवर्णाः प्रोक्तास् ते मनवः क्रमात् ।
दिक्पालान् आयुधैर् युक्तान् दिक्षु सम्पूजयेत् ततः ॥ ९१ ॥

Bali-Mantras und Mudras

Die abschließenden Opfergaben gelten Batuka, Kshetrapala, Yoginis und Ganesha.

10.92

पूजान्ते बटुकादिभ्यो बलिमन्त्रैर् बलिं हरेत् ।
बलिदानोचिता मन्त्राः कीर्त्यन्तेऽखिलसिद्धिदाः ॥ ९२ ॥

10.93

एह्येहीति पदं प्रोच्य देवी पुत्रेति कीर्तयेत् ।
बटुकान्ते नाथकपिलजटाभारभासुरः ॥ ९३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Anrede ruft den Sohn der Göttin herbei und beschreibt ihn als strahlend durch seine Fülle brauner beziehungsweise rötlichbrauner Haarflechten.

10.94

त्रिनेत्रज्वालाशब्दान्ते मुखसर्वजलं सदृक् ।
घ्नान् नाशययुगं सर्वोपचारसहितं बलिम् ॥ ९४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die chiffrierte Wortfolge enthält die Bitte um Beseitigung aller Hindernisse und spricht von der mit sämtlichen Verehrungsgaben verbundenen Opfergabe.

10.95

गृह्णयुगं वह्निपत्नीशरपञ्चाक्षरो मनुः ।
बटुकस्य बलिं दद्याद् अनेन श्रद्धयान्वितः ॥ ९५ ॥

10.96

मेरुः षड्दीर्घयुग् वर्मस्थानक्षेत्रपदं वदेत् ।
पालेशसर्वकामं च पूरयानलवल्लभा ॥ ९६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die ausgesprochene Bitte lautet sinngemäß: „Herr und Hüter des Ortes beziehungsweise Bereichs, erfülle jedes Begehren.“ Die Laute bleiben in der chiffrierten Gestalt des Grundtextes.

10.97

त्रयोविंशतिवर्णाढ्यः क्षेत्रपालमनुर् मतः ।
योगिनीनाम् अथो मन्त्रः पद्यरूपः प्रपद्यते ॥ ९७ ॥

10.98

ऊर्ध्वब्रह्माण्डतो वा दिवि गगनतले भूतले निष्कले वा ।
पाताले वातले वा सलिलपवनयोर् यत्र कुत्र स्थिता वा ।
क्षेत्रे पीठोपपीठादिषु च कृतपदा धूपदीपादिकेन ।
प्रीता देव्यः सदा नः शुभबलिविधिना पान्तु वीरेन्द्रवन्द्याः ॥ ९८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Orte werden umfassend aufgezählt: Der Schutzruf wendet sich an die Yoginis in allen Sphären. Die Druckfolge vātale lässt sich als vā + atale lesen.

10.99

यां योगिनीभ्यः स्वाहान्तो भूमिनन्दाक्षरो मनुः ।
योगिनीनां बलिं दद्याद् अनेन विधिपूर्वकम् ॥ ९९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Silbenzahl bezieht sich auf den vorangehenden Vers zusammen mit diesem Formelabschluss.

10.100

दीर्घत्रयेन्दुयुक् सेन्दुः शार्ङ्गीगणपतार्णकाः ।
मारुतो भगवांस् तोयं रवरान्ते दसर्व च ॥ १०० ॥

Erläuterung zur Stelle: Dieser und der folgende Vers geben den Ganesha-Bali-Mantra durch Lautchiffren und Wortstücke an.

10.101

जनं मे वशमानान्ते यः सर्वो लोहितो हली ।
दीर्घो रसहितं प्रान्ते बलिं गृह्णयुगं शिरः ॥ १०१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Formel verbindet den Empfang einer Opfergabe mit einer Aufforderung zur Beeinflussung von Menschen. Diese Zielsetzung wird nicht als zeitgemäße Praxis empfohlen.

10.102

गणेशबलिमन्त्रोऽयं गगनश्रुतिवर्णवान् ।
एवं तेभ्यो बलिं दत्त्वा स्वस्वमुद्रां प्रदर्शयेत् ॥ १०२ ॥

10.103

अङ्गुष्ठं तर्जनीयुक्तं दर्शयेद् बटुके बलौ ।
अङ्गुष्ठानामिके वामे क्षेत्रपालबलौ मतौ ॥ १०३ ॥

10.104

किञ्चिद् वक्रीकृता मध्या गणनाथबलौ स्मृता ।
अनामामध्यमाङ्गुष्ठा योगिनीनां बलौ पुनः ॥ १०४ ॥

Rücknahme ins Selbst und weitere Anwendungen

Die innere Vollendung der Puja geht im Text weiteren wunscherfüllenden und aggressiven Anwendungen voraus.

10.105

एवं सम्पूज्य संस्तुत्य नत्वात्मन्य् उपसंहरेत् ।
सिद्धमन्त्रः प्रकुर्वीत प्रयोगाञ् छिवभाषितान् ॥ १०५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Ātmany upasaṃharet beschreibt die Rücknahme in das eigene Selbst: Die äußere Verehrung erhält ausdrücklich einen inneren Abschluss.

10.106

हरिद्रया चन्दनेन लाक्षयागुरुणापि च ।
पुरेण विविधैर् मांसैर् जुहुयाद् इष्टसिद्धये ॥ १०६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Opfervorschrift. Sie gehört zur Darstellung des Ritualsystems, nicht zu den heutigen Praxisanregungen dieses Artikels.

10.107

हरिद्रामालया कुर्याज् जपं स्तम्भनकर्मणि ।
स्फाटिकैः पद्मबीजैश् च रुद्राक्षैः शुभकर्मणि ॥ १०७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Vers unterscheidet ausdrücklich hemmende und glückverheißende Anwendungen. Er ist daher für die Einordnung der unterschiedlichen Ritualziele wichtig.

10.108

स्वर्णादिपात्रैः सुरया बन्धूककुसुमैस् तिलैः ।
वाराहीं तर्पयेत् सम्यक् कामसम्पूर्तये नरः ॥ १०८ ॥

10.109

चतुःशतं तु तापिच्छैर् जुहुयात् स्तम्भनेच्छया ।
लाजचूर्णतिलैः कुर्यात् खरमेषासृजन्वितैः ॥ १०९ ॥

10.110

पिण्डं मनोहरं तं तु पूजयेत् तर्पयेत् अपि ।
सपत्नसदनं साङ्गम् एतस्मै विनिवेदयेत् ॥ ११० ॥

10.111

कुण्डे पिण्डं निधायामुं जुहुयात् तत्र चायुतम् ।
एकविंशतिरात्रीषु लाजै रक्तसमन्वितैः ॥ १११ ॥

Shakata-Yantra und Kapitelabschluss

Die historische Schädigungsritualistik wird dokumentiert, nicht empfohlen.

10.112

एवं कृते वैरिवृन्दं भक्ष्यते योगिनीगणैः ।
अथ यन्त्रं महादेव्याः प्रोच्यते शकटाभिधम् ॥ ११२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Themenwechsel liegt innerhalb des Verses. Die erste Hälfte schließt die vorangehende Schädigungsanwendung ab.

10.113

विलिख्य तारे साध्याख्यं भूबीजेन प्रवेष्टयेत् ।
उकारेण च संवेष्ट्य भूपुरं परितो लिखेत् ॥ ११३ ॥

10.114

अष्टवज्रान्वितं वज्रप्रान्ते प्रणवम् आलिखेत् ।
वज्रमध्ये साध्यनाम लिखेत् कर्मसमन्वितम् ॥ ११४ ॥

10.115

धराबीजेन संवेष्ट्य भूपुरं मूलविद्यया ।
बहिर् अङ्कुशसंवीतं झिण्टीशेन प्रवेष्टयेत् ॥ ११५ ॥

10.116

एतद् यन्त्रं समालिख्य नूत्ने कौलालखर्परे ।
कृष्णपुष्पैः समभ्यर्च्य निक्षिपेत् त्व् अरिवेश्मनि ॥ ११६ ॥

10.117

रिपुम् उच्चाटयेच् छीघ्रं स्थितं वर्षशतान्य् अपि ।
वादित्रे यन्त्रम् आलिख्य वादयेत् समरान्तरे ॥ ११७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers steht auf PDF-Seite 359, der zweite auf 360.

10.118

श्रुत्वा तद्रवसंत्रस्ताः पलायन्ते विरोधिनः ।
पाषाणे लिखितं रात्र्या पीतपुष्पेषु निक्षिपेत् ॥ ११८ ॥

10.119

सम्पूजितम् अधोवक्त्रं वाचं संस्तम्भयेद् द्विषाम् ।
तापकार्य् अग्निनिक्षिप्तं जले दोषप्रदं भवेत् ॥ ११९ ॥

10.120

साध्यर्क्षतरुगर्भस्थं शत्रूणां दुःखदायकम् ।
किं बहूक्तेन सर्वेष्टं साधयेत् साधितं नृणाम् ॥ १२० ॥

Kolophon des Taraṅga 10

इति श्रीमन्महीधरविरचिते मन्त्रमहोदधौ बगलादिमन्त्रकथनं नाम दशमस् तरङ्गः ॥ १० ॥

Textgrundlage dieses Taraṅga: Sanskrit-Grundtext der verwendeten Ausgabe, PDF-Seiten 334–360, gedruckte Seiten 284–310. Naukā und die Hindi-Erklärung bleiben vom Grundtext getrennt.

Taraṅga 11 – Shrividya und Tripurasundari

Ein modernes Begleitbild zur Verehrung von Shakti und Yantra; keine Abbildung eines bestimmten Ritualplans dieses Kapitels.

Shrividya erscheint als „Herrin der Mantras“, Tripurasundari als Ursprung und tragender Grund der Welten. Der Taraṅga verbindet die sorgfältige Übertragung an einen geprüften Schüler mit zahlreichen Nyasa-Formen, innerer Puja, Dhyana und der Einladung der Göttin in das Shrichakra. Besonders zugänglich sind die Bilder von Licht und Nektar in 11.17, die innere Verehrung in 11.84 sowie die Anrufungen der dem Wohl aller Wesen zugewandten und durch Bhakti zugänglichen Göttin in 11.103 und 11.105.

Übertragung und Mantraaufbau

Die chiffrierten Lautbeschreibungen werden bewahrt und nicht spekulativ zu neuen Formeln ergänzt.

11.1

ॐ त्रिनेत्रं कमलाकान्तं नृसिंहं चन्द्रशेखरम् ।
नत्वा संक्षेपतो वक्ष्ये श्रीविद्यां मन्त्रनायिकाम् ॥ १ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Eingangsanrufung verbindet göttliche Namen mit der nun folgenden Shrividya-Darlegung.

11.2

अपरीक्षितशिष्याय तां न दद्यात् कदाचन ।
यदुच्चारणमात्रेण पापषण्डः प्रलीयते ॥ २ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Vers verbindet eine hohe spirituelle Verheißung mit einer ausdrücklichen Bedingung der Übertragung.

11.3

तारं मायां च कमलाम् आदौ बीजत्रयं पठेत् ।
ब्रह्मझिण्टीशगोविन्दधरामायेति चादिमम् ॥ ३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers steht auf PDF-Seite 361, der zweite auf 362. Die Lautchiffren werden als solche überliefert.

11.4

आकाशभृगुचक्र्यग्र्यमांसमायाद्वितीयकम् ।
हंसधातृक्षमामायातृतीयं बीजम् ईरितम् ॥ ४ ॥

11.5

वाक्कामशक्तिसंज्ञं तु क्रमाद् बीजत्रयं भवेत् ।
इयं षडर्णा श्रीमायाकामवाक्छक्तिसम्पुटा ॥ ५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Kuta-Gruppen können in der hier verwendeten Mantrazählung als Einheiten gezählt werden. Deshalb ist die Zahl nicht einfach mit einer unkommentierten phonetischen Silbenzählung gleichzusetzen.

11.6

अनेकपुण्यसम्प्राप्या श्रीविद्याषोडशाक्षरी ।
मुनिः स्याद् दक्षिणामूर्तिः पङ्क्तिश् छन्दः समीरितम् ॥ ६ ॥

11.7

देवता जगताम् आदिः श्रीमत्त्रिपुरसुन्दरी ।
बीजं ऐं भृगुर् औः शक्तिः कामबीजं तु कीलकम् ॥ ७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Bhṛgu mit au wird in Naukā als sauḥ erläutert. Die chiffrierte Gestalt des Grundtextes bleibt erhalten; aiṃ steht darin ausdrücklich.

Nyasa – Einsetzung im Körper

Die einzelnen Körperzuordnungen gehören zu einer überlieferten Ritualordnung.

11.8

मूर्धास्यहृद्गुह्यपादे नाभौ मुन्यादिकान् न्यसेत् ।
न्यासान् सर्वान् प्रकुर्वीत मायाश्रीबीजपूर्वकान् ॥ ८ ॥

11.9

मध्यानामाकनिष्ठासु ज्येष्ठयोस् तर्जनीद्वयोः ।
तले पृष्ठे च करयोर् न्यसेद् द्विक्रमाद् इमान् ॥ ९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die grammatisch verkürzte Druckfolge dvikramād imān wird durch die nachfolgende Lautbeschreibung und den Kommentar erläutert.

11.10

श्रीकण्ठानन्तसौवर्णान् बिन्दुसर्गसमन्वितान् ।
नमोन्तान् करशुद्ध्याख्यो न्यासोऽयं परिकीर्तितः ॥ १० ॥

11.11

देव्यासनं च प्रथमं तथा चक्रासनं क्रमात् ।
सर्वमन्त्रासनं साध्यसिद्धासनम् इति न्यसेत् ॥ ११ ॥

11.12

ङे नमोऽन्तं च बीजाढ्यं पज्जङ्घाजानुलिङ्गके ।
मायां कामं शक्तिबीजं प्रथमासनपूर्वकम् ॥ १२ ॥

11.13

वियदारूढवाक्कामशक्तिबीजानि पूर्वतः ।
द्वितीये सम्प्रयोज्यानि सहपूर्वाणि तत्परे ॥ १३ ॥

11.14

मायां कामं फान्तमांसे भगेन्द्राढ्ये प्रयोजयेत् ।
तुरीयासनपूर्वाणीत्य् आसनन्यास ईरितः ॥ १४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Lautbeschreibung bleibt chiffriert; die Erläuterung löst sie für die konkrete Ritualformel auf.

11.15

ततः षडङ्गं कुर्वीत पञ्चभिस् त्रिभिर् एकतः ।
एकेनैकेन पञ्चार्णैर् मन्त्रस्य क्रमतः सुधीः ॥ १५ ॥

Licht, Nektar und rituelle Identifikation

Der Text führt die Vorstellung der Göttin mit der Wahrnehmung des eigenen Körpers zusammen.

11.16

मूलविद्यां समुच्चार्य प्रणवादिनमोन्तिकाम् ।
मध्यानामिकाभ्यां तु ब्रह्मरन्ध्रे प्रविन्यसेत् ॥ १६ ॥

11.17

सुधां स्रवन्तीं वर्णेभ्यः प्लावयन्तीं निजां तनुम् ।
प्रदीपकलिकाकारां महासौभाग्यदां स्मरेत् ॥ १७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die innerlich vorgestellte Reinigung ist ein Meditationsmotiv. Hier werden Laut, Licht und die Empfindung des ganzen Körpers zusammengeführt.

11.18

मुद्रां कृत्वा वामकर्णे परसौभाग्यदण्डिनीम् ।
वाममूर्धादिपादान्तं तथा मूलं प्रविन्यसेत् ॥ १८ ॥

11.19

त्रिखण्डया मुद्रया तु भाले मूलं न्यसेत् तथा ।
त्रैलोक्यस्याखिलस्याहं कर्तेति स्वं विचिन्तयेत् ॥ १९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Eine rituelle Identifikation mit göttlicher Wirksamkeit, keine Aufforderung zu persönlicher Selbstüberhöhung.

11.20

रिपुजिह्वाग्रहां मुद्रां दर्शयन् सर्वविद्विषः ।
निगृह्णामीति संचिन्त्य पादमूले तथा न्यसेत् ॥ २० ॥

11.21

मुखं संवेष्ट्य न्यस्येत् पुनर् दक्षिणकर्णतः ।
विन्यस्य वामकर्णान्तं कण्ठाद् वक्त्रं ततो न्यसेत् ॥ २१ ॥

11.22

तारसम्पुटितां विद्यां सर्वाङ्गे विन्यसेत् पुनः ।
योनिमुद्रां मुखे बद्ध्वा नमेत् त्रिपुरसुन्दरीम् ॥ २२ ॥

11.23

ब्रह्मरन्ध्रे हस्तमूले भाले विद्यां प्रविन्यसेत् ।
अङ्गुष्ठानामिकाभ्यां तु न्यासः सम्मोहनाभिधः ॥ २३ ॥

11.24

जगद्दृश्यकराख्योऽयं न्यासः संकीर्तितो मया ।
संस्मरन्न् अरुणं मूलं सुन्दरीप्रभया जगत् ॥ २४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Druckform jagaddṛśyakara ist auffällig; Naukā bezeichnet die zuvor beschriebene Folge als jagadvaśīkaraṇanyāsa. Die rote Lichtvorstellung leitet zum folgenden Nyasa über.

11.25

पादयोर् जङ्घयोर् जान्वोर् मध्ये कटिभागयोः ।
लिङ्गे पृष्ठे नाभिदेशे पार्श्वयोः स्तनयोर् अपि ॥ २५ ॥

11.26

अंसयोः कर्णयोर् ब्रह्मरन्ध्रे वक्त्रे च नेत्रयोः ।
कर्णयोः कर्णवेष्टेऽपि मूलस्यैकैकम् अक्षरम् ॥ २६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Aufzählung nennt karṇa zweimal. Diese Wiederholung des Grunddrucks wird nicht stillschweigend entfernt.

Die Sprachgöttinnen

Vashini und weitere Göttinnen werden mit Lautgruppen und Körperstellen verbunden.

11.27

संहारन्यास उक्तोऽयं ततो वाग्देवता न्यसेत् ।
तासां बीजानि नामानि न्यासस्थानानि च ब्रुवे ॥ २७ ॥

11.28

अग्निभूधरमांसाढ्यार्धीशो बीजं शशाङ्कयुक् ।
षोडशस्वरबीजाढ्यां वशिनीं शिरसि न्यसेत् ॥ २८ ॥

11.29

क्रोधीशमांसयुङ् मायाद्वितीयं बीजम् ईरितम् ।
कवर्गपूर्वबीजाढ्यां भाले कामेश्वरीं न्यसेत् ॥ २९ ॥

11.30

दीर्घखड्गीशरान्ताढ्यशान्तिबिन्दुसमन्विताम् ।
चवर्गं तद्बीजयुतां भ्रूमध्ये मोहिनीं न्यसेत् ॥ ३० ॥

11.31

अर्धीशो वायुमांसस्थो बिन्द्वाढ्यस् तत् तुरीयकम् ।
टवर्गबीजपूर्वां तु विमलां विन्यसेद् गले ॥ ३१ ॥

11.32

शूलिवैकुण्ठरेफस्थं वामनेत्रं सबिन्दुकम् ।
तवर्गबीजसंयुक्तां विन्यसेद् अरुणां हृदि ॥ ३२ ॥

11.33

वामकर्णो वियद्धंसमांसबालानिलेन्दुयुक् ।
पवर्गं तद्बीजपूर्वां जयिनीं नाभितो न्यसेत् ॥ ३३ ॥

11.34

पाशीतन्द्री रेफवायुसंयुता दीपिकेन्दुयुक् ।
यवर्गं बीजपूर्वां मूलाधारे सर्वेश्वरीं न्यसेत् ॥ ३४ ॥

11.35

संवर्तकमहाकालरेफस्थशान्तिर् इन्दुयुक् ।
कौलिनीं शादिबीजाढ्यां न्यसेत् पादान्तम् ऊर्ध्वतः ॥ ३५ ॥

11.36

वाग्देवतायै हार्दान्तं नामान्ते प्रोच्चरेत् पदम् ।
उक्तो वाग्देवतान्यासः सृष्टिन्यासम् अथाचरेत् ॥ ३६ ॥

Schöpfung, Erhaltung und fünffacher Nyasa

Die angestrebte Angleichung an die Gottheit wird in 11.41 ausdrücklich benannt.

11.37

ब्रह्मरन्ध्रे ललाटे च नेत्रयोः कर्णयोर् नसोः ।
गण्डदन्तौष्ठजिह्वासुखकूपे च पृष्ठतः ॥ ३७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Druckfolge jihvāsukha- ist auffällig; Naukā nennt die Zunge und anschließend die Mitte des Mundes als getrennte Stellen.

11.38

सर्वाङ्गे हृदये न्यसेत् स्तनकुक्षिध्वजेषु च ।
एकैकार्णम् अथो मूर्ध्नि सर्वेण व्यापकं चरेत् ॥ ३८ ॥

11.39

सृष्टिन्यासं विधायैवं स्थितिन्यासम् अथाचरेत् ।
कराङ्गुष्ठाङ्गुलीषु ब्रह्मरन्ध्रे मुखे हृदि ॥ ३९ ॥

11.40

नाभ्यादिपादपर्यन्तं नाभ्यन्तं कण्ठदेशतः ।
ब्रह्मरन्ध्राच् च कण्ठान्तं पादाङ्गुलिषु पञ्च वा ॥ ४० ॥

11.41

अथ पञ्चविधं न्यासं वक्ष्ये सर्वेष्टसिद्धिदम् ।
मन्त्रपञ्चावृत्तिरूपं येन तद्रूपतां व्रजेत् ॥ ४१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Tadrūpatā bezeichnet hier die im Ritual angestrebte Angleichung an die Gottheit; sie bildet den inneren Sinn der umfangreichen Körperzuordnungen.

11.42

मूर्ध्नि वक्त्रे दृशोः श्रुत्योर् नसोर् गण्डौष्ठयोर् अपि ।
वक्त्रमध्ये दन्तपङ्क्त्योर् वदने विन्यसेत् क्रमात् ॥ ४२ ॥

11.43

एकैकवर्णं विद्याया इत्य् एको न्यास ईरितः ।
शिखाशिरो ललाटं भ्रूघ्राणवक्त्रे षडर्णकान् ॥ ४३ ॥

11.44

करसन्धिषु साग्रेषु दशेति स्याद् द्वितीयकः ।
शिरो ललाटनेत्रास्यजिह्वायां षण् न्यसेत् पुनः ॥ ४४ ॥

11.45

पादसन्धिषु साग्रेषु दशेति स्यात् तृतीयकः ।
स्वरस्थाने चतुर्थः स्याल् ललाटे च गले हृदि ॥ ४५ ॥

11.46

नाभौ च मूलाधारेऽपि ब्रह्मरन्ध्रे मुखे गुदे ।
आधारे हृद्ब्रह्मरन्ध्रे करयोः पादयोर् हृदि ॥ ४६ ॥

11.47

एवं पञ्चविधं कृत्वा विद्यां प्रणवसम्पुटाम् ।
सर्वस्मिन् व्यापयेद् अङ्गे नमोन्तां तां हृदि न्यसेत् ॥ ४७ ॥

Nicht unerlässliche Nyasas und die Meditation der Göttin

Der Grundtext verzichtet ausdrücklich auf die ausführliche Beschreibung zusätzlicher Nyasas.

11.48

षोढान्यासादयो न्यासाः कार्याः सौभाग्यवाञ्छया ।
नोच्यन्ते विस्तरभयान् नैव चावश्यकाश् च ते ॥ ४८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Zwischen 11.47 und 11.48 enthält die Ausgabe eine umfangreiche Kommentardarlegung zu sechs Nyasa-Arten. Diese gehört nicht zu den nummerierten Grundversen und wird nicht als Grundtext eingefügt. Der Vers selbst relativiert ausdrücklich ihre Notwendigkeit.

11.49

मुद्राः प्रदर्शयेत् कृत्वा षडङ्गं प्राणसंयमम् ।
संक्षोभद्रावणाकर्षवश्योन्मादमहाङ्कुशाः ॥ ४९ ॥

11.50

खेचरीबीजयोन्याख्या मुद्रा देवीप्रिया नव ।
ततो ध्यायेद् भगवतीं श्रीमत्त्रिपुरसुन्दरीम् ॥ ५० ॥

11.51

बालार्कायुततेजसं त्रिनयनां रक्ताम्बरोल्लासिनीं ।
नानालङ्कृतिराजमानवपुषं बालोडुराट्शेखराम् ।
हस्तैर् इक्षुधनुः सृणिं सुमशरं पाशं मुदा बिभ्रतीं ।
श्रीचक्रस्थितसुन्दरीं त्रिजगताम् आधारभूतां स्मरेत् ॥ ५१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Göttin erscheint als tragender Grund der Welt und zugleich als zugängliche Meditationsgestalt. Die Beschreibung ist Grundtext, die genauere Zuordnung der Attribute zu den Händen Kommentar.

11.52

लक्षम् एकं जपेन् मन्त्रं दशांशं हयमारजैः ।
पुष्पैस् त्रिमधुरोपेतैर् जुहुयात् पूजितेऽनले ॥ ५२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā identifiziert Hayamāra mit Karavīra. Die historische Stoffvorschrift ist kein Vorschlag zur häuslichen Selbstpraxis.

Shrichakra und Verehrungsgefäße

Gefäßunterlage, Gefäß und Wasser werden mit Feuer, Sonne und Mond verbunden.

11.53

श्रीचक्रस्योद्धृतिं वक्ष्ये तत्र पूजनसिद्धये ।
बिन्दुगर्भं त्रिकोणं तु कृत्वा चाष्टारम् उद्धरेत् ॥ ५३ ॥

11.54

दशारद्वयमन्वस्राष्टारषोडशकोणकम् ।
त्रिरेखात्मकभूगेहवेष्टितं यन्त्रम् आलिखेत् ॥ ५४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die knappe geometrische Beschreibung ist keine vollständige Konstruktionsanleitung. Manvasra wird in Naukā als vierzehnteilig erläutert.

11.55

तत्र पूजां प्रवक्ष्यामि पात्रस्थापनपूर्वकम् ।
वहन्नाडीस्थहस्तेन स्वाग्रतो यन्त्रम् आलिखेत् ॥ ५५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā bezieht die Wahl der rechten oder linken Hand auf die jeweils aktive Nadi.

11.56

त्रिकोणमध्यषट्कोणवृत्तभूमण्डलात्मकम् ।
बालया पूजयेन् मध्यं तद्बीजैः कोणकत्रयम् ॥ ५६ ॥

11.57

अनुलोमविलोमैस् तैः षट्कोणान् पूजयेत् ततः ।
अस्त्रप्रक्षालितं मध्ये पात्राधारं निधापयेत् ॥ ५७ ॥

11.58

एकत्रिंशार्णमनुना तम् आधारं समर्चयेत् ।
वह्निदीर्घत्रयेन्द्राढ्यो रभान्तलवशानिलाः ॥ ५८ ॥

11.59

वामकर्णेन्दुसंयुक्तारः सेन्दुश् चाग्निमण्डला ।
वायुर् धर्मप्रददशकलात्मा ङेसमन्वितः ॥ ५९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Diese und die folgenden Verse zerlegen die Gefäßmantras in Lautchiffren und Wortbestandteile; daraus wird hier keine frei ergänzte Rezitationsformel gebildet.

11.60

वाग्बीजं कलशाधारा पवनो नमसान्वितः ।
तारादिर् ईरितो मन्त्रो भाजनाधारपूजने ॥ ६० ॥

11.61

प्रादक्षिण्याद् दशाग्नेरीस् तदुपर्य् अर्चयेत् कलाः ।
धूम्रार्चिर् ऊष्मा ज्वलिनी ज्वालिनी विस्फुलिङ्गिनी ॥ ६१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Jvalinī und Jvālinī sind im Druck verschiedene Namen und bleiben unterschieden.

11.62

सुश्रीः सुरूपा कपिला हव्यकव्यादिकावहा ।
सबिन्दुयादिवर्णाढ्या दशाग्नेर् ईरिताः कलाः ॥ ६२ ॥

11.63

कलाश्रीपादुकां पूजयामीति पदम् उच्चरेत् ।
नाम्नाम् अन्ते ततस् तासां प्राणस्थापनम् आचरेत् ॥ ६३ ॥

11.64

स्वर्णादिपात्रम् अस्त्रेण क्षालितं तत्र विन्यसेत् ।
वियद्दीर्घत्रयेन्द्राढ्यं हमांसं वरानिलाः ॥ ६४ ॥

11.65

अर्धीशबिन्दुसंयुक्ताः सेन्दु खं सूर्यमण्डला ।
वायुर् वसुप्रदान्ते स्याद् द्वादशान्ते कलात्मने ॥ ६५ ॥

11.66

मन्मथः कलशायेति नमोऽन्तः प्रणवादिकः ।
त्रिंशद्वर्णात्मको मन्त्रः कलशस्यार्चने मतः ॥ ६६ ॥

11.67

कला द्वादश सूर्यस्य कलशोपरि पूजयेत् ।
तपिनी तापिनी धूम्रा मरीचिर् ज्वालिनी रुचिः ॥ ६७ ॥

11.68

सुषुम्ना भोगदा विश्वा बोधिनी धारिणी क्षमा ।
अनुलोमविलोमाभ्यां कादिभार्णयुगयुताः ॥ ६८ ॥

11.69

पूर्ववत् ताः समापूज्याः कलशे पूरयेज् जलम् ।
उच्चरन् मातृकावर्णान् मूलविद्यां च मन्त्रवित् ॥ ६९ ॥

11.70

दन्ताक्षरेण मनुना कलशोदकम् अर्चयेत् ।
भृगुर् दीर्घत्रयेन्द्राढ्यः समलाम्ब्व् अग्निवायवः ॥ ७० ॥

Erläuterung zur Stelle: Danta, „Zähne“, ist hier eine Zahlchiffre für 32, wie Naukā erläutert.

11.71

अर्धीशेन्दुयुताः सेन्दुर् हंसान्ते सोममण्डला ।
य कामप्रदषोडशान्ते कलात्मा तु ङेयुतः ॥ ७१ ॥

11.72

भृगुर् मनुर् विसर्गाढ्यो ङेयुतं कलशामृतम् ।
तारादि हृदयान्तोऽयं मनुः पानीयपूजने ॥ ७२ ॥

11.73

चान्द्रीः कलाः स्वराद्यास् तु यजेत् षोडश तज्जले ।
अमृता मानदा पूषा तुष्टिपुष्टी रतिर् धृतिः ॥ ७३ ॥

11.74

शशिनी चन्द्रिका कान्तिर् ज्योत्स्ना श्रीः प्रीतिर् अङ्गदा ।
पूर्णा पूर्णामृता चेति पूजनं पूर्ववन् मतम् ॥ ७४ ॥

Anandabhairava, Sudhadevi und innere Puja

Die äußeren Handlungen werden durch innere Vergegenwärtigung getragen.

11.75

भैरवं च सुधादेवीं स्वमन्त्राभ्यां यजेज् जले ।
सहक्षमलपानीयवह्नीरार्धीशबिन्दुमत् ॥ ७५ ॥

11.76

बीजम् आनन्दभैरवान्ते वायुर् वौषण् मनुर् मतः ।
हसयोर् वैपरीत्येन बीजं पूर्वोदितं सुधा ॥ ७६ ॥

11.77

देव्यै वौषट् तयोर् मन्त्रौ दशमुन्यक्षरौ क्रमात् ।
ततो मत्स्यास्त्रकवछधेनु मुद्राः प्रदर्शयेत् ॥ ७७ ॥

11.78

संरोधिन्या संनिरुध्य मुसलं चक्रसंज्ञकम् ।
महामुद्रां योनिमुद्रां कुर्यात् कुम्भामृते पुनः ॥ ७८ ॥

11.79

एवं कलशम् आस्थाप्य तस्य दक्षिणदेशतः ।
शङ्खं चापि विशेषार्घ्यं स्थापयेत् पूर्ववत् क्रमात् ॥ ७९ ॥

11.80

अर्घ्ये त्रिकोणं संचिन्त्याकथाद्यैः षोडशाक्षरैः ।
हक्षाभ्यां शोभितं मध्ये तत्र बालां प्रपूजयेत् ॥ ८० ॥

11.81

अष्टावर्णमन्त्रेन देवीं ज्योतिर्मयीं यजेत् ।
तारो मायेन्दुयुग् व्योम भृगुः सर्गी ससधरः ॥ ८१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die gedruckte Lautbeschreibung sasadharaḥ wird im Kommentar durch die Verbindung mit au erläutert.

11.82

वाराहो बिन्दुयुक् स्वाहा वसुवर्णः स्मृतो मनुः ।
मूलं त्रिर् अभिजप्याथ कुर्यान् मुद्राः समीरिताः ॥ ८२ ॥

11.83

शङ्खार्घ्यस्थापने कार्य ऊहः कलशनामनि ।
एवं पात्राणि संस्थाप्य गृहीत्वार्घ्योदकं ततः ॥ ८३ ॥

11.84

पूजावस्तूनि चात्मानं प्रोक्षेन् मूलमनुं स्मरन् ।
विधाय मानसीं पूजां पीठपूजाम् अथाचरेत् ॥ ८४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Mānasī Pūjā, innere Verehrung, steht ausdrücklich vor der Verehrung des äußeren Sitzes. Beide Formen gehören im Text zusammen.

Der Pitha als kosmische Ordnung

Erde, Ozean, Edelsteininsel, Thron, Gottheiten und Bewusstseinsprinzipien bilden den vorgestellten heiligen Sitz.

11.85

मण्डूकं कालवह्नीशं तन्मूलप्रकृतिं यजेत् ।
आधारशक्तिं कूर्मं च शेषवाराहमेदिनीः ॥ ८५ ॥

11.86

सुधाब्धिं रत्नद्वीपं च स्वर्णाद्रिं नन्दनं वनम् ।
दृष्ट्वा कल्पतरून् मध्ये विचित्रानन्दभूमिकाम् ॥ ८६ ॥

11.87

श्रीरत्नमन्दिरं रत्नवेदिकां धर्मवारणम् ।
रत्नसिंहासनं तस्य पादान् धर्मादिकान् यजेत् ॥ ८७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert Dharmavāraṇa als Schirm; die Thronfüße sind Dharma, Erkenntnis, Nichtanhaften und Herrschaft.

11.88

गात्राणि तांश् च नःपूर्वान् पश्चाच् चानन्दकन्दकम् ।
ज्ञाननालं कर्णिकां च सूर्यसोमाग्निमण्डलम् ॥ ८८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die verneinte Reihe umfasst Adharma, Unwissenheit, Anhaften und Nicht-Herrschaft; sie erscheint in der rituellen Gesamtordnung, nicht als ethische Empfehlung.

11.89

तारमात्रात्रयाढ्यं तत्स्ववर्णाद्यान् गुणान् यजेत् ।
मात्रात्रयाढ्यम् आत्मानम् अन्तरात्मानम् एव च ॥ ८९ ॥

11.90

तृतीयं परमात्मानं ज्ञानात्मानं परादिकम् ।
मायातत्त्वं कलातत्त्वं विद्यातत्त्वं च पूजयेत् ॥ ९० ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert Para hier als das Maya-Bija vor dem Namen des Erkenntnisselbst.

11.91

परतत्त्वं स्ववर्णाद्यं ब्रह्मविष्णुशिवांस् ततः ।
प्रेतांस् तान् ईश्वरं तुर्यं पञ्चमं च सदाशिवम् ॥ ९१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die fünf Gottheiten bilden in dieser Shakta-Sitzvorstellung die Grundlage der Göttin. Preta ist hier ein ikonographischer Fachausdruck innerhalb des Pancha-Preta-Sitzes.

11.92

सुधार्णवासनं पश्चाद् यजेत् प्रेताम्बुजासनम् ।
दिव्यासनं चक्रासनं सर्वमन्त्रासनं ततः ॥ ९२ ॥

11.93

साध्यसिद्धासनं प्राच्यं चक्रराजं प्रपूजयेत् ।
पीठशक्तीस् ततः काष्ठास्व् इच्छाज्ञानं क्रिया तथा ॥ ९३ ॥

11.94

कामिनी कामदायिन्यौ रतिर् एव रतिप्रिया ।
नन्दा मनोन्मनी चेति वराभयकरास् तु ताः ॥ ९४ ॥

11.95

तत आसनमन्त्रेण पूजयेच् चक्रनायकम् ।
वाक् परायै केशवोऽथ परायै च परापरा ॥ ९५ ॥

11.96

बालीदामोदरारूढस् तार्तीयं च सदाशिव ।
महाप्रेतं पठेत् पद्मासनाय हृदयान्तिकः ॥ ९६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Mantra enthält die Verehrung des Lotus-Sitzes, dessen Grundlage Sadashiva als Mahapreta ist. Die Lautchiffren bleiben erhalten.

11.97

एकोनत्रिंशदर्णाढ्यो मनुर् आसनसंज्ञकः ।
एवं पीठं समभ्यर्च्य दद्यात् पुष्पाञ्जलिं ततः ॥ ९७ ॥

Blumengabe, Einladung und Hingabe

Die dem Wohl aller Wesen zugewandte Göttin wird um Gegenwart gebeten.

11.98

प्रकटान्तं गुप्तगुप्ततरान्ते सम्प्रदाय च ।
कुलान्ते नेत्रयुङ् मेषो गर्भेति ततः पठेत् ॥ ९८ ॥

11.99

हस्यान्तेति रहस्यार्णापरापररहस्य च ।
संज्ञकः श्रीचक्रगतो योगिनीपादुकापदम् ॥ ९९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die über 11.98–100 laufende Formel nennt unterschiedliche Klassen der Yoginis des Shrichakra; der Kommentar schreibt die zusammenhängende Formel aus.

11.100

भ्यो नमोऽन्तो धराबाणवर्णो मायारमादिकः ।
मन्त्रपुष्पाञ्जलेर्दाने सर्वसिद्धिप्रदायकः ॥ १०० ॥

11.101

मुद्रां त्रिखण्डां कृत्वाथ पुष्पाण्य् आदाय चाञ्जलौ ।
ध्यात्वा पूर्वोदितां देवीं मूलविद्यां समुच्चरेत् ॥ १०१ ॥

11.102

चैतन्यं हृत्कमलतो नासिकारन्ध्रनिर्गतम् ।
ब्रह्मरन्ध्रस्य मार्गेण योजितं कुसुमाञ्जलौ ॥ १०२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Vers beschreibt eine innere rituelle Vorstellung, keine körperlich messbare Wanderung des Bewusstseins.

11.103

महापद्मवनान्तःस्थे कारणानन्दविग्रहे ।
सर्वभूतहिते मातर् एह्य् एहि परमेश्वरि ॥ १०३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Sarvabhūtahite richtet die Anrufung ausdrücklich auf das Wohl aller Wesen. Die eigene Verehrung erhält damit einen über das persönliche Begehren hinausreichenden Horizont.

11.104

महः पूजाभचैतन्यसंयुक्तकुसुमाञ्जलिम् ।
श्रीचक्रराजे संयोज्य ततः श्लोकद्वयं पठेत् ॥ १०४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Druckfolge mahaḥ pūjābha- ist sprachlich unsicher. Der rituelle Zusammenhang ist das Einsetzen der zuvor innerlich vergegenwärtigten göttlichen Gegenwart in das Shrichakra. Die Wendung „beide Verse“ bezieht sich auf die Anrufung in 11.103 und 11.105.

11.105

देवेशि भक्तिसुलभे सर्वावरणसंयुते ।
यावत् त्वां पूजयिष्यामि तावत् त्वं सुस्थिरा भव ॥ १०५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Bhaktisulabhe betont die Zugänglichkeit durch Hingabe. Die genaue Ritualordnung und die Herzensbeziehung zur Göttin werden hier ausdrücklich verbunden.

Einsetzung und Übergang zur Verehrung des Gefolges

Der Kapitelabschluss bereitet die im zwölften Taraṅga folgende Verehrung der Gottheitenkreise vor.

11.106

इदम् आवाहनं प्रोक्तं ततः स्थापनम् आचरेत् ।
भैरवीमन्त्रम् उच्चार्य श्रीमत्त्रिपुरसुन्दरि ॥ १०६ ॥

11.107

चक्रेऽस्मिन् कुरु सान्निध्यं नमोऽन्तः स्थापने मनुः ।
दर्शयेत् स्थापनीं मुद्रां सन्निधिं सन्निरोधनम् ॥ १०७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die ausgeschriebene Bitte bedeutet: „O ehrwürdige Tripurasundari, sei in diesem Chakra gegenwärtig.“

11.108

सम्मुखीकरणं तत्तन्मुद्राभिर् मन्त्रविच् चरेत् ।
न्यसेत् षडङ्गं देव्यङ्गे सकलीकरणं त्व् इदम् ॥ १०८ ॥

11.109

अवगुण्ठामृतीकारपरमीकरणानि च ।
तत्तन्मुद्राभिर् आराध्य मूलेन त्रिः प्रपूजयेत् ॥ १०९ ॥

11.110

ततः पाद्यादिकान् सम्यग् उपचारान् प्रकल्पयेत् ।
मूलमन्त्रेण पुष्पान्तान् पुनः सन्तर्पयेत् त्रिधा ॥ ११० ॥

11.111

पुष्पाञ्जलिं विधायाथ ध्यात्वा देवीं यथाविधि ।
अनुज्ञां प्रार्थयेन् मन्त्री परिवारसमर्चने ॥ १११ ॥

Kolophon des Taraṅga 11

इति श्रीमन्महीधरविरचिते मन्त्रमहोदधौ श्रीविद्याकथनं नामैकादशस् तरङ्गः ॥ ११ ॥

Textgrundlage dieses Taraṅga: Sanskrit-Grundtext der verwendeten Ausgabe, PDF-Seiten 361–395, gedruckte Seiten 311–345. Naukā und die Hindi-Erklärung bleiben vom Grundtext getrennt.

Taraṅga 12 – Shrichakra, Nityas und Gopalasundari

Die Verehrung der Tripurasundari entfaltet sich in Gottheitenkreisen und führt von der Vielfalt der Kräfte zum Bindu als innerstem Zentrum. Der Taraṅga nennt fünfzehn Nityas, die sechzehnte Göttin in der Mitte, göttliche und menschliche Guru-Ströme und ausdrücklich auch weibliche Gurus. Die Verbindung von Krishna und Shrividya in Gopalasundari mündet in die Verheißung der Vereinigung mit Brahman.

Nityas und ihre Mantras

Die Lautchiffren werden bewahrt. Einzelne schwierige Drucklesungen sind lokal gekennzeichnet.

12.1

श्रीविद्याया अथो वक्ष्ये परिवारप्रपूजनम् ।
कृतेन येन मन्त्रज्ञो लभते वाञ्छिताधिकम् ॥ १ ॥

12.2

शुक्लपक्षे यजेन् नित्याः कामेश्वर्यादिषोडश ।
कृष्णपक्षे विचित्राद्याः कामेश्वर्यवसानकाः ॥ २ ॥

12.3

षोडशीं च यजेन् मध्ये वक्ष्ये तद्यजनक्रमम् ।
एकैकं स्वरम् उच्चार्य नित्यामन्त्रं समुच्चरेत् ॥ ३ ॥

12.4

कामेश्वर्यादिनामान्ते नित्याश्रीपादुकां पठेत् ।
पूजयामि तर्पयामि हृदयं प्रोच्य पूजयेत् ॥ ४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Worte bedeuten: „Ich verehre und erfreue die ehrwürdigen Füße der Nitya.“ Hṛdaya bezeichnet den Formelabschluss namaḥ.

12.5

बिन्दुं परित आकल्प्य त्रिकोणे बिन्दुतोऽन्तिमम् ।
दक्षहस्तेन पुष्पादि वामेनाम्भो विनिक्षिपेत् ॥ ५ ॥

12.6

केचिद् आहुर् इहाचार्या आर्द्रकेण जलं क्षिपेत् ।
वामावर्तेन सम्पूज्याः कोणपार्श्वेषु पञ्चशः ॥ ६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Text überliefert ausdrücklich eine Variante einiger Lehrer; sie wird nicht als einzig mögliche Vorschrift dargestellt.

12.7

नित्यामन्त्राः प्रवक्ष्यन्ते स्मृताः सर्वेष्टसिद्धिदाः ।
बाला तारो नमः कामेश्वरि दृग्दीर्घजादिमः ॥ ७ ॥

12.8

कामफलप्रदे सर्वसत्त्वान्ते तु शङ्करि ।
सर्वान्ते तु जगद्वर्णाति क्षोभणान्ते करीति च ॥ ८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Formel nennt Wunschgewährung und das Erschüttern beziehungsweise Beeinflussen der Welt. Die in Wortstücke zerlegte Überlieferungsform bleibt erhalten.

12.9

वर्मत्रयं पञ्चबाणाः प्रतिलोमकुमारिका ।
कामेश्वरीमनुः प्रोक्तः षट्चत्वारिंशदर्णवान् ॥ ९ ॥

12.10

वाग्बीजं भगकर्णाढ्या निद्रातो भगिनीति च ।
भगोदरीति वर्णान्ते भगमाले भगावहे ॥ १० ॥

12.11

भगगुह्ये भगान्ते स्याद् योने भगनिपातिनि ।
सर्वान्ते भगशब्दान्ते वशङ्करि भगेति च ॥ ११ ॥

12.12

रूपे नित्यपदं क्लिन्ने भगस्वाग्निः सदीपकः ।
पे सर्वभस्मृतिदीर्घाग्नि मेह्यानय वाग्नयः ॥ १२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Stelle reiht Mantra-Wortstücke und Lautchiffren aneinander. Die schwierige zweite Vershälfte wird nach dem Druck wiedergegeben; sie ist keine frei rekonstruierte vollständige Mantraformel.

12.13

देरेतेसु सझिण्टीशः पावकस् ते भगार्णकाः ।
क्लिन्ने क्लिन्नद्रवे क्लेदय द्रावय च केशवः ॥ १३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Lauttrennung am Versanfang ist nicht sicher. Der Sanskritdruck wird beibehalten; eine rezitierfertige Rekonstruktion erfolgt nicht.

12.14

मोघे भगान्ते विच्चे च क्षुभ क्षोभय सर्व च ।
सत्त्वान् भगेश्वरि प्रान्ते वाग् ब्लूं जं ब्लूं च भें पुनः ॥ १४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der ausgesprochene Teil verbindet die Göttinnenanrede mit einer Aufforderung zur Erregung aller Wesen; dies ist eine historische Formel, keine Empfehlung zur Beeinflussung anderer.

12.15

ब्लूं मों ब्लूं हें पुनः ब्लूं हों क्लिन्ने सर्वाणि अक्षरम् ।
गानि मे वशमानान्ते मारुतः स्त्री हरेति च ॥ १५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Wortstücke setzen die Unterwerfungsformel fort. Einzelne Druckformen werden nicht zu einem neuen Mantra vereinheitlicht.

12.16

ब्लें मायाग्नित्रिभुवर्णा प्रोदिता भगमालिनी ।
नित्यक्लिन्ने मदद्रान्ते पद्मनाभयुतं जलम् ॥ १६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers steht auf PDF-Seite 400; der zweite auf 401. Die Zahl 136 wird durch Naukā bestätigt.

12.17

मायाद्याग्निप्रियान्तोऽयं नित्यक्लिन्ना शिवाक्षरः ।
बान्तो रेफार्धतारसंयुतोऽङ्कुशसम्पुटः ॥ १७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Druckfolge rephārdhatāra- ist nicht eindeutig; Naukā erklärt Repha zusammen mit Tara. Die Chiffrierung wird erhalten.

12.18

चवर्गवर्णाश् चत्वारो वह्निमन्विन्दुसंयुताः ।
वह्निप्रियान्तस् ताराद्यो भेरुण्डाया दशाक्षरः ॥ १८ ॥

12.19

मायान्ते वह्निवासिन्यै प्रणवाद्यो नमोन्तिकः ।
मन्त्रोऽयं वह्निवासिन्या नववर्णः समीरितः ॥ १९ ॥

12.20

तारो मायाशिखीवह्निपद्मनाभेन्दुसंयुतः ।
सविसर्गो भृगुर् नित्या क्लिन्ने पश्चान् मदद्रवे ॥ २० ॥

12.21

स्वाहान्तो मनुवर्णोऽयं महाविद्येश्वरीमनुः ।
शिवदूतीचतुर्थ्यन्ता मायाद्या हृदयान्तिका ॥ २१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers steht auf PDF-Seite 402, der zweite auf 403. Die Grundausgabe nennt die Göttin hier Mahāvidyeśvarī.

12.22

शिवदूतीमनुः प्रोक्तः सप्तवर्णोऽखिलेष्टदः ।
तारः परावर्मखे च छे क्षः स्त्रीवामकर्णयुक् ॥ २२ ॥

12.23

गगनं शशिसंयुक्तं मेरुर् भृगयुतोऽद्रिजा ।
फडन्तो द्वादशार्णोऽयं त्वरिताया मनुर् मतः ॥ २३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Druckform bhṛgayuta wird im Kommentar als Verbindung mit Bhṛgaṅga, ū, erläutert.

12.24

दामोदरो बिन्दुयुतः कलौ शान्तीन्दुसंयुतौ ।
भृगुर् मनुविसर्गाढ्यस् त्र्यक्षरा कुलसुन्दरी ॥ २४ ॥

12.25

भैरवी बालया युक्ता प्राक् पश्चाच् च क्रमोत्क्रमात् ।
तदन्ते पञ्चबाणाः स्युर् नित्या मन्वक्षरेरिता ॥ २५ ॥

12.26

तारो मायाफान्तरेफौ झिण्टीशशशिसंयुतौ ।
हंसोऽन्त्य् अर्धीशबिन्द्वाढ्यो हृल्लेखाङ्कुशनित्यम् ॥ २६ ॥

12.27

दद्रवे वर्म सृण्यन्ता प्रोक्ता नीलपताकिनी ।
चतुर्दशाक्षरा सर्वत्रैलोक्याकर्षणक्षमा ॥ २७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Wortgrenze nityam / dadrave liegt zwischen den Versen. Der Kommentar liest in der zusammenhängenden Formel nityamadadrave.

12.28

वराहहंसचण्डीशजनार्दनकृशानवः ।
पद्मनाभेन्दुसंयुक्ता विजयायै नमोन्तिकः ॥ २८ ॥

12.29

विजयाया मनुः प्रोक्तः सप्तवर्णोऽखिलार्थदः ।
ताराढ्यौ भृगुखड्गीशौ ङेन्ता स्यात् सर्वमङ्गला ॥ २९ ॥

12.30

नमोऽन्तो मनुर् आख्यातो नवार्णः सर्वमङ्गलः ।
तारो नमो भगवति ज्वालामालिनि तत्परम् ॥ ३० ॥

12.31

देव्यन्ते सर्वभूतान्ते संहारान्ते तु कारिके ।
जातवेदसि वर्णान्ते ज्वलन्ति प्रज्वलन्ति च ॥ ३१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Anrede beschreibt Jvalamalini als flammende Göttin und Vollzieherin der Auflösung aller Wesen.

12.32

ज्वलद्वयं प्रज्वलान्ते कवचं पावकद्वयम् ।
वर्मास्त्रान्तोदिता ज्वालामालिन्य् अष्टयुगाक्षरा ॥ ३२ ॥

12.33

कूर्मः क्रोधीशमन्विन्दुसंयुतो ह्य् एकवर्णकः ।
विचित्राया मनुश् चैता नित्याः पञ्चदशोदिताः ॥ ३३ ॥

Guru-Ströme und Lehrerinnen

Die Übertragung wird in die Mitte der Verehrung einbezogen; Frauen erscheinen ausdrücklich als Gurus.

12.34

मूलेन षोडशीं मध्ये यजेत् त्रिपुरसुन्दरीम् ।
बिन्दुत्रिकोणयोर् मध्ये त्रिभङ्गीभिर् गुरून् यजेत् ॥ ३४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die fünfzehn Nityas bilden den umgebenden Kreis; die sechzehnte, Tripurasundari, steht in der Mitte. Die Guru-Verehrung wird räumlich in dieses Zentrum einbezogen.

12.35

दिव्यौघाश् चापि सिद्धौघमानवौघैस् त्रिधा हिते ।
परप्रकाशः प्रथमस् ततः परशिवाभिधः ॥ ३५ ॥

12.36

परशक्तिश् च कौलेशः शुक्लादेवी कुलेश्वरः ।
कामेश्वरीति सप्तैव दिव्यौघा गुरवः पराः ॥ ३६ ॥

12.37

भोगः क्रीडश् च समयः सहजश् च परावरः ।
सिद्धौघगुरवश् चैते चत्वारः परिकीर्तिताः ॥ ३७ ॥

12.38

गगनो विश्वविमलौ मदनो भुवनस् तथा ।
लीला स्वात्मा प्रियेत्य् अष्टौ मानवा अपरा मताः ॥ ३८ ॥

12.39

आनन्दनाथशब्दान्ताः पुरुषा गुरवः स्मृताः ।
अम्बान्तास् तु स्त्रियः कार्याः सर्वसिद्धिप्रदायिकाः ॥ ३९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Text nennt weibliche Gurus ausdrücklich als Trägerinnen der Übertragung und erläutert ihre Namensform.

12.40

परशक्तिस् तथा शुक्लादेवी कामेश्वरीति च ।
तिस्रः स्त्रियस् तु दिव्येषु प्रियालीलेति मानवे ॥ ४० ॥

Fünf Gottheitengruppen

Lakshmis, Koshas, Kalpalatas, Kamadhenus und Juwelengöttinnen bilden fünf Fünfergruppen.

12.41

श्रीपादुकां पूजयामीत्यन्ते सर्वत्र योजयेत् ।
ततो बिन्दोश् चतुर्दिक्षु यजेद् आम्नायदेवताः ॥ ४१ ॥

12.42

पूर्वं दक्षिणमाम्नायं पश्चिमं चोत्तरं तथा ।
ततः प्रपूजयेद् दिक्षु मध्यतः पञ्चपञ्चिकाः ॥ ४२ ॥

12.43

आद्यां मध्ये चतस्रोऽन्याः पूर्वादिशासु पूजयेत् ।
पञ्चस्व् अपि गणेष्व् अत्र श्रीविद्याद्या प्रकीर्तिता ॥ ४३ ॥

12.44

श्रीविद्या च तथा लक्ष्मीर् महालक्ष्मीस् तृतीयका ।
त्रिशक्तिः सर्वसाम्राज्या पञ्चलक्ष्म्यः प्रकीर्तिताः ॥ ४४ ॥

12.45

श्रीविद्या च परं ज्योतिः परनिष्कलशाम्भवी ।
अजपामातृका चेति पञ्चकोशा इमे स्मृताः ॥ ४५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Kośa bezeichnet hier eine benannte rituelle Fünfergruppe. Sie ist nicht mit den fünf aus Vedanta-Darstellungen bekannten Hüllen gleichzusetzen.

12.46

श्रीविद्या त्वरिता चैव पारिजातेश्वरी पुनः ।
त्रिपुटा पञ्चबाणेशी पञ्च कल्पलता इमाः ॥ ४६ ॥

12.47

श्रीविद्यामृतपीठेशी सुधाश्रीर् अमृतेश्वरी ।
अन्नपूर्णेति विख्याताः पञ्चैताः कामधेनवः ॥ ४७ ॥

12.48

श्रीविद्यासिद्धलक्ष्मीश् च मातङ्गी भुवनेश्वरी ।
वाराही च स्मृतं चैतन् मुनिभी रत्नपञ्चकम् ॥ ४८ ॥

12.49

श्रीविद्यां मूलमन्त्रेण मध्ये साङ्गां प्रपूजयेत् ।
क्रमतोऽन्याश् चतुर्दिक्षु तासां मन्त्रान् क्रमाद् ब्रुवे ॥ ४९ ॥

12.50

बकेशो वह्निमारूढो वामनेत्रेन्दुसंयुतः ।
लक्ष्मीमन्त्रोऽयम् एकार्णस् तेन लक्ष्मीं प्रपूजयेत् ॥ ५० ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā löst die Chiffre als śrīṃ auf.

12.51

तारपद्मशक्तिपद्मकमले कमलालये ।
प्रसीदयुगलं लक्ष्मीर् माया पद्मा ध्रुवो महा ॥ ५१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die ausgeschriebenen Worte bitten: „Lotusgöttin, im Lotus Wohnende, sei gnädig, sei gnädig.“

12.52

लक्ष्म्यै नमोन्तो मन्त्रोऽयम् अष्टाविंशतिवर्णवान् ।
पूज्यानेन महालक्ष्मीः श्रीविद्या दक्षिणे स्थिता ॥ ५२ ॥

12.53

लक्ष्मीर् मायामनोजन्मा त्रिशक्तिर्मनुर् ईरितः ।
त्रिवर्णोऽनेन सम्पूज्या त्रिशक्तिः पश्चिमे स्थिता ॥ ५३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Trishakti wird im Westen des betreffenden Ritualkreises verehrt.

12.54

भृग्वाकाशकलामायारूढा पद्मालयापुटा ।
त्रिवर्णा सर्वसाम्राज्या तां यजेद् उत्तरस्थिताम् ॥ ५४ ॥

12.55

तारो माया ततो हंसः सोहं वह्निप्रियान्तिमः ।
अष्टवर्णः परंज्योतिर्मनुस् तां पूर्वतो यजेत् ॥ ५५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Paraṃjyotis bedeutet „höchstes Licht“. Die Formel verbindet das Lichtmotiv mit Haṃsa und So’ham.

12.56

तारः परो निष्कलश् च शाम्भवीज्या तु दक्षिणे ।
नभः सबिन्दुसर्गाढ्यो भृगुर् द्वयर्णाजपापरे ॥ ५६ ॥

12.57

अकारादिक्षकारान्ता वर्णाः प्रोक्ता तु मातृका ।
प्रणवो भुवनेशी हुं खेच छेक्षः पदं पुनः ॥ ५७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die erste Hälfte schließt die Kosha-Gruppe ab; die zweite beginnt bereits den Tvarita-Mantra der nächsten Gruppe. Die gedruckte Verszählung wird bewahrt.

12.58

स्त्रीं हुं मेरुः सझिण्टीशो मायास्त्रं द्वादशाक्षरः ।
त्वरिताया मनुः प्रोक्तस् तेन तां पुरतोऽर्चयेत् ॥ ५८ ॥

12.59

आकाशहंसक्रोधीशपिनाकीशहराधराः ।
सेन्दवस् तारमायाभ्यां सम्पुटाश् च सरस्वती ॥ ५९ ॥

12.60

ङेन्तो हृदन्तो मन्त्रोऽयं प्रोक्त एकादशाक्षरः ।
अनेन पारिजातेशीं दक्षिणस्यां प्रपूजयेत् ॥ ६० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Silbenangabe des Grundtextes wird unverändert wiedergegeben; Naukā führt bei der aufgelösten Formel die Zählungen 11–15 an.

12.61

रमामायामनोभूमिस् त्रिवर्णा त्रिपुटोदिता ।
तां यजेत् पश्चिमे भागे बाणेशीम् उत्तरे पुनः ॥ ६१ ॥

12.62

द्रां द्रीं क्लीं ब्लूं भृगुः सर्गसहिता पञ्चवर्णका ।
वाक्कामौ भृगुसौ सर्गयुक्तो मन्त्रस् त्रिवर्णकः ॥ ६२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers steht auf PDF-Seite 412, der zweite auf 413. Die gedruckte Wortfolge bhṛgusau bleibt erhalten; Naukā erläutert als dritten Laut sauḥ.

12.63

प्रोदितामृतपीठेशी तेन तां पूर्वतो यजेत् ।
नभो भृगुवह्नयो वामनेत्राढ्याश् चन्द्रभूषिताः ॥ ६३ ॥

12.64

सार्णाढ्या भुवनेशीश्रीं कलाढ्या भुवनेश्वरीम् ।
सुधाश्रीमन्त्र उदितो वेदार्णस् तां यजेद् अवाक् ॥ ६४ ॥

12.65

सकारोऽनुग्रहीसर्गीकामो वागभ्रपूर्विका ।
त्रिवर्णमनुना पश्चात् पूजयेद् अमृतेश्वरीम् ॥ ६५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā deutet die drei Silben als sauḥ klīṃ haiṃ. Dies ist die ausdrückliche Kommentarauslegung, keine eigenständige Rekonstruktion.

12.66

विंशत्यर्णान्नपूर्णोक्ता तरङ्गे नवमे मया ।
तन्मन्त्रेणोत्तरस्यां तु पूजयेद् अन्नदायिनीम् ॥ ६६ ॥

12.67

वाणीबीजं ततः क्लिन्ने कामबीजं मदद्रवे ।
कुले वराहहंसानिवर्णा औसर्गसंयुताः ॥ ६७ ॥

12.68

एकादशाक्षरो मन्त्रः सिद्धलक्ष्म्याः समीरितः ।
तेन तां पूजयेत् पूर्वे मातङ्गीं दक्षिणे पुनः ॥ ६८ ॥

12.69

वाक्कामः सौः पुनर् वाणी मायालक्ष्मीध्रुवो नमः ।
भगवान् ते तिमातङ्गीश्वरि सर्वजनार्णकाः ॥ ६९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Vers zerlegt bhagavati an einer ungewöhnlichen Stelle. Die folgende historische Formel zielt unter anderem auf Beeinflussung anderer.

12.70

मनोहरिपदं प्रोच्य सर्वराजवशङ्करि ।
सर्वान्ते मुखरञ्ज्यन्ते मेषो नेत्रसमन्वितः ॥ ७० ॥

12.71

सर्वस्त्रीपुरुषान्ते तु वशङ्करिपदं वदेत् ।
सर्वदुष्टमृगाप्रान्ते वशङ्करि पुनः पदम् ।
सर्वलोकवशं पश्चात् करिमाया रमाङ्गजः ।
वाक् त्रिसप्तति वर्णोऽयं मातङ्ग्या उदितो मनुः ॥ ७१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Druckausgabe fasst hier vier Halbverse unter der Nummer 71 zusammen. Die Unterwerfungsanreden sind historisch dokumentiert und keine Empfehlung für heutige Praxis.

12.72

गगनं वह्निना वामनेत्रेन्दुभ्यां समन्वितम् ।
भुवनेशी मनुः प्रोक्तस् तेन तां पश्चिमे यजेत् ॥ ७२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā gibt den Laut hrīṃ an.

12.73

तरङ्गे दशमे प्रोक्तो वेदरुद्राक्षरो मनुः ।
वाराह्यास् तेन तां देव्या वामभागे समर्चयेत् ॥ ७३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Veda–Rudra ist eine rückläufig zu lesende Zahlchiffre: 4 und 11 ergeben 114. Die Auslegung wird von Naukā bestätigt.

Verehrung verschiedener religiöser Wege

Die hier genannten sechs Darshanas umfassen auch die buddhistische Überlieferung.

12.74

पञ्चिका एवम् आराध्य दर्शनानि यजेच् च षट् ।
आद्यं मध्ये चतुर्दिक्षु चत्वारि पुरतोऽन्तिमम् ॥ ७४ ॥

12.75

शैवं शाक्तं तथा ब्राह्मं वैष्णवं सौरसौगतम् ।
दर्शनान्य् एवम् आराध्य मूलेन त्रिः प्रतर्पयेत् ॥ ७५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Saugata bezeichnet die buddhistische Tradition. Die sechs hier genannten Darshanas sind nicht die übliche Liste der sechs brahmanischen Philosophiesysteme. Der Grundtext bezieht diese verschiedenen religiösen Wege in die Verehrung ein.

12.76

अङ्गुष्ठानामिकाभ्यां तां यच्छेत् पुष्पं तु मुद्रया ।
ज्ञानाख्यया सा चाङ्गुष्ठतर्जनीयोगतो मता ॥ ७६ ॥

12.77

एवं सम्पूज्य बिन्दुस्थां श्रीमत्त्रिपुरसुन्दरीम् ।
ततोऽज्ञया वृतीनां तु पूजनं सम्यग् आचरेत् ॥ ७७ ॥

Neun Umkreise des Shrichakra

Die Verehrung führt vom äußeren Erdquadrat durch die Gottheitenkreise zum Bindu.

12.78

भूबिम्बाद् बिन्दुपर्यन्तं नवावृतिसमर्चनम् ।
मायाश्रीबीजपूर्वाणि नाम्नाम् अन्ते नियोजयेत् ॥ ७८ ॥

12.79

श्रीपादुकां पूजयामीत्य् एतद् वर्णांश् च सर्वतः ।
अग्नीशासुरवायव्यं पुरो दिक्ष्व् अङ्गपूजनम् ॥ ७९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die sechs Positionen werden von Naukā den sechs Angas Herz, Kopf, Haarschopf, Schutzpanzer, Augen und Astra zugeordnet.

12.80

भूबिम्बस्याधरेखायां दिक्षूर्ध्वाधः क्रमाद् यजेत् ।
सिद्धीर् अणिमाद्या महिमालघिमेशिताः ॥ ८० ॥

12.81

वशित्वसिद्धिः प्राकाम्या भुक्तिर् इच्छाष्टमी पुनः ।
प्राप्तिश् च सर्वकामाख्या सिद्धयो दशकीर्तिताः ॥ ८१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die übernatürlichen Vollkommenheiten erscheinen hier als personifizierte Göttinnen; ihre Namen umfassen Kleinheit, Größe, Leichtigkeit, Herrschaft, Verfügung, Wunschgewährung, Genuss, Wille, Erlangung und Erfüllung aller Wünsche.

12.82

तप्तहेमसमानाभाः पाशाङ्कुशधराः शुभाः ।
साधकेभ्यः प्रयच्छन्ति रत्नौघं तां विचिन्तयेत् ॥ ८२ ॥

12.83

भूपुरे मध्यरेखायां पश्चिमाद्य् अर्चयेद् इमाः ।
ब्राह्मी माहेश्वरी चापि कौमारी वैष्णवीम् अपि ॥ ८३ ॥

12.84

वाराही च तथेन्द्राणी चामुण्डाम् अथ सप्तमीम् ।
महालक्ष्मीम् इमा ध्यायेत् सर्वाभरणसंयुताः ॥ ८४ ॥

12.85

विद्यां शूलं शक्तिचक्रे गदां वज्रं हि दण्डकम् ।
पद्मं क्रमेण दधतीः सर्वाभीष्टप्रदायिकाः ॥ ८५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Vidyā wird hier im Zusammenhang der Göttinnenattribute als Rosenkranz verstanden.

12.86

तस्यां तृतीयरेखायां दशमुद्राः प्रपूजयेत् ।
क्षोभणद्रावणाकर्षवश्योन्मादमहाङ्कुशाः ॥ ८६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers steht auf PDF-Seite 418, der zweite auf 419. Die Namen bezeichnen unter anderem Erschütterung, Verflüssigung, Anziehung und Beherrschung; ihre rituelle Nennung ist keine moderne Handlungsempfehlung.

12.87

खेचरी बीजयोनी च त्रिखण्डेति स्मृता इमाः ।
एवं भूबिम्बम् आराध्य क्षोभमुद्रां प्रदर्शयेत् ॥ ८७ ॥

12.88

त्रैलोक्यमोहने चक्रे योगिन्यः प्रकटा इमाः ।
पूजितास् तर्पिताः सन्तु स्वेष्टदा इति प्रार्थयेत् ॥ ८८ ॥

12.89

बिन्दौ पुष्पाञ्जलिं दत्त्वा मूलेनान्यावृतिं यजेत् ।
षोडशारे पश्चिमादि विलोमेन क्रमाद् इमाः ॥ ८९ ॥

12.90

कामाकर्षिणिका त्व् आद्या बुद्ध्याकर्षिणिका ततः ।
अहङ्काराकर्षिणी च शब्दाकर्षिणिका पुनः ॥ ९० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Namen beziehen die anziehende Kraft auf Verlangen, Unterscheidungsvermögen, Ichbewusstsein und Klang.

12.91

स्पर्शाकर्षिणिका तद्वत् रूपाकर्षिणिकापि च ।
रसाकर्षिणिका चान्या गन्धाकर्षिणिका तथा ॥ ९१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die vier Namen beziehen sich auf Berührung, Form, Geschmack und Geruch.

12.92

चित्ताकर्षिणिका चापि धैर्याकर्षिणिका परा ।
नामाकर्षिणिका चापि बीजाकर्षिणिका तथा ॥ ९२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Namen nennen Geist, Standhaftigkeit, Name und Keimlaut beziehungsweise Keim.

12.93

अमृताकर्षिणी चान्या स्मृत्याकर्षिणिका तथा ।
शरीराकर्षिणी चैवात्माकर्षिणिका परा ॥ ९३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Namen nennen Nektar beziehungsweise Unsterblichkeit, Erinnerung, Körper und Selbst. Die Reihenfolge wird aus dieser Ausgabe bewahrt.

12.94

सर्वाशापूरके चक्रे षोडशस्वरसंयुते ।
गुप्ता एतास् तु योगिन्यः पूजिताः सन्त्व् इदं वदेत् ॥ ९४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Sarvāśāpūraka bedeutet „alle Hoffnungen beziehungsweise Wünsche erfüllend“.

12.95

दर्शयेद् द्राविणीं मुद्रां द्वितीयावरणार्चने ।
काद्यष्टवर्गसंयुक्तेऽष्टारे पूज्या इमाः पुनः ॥ ९५ ॥

12.96

पूर्वादिष्व् अनुलोमेन बन्धूककुसुमप्रभाः ।
अनङ्गकुसुमा त्व् आद्या द्वितीयानङ्गमेखला ॥ ९६ ॥

12.97

अनङ्गमदना तद्वद् अनङ्गमदनातुरा ।
अनङ्गरेखाचानङ्गवेगानङ्गाङ्कुशा पुनः ॥ ९७ ॥

12.98

अनङ्गमालिनीत्य् अष्टौ पाशाङ्कुशलसत्कराः ।
सर्वसंक्षोभणे चक्रे देव्यो गुप्ततराभिधाः ॥ ९८ ॥

12.99

पूजिताः सन्त्व् इति प्रोच्याकर्षमुद्रां प्रदर्शयेत् ।
चतुर्दशारे सम्पूज्याः कादिढान्तार्णराजिते ॥ ९९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Ḍha bezeichnet hier den retroflexen Laut ढ; die vierzehn Buchstaben reichen von क bis ढ.

12.100

इन्द्रगोपनिभा रम्याः मदोन्मत्ताः सभूषणाः ।
बिभ्रत्यो दर्पणं पानपात्रं पाशाङ्कुशाव् अपि ॥ १०० ॥

12.101

पश्चिमादि विलोमेन चतुर्थावरणस्थिताः ।
सर्वसंक्षोभिणी पूर्वा सर्वविद्राविणी परा ॥ १०१ ॥

12.102

सर्वाकर्षिणिका चान्या सर्वाह्लादकरी पुनः ।
सर्वसम्मोहिनी चापि सर्वस्तम्भनकारिणी ॥ १०२ ॥

12.103

सर्वजृम्भिणिका नामाष्टमी सर्ववशङ्करी ।
सर्वरञ्जिनिका चापि सर्वोन्मादिनिका तथा ॥ १०३ ॥

12.104

सर्वार्थसाधिनी चाथ सर्वसम्पत्तिपूरणी ।
सर्वमन्त्रमयी चान्या सर्वद्वन्द्वक्षयङ्करी ॥ १०४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die letzten beiden Namen bezeichnen die Göttin als „aus allen Mantras bestehend“ und als „alle Gegensatzpaare aufhebend“. Diese Namen sind Teil der rituellen Liste; der Vers entfaltet daraus noch keine eigenständige philosophische Lehre.

12.105

मूलेन पुष्पं दत्त्वाथ वश्यमुद्रां प्रदर्शयेत् ।
सर्वसौभाग्यदे चक्रे सम्प्रदायाभिधा इमाः ॥ १०५ ॥

12.106

योगिन्यः पूजितास् तृप्ता मङ्गलानि दिशन्तु मे ।
सम्प्रार्थ्येति दशारेऽथ णादिभान्तार्णभूषिते ॥ १०६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Ṇa ist der retroflexe Laut ण. Mit ihm beginnt hier eine Folge von zehn Lauten.

12.107

सम्पूज्या दशयोगिन्यो जपापुष्पसमप्रभाः ।
स्फुरन्मणिविभूषाढ्याः पाशाङ्कुशलसत्कराः ॥ १०७ ॥

12.108

पश्चिमादि विलोमेन साधकाभीष्टसिद्धिदाः ।
सर्वसिद्धिप्रदा पूर्वा सर्वसम्पत्प्रदा ततः ॥ १०८ ॥

12.109

सर्वप्रियङ्करी चान्या सर्वमङ्गलकारिणी ।
सर्वकामप्रदा पश्चात् सर्वदुःखविमोचनी ॥ १०९ ॥

12.110

सर्वमृत्युप्रशमनी सर्वविघ्ननिवारिणी ।
सर्वाङ्गसुन्दरी चान्या सर्वसौभाग्यदायिनी ॥ ११० ॥

Erläuterung zur Stelle: Diese Namen preisen die Besänftigung des Todes, das Beseitigen von Hindernissen, Schönheit in allen Gliedern und die Gabe allen Glücks. Sie sind Anrufungsnamen, keine medizinischen Wirkungszusagen.

12.111

बिन्दौ पुष्पं समर्प्याथोन्मादमुद्रां प्रदर्शयेत् ।
सर्वार्थसाधके चक्रे पञ्चमे सर्वतः स्थिताः ॥ १११ ॥

12.112

पूजिताः कुलयोगिन्यः सन्तु मेऽभीष्टसिद्धिदाः ।
इति सम्प्रार्थ्य सम्पूज्य मादिक्षान्तविभूषिते ॥ ११२ ॥

12.113

परे दशारे योगिन्य उद्यद्भास्करसन्निभाः ।
ज्ञानमुद्राटङ्कपाशवरधारिकराम्बुजाः ॥ ११३ ॥

12.114

सर्वज्ञा सर्वशक्तिश् च सर्वैश्वर्यफलप्रदा ।
सर्वज्ञानमयी पश्चात् सर्वव्याधिविनाशिनी ॥ ११४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Namen rühmen Allwissenheit, universale Kraft, Herrlichkeit, Erkenntnisfülle und Krankheitsbeseitigung. Die historische Heilssprache ersetzt keine Behandlung.

12.115

सर्वाधारस्वरूपा च सर्वपापहरापरा ।
सर्वानन्दमयी देवी सर्वरक्षास्वरूपिणी ॥ ११५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Namen bedeuten sinngemäß: „Wesen des tragenden Grundes von allem“, „alles Unheil beziehungsweise alle Schuld Fortnehmende“, „ganz aus Glückseligkeit Bestehende“ und „Verkörperung allen Schutzes“.

12.116

सर्वेप्सितार्थफलदा पश्चिमादि विलोमगाः ।
पुष्पं मूलेन दत्त्वाथो कुर्यान् मुद्रां महाङ्कुशाम् ॥ ११६ ॥

12.117

सर्वरक्षाकरे चक्रे निगर्भाः पूजिता इमाः ।
योगिन्यस् तर्पिताः सन्तु ममाभीष्टफलप्रदाः ॥ ११७ ॥

12.118

सम्प्रार्थ्यैवम् अथाष्टारे दाडिमीपुष्पसन्निभाः ।
रक्तांशुकाधनुर्बाणविद्यावरलसत्कराः ॥ ११८ ॥

12.119

अकाराद्यष्टवर्गाद्याः पश्चिमादि विलोमतः ।
पूजयेत् पूर्वं सम्प्रोक्ता बीजाद्या अष्टदेवताः ॥ ११९ ॥

12.120

वशिनी चापि कौमारी मोदिनी विमलारुणा ।
जयिनी चापि सर्वेशी कौलिनीत्य् उदिताः पुरा ॥ १२० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die verwendete Ausgabe liest hier Kaumārī; die häufige anderweitige Namensform Kāmeśvarī wird nicht unmarkiert eingesetzt.

12.121

सर्वरोगहरे चक्रे रहस्याः पूजिता मया ।
तर्पिताः पूजिताः सन्त्व् इत्य् उक्त्वा दद्यात् सुमाञ्जलिम् ॥ १२१ ॥

12.122

खेचरीं दर्शयेन् मुद्रां सुन्दरीं तोषयेत् ततः ।
त्रिकोणे त्व् अकथाद्यर्णरचिते पश्चिमादितः ॥ १२२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert die Lautgruppen, beginnend mit a, ka und tha. Daraus wird keine eigenständig entworfene Mantraformel gebildet.

12.123

यजेत् कामेशकामेश्योर् बाणांश् चापं च पाशकम् ।
अङ्कुशं चानुलोमेन चतुर्दिक्षु समाहितः ॥ १२३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Kamesha und Kameshi bezeichnen hier das göttliche Paar.

12.124

जम्भमोहवशस्तम्भपदाद्यान् बीजपूर्वकान् ।
बाणबीजानि बाणादौ मीनकृष्णौ सबिन्दुकौ ॥ १२४ ॥

12.125

चापादौ पाशकस्यादौ पाशमाये नियोजयेत् ।
अङ्कुशं त्व् अङ्कुशस्यादौ स्मर्तव्या हेतिदेवताः ॥ १२५ ॥

12.126

नानारत्नविभूषाढ्याः स्वस्वायुधसमन्विताः ।
विद्युद्दामसमानाङ्ग्यो यौवनोन्मदमन्थराः ॥ १२६ ॥

Das innerste Dreieck und der Bindu

Drei Shaktis und schließlich Tripurasundari stehen im Zentrum.

12.127

अन्त्यादिकोणत्रितये पूज्याः कूटत्रयादिकाः ।
कामेश्वरी च वज्रेशी तृतीया भगमालिनी ॥ १२७ ॥

12.128

कामेश्वरी रुद्रशक्तिः शरच्चन्द्रशतप्रभा ।
स्मर्तव्या दधती हस्तैः पुस्तकाभीवरस्रजः ॥ १२८ ॥

12.129

वज्रेश्वरी विष्णुशक्तिर् उद्यन्मार्तण्डसप्रभा ।
इक्षुचापवराभीतिपुष्पबाणलसत्करा ॥ १२९ ॥

12.130

भगमाला ब्रह्मशक्तिस् तप्तहाटकसप्रभा ।
ज्ञानमुद्रां वरं पाशाङ्कुशं दधती करैः ॥ १३० ॥

12.131

एवं त्रिकोणं सम्पूज्य यच्छेत् पुष्पाञ्जलिं ततः ।
बीजमुद्रां प्रदर्श्याथ प्रार्थयेत् सुन्दरीम् इदम् ॥ १३१ ॥

12.132

सर्वसिद्धिप्रदे चक्रे योगिन्यः पूजिता मया ।
दिशन्त्व् अतिरहस्याख्या मङ्गलं मे निरन्तरम् ॥ १३२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Ati-rahasya bedeutet „überaus geheim“. Der Text stuft die Umkreise mit zunehmend innerlichen Geheimhaltungsbezeichnungen ab.

12.133

बिन्दौ सम्पूजयेत् पश्चाच् छ्रीमत्त्रिपुरसुन्दरीम् ।
मूलविद्यां समुच्चार्य ध्यात्वा पूर्वोक्तवर्त्मना ॥ १३३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Versnummer ist im Grundtext als 313 verdruckt. Naukā, fortlaufender Zusammenhang und Folgevers sichern die Zuweisung 133; es liegt kein zusätzlicher Vers vor.

12.134

सर्वानन्दमये चक्रे सर्वाभीष्टविधायिनीम् ।
परापररहस्याख्या योगिनी पूजितास्तु मे ॥ १३४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Sarvānandamaya heißt „ganz aus Glückseligkeit bestehend“. Im innersten Zentrum begegnet die Verehrung der einen Tripurasundari.

12.135

योनिमुद्रां प्रदर्श्याथ तर्पणं त्रिः समाचरेत् ।
धूपं दीपं च नैवेद्यम् अन्नैर् नानाविधैर् दिशेत् ॥ १३५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naivedya bezeichnet die dargebrachte Speise.

Homa und Abschluss der Verehrung

Die äußeren Gaben werden mit Umwandlung, Verneigung und täglicher Disziplin verbunden.

12.136

वह्निं सम्पूज्य पूर्वोक्तविधिना तत्र सुन्दरीम् ।
आवाह्य जुहुयाद् द्रव्यं पञ्चविंशतिसंख्यया ॥ १३६ ॥

12.137

श्रीचक्रस्य बलिं दद्याद् धुतशेषेण संयुतः ।
ईशानाग्नेयनैरृत्यवायुकोणेषु च क्रमात् ॥ १३७ ॥

12.138

बटुकस्य च योगिन्यः क्षेत्रेशगणनाथयोः ।
निजैर् मन्त्रैः स्वमुद्राभिः पूर्वसङ्कीर्तितैस् तैर् यजेत् ॥ १३८ ॥

12.139

प्रदक्षिणानतीः कृत्वा मूलविद्यां ततो यजेत् ।
एवं श्रीसुन्दरीं नित्यं पूजयित्वा जितेन्द्रियः ॥ १३९ ॥

Historische Anwendungen

Neben Wohlergehensverheißungen stehen Beeinflussungs- und Schädigungsrituale; diese werden ausdrücklich nicht als heutige Praxis empfohlen.

12.140

नवावृतियुतां सर्वान् कामान् इष्टान् अवाप्नुयात् ।
अथ प्रयोगा वक्ष्यन्ते साधकाभीष्टसिद्धिदाः ॥ १४० ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers steht auf PDF-Seite 431, der zweite auf 432. Die folgenden Anwendungen werden als historische Verheißungen eingeordnet, nicht als nachgewiesene Wirkungen.

12.141

नवलक्षजपेनास्य रुद्ररूपो नरो भवेत् ।
मल्लिकामालतीपुष्पहोमाद् वागीशताम् इयात् ॥ १४१ ॥

12.142

करवीरजपापुष्पहोमान् मोहयते जगत् ।
चन्द्रकुङ्कुमकस्तूरीहोमात् कामाधिको भवेत् ॥ १४२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Blüten sind Karavira und Japa; die Duftstoffe Chandra (laut Naukā Kampfer), Kumkuma und Kasturi. Wegen des auf Beeinflussung zielenden Zusammenhangs wird daraus keine Praxisanleitung gemacht.

12.143

चम्पकैः पाटलैर् विश्वं वशम् आनयतेऽचिरात् ।
लाजाहोमो राज्यदायी मधुनोपद्रवक्षयः ॥ १४३ ॥

12.144

निशि च्छागपलैर् होमो रिपुराज्यविनाशकृत् ।
दध्याज्यदुग्धमधुभिः क्रमाद् धोमाद् अवाप्नुयात् ॥ १४४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die aggressive Anwendung nennt ein nächtliches Fleischopfer. Sie wird historisch dokumentiert, nicht zur Ausführung empfohlen.

12.145

आरोग्यं सम्पदं ग्रामं धनं शर्करया सुखम् ।
कमलैर् धनसम्पत्तिं दाडिमैर् राजवश्यताम् ॥ १४५ ॥

12.146

क्षत्रिया मातुलिङ्गैस् तु वैश्या नारङ्गजैः फलैः ।
शूद्राः कूष्माण्डसम्भूतैर् वश्याः स्युर् अचिराद् धुतैः ॥ १४६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Genannt werden Matulinga, Naranga und Kushmanda. Diese Kastenzuordnungen werden nicht als heutige Wertordnung übernommen.

12.147

पनसानां लक्षहोमाद् वश्याः स्युश् चक्रवर्तिनः ।
द्राक्षाफलैर् इष्टसिद्धिर् रम्भाभिर् मन्त्रिणो वशाः ॥ १४७ ॥

12.148

नारिकेलैस् तु सम्पत्तिस् तिलैः सर्वेष्टसिद्धयः ।
गुग्गुलैर् दुःखनाशः स्यात् सर्वेष्टं शर्करागुडैः ॥ १४८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Aussagen sind traditionelle Ritualverheißungen.

12.149

पायसैर् धनधान्याप्तिर् बन्धूकैः प्राणिनो वशाः ।
पक्वैश् चूतफलैर् होमाल् लक्षमात्राद् धरावशा ॥ १४९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Cūta bezeichnet den Mangobaum. Die Beeinflussungsversprechen werden historisch dokumentiert.

12.150

लवणे राजिकायुक्ते होमाद् दुष्टविनाशनम् ।
कर्पूरहोमाल् लभते वाक्पतित्वं नरोऽचिरात् ॥ १५० ॥

12.151

करञ्जफलहोमेन भूतप्रेतादयो वशाः ।
बिल्वैः स्याद् अतुला लक्ष्मीर् इक्षुदण्डैः सुखाप्तयः ॥ १५१ ॥

12.152

घृतहोमाद् ईप्सिताप्तिः शान्तिः स्यात् तिलतण्डुलैः ।
किं बहूक्तेन देवेशि सर्वेष्टं साधितं नृणाम् ॥ १५२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Anrede Deveśi gehört zur überlieferten Darstellungsweise des Grundtextes. Die umfassende Wirksamkeitsaussage wird als solche, nicht als Tatsachenbeweis, übersetzt.

12.153

मध्ये कूटत्रिके भेदा वर्णान्तरनियोजनात् ।
बहवोऽत्र न गदिता ग्रन्थगौरवभीतितः ॥ १५३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā führt anschließend zahlreiche Varianten aus. Sie werden nicht in den Grundtext übernommen.

Verantwortliche Weitergabe und Gopalasundari

Die Verbindung von Krishna-Anreden und Shrividya-Kutas bleibt eine initiationsgebundene Formel.

12.154

अपरीक्षितशिष्याय न देयं कदाचन ।
पुत्राय वा सुशिष्याय दत्ताभीष्टप्रदायिनी ॥ १५४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Stelle betont die Verantwortung bei der Weitergabe initiationsgebundener Praxis.

12.155

गोपालसुन्दरीं वक्ष्ये भोगमोक्षप्रदायिकाम् ।
मायारमाचितजन्मा कृष्णायेति पदं ततः ॥ १५५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Druckform citajanmā ist auffällig; Naukā deutet hier das Kama-Bija klīṃ. Bhoga und Moksha werden ausdrücklich nebeneinandergestellt.

12.156

आद्यं वाक्कूटम् उच्चार्य गोविन्दाय पदं वदेत् ।
द्वितीयं तु ततः कूटं गोपीजन पदं ततः ॥ १५६ ॥

12.157

वल्लभायपदान्तं तु तृतीयं कूटम् उच्चरेत् ।
स्वाहान्ता वह्नियुग्मार्णा स्मृता गोपालसुन्दरी ॥ १५७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Vahni–Yugma wird von Naukā als Zahlchiffre 43 ausgelegt. Die Formel verschränkt Krishna-Anreden mit den drei Kutas der Shrividya.

12.158

विद्यायादौ मुनिर् उक्तो विधात्रानन्दभैरवौ ।
छन्दस् तु देवीगायत्री देवता सुन्दरीयुता ॥ १५८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Druckform vidhātrānanda- verbindet Vidhatri und Anandabhairava; Naukā und die folgende Viniyoga-Auslegung nennen diese beiden Seher.

12.159

गोपालो मन्मथो बीजं शक्तिः पावकवल्लभा ।
मायाश्रीमन्मथैर् हृत् स्यात् कृष्णाय शिर ईरितम् ॥ १५९ ॥

12.160

गोविन्दाय शिखागोपीजनेति कवचं मतम् ।
वल्लभाय स्मृतं नेत्रम् अस्त्रं पावकभार्यया ॥ १६० ॥

12.161

मूर्ध्नि भाले भ्रुवोर् अक्ष्णोः कर्णयोर् नसयोर् मुखे ।
चिबुके च गले बाह्वोर् हृदये जठरे न्यसेत् ॥ १६१ ॥

12.162

नाभौ लिङ्गे गुदे सक्थ्नोर् जानुनोर् जङ्घयोर् अपि ।
गुल्फयोः पादयोर् वर्णान् कूटत्रयविवर्जितान् ॥ १६२ ॥

12.163

सृष्टिन्यासोऽयम् उदितो हृदाद्यः सान्तिकः स्थितिः ।
संहारोऽङ्घ्र्यादिमूर्धान्तः पुनः सृष्टिं स्थितिं चरेत् ॥ १६३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Druckfolge sāntikaḥ ist mehrdeutig. Naukā bestimmt den Erhaltungs-Nyasa als hṛdādibāhvantaḥ, vom Herzen bis zu den Armen; diese Kommentarauslegung wird hier ausdrücklich getrennt vermerkt.

12.164

करशुद्ध्यासनन्यासौ न्यासं वाग्देवताभिधम् ।
कृत्वा पूर्वोदितान् कूटत्रयं कास्यहृदि न्यसेत् ॥ १६४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die verdichtete Angabe kāsya-hṛd wird durch Naukā als mūrdha–mukha–hṛd, Kopf–Mund–Herz, erläutert.

12.165

कूटत्रयद्विरावृत्त्या षडङ्गं पुनर् आचरेत् ।
कमलावसुधायुक्तं ध्यायेच् छ्रीचक्रिणं हरिम् ॥ १६५ ॥

Meditation, Verehrung und Befreiung

Der Schluss nennt Vereinigung mit Brahman als letztes Ziel.

12.166

क्षीराम्भोधिस्थकल्पद्रुमवनविलसद्रत्नयुग्मण्डपान्तः ।
प्रोद्यच्छ्रीपीठसंस्थं करधृतजलजा रीक्षुचापाङ्कुशेषुम् ।
पाशं वीणां सुवेणुं दधतम् अवनि माशोभितं रक्तकान्तिं ।
ध्यायेद् गोपालम् ईशं विधिमुखविबुधैर् ईड्यमानं समन्तात् ॥ १६६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Druck trennt einzelne Komposita unregelmäßig. Avani und Ma werden von Naukā als Erde und Lakshmi erläutert. Für die Deutung der Attribute wird der Kommentar herangezogen; seine ergänzenden Mantras werden nicht in den Grundtext eingefügt.

12.167

एवं ध्यात्वा जपेल् लक्षं दशांशं पायसाम्भसा ।
जुहुयाद् वैष्णवे पीठे पूजयेत् सुन्दरीहरिम् ॥ १६७ ॥

12.168

आदाव् अङ्गानि सम्पूज्य प्रागाद्याशासु पूजयेत् ।
वासुदेवं सङ्कर्षणं प्रद्युम्नम् अनिरुद्धकम् ॥ १६८ ॥

12.169

पूज्या वह्न्यादिकोणेषु शान्तिः श्रीश् च सरस्वती ।
रतिः पुनर् दिक्षु पूज्या रुक्मिणी सत्यभामिका ॥ १६९ ॥

12.170

कालिन्दी जाम्बवत्याख्या मित्रविन्दा सुनन्दया ।
सुलक्षणा नाग्निजिती ततोऽर्च्या निधयोऽपि च ॥ १७० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Ausgabe liest hier Sunandā, während Naukā zur gleichen Stelle Sundarī nennt. Der Unterschied wird bewahrt.

12.171

महापद्मश् च पद्मश् च शङ्खौ मकरकच्छपौ ।
मुकुन्दकुन्दनीलाश् च खर्वश् च निधयो नव ॥ १७१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Druckform śaṅkhau ist auffällig; im Neuner-Verzeichnis ist Shankha als ein Name gemeint.

12.172

ततश् च सुन्दरीप्रोक्तावृतिपूजां समाचरेत् ।
प्रयोगान् अपि तत्रोक्तान् कुर्याद् इष्टप्रसिद्धये ॥ १७२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Rückverweis umfasst auch historische Beeinflussungsrituale. Er wird als Textaussage dokumentiert, nicht als heutige Empfehlung übernommen.

12.173

एवं यो भजते नित्यं श्रीमद्गोपालसुन्दरीम् ।
सर्वान् कामान् अवाप्यान्ते सायुज्यं ब्रह्मणो व्रजेत् ॥ १७३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Sāyujya bezeichnet hier die Vereinigung mit Brahman. Der Schluss geht ausdrücklich über weltliche Wunscherfüllung hinaus und öffnet den Blick auf Befreiung.

Kolophon des Taraṅga 12

इति श्रीमन्महीधरविरचिते मन्त्रमहोदधौ चक्रस्थत्रिपुरसुन्दरीगोपालसुन्दर्योः पूजनं नाम द्वादशस् तरङ्गः ॥ १२ ॥

Textgrundlage dieses Taraṅga: Sanskrit-Grundtext der verwendeten Ausgabe, PDF-Seiten 398–441, gedruckte Seiten 348–391. Naukā und die Hindi-Erklärung bleiben vom Grundtext getrennt.

Taraṅga 13 – Hanuman – Kraft, Hingabe und Schutz

Video laden

YouTube

YouTube sammelt möglicherweise persönliche Daten. Datenschutzrichtlinie

Fortfahren Ausblenden

Yoga-Vidya-Vortrag über Hanuman als Begleitung zur Lektüre dieses Kapitels.

Hanuman erscheint als mächtiger Beschützer und als ganz auf Rama ausgerichteter Verehrer. Sein Meditationsbild in 13.8 verbindet Leuchtkraft mit dem unablässigen Gedenken an Ramas Lotusfüße; 13.89 zeigt ihn mit den Händen in Anjali. Neben Japa, Nyasa, Puja und Yantra stehen zahlreiche historische Heil-, Schutz- und Schädigungsanwendungen. Ihre Behauptungen werden als Textaussagen dokumentiert. Eine besonders hilfreiche Gegenrichtung eröffnet 13.94: Hanuman als Friedensstifter zwischen vormals Getrennten.

Mantra und Nyasa

Die verschlüsselten Lautangaben bleiben in ihrer überlieferten Form erhalten.

13.1

अथोच्यन्ते हनुमतो मन्त्राः सर्वेष्टसिद्धये ।
इन्द्रस्वरेन्दुसंयुक्तो वराहो हसफान्यः ॥ १ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Folge hasaphānyaḥ verdichtet die Lautnamen Ha, Sa, Pha und Ani; Naukā erläutert Ani als r. Die Chiffren bleiben erhalten.

13.2

झिण्टीशबिन्दुसंयुक्ता द्वितीयं बीजम् ईरितम् ।
गदीफान्ताग्निरुद्रेन्दुसंयुतः स्यात् तृतीयकम् ॥ २ ॥

13.3

हसरामनुचन्द्राढ्याश् चतुर्थं हसखाः फराः ।
शिवेच्छाढ्याः पञ्चमः स्याद् ह्सौ मनुबिन्दुगौ परम् ॥ ३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die gedrängte Druckfolge hsau bezeichnet Ha und Sa; Naukā bestätigt diese beiden Laute.

13.4

ङेयुतो हनुमान् हार्दं मन्त्रोऽयं द्वादशाक्षरः ।
रामचन्द्रो मुनिर् अस्य जगतीछन्द ईरितम् ॥ ४ ॥

13.5

हनुमान् देवता बीजं षष्ठं शक्तिर् द्वितीयकम् ।
षड्बीजैर् अङ्गषट्कं स्यान् मूर्ध्नि भाले दृशोर् मुखे ॥ ५ ॥

13.6

कण्ठे च बाहुद्वितये हृदि कुक्षौ च नाभितः ।
लिङ्गे जानुद्वये पादद्वये वर्णान् क्रमान् न्यसेत् ॥ ६ ॥

13.7

षड्बीजानि पदद्वन्द्वे मूर्ध्नि भाले मुखे हृदि ।
नाभाव् ऊर्वोर् जङ्घयोश् च पादयोर् विन्यसेत् क्रमात् ॥ ७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Druckform padadvandve wird nach Zusammenhang und Naukā als die beiden Wörter hanumate und namaḥ verstanden.

Hanuman in der Erinnerung an Rama

Meditation verbindet Stärke mit Hingabe.

13.8

बालार्कायुततेजसं त्रिभुवनप्रक्षोभकं सुन्दरं सुग्रीवादिसमस्तवानरगणैः संसेव्यपादाम्बुजम् ।
नादेनैव समस्तराक्षसगणान् संत्रासयन्तं प्रभुं श्रीमद्रामपदाम्बुजस्मृतिरतं ध्यायामि वातात्मजम् ॥ ८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Hanumans Kraft ist in dieser Meditation ausdrücklich auf die Erinnerung an Rama ausgerichtet.

13.9

एवं ध्यात्वा जपेद् अर्कसहस्रं जितमानसः ।
दशांशं जुहुयाद् व्रीहीन् पयोध्याज्यसंयुतान् ॥ ९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Arka ist hier die Zahlchiffre zwölf. Die Druckfolge payodhy- verkürzt payo-dadhi; die drei Zusätze werden in der Edition so erläutert.

13.10

विमलादियुते पीठे पूजा कार्या हनूमतः ।
केसरेष्व् अङ्गपूजा स्याद् दलेष्व् अन्यांस् तदाह्वयान् ॥ १० ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers steht auf PDF-Seite 444, der zweite auf 445.

13.11

रामभक्तो महातेजा कपिराजो महाबलः ।
द्रोणाद्रिहारको मेरुपीटकार्चनकारकः ॥ ११ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Namen preisen Ramas Verehrer, großen Glanz, König der Affen, große Kraft, den Träger des Drona-Berges und den Verehrer des Meru-Sitzes.

13.12

दक्षिणाशाभास्करश् च सर्वविघ्ननिवारकः ।
एवं नामानि सम्पूज्य दलाग्रेषु च वानरान् ॥ १२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die beiden letzten Namen bedeuten sinngemäß „Sonne der südlichen Himmelsrichtung“ und „Beseitiger aller Hindernisse“.

13.13

सुग्रीवम् अङ्गदं नीलं जाम्बवन्तं नलं तथा ।
सुषेणं द्विविदं मैन्दं पूजयेद् दिक्पतीन् अपि ॥ १३ ॥

Historische Anwendungen

Heil- und Unverwundbarkeitsbehauptungen sind keine gesicherten Wirkungen. Manipulative und schädigende Anwendungen werden nichtanleitend erschlossen.

13.14

एवं सिद्धे मनौ मन्त्री स्वपरेष्टं प्रसाधयेत् ।
कदलीबीजपूराम्रफलैर् हुत्वा सहस्रकम् ॥ १४ ॥

13.15

द्वाविंशद् ब्रह्मचारिविप्रान् सम्भोजयेद् अथ ।
एवं कृते महाभूत विषचोराद्युपद्रवाः ॥ १५ ॥

13.16

नश्यन्ति क्षणमात्रेण विद्विषिग्रहदानवाः ।
अष्टोत्तरशतं वारि मन्त्रितं विषनाशनम् ॥ १६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Dies dokumentiert einen historischen Heil- und Schutzglauben. Bei einer Vergiftung ist unverzügliche medizinische Hilfe notwendig; die Ritualbehauptung ist kein Wirksamkeitsnachweis.

13.17

रात्रौ नवशतं मन्त्रं जपेद् दशदिनावधि ।
यो नरस् तस्य नश्यन्ति राजशत्रूद्भवा भीतयः ॥ १७ ॥

13.18

अभिचारोत्थभूतोत्थ ज्वरे तन्मन्त्रितैर् जलैः ।
भस्मभिः सलिलैर् वापि ताडयेज् ज्वरिणः क्रुधा ॥ १८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Das Verb tāḍayet bezeichnet ein Schlagen beziehungsweise heftiges Besprengen; die Anwendung wird nicht als Behandlung empfohlen.

13.19

दिनत्रयाज् ज्वरान् मुक्तः ससुखं लभते नरः ।
तन्मन्त्रितौषधं जग्ध्वा नीरोगो जायते ध्रुवम् ॥ १९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Traditionelle Heilungsverheißung, keine gesicherte medizinische Aussage.

13.20

तन्मन्त्रितं पयः पीत्वा योद्धुं गच्छेन् मनुं जपन् ।
तज्जाप्तभस्मलिप्ताङ्गः शस्त्रसन्धैर् न बाध्यते ॥ २० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die behauptete Unverwundbarkeit gehört zur historischen Schutzmagie und bietet keinen realen Schutz vor Waffen.

13.21

शस्त्रक्षतं व्रणः शोफो लूतास्फोटोऽपि भस्मना ।
त्रिमन्त्रितेन संस्पृष्टः शुष्यन्त्य् अचिरतो नृणाम् ॥ २१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Erkrankungsbezeichnung Luta-Sphota wird nicht auf eine bestimmte moderne Diagnose festgelegt. Die Stelle ist eine historische Heilbehauptung.

13.22

सूर्यास्तमयारभ्य जपेत् सूर्योदयावधि ।
कीलकं भस्म चादाय सप्ताहावधि संयतः ॥ २२ ॥

13.23

निखनेद् भस्मकीलौ तौ विद्विषा द्वारलक्षितम् ।
विद्वेषं मिथ आपन्नाः पलान्तेऽरयो चिरात् ॥ २३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die zweite Vershälfte ist im Druck sprachlich beschädigt; die Zielrichtung vidveṣa, gegenseitige Feindschaft, ist eindeutig. Die Handlung wird nicht zur Nachahmung empfohlen.

13.24

अभिमन्त्रितभस्माम्बुदेहचन्दनसंयुतम् ।
खाद्यादियोजितं यस्मै दीयते स च दासवत् ॥ २४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der historische Text beschreibt hier manipulative Beeinflussung ohne freie Zustimmung.

13.25

क्रूराश् च जन्तवोऽनेन भवन्ति विधिना वशाः ।
ईशानदिक्स्थमूलेन भूताङ्कुशतरोः शुभाम् ॥ २५ ॥

13.26

अङ्गुष्ठमात्रां प्रतिमां प्रविधाय हनूमतः ।
प्राणसंस्थापनं कृत्वा सिन्दूरैः परिपूज्य च ॥ २६ ॥

13.27

गृहस्याभिमुखे द्वारे निखनेन् मन्त्रम् उच्चरन् ।
भूताभिचारचोरग्निविषरोगनृपोद्भवाः ॥ २७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Text beschreibt ein historisches Schutzritual; es ersetzt keine sachlichen Schutzmaßnahmen.

13.28

सञ्जायन्ते गृहे तस्मिन् न कदाचिद् उपद्रवाः ।
प्रत्यहं धनपुत्राद्यैर् एधते तद्गृहं चिरम् ॥ २८ ॥

13.29

निशि श्मशानभूमिस्थो भस्मना मृत्स्नयापि वा ।
शत्रोः प्रतिकृतिं कृत्वा हृदि नाम समालिखेत् ॥ २९ ॥

13.30

कृतप्राणप्रतिष्ठां तां भिन्द्याच् छस्त्रेण मनुं जपन् ।
मन्त्रान्ते प्रोच्चरेच् छत्रोर् नामच्छिन्धि च भिन्धि च ॥ ३० ॥

13.31

मारयेति च तस्यान्ते दन्तैर् ओष्ठं निपीड्य च ।
पाण्योस् तले प्रपीड्याथ त्यक्त्वा तां सदनं व्रजेत् ॥ ३१ ॥

13.32

एवं सप्तदिनं कुर्वन् हन्याच् छत्रुं शिवावितम् ।
अर्धचन्द्राकृतौ कुण्डे स्थण्डिले वा हुतं चरेत् ॥ ३२ ॥

13.33

मुक्तकेशः श्मशानस्थो लवणे राजिकायुतैः ।
उन्मत्तफलपुष्पैश् च नखरैर् महिषैर् अपि ॥ ३३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die gedruckten Kasusanschlüsse sind unregelmäßig. Die Passage wird sachlich als historischer Abhicara-Kontext dokumentiert.

13.34

काककौशिकगृध्राणां पक्षैः श्लेष्मातकाक्षजैः ।
समिद्भैश् च त्रिशतं दक्षिणास्यमुखो निशि ॥ ३४ ॥

13.35

सप्त घस्रान् इदं कुर्वन् मारयेद् रिपुम् उद्धतम् ।
शतषट्कं जपेद् रात्रौ श्मशाने दिवसत्रयम् ॥ ३५ ॥

13.36

ततो वेताल उत्थाय वदेद् भावि शुभाशुभम् ।
उदितं कुरुते सर्वं किङ्करीभूय मन्त्रिणः ॥ ३६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Diese Erzählung gehört zum historischen Glauben an Geisterbeschwörung und Zukunftskunde.

13.37

हनुमत्प्रतिमां भूमौ विलिखेत् तुषैर् मनुम् ।
साध्यनाम द्वितीयान्तं विमोचय विमोचय ॥ ३७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Das anschließende Ritual zielt auf die Befreiung eines Gefangenen. Die Druckfolge tuṣair ist nicht eindeutig; die Handlung wird nicht als verlässlich wirksames Mittel behauptet.

13.38

तत् सर्वं मार्जयेद् वामहस्तेनाथ पुनर् लिखेत् ।
एवम् अष्टोत्तरशतं लिखित्वा मार्जयेत् पुनः ॥ ३८ ॥

13.39

एवं कृते पराधीनो मुच्यते निगडक्षणात् ।
एवं विद्वेषणादीनि कुर्यात् तत्पल्लवं लिखन् ॥ ३९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Druckform nigaḍakṣaṇāt ist gedrängt; Naukā erläutert die Befreiung aus Fesseln. Der Themenwechsel liegt innerhalb des nummerierten Verses.

13.40

वश्यार्थं सर्पिषा होमो विद्वेषे करवीरजैः ।
कुसुमैर् इध्मकाष्ठैर् वा जीरकेर् मृदैर् अपि ॥ ४० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Druckfolge jīraker mṛdair ist unsicher; die genannten Stoffe werden nicht zu einer ausführbaren Vorschrift rekonstruiert.

13.41

ज्वरे दूर्वागुडूचीभिर् दध्ना क्षीरेण वा घृतैः ।
शूले होमः कुबेराक्षैरण्डसमिधा तथा ॥ ४१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Ritualmedizin; der Vers begründet keine gesicherte Behandlung.

13.42

तैलाक्ताभिश् च निर्गुण्डीसमिद्भिर् दशवा प्रयत्नतः ।
सौभाग्ये चन्दनैश् चन्द्रे रोचनेलालवङ्गकैः ॥ ४२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Druckfolge daśavā ist unklar. Chandra wird in solchen Stofflisten als Kampfer verstanden; die unklare Angabe wird nicht zu einer Mengenanweisung ergänzt.

13.43

सुगन्धिपुष्पैर् वस्त्रलाभ्ये तत्तद्धान्यैस् तदाप्तये ।
तत्पादरजसा राजीलवणाकेन मृत्यवे ॥ ४३ ॥

13.44

किं बहूक्तैर् विषे व्याधौ शान्तौ मोहे च मारणे ।
विवादे स्तम्भने धूतभूतभीतौ च सङ्कटे ॥ ४४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Druckfolge dhūtabhūtabhītau ist auffällig. Der Vers reiht heilsbezogene, abwehrende und schädigende Ziele unmittelbar aneinander.

13.45

वश्ये युद्धे नृपद्वारे समरे चौरसङ्कटे ।
मन्त्रोऽयं साधितो दद्याद् इष्टसिद्धिं ध्रुवं नृणाम् ॥ ४५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die umfassende Wirksamkeitsverheißung wird als historischer Anspruch des Textes übersetzt.

Hanuman-Yantra

Das Kapitel ordnet Schrift, geometrische Form und Gottheitsgegenwart einander zu.

13.46

वक्ष्ये हनुमतो यन्त्रं सर्वसिद्धिप्रदायकम् ।
वलयात्रितयं लेख्यं पुच्छाकारसमन्वितम् ॥ ४६ ॥

13.47

साध्यनाम लिखेन् मध्ये पाशबीजप्रवेष्टितम् ।
उपर्य् अष्टदलं कृत्वा वर्मपत्रेषु संलिखेत् ॥ ४७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Das Yantra steht im Zusammenhang der beschriebenen zielgerichteten Anwendungen. Die Darstellung dient der Texterschließung.

13.48

वलयं बहिर् आलिख्य तद् बहिश् चतुरस्रकम् ।
चतुरस्रस्य रेखाग्रे त्रिशूलानि समालिखेत् ॥ ४८ ॥

13.49

भूपुरस्याष्टवज्रेषु ह्सौंबीजं लिखेत् ततः ।
कोणेष्व् अङ्कुशम् आलिख्य मालामन्त्रेण वेष्टयेत् ॥ ४९ ॥

13.50

तत् सर्वं वेष्टयेद् यन्त्रं वलयात्रितयेन च ।
वस्त्रे शिलायां फलके ताम्रपात्रेऽथ कुड्यके ॥ ५० ॥

13.51

भूर्जे वा ताडपत्रे वा रोचनानाभिकुङ्कुमैः ।
यन्त्रम् एतत् समालिख्य त्यक्ताशो ब्रह्मचर्यवान् ॥ ५१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erklärt tyaktāśa als Fasten und Nābhi als Kasturi, Moschus.

13.52

कपेः प्राणान् प्रतिष्ठाप्य पूजयेत् तं यथाविधि ।
सर्वदुःखनिवृत्त्यै तद् यन्त्रम् आत्मनि धारयेत् ॥ ५२ ॥

13.53

ज्वरमार्यभिचारघ्नं सर्वोपद्रवशान्तिकृत् ।
योषिताम् अपि बालानां धृतं जनमनोहरम् ॥ ५३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Amulettverheißungen; der Text belegt einen Schutzglauben, keine medizinisch nachgewiesene Wirkung.

Der lange Mala-Mantra

Die Anrufung erinnert an Hanumans Taten und enthält Schutz-, Macht- und Schädigungsbitten. Die Wortstücke werden nicht spekulativ zu einer neuen Rezitationsfassung ergänzt.

13.54

मालामन्त्रम् अथो वक्ष्ये प्रणवो वाग्धरिप्रिया ।
दीर्घत्रयान्विता माया पूर्वोक्तं कूटपञ्चकम् ॥ ५४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die beiden vorangehenden PDF-Seiten 453–454 sind eine doppelseitige Yantra-Abbildung. Ab PDF-Seite 455 beträgt der Abstand zur gedruckten Seitenzahl 52.

13.55

तारो नमो हनुमते प्रकटान्ते पराक्रम ।
आक्रान्तदिङ्मण्डलतो यशोवीति च तान च ॥ ५५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die anschließenden Verse zerlegen einen langen Anrufungsmantra in Wortstücke. Sie preisen Hanumans Taten und verbinden diese mit Schutz- und Machtbitten; eine stillschweigende Neufassung zu einer rezitierfertigen Formel erfolgt nicht.

13.56

धवलीकृतवर्णान्ते जगत्त्रितयवज्र च ।
देहज्वलदग्निसूर्यकोट्यन्ते तु समप्रभ ॥ ५६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Anrufung spricht von den drei Welten, einem vajragleichen Körper und einem Glanz wie unzählige Sonnen.

13.57

तनूरुहपदं रुद्रावतारपदम् ईरयेत् ।
लङ्कापुरीदहान्तेनोदधिलङ्घनवर्णकाः ॥ ५७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Hanuman wird als Rudra-Verkörperung, Verbrenner der Stadt Lanka und Überspringer des Ozeans angerufen.

13.58

दशग्रीवशिरः पश्चात् कृतान्तकपदं ततः ।
सीताश्वास नवाय्वन्ते सुतशब्दम् उदीरयेत् ॥ ५८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die gedruckte Worttrennung ist unregelmäßig. Der Zusammenhang nennt Ravanas Ende, Sitas Tröstung und den Sohn des Windes.

13.59

अञ्जनागर्भसम्भूतश्रीरामान्ते तु लक्ष्मण ।
नन्दकान्ते रकपि च सैन्यप्राकारवर्णकाः ॥ ५९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Anrufung nennt den aus Anjanas Schoß Geborenen, den Rama und Lakshmana Erfreuenden und den schützenden Wall des Vanara-Heeres.

13.60

सुग्रीवसख्यकावर्णा रणबालिनिबर्हण ।
कारणद्रोणपर्वान्ते तोत्पाटनपदं वदेत् ॥ ६० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Formel erinnert an Sugrivas Freundschaft, Balis Besiegung und das Herausheben des Drona-Berges.

13.61

अशोकवनवीत्य् अन्ते दारणाक्षकुमारक ।
च्छेदनान्ते वनपदं रक्षाकरसमूह च ॥ ६१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Genannt werden die Zerstörung des Ashoka-Hains und Akshakumaras Tod. Die Lesung rakṣākara wird im Kommentar in den Zusammenhang der Rakshasa-Scharen gestellt.

13.62

विभञ्जनान्ते ब्रह्मास्त्रब्रह्मशक्तिग्रसेति न ।
लक्ष्मणान्ते शक्तिभेदनिवारणपदं पुनः ॥ ६२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Wortstücke beziehen sich auf das Überwinden göttlicher Waffen und die Abwendung von Lakshmanas Speerverletzung.

13.63

विशल्यौषधिवर्णान्ते समानयनवर्णकाः ।
बालोदितान्ते भान्वन्ते मण्डलग्रसनेति च ॥ ६३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Formel erinnert an das Herbeibringen des Heilmittels und Hanumans Verschlingen der Sonnenscheibe.

13.64

मेघनादेति होमान्ते विध्वंसनपदं वदेत् ।
इन्द्रजिद्वधकारान्ते णसीतारक्षकेति च ॥ ६४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Anrufung nennt die Zerstörung von Meghanadas Opfer, die Mitwirkung an Indrajits Tod und Sitas Schutz.

13.65

राक्षसीसङ्घवर्णान्ते विदारण च कुम्भ च ।
कर्णादिवधशब्दान्ते परायणपदं वदेत् ॥ ६५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Anrufung bezieht sich auf den Kampf gegen Rakshasa-Scharen und Kumbhakarna.

13.66

श्रीरामभक्तिशब्दान्ते तत्परेति समुद्र च ।
व्योमद्रुमलङ्घनेति महासामर्थ्येति च ॥ ६६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Ausdruck bedeutet „ganz der Hingabe an den ehrwürdigen Rama zugewandt“. Es folgen die Fähigkeit zum Überspringen von Meer, Luftraum und Bäumen und große Kraft.

13.67

महातेजःपुञ्जवीत्यन्ते राजमानपदं पुनः ।
स्वामिवचनसम्पादितार्जुनान्ते च संयुग ॥ ६७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Wortstücke preisen strahlenden Glanz und das Erfüllen des Wortes des Herrn; anschließend beginnt die Anrufung als Arjunas Schlachthelfer.

13.68

सहायान्ते कुमारेति ब्रह्मचारिन् पदं वदेत् ।
गम्भीरशब्दोऽत्रिर् वायुर् दक्षिणाशापदं पुनः ॥ ६८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der chiffrierte Teil nach gambhīraśabda ist unsicher. Naukā löst die entsprechende Passage als gambhīraśabdodaya auf; die Übersetzung nennt diese Kommentarauslegung ausdrücklich.

13.69

मार्तण्डमेरुशब्दान्ते पर्वतेति पदं वदेत् ।
पीठिकार्चनशब्दान्ते सकलेति पदं पुनः ॥ ६९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Anrufung preist Hanuman als Sonne der südlichen Richtung und nennt die Verehrung des Meru-Sitzes.

13.70

मन्त्रागमाचार्य मम सर्वग्रहविनाशन ।
सर्वज्वरोच्चाटनेति सर्वविषविनाशन ॥ ७० ॥

Erläuterung zur Stelle: Sinngemäß: „Lehrer der Mantras und Agamas, Beseitiger aller Grahas, Vertreiber allen Fiebers, Vernichter allen Gifts“. Es sind Anrufungen, keine medizinischen Wirkungsnachweise.

13.71

सर्वापत्तिनिवारणसर्वदुष्टेति सम्पठेत् ।
निबर्हणपदं सर्वव्याघ्रादिभयतत्परम् ॥ ७१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Anrufung bittet um Abwendung von Unglück, schädlichen Wesen und Furcht vor Tigern und dergleichen.

13.72

निवारणसर्वशत्रुच्छदनेति पदं मम ।
परस्य च त्रिभुवनपुंस्त्रीनपुंसकात्मकम् ॥ ७२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Schutzanrufung geht hier in die Bitte um Macht über andere über.

13.73

सर्वजीवपदं पश्चाज् जातं वशययुग्मकम् ।
ममाज्ञाकारकं पश्चात् सम्पाद्यपदद्वयम् ॥ ७३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Formel verlangt die Unterwerfung aller Lebewesen und deren Gehorsam. Sie wird historisch dokumentiert, nicht empfohlen.

13.74

नानानामपदं धेयान् सर्वान् राज्ञः सम्पठेत् ।
परिवारान् ममेत्यन्ते सेवकान् कुरुयुग्मकम् ॥ ७४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Anrufung setzt die Bitte fort, Herrscher und ihr Gefolge zu Dienern zu machen.

13.75

सर्वशस्त्रास्त्रवीत्यन्ते षाणि विध्वंसयद्वयम् ।
मायादीर्घत्रयोपेता हात्रयं चेहियुग्मकम् ॥ ७५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Wortstücke nennen Waffen und Gifte sowie die Aufforderung, sie zu vernichten, und den Ruf „Komm!“.

13.76

विलोमपञ्चकूटानि सर्वशत्रून् हनद्वयम् ।
परदत्तान्ते लानि परसैन्यानि क्षोभयद्वयम् ॥ ७६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die aggressive Anrufung fordert die Tötung von Feinden und die Erschütterung gegnerischer Kräfte. Die Wortfolge paradattā-lāni ist im Druck unsicher.

13.77

मम सर्वकार्यजातं साधयद्वितयं ततः ।
सर्वदुष्टदुर्जनान्ते मुखानि कीलयद्वयम् ॥ ७७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Anrufung bittet um Erledigung aller eigenen Angelegenheiten und um das Verschließen der Münder böser oder feindlich gesinnter Menschen.

13.78

घेत्रयं हात्रयं वर्मत्रितयं फट्त्रयं ततः ।
वह्निप्रियान्तो मन्त्रोऽयं मालासंज्ञोऽखिलेष्टदः ॥ ७८ ॥

13.79

अष्टाशीत्युत्तरः पञ्चशतवर्णो मनोः स्मृतः ।
महोपद्रवसम्पाते स्मृतोऽयं दुःखनाशनः ॥ ७९ ॥

Weitere Mantras und sechs Angas

Mehrere Kurzformen und unterschiedliche Rishi-Zuordnungen gehören zur Vielfalt der Überlieferung.

13.80

द्वादशार्णान्तिमान् वर्णान् षट् त्यक्त्वैकं तथादिमम् ।
पञ्चकूटात्मको मन्त्रो निखिलाभीष्टसाधकः ॥ ८० ॥

13.81

मुनिर् रामोऽथ गायत्रीछन्दो देवः कपीश्वरः ।
पञ्चबीजैः समस्तेन षडङ्गं मुनिभिः स्मृतम् ॥ ८१ ॥

13.82

रामदूतो लक्ष्मणान्ते प्राणदाताञ्जनासुतः ।
सीताशोकविनाशोऽथ लङ्काप्रासादभञ्जनः ॥ ८२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Diese fünf Namen preisen Ramas Boten, Lakshmanas Lebensretter, Anjanas Sohn, den Beseitiger von Sitas Trauer und den Zerstörer von Lankas Palast.

13.83

हनुमदाद्याः पञ्चैते बीजाद्या ङेरमन्विताः ।
षडङ्गमन्त्राः सन्दिष्टा ध्यानपूजादि पूर्ववत् ॥ ८३ ॥

13.84

तारो वाक्कमलामाया दीर्घत्रयसमन्विताः ।
पञ्चकूटानि मन्त्रोऽयं रुद्रार्णोऽभीष्टसिद्धिदः ॥ ८४ ॥

13.85

अर्चनात् पूर्ववच् चास्य परो मन्त्रोऽभिधीयते ।
हृदयं भगवान् ङेन्त आञ्जनेयमहाबलौ ॥ ८५ ॥

13.86

तद्वद् वह्निप्रियान्तोऽयं मनुर् अष्टादशाक्षरः ।
मुनिर् ईश्वर एवास्यानुष्टुप्छन्दः समीरितम् ॥ ८६ ॥

13.87

हनुमान् देवता बीजं हुं शक्तिर् वह्निवल्लभा ।
आञ्जनेयो रुद्रमूर्तिर् वायुपुत्रस् तथैव च ॥ ८७ ॥

13.88

अग्निगर्भो रामदूतो ब्रह्मास्त्रविनिवारणः ।
एतैर् ङेन्तैः षडङ्गानि कृत्वा ध्यायेत् कपीश्वरम् ॥ ८८ ॥

Furchtlosigkeit und Anjali

Ein zweites Meditationsbild stellt die gefalteten Hände vor dem Herzen heraus.

13.89

दहनतप्तसुवर्णसमप्रभं ।
भयहरं हृदये विहिताञ्जलिम् ।
श्रवणकुण्डलशोभिमुखाम्बुजं ।
नमत वानरराजम् इहाद्भुतम् ॥ ८९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Das Bild verbindet Furchtlosigkeit mit der Geste der Hingabe. Es ergänzt die kriegerischen Darstellungen des Kapitels um eine unmittelbar verständliche Andachtshaltung.

13.90

अयुतं प्रजपेन् मन्त्रं दशांशं जुहुयात् तिलैः ।
वैष्णवे पूजयेत् पीठे पूर्ववत् कपिनायकम् ॥ ९० ॥

Heilung, Versöhnung und Schutz

Neben historischen Heilverheißungen steht die ausdrückliche Möglichkeit, Frieden zwischen Gegnern zu stiften.

13.91

जितेन्द्रियो नक्तभोजी प्रत्यहं साष्टकं शतम् ।
जपित्वा क्षुद्ररोगेभ्यो मुच्यते दिवसत्रयात् ॥ ९१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Heilungsverheißung; keine Empfehlung, notwendige Behandlung aufzuschieben.

13.92

भूतप्रेतपिशाचादिनाशायैवं समाचरेत् ।
महारोगनिवृत्त्यै तु सहस्रं प्रत्यहं जपेत् ॥ ९२ ॥

13.93

यताशनोऽयुतं नित्यं जपन् ध्यायन् कपीश्वरम् ।
राक्षसौघं विनिघ्नन्तं चिराज् जयति द्विषम् ॥ ९३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Grundtext liest cirāt, „nach längerer Zeit“, während die Hindi-Erklärung von rascher Wirkung spricht. Die Lesung des Grundtextes wird nicht stillschweigend geändert.

13.94

सुग्रीवेण समं रामं सन्दधानं स्मरन् कपिम् ।
प्रजप्यायुतम् एतस्य सन्धिं कुर्याद् विरुद्धयोः ॥ ९४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Stelle nennt ausdrücklich Versöhnung als Ritualziel. Für heutige Aspiranten lässt sich daraus eine klar getrennte Anregung ableiten: Hanumans verbindendes Handeln zum Vorbild eigener Friedensbereitschaft zu nehmen.

13.95

लङ्कां दहन्तं तं ध्यायन्न् अयुतं प्रजपेन् मनुम् ।
शत्रूणां प्रदहेद् ग्रामान् चिराद् एव साधकः ॥ ९५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Diese aggressive Anwendung wird ausdrücklich nicht als spirituelle Selbstpraxis empfohlen.

13.96

प्रयाणसमये ध्यायन् हनूमन्तं मनुं जपन् ।
यो याति सोऽचिरात् स्वेष्टं साधयित्वा गृहं व्रजेत् ॥ ९६ ॥

13.97

यः कपीशं सदा गेहे पूजयेज् जपतत्परः ।
आयुर्लक्ष्म्यौ प्रवर्धेते तस्य नश्यन्त्य् उपद्रवाः ॥ ९७ ॥

13.98

शार्दूलतस्करादिभ्यो रक्षेन् मनुर् अयं स्मृतः ।
प्रस्वापकाले चौरेभ्यो दुष्टस्वप्नाद् अपि ध्रुवम् ॥ ९८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die erste Zeile ist metrisch gedrängt; manuḥ bezeichnet den Mantra. Dhruvam kann „gewiss“ bedeuten; Naukā deutet es hier zusätzlich als Omkara.

Historische Körperbehandlung und Kriegsrituale

Die beschriebenen Eingriffe und Machtanwendungen sind keine heutigen Praxisempfehlungen.

13.99

पवनद्वितयं सद्यो जात युक्तं हनूपदम् ।
महाकालः शशाङ्काढ्यः कामिकाफलकः क्रिया ॥ ९९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Hier beginnt ein vierundzwanzigsilbiger Mantra für eine historische Heilungsanwendung. Die Lautchiffren werden bewahrt.

13.100

सनेत्रा णान्त मीनो गसात्वतो गितायुरा ।
षलोहितं रुजाहेति वेदनेत्राक्षरो मनुः ॥ १०० ॥

Erläuterung zur Stelle: Mehrere Wortgrenzen dieses chiffrierten Verses sind unsicher. Die aufgelöste Formel des Kommentars wird nicht an die Stelle des Grundtextes gesetzt.

13.101

प्लीहरोगहरश् चास्य मुन्न्याद्यं पूर्ववन् मतम् ।
प्लीहयुकोदरे स्थाप्य नागवल्लीदलं शुभम् ॥ १०१ ॥

13.102

तदुपर्य् अष्टगुणितं वस्त्रम् आच्छादयेत् ततः ।
वंशजं शकलं तस्योपरि मुञ्चेत् कपिं स्मरन् ॥ १०२ ॥

13.103

आरण्यप्रस्तरोत्पन्ने वह्नौ यष्टिं प्रतापयेत् ।
बदरीतरुसम्भूतां मन्त्रेणानेन सप्तशः ॥ १०३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Ritualanwendung; die Darstellung ist keine Empfehlung eines medizinischen Eingriffs.

13.104

तया सन्ताडयेद् वंशशकलं जटरस्थितम् ।
सप्तकृत्वः प्लीहरोगो नश्यत्य् एव नृणां क्षणात् ॥ १०४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Diese körperlich eingreifende historische Behandlung wird nicht empfohlen.

13.105

पुच्छाकारे सुवसने लेखिन्या कोकिलोत्थया ।
अष्टगन्धैर् लिखेद् रूपं कपिराजस्य सुन्दरम् ॥ १०५ ॥

13.106

तन्मध्येऽष्टादशार्णं तु शत्रुनामयुतं लिखेत् ।
तेन मन्त्राभिजप्तेन शिरो बद्धेन भूमिपः ॥ १०६ ॥

13.107

जयत्य् अरिगणं सर्वं दर्शनाद् एव निश्चितम् ।
युद्धे जिगीषुर् नृपतिः पूर्वोक्तं लेखयेद् ध्वजे ॥ १०७ ॥

13.108

ध्वजम् आदायोपरागे संस्पर्शान् मोक्षणावधि ।
मातृकां जापयेत् पश्चाद् दशांशेन च हावयेत् ॥ १०८ ॥

13.109

सर्पिषैस् तिलसम्मिश्रैः संस्पर्शान् मोक्षणावधि ।
गजस्थं तं ध्वजं दृष्ट्वा पलायन्तेऽरयो चिरात् ॥ १०९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Auch hier ist die Druckform cirāt nicht gleichbedeutend mit dem häufig erwarteten acirāt, „bald“.

Schutz-Yantra und weitere Formeln

Die letzten Verse führen zum umfassenden traditionellen Schutzanspruch des Kapishvara zurück.

13.110

अथो हनुमतो यन्त्रं वक्ष्ये रक्षाविधायकम् ।
लिखेद् अष्टदलं पद्मं साध्याख्यायुतकर्णिकम् ॥ ११० ॥

13.111

दलेष्व् अष्टार्णम् आलिख्य मालामन्त्रेण वेष्टयेत् ।
तद् बहिर् मायया वेष्ट्य प्राणस्थापनम् आचरेत् ॥ १११ ॥

13.112

लिखितं स्वर्णलेखिन्या दले भूर्जतरोः शुभे ।
रोचनाकुङ्कुमाभ्यां तु वेष्टितं कनकादिभिः ॥ ११२ ॥

13.113

सम्पातसाधितं यन्त्रं भुजे वा मूर्ध्नि धारयेत् ।
रणे जयम् आप्नोति व्यवहारे दुरोदरे ॥ ११३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert durodara als Glücksspiel. Die Stelle beschreibt das traditionelle Amulettverständnis.

13.114

ग्रहैर् विघ्नैर् विषैः शस्त्रैश् चौरैर् नैवाभिभूयते ।
रोगान् सर्वान् अपाकृत्य चिरं जीवति भाग्यवान् ॥ ११४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Schutz- und Heilversprechen werden als historische Textaussagen wiedergegeben.

13.115

वियद् अग्नियुतं दीर्घषट्काढ्यं तारसम्पुटम् ।
अष्टार्णो मन्त्र आख्यातो मालामन्त्रोऽयं कथ्यते ॥ ११५ ॥

13.116

वज्रकायवज्रतुण्डकपिलेत्य् अथ पिङ्गल ।
ऊर्ध्वकेशमहावर्णबलरक्तमुखेति च ॥ ११६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Anrufung beschreibt vajraharten Körper und Mund, gelbbraune Farbe, aufgerichtetes Haar, große Kraft und ein rotes Gesicht. Die Lautgliederung mahāvarṇabala ist im Druck nicht völlig eindeutig.

13.117

तडिज्जिह्वमहारौद्रदंष्ट्रोत्कटकहद्वयम् ।
करालिने महादृढप्रहारिन्न् इति वर्णकाः ॥ ११७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Beschreibungen nennen eine Blitz-Zunge, schreckliche Zähne und sehr kraftvolles Zuschlagen.

13.118

लङ्केश्वरवधायान्ते महासेतुपदं ततः ।
बन्धान्ते च महाशैलप्रवाहगगने चर ॥ ११८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Formel erinnert an den Tod des Herrn von Lanka, den Brückenbau, das Tragen des großen Berges und das Wandeln im Luftraum.

13.119

एह्येहि भगवन्न् अन्ते महाबलपराक्रम ।
भैरवाज्ञापयेह्येहि महारौद्रपदं पुनः ॥ ११९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Anrufung ruft „Komm, komm!“ und preist große Kraft und Tapferkeit. Die Verbindung bhairavājñāpaya bleibt in der überlieferten Form stehen.

13.120

दीर्घपुच्छेन वर्णान्ते वेष्ट्यान्ते तु वैरिणम् ।
भञ्जयद्वितयं हुं फट् प्रणवादिर् समीरितः ॥ १२० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Schlussaufforderung verlangt das Umschlingen und Zerschlagen eines Feindes mit dem langen Schwanz. Diese historische aggressive Formel wird nicht zur Praxis empfohlen.

13.121

बाणनेत्रेन्दुवर्णोऽयं मालामन्त्रोऽखिलेष्टदः ।
युद्धे जप्तो जयं दद्याद् व्याधौ व्याधिविनाशनः ॥ १२१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Wirksamkeitsaussage ist eine traditionelle Verheißung des Textes.

13.122

अष्टार्णमालामन्त्रयोस् तु मुन्न्याद्य् अर्चा तु पूर्ववत् ।
भूरिणा किम् इहोक्तेन सर्वं दद्यात् कपीश्वरः ॥ १२२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Wirksamkeitsaussage ist eine traditionelle Verheißung des Textes.

Kolophon des Taraṅga 13

इति श्रीमन्महीधरविरचिते मन्त्रमहोदधौ हनुमन्मन्त्रकथनं नाम त्रयोदशस् तरङ्गः ॥ १३ ॥

Textgrundlage dieses Taraṅga: Sanskrit-Grundtext der verwendeten Ausgabe, PDF-Seiten 442–468, gedruckte Seiten 392–416; PDF 453–454 enthalten eine zusätzliche Yantra-Doppelseite. Naukā und die Hindi-Erklärung bleiben vom Grundtext getrennt.

Taraṅga 14 – Narasimha, Krishna und Garuda – Schutz, Schönheit und Hingabe

Dieser Taraṅga erschließt Vishnu in sehr verschiedenen Erscheinungsweisen: als furchterregenden und zugleich mitfühlenden Narasimha, als flötenspielenden Krishna und in Verbindung mit seinem Träger Garuda. Die Meditationen zeigen Schutzkraft, liebevolle Nähe und kindliche Lebendigkeit. Zahlreiche historische Anwendungen verbinden diese Bilder mit Wunscherfüllung und Macht. Der Schluss richtet den Blick auf Bhakti und die Vereinigung mit Vishnu. Die chiffrierten Mantrabildungen werden als solche bewahrt; ausgeschriebene Formeln aus Naukā sind ausdrücklich als Kommentarauslegung bezeichnet.

Narasimhas Mantras und Meditation

Die löwenköpfige Erscheinung Vishnus verbindet Schutz und eine eindringliche göttliche Gegenwart.

14.1

अथ वक्ष्ये महाविष्णोर् मन्त्रान् सर्वार्थसाधकान् ।
ब्रह्माद्या यान् उपास्याथ ससृजुर् विविधाः प्रजाः ॥ १ ॥

14.2

मेरुः कृशानुसंयुक्तोऽनुग्रहेन्दुसमन्वितः ।
एकाक्षरो नरहरेर् मन्त्रः कल्पद्रुमो नृणाम् ॥ २ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā löst diese Chiffre als kṣrauṃ auf.

14.3

त्र्यक्षरः सम्पुटः प्रोक्तो मायया प्रणवेन च ।
ऋषिर् अत्रिश् च गायत्रीछन्दो देवो नृकेसरी ॥ ३ ॥

14.4

षड्दीर्घयुतबीजेन षडङ्गानि समाचरेत् ।
त्र्यर्णो मायापुटेनैव तारसम्पुटितेन वा ॥ ४ ॥

14.5

तपनसोमहुताशनलोचनं घनविरामहिमांशुसमप्रभम् ।
अभयचक्रपिनाकवरान् करैर् दधतम् इन्दुधरं नृहरिं भजे ॥ ५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die auch mit Shiva verbundenen Attribute Pinaka und Mondsichel stehen ausdrücklich im Text und werden von Naukā bestätigt. Sie werden nicht durch ein vertrauteres Narasimha-Bild ersetzt.

14.6

लक्षम् एकं जपेन् मन्त्रं दशांशं घृतपायसैः ।
जुहुयात् पूजयेत् पीठे विमलादिसमन्विते ॥ ६ ॥

14.7

केसरेष्व् अङ्गपूजा स्याद् दिग्दलेषु खगेश्वरम् ।
शङ्करं शेषनागं च शतानन्दं प्रपूजयेत् ॥ ७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Khageshvara ist Garuda; Naukā erklärt Shatananda hier als Brahma.

14.8

श्रियं ह्रियं धृतिं पुष्टिं कोणपत्रेषु साधकः ।
द्वात्रिंशत्पत्रमध्येषु नृसिंहांस् तावतोऽर्चयेत् ॥ ८ ॥

14.9

कृष्णो रुद्रो महाघोरो भीमो भीषण उज्ज्वलः ।
करालो विकरालश् च दैत्यान्तो मधुसूदनः ॥ ९ ॥

14.10

रक्ताक्षः पिङ्गलाक्षश् चाञ्जनसञ्ज्ञस् त्रयोदशः ।
दीप्ततेजाः सुघोणश् च हनुर् वै षोडशः स्मृतः ॥ १० ॥

Erläuterung zur Stelle: Añjana ist in der Aufzählung die dreizehnte Gestalt.

14.11

विश्वाक्षो राक्षसान्तश् च विशालो धूम्रकेशवः ।
हयग्रीवो घनस्वरो मेघनादस् तथापरः ॥ ११ ॥

Erläuterung zur Stelle: Dhūmrakeśava wird nach dem Sanskritdruck als ein Name gelesen. Die Hindi-Liste trennt an dieser Stelle abweichend.

14.12

मेघवर्णः कुम्भकर्णः कृतान्तक इतीरितः ।
तीव्रतेजा अग्निवर्णो महोग्रो विश्वभूषणः ॥ १२ ॥

14.13

विघ्नक्षमो महासेनः सिंहो द्वात्रिंशद् ईरिताः ।
इन्द्रादीन् वज्रमुख्यांश् च पूजयेच् चतुरस्रके ॥ १३ ॥

Historische Wirkungsversprechen

Die Anwendungen dokumentieren auch Heil-, Zwangs- und Schädigungsvorstellungen. Sie sind keine modernen Praxisempfehlungen.

14.14

एवं संसाधितो मन्त्रः प्रयोगेषु क्षमो भवेत् ।
सहस्राष्टकसङ्ख्यातैः शतपर्वाङ्कुरैस् तु यः ॥ १४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erklärt Śataparvā als Durva-Gras.

14.15

जुहुयाद् उदके तस्य सर्वे नश्यन्त्य् उपद्रवाः ।
महोत्पातहरोऽयेष होमः सर्वेष्टदो नृणाम् ॥ १५ ॥

14.16

संस्थाप्य विधिवत् कुम्भं जपेद् अष्टसहस्रकम् ।
अभिषिञ्चेद् विषाक्रान्तं विषजातिनिवृत्तये ॥ १६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Heilungsanwendung; bei einer Vergiftung ist unverzügliche medizinische Hilfe erforderlich. Die Hindi-Erklärung nennt abweichend 1008, während der Sanskrit-Grundtext 8000 nennt.

14.17

विचरन् विपिने चोरव्याघ्रसर्पाकुले नरः ।
जपन् मनुं मन्त्रवरं न भयं प्रतिपद्यते ॥ १७ ॥

14.18

ईक्षिते निशि दुःस्वप्ने जपन् मन्त्रं निशां नयेत् ।
अवशिष्टं स्वप्नफलं सम्यग् आदिशति ध्रुवम् ॥ १८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die syntaktisch gedrängte zweite Hälfte wird im Zusammenhang mit Naukā verstanden: Der schlechte Traum soll die Frucht eines guten Traums erhalten.

14.19

कर्णनेत्रशिरःकण्ठरोगान् मन्त्रो विनाशयेत् ।
अभिचारकृतां पीडां मनुमन्त्रितभस्म च ॥ १९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Dies ist eine historische Heil- und Abwehrbehauptung.

14.20

आत्मानं नृहरिं ध्यात्वा वैरिणं मृगबालकम् ।
आदाय प्रक्षिपेद् यस्यां दिशि तस्यां स गच्छति ॥ २० ॥

14.21

स्वकुटुम्बं परित्यज्य न चैवावर्तते पुनः ।
नृसिंहं संस्मरन् वादे रिपोः स्वस्य विनिष्टये ॥ २१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Schlussfolge svasya viniṣṭaye ist nicht eindeutig; eine darüber hinausgehende konkrete Erfolgsaussage wird nicht hinzugefügt.

14.22

प्रजपेद् अयुतं मन्त्रं मारणोत्थाघनाष्टये ।
प्रसूनैर् बिल्ववृक्षोत्थैः फलैस् तत्काष्ठसम्भवैः ॥ २२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Mahīdhara spricht hier ausdrücklich von Schuld nach Māraṇa. Die Stelle erlaubt keine Darstellung der vorausgehenden Schädigung als ethisch gleichgültige spirituelle Technik.

14.23

सहस्रं जुहुयाद् वह्नौ वाञ्छितश्रीसमृद्धये ।
पुत्रजीवेन्द्र वह्नौ तु तत्फलैः पुत्रसम्पदे ॥ २३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Druckfolge putrajīvendravahnau ist gedrängt; Naukā versteht ein mit Putrajiva-Holz entfachtes Feuer.

14.24

ब्राह्मीं वचां वा मन्त्रेण मन्त्रितां शतसङ्ख्यया ।
संवत्सरंदन् प्राप्तविद्यापारङ्गतो भवेत् ॥ २४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Druckfolge saṃvatsaraṃdan ist eine gedrängte Verbindung mit adan, „essend“. Die Stelle dokumentiert eine historische Pflanzen- und Ritualanwendung, keine Einnahmeempfehlung.

Mitgefühl und Lakshmi-Narasimha

Neben der furchterregenden Gestalt stehen der Ozean des Mitgefühls und die zugewandte Verbindung mit Lakshmi.

14.25

किं बहूक्तेन नृहरिः सर्वेष्टफलदो नृणाम् ।
अथोच्यते नरहरिर् भीतिहारीष्टसाधकः ॥ २५ ॥

14.26

जयद्वयं श्रीनृसिंहेत्य् अष्टार्णो मनुर् ईरितः ।
ऋषिर् ब्रह्मास्य गायत्रीछन्दो देवो नृकेसरी ॥ २६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Jaya bedeutet „Sieg!“ oder als Verehrungsruf „Heil!“. Die ausgeschriebene Form ist jaya jaya śrīnṛsiṃha.

14.27

शक्तिर् नेत्रं वियद् बीजम् उभे चन्द्रसमन्विते ।
वियता दीर्घयुक्तेन चन्द्राढ्येन षडङ्गकम् ॥ २७ ॥

14.28

श्रीमन् नृकेसरिन् अतो जगदेकबन्धो ।
श्रीनीलकण्ठ करुणार्णव सामराज ।
वह्नीन्दुतीव्रकरनेत्र पिनाकपाणे ।
शीतांशुशेखर रमेश्वर पाहि विष्णो ॥ २८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Auch dieser Vers verbindet Vishnu-Anreden mit Attributen Shivas. Karuṇārṇava, „Ozean des Mitgefühls“, gibt der mächtigen Gestalt eine ausdrücklich fürsorgliche Ausrichtung.

14.29

एवं ध्यात्वा जपेल् लक्षाष्टकं तस्य दशांशतः ।
जुहुयात् पायसेनाग्नौ पूजाध्य् अस्य तु पूर्ववत् ॥ २९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Druckform pūjādhy wird als pūjādi, „Verehrung und das Weitere“, verstanden.

14.30

तारः पद्मा च हृल्लेखा जयलक्ष्मीप्रियाय च ।
नित्यप्रमुदितान्ते तु चेतसेपदम् ईरयेत् ॥ ३० ॥

14.31

लक्ष्मीश्रितार्धदेहाय रमामाये नमः पदम् ।
एकाधिकत्रिंशदर्णो मनुः पद्मभवो मुनिः ॥ ३१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Anrufung beschreibt den stets freudigen Geist der Gottheit und Lakshmi, die eine Hälfte ihres Leibes einnimmt.

14.32

छन्दोऽतिजगती प्रोक्तं देवः श्रीनरकेसरी ।
बीजं रमाद्रिजाशक्तिः श्रीबीजेन षडङ्गकम् ॥ ३२ ॥

14.33

क्षीराब्धौ वसुमुख्यदेवनिकरैः प्रागादिसंवेष्टितः ।
शङ्खं चक्रगदाम्बुजं निजकरैर् बिभ्रत् त्रिनेत्रः सितः ।
सर्पाधीशफणातपत्रलसितः पीताम्बरालङ्कृतो ।
लक्ष्म्याश्लिष्टकलेवरो नरहरिः स्तान् नीलकण्ठो मुदे ॥ ३३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Vers verbindet Schutzattribute mit dem Bild einer freudvollen, von Lakshmi umarmten Gottheit. Die weiße Farbe und die Anrede Nilakantha gehören zum Wortlaut.

14.34

एवं ध्यात्वा जपेल् लक्षत्रयं षष्टिसहस्रकम् ।
मध्वक्तैर् मल्लिकापुष्पैर् जुहुयाज् जातवेदसि ॥ ३४ ॥

14.35

षट्शतं त्रिसहस्राणि पीठे पूर्वोदिते यजेत् ।
प्रथमावरणेऽङ्गानि परशक्तिर् इमाः पुनः ॥ ३५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Grundtext nennt hier 3600 Homa-Gaben zu 360000 Wiederholungen; er wird nicht auf das sonst häufige Zehntelverhältnis korrigiert.

14.36

भास्वती भास्करी चिन्ता धृतिर् उन्मीलिनी तथा ।
रमा कान्ती रुचिश् चेति शक्राद्या हेतिसंयुताः ॥ ३६ ॥

14.37

इत्थं सिद्धे मनौ मन्त्री निग्रहानुग्रहक्षमः ।
मल्लिकाकुसुमैर् होमाद् इष्टसिद्धिम् अवाप्नुयात् ॥ ३७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Nigraha und Anugraha bezeichnen hier die beiden rituellen Wirkrichtungen des Begrenzens beziehungsweise Gewährens.

Die Avataras und die Bitte um Furchtlosigkeit

Narasimha wird im Kreis der Vishnu-Avataras vergegenwärtigt.

14.38

प्रणवो नृहरेर् बीजं नमो भगवतेपदम् ।
नरसिंहाय तारश् च बीजं मत्स्येति कीर्तयेत् ॥ ३८ ॥

14.39

रूपाय तारो बीजं च कूर्मरूपायवर्णकाः ।
तारबीजे वराहार्णा रूपाय तारबीजके ॥ ३९ ॥

14.40

नृसिंहरूपायान्ते तु तारो बीजं च वामनम् ।
रूपाय त्रिस् तारबीजे रामायेतिपदं वदेत् ॥ ४० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Anrufung verbindet Narasimha mit Vishnus Avataras. Die gedrängte Dreifachangabe wird ohne zusätzliche, nicht ausgeschriebene Avataranamen bewahrt.

14.41

तारो बीजं च कृष्णाय तारो बीजं च कल्किने ।
जयद्वयं ततः शालग्रामदीर्घा सनेत्रका ॥ ४१ ॥

14.42

वासिने दिव्यसिंहाय स्वयम्भूर् ङेन्तिमः स्मृतः ।
पुरुषाय नमस् तारो बीजम् इत्य् उदितो मनुः ॥ ४२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Formel grüßt den in Shalagrama Weilenden, den göttlichen Löwen, den Selbstentstandenen und den Purusha.

14.43

हरेर् नवनवत्यर्णो मुनिर् अत्रिः किलास्य तु ।
छन्दोऽतिजगती देवो नृकेसर्य् अवतारवान् ॥ ४३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā bestätigt die Silbenzahl 99; die Verbindung mit zehn Avataras wird ausdrücklich erläutert.

14.44

बीजं पूर्वोदितं शक्तिर् आद्या बीजेन चाङ्गकम् ।
कृत्वा षड्दीर्घयुक्तेन ध्यायेत् क्षीरोदधिस्थितम् ॥ ४४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā deutet die „erste“ Shakti als Omkara.

14.45

सहस्रचन्द्रप्रतिमो दयालुः ।
लक्ष्मीमुखालोकनलोलनेत्रः ।
दशावतारैः परितः परीतो ।
नृकेसरी मङ्गलम् आतनोतु ॥ ४५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Dayālu, „mitfühlend“, steht ausdrücklich im Text. Diese Meditation ergänzt die furchterregenden Narasimha-Formen durch Sanftmut und zugewandte Freude.

14.46

जपोऽयुतं दशांशेन हवनं पायसेन तु ।
पीठे पूर्वोदिते पूर्वम् अङ्गानि परिपूजयेत् ॥ ४६ ॥

14.47

दशावतारान् मत्स्यादीन् दिक्पालान् आयुधान्य् अपि ।
प्रयोगाः पूर्ववत् प्रोक्ताः सर्वसिद्धिप्रदे मनोः ॥ ४७ ॥

14.48

तारो नमो भगवते नरसिंहाय हृच् चते ।
जस्तेजसे आविराविर्भव वज्रनखां ततः ॥ ४८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert den Beginn als namas tejastejase. Die Bitte āvir āvirbhava heißt sinngemäß „Werde offenbar, offenbare dich!“; der chiffrierte Vers wird nicht vollständig umgeschrieben.

14.49

वज्रदंष्ट्र च कर्मान्ते त्व् आशयान् रन्धयद्वयम् ।
तमो ग्रसद्वयं वह्नेः कलत्रम् अभयं पुनः ॥ ४९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der ausgesprochene Teil ruft die Gottheit mit vajraharten Krallen und Zähnen an, bittet um Durchbrechen karmischer Ablagerungen, um Verschlingen der Dunkelheit und um Furchtlosigkeit.

14.50

आत्मन्य् अन्ते च भूयिष्ठास् तारो बीजं मनुः स्मृतः ।
द्विषट्कवर्णः शुकः प्रोक्तो मुनिश् छन्दस् तु पूर्ववत् ॥ ५० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die gedruckte Zahlchiffre wird durch die ausgeschriebene Formel und die Hindi-Erklärung als 52 erläutert.

Gopala und Vrindavana

Die Meditation führt zu Krishna unter dem Wunschbaum, zum Flötenklang und zur Gemeinschaft der Hirten und Hirtinnen.

14.51

अभयो नारसिंहस् तु देवतान्यत् तु पूर्ववत् ।
अथ गोपालमनवः प्रोच्यन्ते स्वेष्टसाधकाः ॥ ५१ ॥

14.52

गोपीजनपदस्यान्ते वल्लभायाग्निसुन्दरी ।
दशाक्षरो मनुः प्रोक्तो मनोरथफलप्रदः ॥ ५२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā schreibt die Formel aus: gopījanavallabhāya svāhā. Die Anrede gilt Krishna als Geliebtem der Gopis.

14.53

नारदोऽस्य विराट्कृष्णो मुनिपूर्वाः समीरिताः ।
बीजशक्ती तु विज्ञेये क्रमात् कामानलप्रिये ॥ ५३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert Kama als klīṃ und Analapriya als svāhā.

14.54

आचक्राय हृदाख्यातं विचक्राय शिरोऽपि च ।
सुचक्राय शिखापश्चात् त्रैलोक्यरक्षणं ततः ॥ ५४ ॥

14.55

चक्राय कवचं प्रोक्तम् असुरान्तकशब्दतः ।
चक्रायास्त्रम् इदं कुर्याद् अङ्गानां पञ्चकं मनोः ॥ ५५ ॥

14.56

सर्वाङ्गे त्रिमनुं न्यस्य वर्णन्यासं समाचरेत् ।
मस्तके नेत्रयोः श्रुत्योर् नसोर् वक्त्रे हृदम्बुजे ॥ ५६ ॥

14.57

जठरे लिङ्गदेशे च जानुनोः पादयोर् अपि ।
वर्णांस् तारपुटान् न्यस्येद् बिन्द्वाढ्यान् नमसायुतान् ॥ ५७ ॥

14.58

वृन्दारण्यगकल्पपादपतले सद्रत्नपीठाम्बुजे ।
शोणाभे वसुपत्रके स्थितम् अजं पीताम्बरालङ्कृतम् ।
जीमूताभम् अनेकभूषणयुतं गोगोपगोपीवृतं ।
गोविन्दं स्मरसुन्दरं मुनियुतं वेणुं रणन्तं स्मरेत् ॥ ५८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Meditation verbindet göttliche Ungeborenheit mit einem lebendigen Bild von Schönheit, Musik und Gemeinschaft.

14.59

एवं ध्यात्वा जपेल् लक्षं दशांशं सरसीरुहैः ।
जुहुयात् पूजयेत् पीठे वैष्णवे नन्दनन्दनम् ॥ ५९ ॥

14.60

अग्न्यादिकोणेष्व् अभ्यर्च्य हृदाद्यङ्गचतुष्टयम् ।
दिशास्व् अस्त्रं दलेष्व् अष्टौ महिषीः परिपूजयेत् ॥ ६० ॥

14.61

रुक्मिणी सत्यभामा च नग्नजित्तनयार्कजा ।
मित्रविन्दालक्ष्मणा च जाम्बवत्यासुशीलका ॥ ६१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā identifiziert Arkaja, die Sonnentochter, mit Kalindi. Die Namenfolge folgt dieser Ausgabe.

14.62

महिष्योऽष्टौ सुवर्णाभा विचित्राभरणस्रजः ।
दलाग्रे वसुदेवं च देवकीं नन्दगोपतिम् ॥ ६२ ॥

14.63

यशोदां बलभद्रं च सुभद्रां गोपगोपिकाः ।
इन्द्रादीन् अपि वज्रादीन् पूजयेत् तदनन्तरम् ॥ ६३ ॥

Wünsche und historische Anwendungen

Die Textaussagen reichen von Wissen und Wohlstand bis zu Manipulation und Schädigung.

14.64

इत्थं सिद्धे मनौ मन्त्री साधयेत् स्वमनीषितम् ।
गुडूचीशकलैर् अग्नौ जुहुयाज् ज्वरशान्तये ॥ ६४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Heilritualvorstellung, keine medizinische Wirksamkeitsaussage.

14.65

कृष्णं द्वेषं प्रकुर्वन्तं बलदेवस्य रुक्मिणः ।
द्यूतासक्तस्य सञ्चिन्त्य गोमयोद्भवगोलकान् ॥ ६५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Dyūtāsakta bedeutet dem Würfelspiel zugewandt. Die Fortsetzung in 14.66 benennt die beabsichtigte Entzweiung befreundeter Menschen.

14.66

जुहुयाद् द्वेषसिद्ध्यर्थं नरयोः सुहृदोर् मिथः ।
पिचुमन्दफलोत्पन्नतैलाभ्यक्तैः समिद्वरैः ॥ ६६ ॥

14.67

अक्षजैर् जुहुयाद् रात्राव् अयुतं शत्रुशान्तये ।
अयुतं प्रजपेन् मन्त्रं ध्यानं संस्मरन् हरिम् ॥ ६७ ॥

14.68

मञ्चप्रस्तगतप्राणाकृष्टकंसं रिपुं सुधीः ।
शत्रुजन्मर्क्षवृक्षोत्थसमिद्भिर् अयुतं निशि ॥ ६८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert das gedrängte Anfangskompositum durch Kamsas Sturz und Tod.

14.69

जुहुयाद् इत्थम् उग्रोऽपि सपत्नो निधनं व्रजेत् ।
पलाशकुसुमैर् लक्षं विद्यासिद्ध्यै जुहोतु ना ॥ ६९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers gehört zur aggressiven Ritualanwendung; der zweite wechselt zum Ziel der Wissensvollendung.

14.70

तण्डुलैः सितपुष्पाद्यैर् आज्याक्तैः प्रत्यहं नरः ।
हुत्वा सप्तदिनान्ते तद्भस्म भाले च मूर्धनि ॥ ७० ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Folgesatz beschreibt historische Beeinflussungsmagie, keine heutige Praxisempfehlung.

14.71

धारयन् वशयेत् सद्यो यौवतं तच् च पूरुषान् ।
पुष्पं वासोऽञ्जनं वापि ताम्बूलम् अथ चन्दनम् ॥ ७१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Yauvata bezeichnet eine Gruppe junger Frauen. Keine Empfehlung zur Manipulation anderer Menschen.

14.72

सहस्रं मनुना जप्तं दद्याद् अस्मै नराय सः ।
वशम् एत्य् अचिराद् एव सपुत्रपशुबान्धवः ॥ ७२ ॥

14.73

वृन्दावनस्थं गायन्तं गोपीभिः संस्मरन् हरिम् ।
अपामार्गसमिद्भिर् यो जुहुयाद् वशयेज् जगत् ॥ ७३ ॥

14.74

रासक्रीडागतं कृष्णं ध्यायन्न् योऽयुतम् आजपेत् ।
षण्मासाद् वाञ्छितां कन्याम् उद्वहेद् भक्तितत्परः ॥ ७४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historisches Wunscherfüllungsversprechen. Heutige Hingabe achtet die Freiheit und Zustimmung des anderen Menschen.

14.75

जपेत् सहस्रं ध्यायन्ती या कदम्बस्थितं हरिम् ।
कन्यका वाञ्छितं नाथं मण्डलान्तर् लभेत सा ॥ ७५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert diesen Mandala-Zeitraum als 49 Tage; das Versprechen wird als Textaussage wiedergegeben.

14.76

पत्रैः फलैः समिद्भिर् वा बिल्वोत्थैर् मधुरैस् युतैः ।
कमलैः शर्करायुक्तैर् होमाल् लक्ष्मीपतिर् भवेत् ॥ ७६ ॥

14.77

बहुना किम् इहोक्तेन कृष्णः सर्वार्थदो नृणाम् ।
अथ मन्त्रान्तरं वच्मि गोविन्दस्येष्टदं नृणाम् ॥ ७७ ॥

Hrishikesha und weitere Krishna-Mantras

Göttliche Schönheit, Lakshmis Nähe und geordnete Verehrung prägen die folgenden Meditationen.

14.78

कामो वियद्रेचिकाढ्यः पीतावामाक्षिसंयुता ।
चक्री झिण्टीशम् आरूढो बकोऽनन्तान्वितो मरुत् ॥ ७८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Chiffrierte Lautbildung; Naukā schreibt den resultierenden Mantra klīṃ hṛṣīkeśāya namaḥ aus.

14.79

हृदयान्तो मनुश्रेष्ठो वस्वर्णोऽखिलेष्टदः ।
मुनिः सम्मोहनाद्योऽस्य नारदः परिकीर्तितः ॥ ७९ ॥

14.80

गायत्रीछन्द इत्य् उक्तं देवस् त्रैलोक्यमोहनः ।
कामबीजेन षड्दीर्घयुक्तेनाङ्गं समाचरेत् ॥ ८० ॥

14.81

कल्पानोकहमूलसंस्थितवयो राजोन्नतांसंस्थितं ।
पौष्पं बाणम् अथेक्षुचापकमले पाशाङ्कुशौ बिभ्रतम् ।
चक्रं शङ्खगदे करैर् उदधिजासंश्लिष्टदेहं हरिं ।
नानाभूषणरक्तलेपकुसुमं पीताम्बरं संस्मरेत् ॥ ८१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Vogelkönig: Garuda; die aus dem Ozean Geborene: Lakshmi. Naukā erklärt die Anordnung der acht Attribute auf die Hände.

14.82

एवं ध्यात्वा जपेत् सूर्यलक्षं त्रिमधुरप्लुतैः ।
पलाशपुष्पैर् जुहुयात् तत्सहस्रं हुताशने ॥ ८२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erklärt sūryalakṣa als zwölf Lakhs. Das Homa umfasst hier zwölftausend, nicht das sonst häufige Zehntel.

14.83

तर्पयेत् सलिलैस् तावत् पीठे पूर्वोदिते यजेत् ।
पक्षिराजाय ठद्वन्द्वम् अनेन गरुडार्चनम् ॥ ८३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert ṭhaṭha als svāhā: pakṣirājāya svāhā, „Dem König der Vögel, Svaha“.

14.84

मुकुटं शिरसीष्ट्वाथ कर्णयोः कुण्डले यजेत् ।
करेषु चक्राद्यस्त्राणि श्रीवत्सं कौस्तुभं हृदि ॥ ८४ ॥

14.85

वनमालां गले श्रोणिदेशे पीताम्बरं श्रियम् ।
वामाङ्गेऽभ्यर्च्य वह्न्यादिदिग्विदिक्ष्व् अङ्गपूजनम् ॥ ८५ ॥

14.86

दिक्षु प्रपूज्य चतुरो बाणान् कोणेषु पञ्चमम् ।
लक्ष्म्याद्याः शक्तयः पूज्याः शक्राद्या आयुधान्य् अपि ॥ ८६ ॥

14.87

लक्ष्मीः सरस्वती चापि रतिः प्रीतिश् चतुर्थिका ।
कीर्तिः कान्तिस् तुष्टिपुष्टी इति लक्ष्म्यादयो मताः ॥ ८७ ॥

14.88

विजयापुष्पसंयुक्तैर् जलैः सन्तर्पयेच् छतम् ।
प्रातः प्रत्यहम् एतस्य वाञ्छितं मासतो भवेत् ॥ ८८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Pflanzenname wird ohne unsichere botanische Gleichsetzung bewahrt.

14.89

अयुतं तु घृतेनाग्नौ हुत्वा सम्पातजं घृतम् ।
तावज् जप्तं प्रियाकान्तं भोजयेद् वशम् एति सः ॥ ८९ ॥

14.90

कामबीजेऽपि विज्ञेयो परिचर्या तु मन्त्रवत् ।
विशेषात् कामिनीवर्गमोहको मनुनायकः ॥ ९० ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā bezeichnet klīṃ allein als Gopala-Mantra. Das Beeinflussungsversprechen ist historisch einzuordnen.

14.91

रमाभवानीकन्दर्पाः कृष्णायस्मृतिरो युता ।
विन्दायवह्निजायान्तो द्वादशार्णो मनुः स्मृतः ॥ ९१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā schreibt aus: śrīṃ hrīṃ klīṃ kṛṣṇāya govindāya svāhā.

14.92

मुनिर् ब्रह्मास्य गायत्रीछन्दः कृष्णोऽस्य देवता ।
धरैकचन्द्ररामाब्धिनेत्रार्णैर् अङ्गम् ईरितम् ॥ ९२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Zahlchiffren ergeben zwölf Silben: śrīṃ; hrīṃ; klīṃ; kṛṣṇāya; govindāya; svāhā.

14.93

उपासनास्य मन्त्रस्य पूर्ववत् परिकीर्तिता ।
अथ वक्ष्ये षोडशार्णं मनुं लोकविमोहनम् ॥ ९३ ॥

Rukminis Geliebter und das göttliche Kind

Krishna erscheint in gegenseitiger Umarmung und als spielender Sohn Yashodas.

14.94

तारो हृद्भगवत्तेऽन्तो रुक्मिणीङेन्तवल्लभः ।
द्विठान्तः षोडशार्णोऽयं नारदो मुनिर् अस्य तु ॥ ९४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā schreibt aus: oṃ namo bhagavate rukmiṇīvallabhāya svāhā. Der Sanskritdruck zieht die Wortteile stark zusammen.

14.95

छन्दोऽनुष्टुब् देवता तु रुक्मिणीवल्लभो हरिः ।
एकद्वियुगसप्ताधिवर्णैः पञ्चाङ्गम् ईरितम् ॥ ९५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert die letzte Gruppe als den gesamten Mantra; die gedruckte Zahlform ist gedrängt.

14.96

चिन्तारत्नयुक्तनिजदोःपरिरब्धकान्तम् ।
आलिङ्गितं सजलजेन करेण पत्न्या ।
सौवर्णवेत्रयुतहस्तम् अनेकभूषं ।
पीताम्बरं भजत कृष्णम् अभीष्टसिद्ध्यै ॥ ९६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erklärt ausdrücklich die gegenseitige Umarmung. Das Meditationsbild lässt göttliche Nähe als liebevolle Gegenseitigkeit erscheinen.

14.97

लक्षं जपेद् दशांशेन पद्मैर् होमं समाचरेत् ।
अङ्गैर् नारदवृत्रारिवज्राद्यैः पूजयेद् धरिम् ॥ ९७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Vritrari ist Indra, der Bezwinger Vritras.

14.98

नारदं पर्वतं विष्णुं निशठोद्धवदारुकान् ।
विष्वक्सेनं च शैनेयं दिक्ष्व् अग्रे विनतासुतम् ॥ ९८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Vinatas Sohn ist Garuda; Shaineya bezeichnet Satyaki. Die Namenfolge, einschließlich Vishnu, entspricht der Vorlage.

14.99

कामो गोवल्लभो ङेन्तः स्वाहान्तोऽष्टाक्षरो मनुः ।
गायत्रीकृष्णधातारश् छन्दो देवर्षयो मताः ।
वर्णयुग्मैः समस्तेन पञ्चाङ्गविधिर् ईरितः ॥ ९९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā schreibt klīṃ govallabhāya svāhā aus; Dhatar wird als Brahma erklärt. Die Einheit 99 umfasst im Druck drei Halbverse.

14.100

हरिं पञ्चवर्षं व्रजे धावमानं ।
स्वसौन्दर्यसम्मोहितं स्वर्गयोषम् ।
यशोदासुतं स्त्रीगणैर् दृष्टकेलिं ।
भजे भूषितं भूषणैर् नूपुराद्यैः ॥ १०० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Zusammensetzung im zweiten Versviertel ist gedrängt; Naukā versteht sie als „die Apsaras durch seine Schönheit bezaubernd“.

14.101

अष्टलक्षं जपेद् अष्टसहस्रं ब्रह्मवृक्षजैः ।
समिद्वरैः प्रजुहुयाद् अङ्गान्य् आदिविदिक्ष्व् अथ ॥ १०१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā identifiziert Brahmavriksha als Palasha.

14.102

वासुदेवः सङ्कर्षणः प्रद्युम्नश् चानिरुद्धकः ।
रुक्मिणी सत्यभामा च लक्ष्मणा जाम्बवत्य् अपि ॥ १०२ ॥

14.103

सङ्क्रन्दनादयः पूज्या वज्राद्यान्य् आयुधानि च ।
एवं सिद्धे मनौ मन्त्री सम्पदाम् आलयो भवेत् ॥ १०३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Sankrandana bezeichnet Indra.

Fülle und Zuflucht

Wunschjuwel und Nahrung stehen neben der Bitte um Nachkommenschaft und der ausdrücklichen Zuflucht zu Krishna.

14.104

कामसम्पुटितं कृष्णपदं वेदाक्षरो मनुः ।
गायत्रीनारदः कृष्णश् छन्दो मुनिर् अधीश्वरः ॥ १०४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā schreibt klīṃ kṛṣṇa klīṃ aus.

14.105

दीर्घैर् युक्तेन कामेन षडङ्गन्यासम् आचरेत् ।
कल्पद्रुमूलसंरूढपद्मस्थं चिन्तयेद् धरिम् ॥ १०५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Hari wird im Meditationsbild am Fuß des Wunschbaums auf einem Lotus vergegenwärtigt.

14.106

कल्पद्रोर् अतिरमणीयपल्लवेभ्यः ।
प्रोद्भूतैर् मणिनिकरैः प्रसिक्तम् ईशम् ।
ध्यायेयं कनकनिभांशुके वसानं ।
भुञ्जानं दधिनवनीतपायसानि ॥ १०६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Fülle des Bildes gehört zur meditativen Vergegenwärtigung Krishnas; sie ist keine Behauptung über äußere materielle Vorgänge.

14.107

चतुर्लक्षं जपेन् मन्त्रं दशांशं बिल्वसम्भवैः ।
फलैः प्रजुहुयाद् अग्नौ यजेद् अङ्गानि पूर्ववत् ॥ १०७ ॥

14.108

महापद्मं तथा पद्मं शङ्खं मकरकच्छपौ ।
मुकुन्दकुन्दनीलांश् च निधीन् दिक्षु समर्चयेत् ॥ १०८ ॥

14.109

इन्द्रादीन् वज्रपूर्वांश् च प्रयजेत् तदनन्तरम् ।
इत्थं जपादिभिः सिद्धो मन्त्रो निधिर् इवापरः ॥ १०९ ॥

14.110

मन्त्रेष्व् एषु दशार्णोक्तान् प्रयोगान् सिद्धिहेतूंश् च ।
अथ पुत्रप्रदं वच्मि कृष्णमन्त्रम् अनुष्टुभम् ॥ ११० ॥

14.111

देवकीसुतवर्णान्ते गोविन्दपदम् उच्चरेत् ।
वासुदेवपदं प्रोच्य सम्बुद्ध्यन्तं जगत्पतिम् ॥ १११ ॥

14.112

देहि मे तनयं प्रोच्य कृष्ण त्वाम् अहम् ईरयेत् ।
शरणं गत इत्य् उक्तो मन्त्रो द्वात्रिंशदक्षरः ॥ ११२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā schreibt den Vers aus: devakīsuta govinda vāsudeva jagatpate / dehi me tanayaṃ kṛṣṇa tvām ahaṃ śaraṇaṃ gataḥ. Bedeutung: „Sohn Devakis, Govinda, Vasudeva, Herr der Welt! Schenke mir einen Sohn, Krishna; bei dir habe ich Zuflucht genommen.“

14.113

नारदो मुनिर् अस्योक्तोऽनुष्टुप्छन्दः समीरितम् ।
देवः सुतप्रदः कृष्णः पादैः सर्वेण चाङ्गकम् ॥ ११३ ॥

14.114

विजयेनयुतो रथस्थितः प्रसमानीय समुद्रमध्यतः ।
प्रददत् तनयान् द्विजन्मने स्मरणीयो वसुदेवनन्दनः ॥ ११४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā identifiziert Vijaya mit Arjuna. Die Meditation nimmt eine Erzählung von der Rückgewinnung verlorener Söhne auf.

14.115

लक्षं जपोऽयुतं होमस् तिलैर् मधुरसंयुतैः ।
अर्चा पूर्वोदिता चैव मन्त्रः पुत्रप्रदो नृणाम् ॥ ११५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historisches Fruchtbarkeitsversprechen; kein Nachweis einer medizinischen Wirkung.

Garuda und die Überwindung von Gift

Der vedisch gedeutete Vogelkönig trägt die Gesten von Furchtlosigkeit und Gnade.

14.116

नृसिंहो माधवारूढो लोहितो निगमादिमः ।
कृशानुभार्या पञ्चार्णो मनुर् विषहरः परः ॥ ११६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Chiffrierter Garuda-Mantra. Der Druck von nigamādimaḥ ist getrennt; die normale Wortform wird in der Transliteration verbunden. Historische Schutzvorstellung, keine Behandlungsempfehlung bei Vergiftungen.

14.117

अनन्तपङ्क्तिपक्षीन्द्रा मुनिश् छन्दश् च देवता ।
तारवह्निप्रिये बीजशक्ती मन्त्रस्य कीर्तिते ॥ ११७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Pakshindra ist Garuda, der Herr der Vögel; Tara bezeichnet Om, Vahnipriya Svaha.

14.118

ज्वल ज्वल महामति स्वाहा हृदयम् ईरितम् ।
गरुडातिपदस्यान्ते चूडाननशुचिप्रिया ॥ ११८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Teil lautet sinngemäß: „Flamme auf, flamme auf, großer Geist, Svaha!“ Naukā gibt garuḍacūḍānana svāhā als Hauptmantra.

14.119

शिरोमन्त्रो गरुडतः शिखे स्वाहा शिखामनुः ।
गरुडार्णान् उदित्वान्ते प्रभञ्जययुगं वदेत् ॥ ११९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Laute des Wortes garuḍa werden vor den folgenden Wortstücken ausgesprochen.

14.120

प्रभेदययुगं पश्चाद् वित्रासयविमर्दय ।
प्रत्येकं द्विस् ततः स्वाहा कवचो मनुर् ईरितः ॥ १२० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Imperative bezeichnen Zerbrechen, Spalten, Erschrecken und Zermalmen innerhalb der Schutzanrufung.

14.121

उग्ररूपधरान्तं तु सर्व विषहरेति च ।
भीषयद्वितयं प्रोच्य सर्व दह दहेति च ॥ १२१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Anrede: „Träger einer furchterregenden Gestalt, Beseitiger allen Giftes“. Die weiteren Wörter bedeuten „Schrecke!“ und „Verbrenne!“.

14.122

भस्मीकुरु कुरु स्वाहा नेत्रमन्त्रोऽयम् ईरितः ।
अप्रतिहतवर्णान्ते बलाप्रतिहतेति च ॥ १२२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Bhasmīkuru bedeutet „Mache zu Asche“. Die Worte gehören zum historischen rituellen Schutzvokabular.

14.123

शासनान्ते तथा हुं फट् स्वाहास्त्रमनुर् ईरितः ।
पादे कट्यां हृदि मुखे मूर्ध्नि वर्णान् प्रविन्यसेत् ॥ १२३ ॥

14.124

तप्तस्वर्णनिभं फणीन्द्रनिकरैः कॢप्ताङ्गभूषं प्रभुं ।
स्मर्तॄणां शमयंतम् उग्रम् अखिलं नृणां विषं तत्क्षणात् ।
चञ्च्वग्रप्रचलद् भुजङ्गम् अभयं पाण्योर् वरं बिभ्रतं ।
पक्षोच्चारितसामगीतम् अमलं श्रीपक्षिराजं भजे ॥ १२४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Giftstillung ist eine traditionelle Verheißung. Naukā verbindet den Flügelgesang ausdrücklich mit vedischen Saman-Gesängen.

14.125

पञ्चलक्षं जपेन् मन्त्रं दशांशं जुहुयात् तिलैः ।
पूजयेन् मातृकापद्मे गरुडं वेदविग्रहम् ॥ १२५ ॥

14.126

चतुर्थ्यन्तः पक्षिराजः स्वाहा पीठमनुः स्मृतः ।
इष्ट्वाङ्गं कर्णिकामध्ये नागान् पत्रेषु पूजयेत् ॥ १२६ ॥

14.127

अनन्तं वासुकिं चापि तृतीयं तक्षकं पुनः ।
कर्कोटकं तथा पद्मं महापद्मं समर्चयेत् ॥ १२७ ॥

14.128

शङ्खपालं च कुलिकम् इन्द्रादीन् वज्रसंयुतान् ।
एवं सिद्धे मनौ मन्त्री नाशयेद् गरलद्वयम् ॥ १२८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā unterscheidet Gift aus unbeweglichen und beweglichen Lebewesen, sthāvara und jaṅgama. Das ist historische Systematik, keine Handlungsanweisung für Vergiftungsnotfälle.

Hingabe und Vereinigung mit Vishnu

Die letzte Verheißung des Kapitels gilt sāyujya, der Vereinigung mit Shrinatha.

14.129

विष्णुभक्तिपरो नित्यं यो भजेत् पक्षिनायकम् ।
शत्रून् सर्वान् पराभूय सुखी भोगसमन्वितः ॥ १२९ ॥

14.130

जीवेद् अनेकवर्षाणि सेवितो धरणीधवैः ।
कलेवरान्ते श्रीनाथसायुज्यं लभते तु सः ॥ १३० ॥

Erläuterung zur Stelle: Shrinatha bezeichnet Vishnu, den Gemahl Shris. Das Kapitel endet über diesseitige Schutz- und Wohlstandsziele hinaus mit sāyujya, der Vereinigung mit der verehrten Gottheit.

Kolophon des Taraṅga 14

इति श्रीमन्महीधरविरचिते मन्त्रमहोधौ विष्णुगरुडमन्त्रनिरूपणं नाम चतुर्दशस् तरङ्गः ॥ १४ ॥

Anmerkung zum Kolophon: Der Grundtext-Kolophon druckt die verkürzte Form mantramahodhau. Naukās eigener Kolophon nennt das Kapitel viṣṇumantrakīrtana; er gehört nicht zum Grundtext.

Textgrundlage dieses Taraṅga: Sanskrit-Grundtext der verwendeten Ausgabe, PDF-Seiten 469–500, gedruckte Seiten 417–448. Naukā und die Hindi-Erklärung bleiben vom Grundtext getrennt.

Taraṅga 15 – Surya, Grahas und Vyasa – Licht, Lebensordnung und Wissen

Die Verehrung Suryas verbindet Licht, kosmischen Wandel und den Körper als heiligen Raum. Nyasa ordnet Mond, Sonne, Feuer und die Grahas dem Körper zu; wiederholt geht die geistige Verehrung der äußeren Handlung voraus. Es folgen Mangala mit einem ausführlichen historischen Gelübde, Brihaspati und Shukra als Lehrer sowie Vyasa als Verkörperung von Wissen und Auslegung. Die astrologischen und heilbezogenen Verheißungen werden als Aussagen der Überlieferung wiedergegeben. Für heutige Aspiranten sind vor allem Sammlung, regelmäßige Verehrung und Achtung vor dem vermittelten Wissen anschlussfähig.

Sonnenmantra und Körperweihung

Die Laute werden mit Körperorten und kosmischen Kräften verbunden.

15.1

अथ वक्ष्ये रवेर्मन्त्रं रोगदारिद्र्यनाशनम् ।
प्रणवो भुवनेशानीमेधारेचिकयान्विता ॥ १ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Wirksamkeit wird als traditionelle Verheißung wiedergegeben. Ravi bezeichnet die Sonne beziehungsweise die Sonnengottheit.

15.2

उमाकान्तोऽक्षियुक्सर्गी सूर्यादित्ययेन्दिरा ।
दशवर्णो मनुर् देवभागोऽस्य मुनिर् ईरितः ॥ २ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die gedrängte Druckfolge devabhāga wird als Name gelesen. Naukā schreibt den Mantra oṃ hrīṃ ghṛṇiḥ sūrya āditya śrīṃ aus.

15.3

गायत्रीछन्द उद्दिष्टं देवता दिवसेश्वरः ।
मायाबीजं रमाशक्तिर् विनियोगोऽभीष्टसिद्धये ॥ ३ ॥

15.4

सत्येति हृदयं ब्रह्मशिरो विष्णुशिखा स्मृता ।
रुद्रवर्माग्निनेत्रं स्यात् सर्वेत्य् अस्त्रम् उदीरितम् ॥ ४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Zuordnung zu sarva wird durch den Kommentar bestätigt.

15.5

तेजोज्वालमणे हुं फट् स्वाहान्ता मनवोऽङ्गजाः ।
भूयः षडङ्गं षड्वर्णैः कृत्वान्तःस्थैः शिवाश्रियोः ॥ ५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā versteht Shiva und Shri hier als die Bijas hrīṃ und śrīṃ, welche die jeweiligen Laute umschließen.

15.6

शेषार्णैर् जठरे पृष्ठे ङेन्तनाम्ना तयोर् न्यसेत् ।
आदित्यं च रविं भानुं भास्करं सूर्यम् एव च ॥ ६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Namen werden grammatisch in den Dativ gesetzt; die Handlung gehört zum Nyasa.

15.7

मूर्ध्नि वक्त्रे हृदि शिवे पादयोश् च प्रविन्यसेत् ।
सद्यादि पञ्चह्रस्वाद्यांश् चतुर्थीनमसान्वितान् ॥ ७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erklärt Sad als Omkara und nennt die fünf kurzen Vokale in umgekehrter Reihenfolge: ḷ, ṛ, u, i, a; die Wiedergabe folgt dieser konkreten Kommentarauslegung.

15.8

मायारमागतान् अष्टौ वर्णान् मूर्ध्नि मुखे गले ।
हृत्कुक्षिनाभिमेढ्रे च पादयोश् च प्रविन्यसेत् ॥ ८ ॥

15.9

स्वरान् सबिन्दून् उच्चार्य ङेन्तं शीतांशुमण्डलम् ।
शिखादिकण्ठपर्यन्तं विन्यसेत् संस्मरन् विधुम् ॥ ९ ॥

15.10

स्पर्शान् सेन्दून् समुच्चार्य ङेन्तं भास्करमण्डलम् ।
कण्ठादि नाभिपर्यन्तं न्यसेद् ध्यायन् प्रभाकरम् ॥ १० ॥

15.11

यादीन् सेन्दूंश् चतुर्थ्यन्तं वह्निमण्डलम् उच्चरेत् ।
नाभ्यादिपादपर्यन्तं विन्यसेत् पावकं स्मरन् ॥ ११ ॥

15.12

मण्डलत्रयविन्यासः प्रोक्तस् तेजोविधायकः ।
अकारादिठकारान्तवर्णाढ्यं सोममण्डलम् ॥ १२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erklärt eine Folge von 28 Lauten und die Formel somamaṇḍalāya namaḥ.

15.13

ङे नमोऽन्तं न्यसेन् मन्त्री मूर्धादिचरणावधि ।
डकारादिक्षकारान्तं वर्णाढ्यं वह्निमण्डलम् ॥ १३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā zählt für die zweite Folge 23 Laute.

15.14

हृदादिपादपर्यन्तं विन्यसेन् ङेनमोऽन्वितम् ।
अग्नीषोमात्मको न्यासः कथितः सर्वसिद्धिदः ॥ १४ ॥

15.15

सबिन्दुमातृकावर्णान् अजपां पुरुषात्मने ।
नमोऽन्तं व्यापकं न्यसेद् धंसन्यासोऽयम् ईरितः ॥ १५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā nennt die 51 Matrika-Laute, danach haṃsaḥ puruṣātmane namaḥ. Ajapa ist hier eine Bezeichnung innerhalb der Hamsa-Praxis.

15.16

अष्टाव् अष्टौ स्वरान् पञ्चपञ्चशः शेषवर्णकान् ।
उक्त्वादित्यमुखान् न्यस्येच् चतुर्भिश् च ग्रहान् नव ॥ १६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die letzten beiden Gruppen umfassen je vier Laute; so erläutert Naukā die Verteilung auf neun Grahas.

15.17

आधारलिङ्गनाभीहृत्कण्ठे च मुखमध्यतः ।
भ्रूमध्ये भालदेशे च ब्रह्मरन्ध्रे क्रमान् न्यसेत् ॥ १७ ॥

15.18

वदेत् खेचरनामान्ते पदं भगवते नमः ।
हंसाख्यम् अग्नीषोमाख्यं मण्डलत्रयसञ्ज्ञकम् ।
पुनर् न्यासत्रयं कुर्यान् मूलेन व्यापकं चरेत् ॥ १८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Einheit 18 umfasst drei Halbverse. Himmelswanderer bezeichnet hier die zuvor genannten Grahas.

Meditation über Surya

Surya wird als Ozean der Vorzüge und als Kraft des Weltgeschehens vergegenwärtigt.

15.19

शोणाम्भोरुहसंस्थितं त्रिनयनं वेदत्रयीविग्रहं ।
दानाम्भोजयुगाभयानि दधतं हस्तैः प्रवालप्रभम् ।
केयूराङ्गदहारकङ्कणधरं कर्णोल्लसत्कुण्डलं ।
लोकोत्पत्तिविनाशपालनकरं सूर्यं गुणाब्धिं भजे ॥ १९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die drei Veden bezeichnen hier die traditionelle vedische Dreiheit; das Bild erschließt Surya als göttliche Kraft im kosmischen Wandel.

15.20

एवं ध्यात्वा जपेल् लक्षदशकं तद्दशांशतः ।
पद्मैस् तिलैर् वा जुहुयात् तर्पयेद् भोजयेद् द्विजान् ॥ २० ॥

15.21

प्रयजेत् पीठपूजायां धर्माद्यष्टस्थलाभिमान् ।
प्रभूतं विमलं सारं समाराध्यं विदिक्ष्व् अथ ॥ २१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erklärt, dass hier fünf Mächte die sonstigen acht Plätze von Dharma und den übrigen Eigenschaften einnehmen.

15.22

परमादिसुखं मध्येऽनन्तादीन् पूर्ववद् यजेत् ।
सोमाग्निमण्डले प्रोच्य रविमण्डलम् अर्चयेत् ॥ २२ ॥

15.23

ततोऽष्टदिक्षु मध्ये च पीठशक्तीर् इमा नव ।
दीप्ता सूक्ष्मा जया भद्रा विभूतिर् विमला तथा ॥ २३ ॥

15.24

अमोघा विद्युता सर्वतोमुखी पीठशक्तयः ।
ह्रस्वत्रयक्लीबिहीनान् स्वरान् वह्नीन्दुसंयुतान् ॥ २४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā nennt die Bija-Reihe rāṃ, rīṃ, rūṃ, raiṃ, rauṃ, raṃ, raḥ; die Zuordnung zu neun Shaktis bleibt im Druck erklärungsbedürftig. Keine zusätzlichen Bijas werden erfunden.

15.25

बीजानि पीठशक्तीनां तदाद्यास् ताः प्रपूजयेत् ।
ब्रह्मविष्णुशिवात्मान्ते काय सौराय यो स्मृतिः ॥ २५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Chiffrierte Bildung des Pitha-Mantras; Naukā schreibt die Formel im Zusammenhang mit dem folgenden Vers aus.

15.26

पीठात्मने नमस् तारपूर्वः पीठमनुः स्मृतः ।
तारस् एन्दुवियत् कान्तो बिन्दुमद् बिन्दुवर्जितो ॥ २६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā gibt für das Pitha oṃ brahmaviṣṇuśivātmakāya saurāya yogapīṭhātmane namaḥ. Die zweite Hälfte beginnt die Formel zur Vergegenwärtigung der Gottheitsgestalt.

15.27

खोल्काय हृदयं मन्त्रो नवार्णो मूर्तिकल्पने ।
अनेन मूर्तौ कॢप्तायां यजेद् ध्यातं प्रभुम् ॥ २७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die chiffrierte Gesamtform wird nicht spekulativ vervollständigt; Hridaya wird von Naukā als namaḥ erläutert.

15.28

प्राग्वत् षडङ्गं सम्पूज्य दिक्ष्व् अष्टाङ्गं प्रपूजयेत् ।
आदित्यं मध्यतोऽभ्यर्च्य रविं भानुं च भास्करम् ॥ २८ ॥

15.29

सूर्यं दशासु सद्यादि पञ्चह्रस्वादिकान् यजेत् ।
उषां प्रज्ञां प्रभां सन्ध्याम् आद्यार्णाढ्या विदिक्ष्व् अपि ॥ २९ ॥

15.30

ब्राह्म्याद्या दिग्दलेष्व् अर्चेन् महालक्ष्मीस्थलेऽरुणम् ।
सोमं बुधं गुरुं शुक्रं दिक्ष्व् आद्यार्णादिकान् यजेत् ॥ ३० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Grahas entsprechen Mond, Merkur, Jupiter und Venus; Aruna ist Suryas Wagenlenker.

15.31

अङ्गारकं शनिं राहुं केतुं कोणेषु पूजयेत् ।
इन्द्रादीन् आयुधैर् युक्तान् पार्षदान् अर्चयेद् रवेः ॥ ३१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Angaraka ist Mars, Shani Saturn; Rahu und Ketu sind die beiden Mondknoten der indischen Astrologie.

Arghya und innere Verehrung

Geistige Gaben, Nektarvorstellung und äußere Wasserspende sind miteinander verbunden.

15.32

इत्थं सिद्धे मनौ दद्याद् भानवेऽर्घ्यं च तद्दिने ।
प्राणायामं षडङ्गं च कृत्वा न्यासान् पुरोदितान् ॥ ३२ ॥

15.33

स्वमण्डले यजेद् अर्कं मानसैर् उपचारकैः ।
सुताम्रघटितं प्रस्थतोयग्राहि मनोहरम् ॥ ३३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Das Kupfer-Kompositum ist im Druck sutāmraghaṭitam; Prastha wird von Naukā als 16 Pala erklärt.

15.34

मण्डले स्थापयेत् पात्रं रक्तचन्दनचर्चितम् ।
विलोमां मातृकां मूलं विलोमं च पठञ् जलैः ॥ ३४ ॥

15.35

रविमण्डलनिर्गच्छत्सुधाबुद्धिविभावितैः ।
त्रयोदशैव वस्तूनि प्रक्षिपेन् मूलम् उच्चरन् ॥ ३५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Nektarvorstellung ist ausdrücklich eine meditative Deutung, buddhi-vibhāvita.

15.36

तिलतण्डुलदर्भाग्रशालिश्यामाकराजिका ।
हयारिकुसुमं रक्तं चन्दनं रक्तचन्दनम् ॥ ३६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā identifiziert die roten Hayari-Blüten als Karavira. Die Stoffliste gehört zum historischen Ritual und ist keine Empfehlung zur Einnahme.

15.37

गोरोचनं कुङ्कुमं च जया वेणुयवान् इति ।
तज्जले पीठम् अभ्यर्च्य बाह्यभानुं स्वमण्डलात् ॥ ३७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Textzählung nennt dreizehn Stoffe; die zusammengezogene Aufzählung wird bewahrt.

15.38

अखिलैर् उपचारैस् तं पूजयेद् आवृतीर् अपि ।
प्राणामत्रयं कृत्वा षडङ्गन्यासम् आचरेत् ॥ ३८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Druckform prāṇāmatrayam wird gemäß dem Zusammenhang als dreimaliger Pranayama verstanden.

15.39

चन्दनेन सुधाबीजं दक्षे करतले न्यसेत् ।
आच्छादयेद् अर्घ्यपात्रं वामाक्रान्तेन तेन च ॥ ३९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā nennt vaṃ als Sudha-Bija.

15.40

अष्टोत्तरशतावृत्त्या मूलेनाम्भोऽभिमन्त्रयेत् ।
पुनः पञ्चोपचारैस् तं पूजयेन् मूलमन्त्रतः ॥ ४० ॥

15.41

पाणिभ्यां पात्रम् आदाय जानुनी भूतले न्यसेत् ।
आमूर्ध्नं पात्रम् उद्धृत्य दृष्टिम् आधाय मण्डले ॥ ४१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Diese historische Körper- und Blickhaltung ist keine Empfehlung, direkt in die Sonne zu schauen.

15.42

मनसा पूजयेत् तत्र भानुम् आवरणान्वितम् ।
अर्घ्यं दद्याद् रविं ध्यायन् रक्तचन्दनमण्डले ॥ ४२ ॥

15.43

ततः पुष्पाञ्जलिं दद्यान् मण्डलस्थाय भानवे ।
अष्टोत्तरशतं मूलं जपेद् आसनसंस्थितः ॥ ४३ ॥

15.44

प्रत्यर्कं प्रातर् एव यो दद्याद् अर्घ्यं विवस्वते ।
लक्ष्मीयशःसुतान् विद्याम् ऐश्वर्यं सोऽधिगच्छति ॥ ४४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Vivasvat ist ein Name der Sonnengottheit. Die Aufzählung beschreibt die traditionelle Fruchtverheißung.

15.45

गायत्र्युपासनासक्तः सन्ध्यावन्दनतत्परः ।
दशार्णं जपन् विप्रो नैव दुःखम् अवाप्नुयात् ॥ ४५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Text benennt eine besondere traditionelle Praxisrolle. Die Verheißung ist kein Versprechen eines leidfreien Lebens für heutige Übende.

Mangala, der Erdensohn

Die Marsverehrung gehört zur historischen astrologischen Ritualwelt.

15.46

अथ वच्मि धरासूनुमन्त्रं सुतधनप्रदम् ।
तारो वियद् दीर्घं बिन्दुयुक्तं चन्द्राङ्कितं पुनः ॥ ४६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Erdensohn ist Mangala, Mars. Die Lautchiffren werden nicht selbständig zu einer neuen Rezitationsfassung zusammengesetzt.

15.47

भृगुर् विसर्गी चण्डीशौ क्रमाद् रात्रीशसर्गिणौ ।
षड्वर्णो मनुर् आख्यातोऽभीष्टदायी ऋणापहः ॥ ४७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Silbenfolge wird im Kommentar lautweise erläutert; die Fruchtverheißung betrifft traditionelle astrologische Ritualpraxis.

15.48

मुनिर् विरूपा गायत्री छन्दो देवो धरात्मजः ।
षड्भिर् वर्णैः षडङ्गानि मनोः कुर्वीत साधकः ॥ ४८ ॥

15.49

जपाभं शिवस्वेदजं हस्तपद्मैर् ।
गदाशूलशक्तीवरं धारयन्तम् ।
अवन्तीसमुत्थं सुमेषासनस्थं ।
धरानन्दनं रक्तवस्त्रं समीडे ॥ ४९ ॥

15.50

रसलक्षं जपो होमः समिद्भिः खदिरस्य च ।
शैवे पीठे यजेद् भौमं प्राग् अङ्गानि प्रपूजयेत् ॥ ५० ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Grundtextdruck setzt irrtümlich die Nummer 28; Naukā zählt korrekt 50. Die fortlaufende Zählung wird hier verwendet und die Druckabweichung dokumentiert.

15.51

एकविंशतिकोष्ठेषु मङ्गलादीन् प्रपूजयेत् ।
तद्बहिः ककुभां नाथान् कुलिशादींस् ततोऽर्चयेत् ॥ ५१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Grundtextdruck setzt irrtümlich die Nummer 29; Naukā zählt 51. Kulisha ist der Vajra.

Das Mangala-Gelübde

Das traditionelle Vrata richtet sich an Frauen mit Kinderwunsch und später auch an Männer mit anderen Anliegen. Seine Versprechen werden nicht als gesicherte Wirkungen dargestellt.

15.52

इत्थं जपादिभिः सिद्धं स्वेष्टसिद्धौ प्रयोजयेत् ।
नारी पुत्रम् अभीप्सन्ती भौमाहे तद्व्रतं चरेत् ॥ ५२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers steht bereits auf PDF 514; die Nummer 52 folgt auf PDF 515. Historisches Vrata, keine Fruchtbarkeitsbehandlung.

15.53

मार्गशीर्षे वैशाखे तस्यारम्भः प्रशस्यते ।
अरुणोदयवेलायाम् उत्थाय शुचिविग्रहा ॥ ५३ ॥

15.54

दन्तान् धावेद् अपामार्गसमिधा मौनसंविनी ।
नद्यादिसलिले स्नात्वा धार्य रक्तवाससी ॥ ५४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Druckformen maunasaṃvinī und dhārya sind auffällig; die beschriebenen Handlungen sind im Zusammenhang eindeutig.

15.55

नैवेद्यकुसुमालेपान् रक्तान् सम्पाद्य संयता ।
विधिज्ञं विप्रम् आहूय भौमम् अर्चेत् तदाज्ञया ॥ ५५ ॥

15.56

रक्तगोगोमयालिप्ते देशे पीठनिषेविणी ।
मङ्गलादीनि नामानि स्वप्रतीकेषु विन्यसेत् ॥ ५६ ॥

15.57

मङ्गलं विन्यसेत् पाद्योः भूमिपुत्रं तु जानुनोः ।
ऊर्ध्वं च ऋणहर्तारं कटिदेशे धनप्रदम् ॥ ५७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Namen bedeuten unter anderem Erdensohn, Schuldenbeseitiger und Reichtumsspender; die Druckform pādyoḥ ist auffällig.

15.58

स्थिरासनं गुह्यदेशे महाकायम् अथोरसि ।
वामबाहौ ततो न्यसेत् सर्वकर्मविरोधकम् ॥ ५८ ॥

15.59

लोहितं दक्षिणे बाहौ लोहिताक्षं गले न्यसेत् ।
वदने विन्यसेत् साध्वी सामगानां कृपाकरम् ॥ ५९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Lohita heißt „der Rote“, Lohitaksha „der Rotäugige“; der folgende Name bezeichnet den Gnadenspender für die Sänger des Saman.

15.60

धरात्मजं नसोर् अक्ष्णोः कुजं भौमं ललाटतः ।
भूतिदं तु भ्रुवोर् मध्ये मस्तके भूमिनन्दनम् ॥ ६० ॥

15.61

अङ्गारकं शिखादेशे सर्वाङ्गे विन्यसेद् यमम् ।
ततो बाहुद्वये न्यसेत् सर्वरोगापहारकम् ॥ ६१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der letzte Name bedeutet „Beseitiger aller Krankheiten“ und gehört zur traditionellen Namensverehrung.

15.62

मूर्धादिपादपर्यन्तं वृष्टिकर्तारम् अङ्गके ।
विन्यसेद् वृष्टिहर्तारं मूर्धान्तं चरणादितः ॥ ६२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Namen bezeichnen den Regenbewirker und den Regenbeseitiger.

15.63

दिक्षु प्रविन्यसेद् अन्त्यं सर्वकामफलप्रदम् ।
आरं वक्रं भूमिजं च नाभौ वक्षसि मूर्धनि ॥ ६३ ॥

15.64

एवं न्यस्तशरीरासौ ध्यायेद् धरणीनन्दनम् ।
अर्घ्यं संस्थाप्य विधिवत् पूजयेद् उपचारकैः ॥ ६४ ॥

15.65

एकविंशतिकोष्ठाढ्ये त्रिकोणे ताम्रपात्रगे ।
आवाह्य धरणीपुत्रं शोणैः पुष्पैश् च चन्दनैः ॥ ६५ ॥

15.66

अङ्गानि पूजयेत् प्राग् वद् एकविंशतिकोष्ठके ।
मङ्गलादींस् त्रिकोणेषु वक्रम् आरं च भूमिजम् ॥ ६६ ॥

15.67

ब्राह्म्याद्या मातृका बाह्ये शक्रादीन् आयुधान्य् अपि ।
धूपदीपौ विधायाथ गोधूमान्नं निवेदयेत् ॥ ६७ ॥

15.68

जलपूर्णे ताम्रपात्रे गन्धपुष्पाक्षतान्विते ।
फलं निधाय मन्त्राभ्यां भौमायार्घ्यं निवेदयेत् ॥ ६८ ॥

Anrufungen und Lobpreis

Die Gebete verbinden Zuflucht, Bitte und Dank.

15.69

भूमिपुत्र महातेजः स्वेदोद्भव पिनाकिनः ।
सुतार्थिनी प्रपन्ना त्वां गृहाणार्घ्यं नमोऽस्तु ते ॥ ६९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Pinakin bezeichnet Shiva als Träger des Bogens Pinaka.

15.70

रक्तप्रवालसङ्काश जपाकुसुमसन्निभ ।
महीसुत महाबाहो गृहाणार्घ्यं नमोऽस्तु ते ॥ ७० ॥

15.71

एकविंशतिकृत्वोऽथ प्रणमेत् पूर्वनामभिः ।
प्रदक्षिणा विधातव्यास् तावत्यो वसुधात्मजे ॥ ७१ ॥

15.72

खदिराङ्गारकेणाथ कुर्याद् रेखात्रिकं समम् ।
वामपादेन मन्त्राभ्याम् एताभ्यां तत् प्रमार्जयेत् ॥ ७२ ॥

15.73

दुःखदौर्भाग्यनाशाय पुत्रसन्तानहेतवे ।
कृतं रेखात्रयं वामपादेनैतत् प्रमार्ज्य् अहम् ॥ ७३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Schlussform pramārjy aham ist im Druck auffällig; der Sinn des rituellen Ausspruchs ist eindeutig.

15.74

ऋणदुःखविनाशाय मनोऽभीष्टार्थसिद्धये ।
मार्जयाम्य् असिता रेखास् तिस्रो जन्मत्रयोद्भवाः ॥ ७४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Linienhandlung ist historisch als rituelles Tilgen von Belastung zu verstehen; sie ersetzt weder tatsächliche Schuldenregelung noch verantwortliches Handeln.

15.75

ततः पुष्पाञ्जलिकरा स्तुवीत धरणीसुतम् ।
ध्यायन्ती चरणाम्भोजं पूजासाङ्गत्वसिद्धये ॥ ७५ ॥

15.76

धरणीगर्भसम्भूतं विद्युत्तेजःसमप्रभम् ।
कुमारं शक्तिहस्तं च मङ्गलं प्रणमाम्य् अहम् ॥ ७६ ॥

15.77

ऋणहर्त्रे नमस् तुभ्यं दुःखदारिद्र्यनाशिने ।
नभसि द्योतमानाय सर्वकल्याणकारिणे ॥ ७७ ॥

15.78

देवदानवगन्धर्वयक्षराक्षसपन्नगाः ।
सुखं यान्ति यतस् तस्मै नमो धरणिसूनवे ॥ ७८ ॥

15.79

यो वक्रगतिम् आपन्नो नृणां दुःखं प्रयच्छति ।
पूजितः सुखसौभाग्यं तस्मै क्ष्मासूनवे नमः ॥ ७९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Vers setzt eine astrologische Deutung der rückläufigen Marsbewegung voraus.

15.80

प्रसादं कुरु मे नाथ मङ्गलप्रद मङ्गल ।
मेषवाहन रुद्रात्मन् पुत्रान् देहि धनं यशः ॥ ८० ॥

Abschluss des Gelübdes und Angaraka-Gayatri

Guru-Ehrung und Gemeinschaft gehören zum rituellen Vollzug.

15.81

एवं संस्तूय सम्पूज्य गृह्णीयाद् ब्राह्मणाशिषः ।
गुरवे दक्षिणां दत्त्वा भुञ्जीतान्नं निवेदितम् ॥ ८१ ॥

15.82

प्रति भौमदिने कुर्याद् एवं संवत्सरावधि ।
तिलैः सञ्जुहुयाद् भौमं शतार्धं भोजयेद् द्विजान् ॥ ८२ ॥

15.83

माहेयमूर्तिं सौवर्णीम् आचार्याय निवेदयेत् ।
मण्डलस्थो घटेऽभ्यर्च्य सुतसौभाग्यसिद्धये ॥ ८३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Maheya ist wiederum Mangala. Die grammatische Form maṇḍalastho ist im Kontext der weiblichen Ritualteilnehmerin auffällig; die Übersetzung vermeidet eine unbelegte Rollenfestlegung.

15.84

एवं व्रतपरा नारी प्राप्नुयात् सुभगान् सुतान् ।
धनाप्त्यै ऋणनाशाय व्रतं कुर्यात् पुमान् अपि ॥ ८४ ॥

15.85

अग्निर् मूर्धेत्य् अपि मनुं वैदिकं ब्राह्मणो जपेत् ।
तथाङ्गारकगायत्रीं सर्वाभीष्टस्य सिद्धये ॥ ८५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der vedische Mantra wird im Grundtext nur durch seinen Anfang bezeichnet, nicht ausgeschrieben.

15.86

अङ्गारकायशब्दान्ते विद्महेपदम् उच्चरेत् ।
शक्तिहस्ताय च पदं धीमहीति ततो वदेत् ॥ ८६ ॥

15.87

तन् नो भौमः प्रचोवर्णान् द्याद् इति च कीर्तयेत् ।
एषाङ्गारकगायत्री जप्ताभीष्टप्रदायिनी ॥ ८७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die ausdrücklich angegebenen Wortteile ergeben aṅgārakāya vidmahe śaktihastāya dhīmahi tan no bhaumaḥ pracodayāt. Sinngemäß: „Wir wollen Angaraka erkennen; über den Speerträger meditieren wir. Möge Bhauma uns anregen.“

Brihaspati, Lehrer der Götter

Wissen und Freigebigkeit prägen das Meditationsbild.

15.88

माहेयोपासनं प्रोक्तं गुरुमन्त्र उदीर्यते ।
खड्गीशौ भार्भूतिस्थौ तत्राद्यः क्रूरसंयुतः ॥ ८८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Guru bezeichnet hier Brihaspati, Jupiter und Lehrer der Götter. Naukā erläutert die Lautchiffren.

15.89

नभो भृगुर् लोहितस्थो हरिर् वायुर् भगान्वितः ।
हृदयान्तोऽष्टवर्णोऽयं मनुर् ब्रह्मा मुनिः स्मृतः ॥ ८९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā schreibt bṛṃ bṛhaspataye namaḥ aus.

15.90

छन्दोऽनुष्टुप् सुराचार्यो देवता बीजम् आदिमम् ।
वराभ्यां दीर्घयुक्ताभ्यां षडङ्गानि प्रकल्पयेत् ॥ ९० ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert als Bija bṛṃ und als Anga-Folge brāṃ, brīṃ usw.; die gedruckte Buchstabenbezeichnung varābhyām wird nicht stillschweigend korrigiert.

15.91

रत्नाष्टापदवस्त्रराशिम् अमलं दक्षात् किरन्तं ।
कराद् आसीनं विपणौ करनिदधतं रत्नादिराशौ परम् ।
पीतालेपनपुष्पवस्त्रम् अखिलालङ्कारसम्भूषितं ।
विद्यासागरपारगं सुरगुरुं वन्दे सुवर्णप्रभम् ॥ ९१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erklärt aṣṭāpada hier als Gold und bestätigt die ungewöhnliche Marktszene. Die Lesung karanidadhatam ist grammatisch gedrängt.

15.92

जपित्वाशीतिसाहस्रं हुत्वान्नेन घृतेन वा ।
धर्माधर्मादिपीठे तं पूजयेद् अङ्गदिग्भवैः ॥ ९२ ॥

15.93

सिद्धे मनौ प्रकुर्वीत प्रयोगान् इष्टसिद्धये ।
हरिद्राकुङ्कुमैर् हुत्वा घृताक्तैर् दिनत्रयम् ॥ ९३ ॥

15.94

सविंशतिशतं मन्त्री वासांसि लभते मणीन् ।
शत्रुरोगादिपीडासु स्वजने कलहोद्भवे ॥ ९४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Verheißungen und Heilbezüge werden als historische Textaussagen bewahrt.

Shukra, Lehrer der Daityas

Die Lehrgeste tritt neben die Gabe von Kleidung und Reichtum.

15.95

जुहुयात् पिप्पलोत्थाभिः समिद्भिस् तन्निवृत्तये ।
तारो वस्त्र भगी सूर्यो देहि शुक्राय ठद्वयम् ॥ ९५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die zweite Vershälfte beginnt den Shukra-Mantra; Naukā deutet Bhagin mit Surya als me und ṭhadvaya als svāhā.

15.96

एकादशाक्षरो मन्त्रो हेमवस्त्रप्रदायकः ।
ब्रह्मा मुनिर् विराट्छन्दो देवता दैत्यपूजितः ॥ ९६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Gemeint ist Shukra, Venus und Lehrer der Daityas.

15.97

बीजं तारोऽग्निभार्या तु शक्तिर् अस्य प्रकीर्तिता ।
एकद्विचन्द्रनेत्राग्निनेत्रवर्णैः षडङ्गकम् ।
मन्त्रवर्णैस् तु कृत्वाथ ध्यायेद् विद्यानिधिं सितम् ॥ ९७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Einheit 97 umfasst drei Halbverse. Die Gruppen ergeben elf Silben: oṃ, vastraṃ, me, dehi, śukrāya, svāhā.

15.98

श्वेताम्भोजनिषण्णम् आपणतटे श्वेताम्बरालेपनं ।
नित्यं भक्तजनाय सम्प्रददतं वासो मणीन् हाटकम् ।
वामेनैव करेण दक्षिणकरे व्याख्यानमुद्राङ्कितं ।
शुक्रं दैत्यवरार्चितं स्मितमुखं वन्दे सिताङ्गप्रभम् ॥ ९८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Vyakhyana-Mudra unterstreicht Shukras Rolle als Lehrer; das Meditationsbild verbindet Wissen und Freigebigkeit.

15.99

अयुतं प्रजपेन् मन्त्रं दशांशं जुहुयाद् घृतैः ।
यजेद् धर्मादिपीठे तं ततोऽङ्गादींस् तदायुधैः ॥ ९९ ॥

15.100

सुगन्धैः श्वेतकुसुमैर् जुहुयाच् छुक्रवासरे ।
एकविंशतिवारं यो लभते सोऽंशुकं मणीन् ॥ १०० ॥

Vyasa und der kurze Mrityunjaya-Mantra

Der Abschluss ehrt den Lehrer, die Fähigkeit zur Auslegung und das Vertrauen in göttlichen Schutz.

15.101

बालः पवनदीर्घेन्दुयुक्तो झिण्टीशयुग् जलम् ।
अग्निर् व्यासाय हृदयं मनुर् अष्टाक्षरो मतः ॥ १०१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā schreibt vyāṃ vedavyāsāya namaḥ aus, „Verehrung dem Vedavyasa“, mit vorangestelltem Bija.

15.102

ब्रह्मानुष्टुप् मुनिश् छन्दो देवः सत्यवतीसुतः ।
आद्यं बीजं नमः शक्तिर् दीर्घाढ्येनादिनाङ्गकम् ॥ १०२ ॥

15.103

व्याख्यामुद्रिकया लसत्करतलं सद्योगपीठस्थितं ।
वामे जानुतले दधानम् अपरं हस्तं सुविद्यानिधिम् ।
विप्रव्रातवृतं प्रसन्नमनसं पाथोरुहाङ्गद्युतिं ।
पाराशर्यम् अतीवपुण्यचरितं व्यासं स्मरेत् सिद्धये ॥ १०३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā bestätigt die Brahmanengruppe, den blauen Lotusglanz und die Sohnschaft Parasharas.

15.104

जपेद् अष्टसहस्राणि पायसैर् होमम् आचरेत् ।
पूर्वोक्तपीठे व्यासस्य पूर्वम् अङ्गानि पूजयेत् ॥ १०४ ॥

15.105

प्राच्यादिक्षु यजेत् पैलं वैशम्पायनजैमिनी ।
सुमन्तुं कोणभागेषु श्रीशुकं रोमहर्षणम् ॥ १०५ ॥

15.106

उग्रश्रवसम् अन्यांश् च मुनीन् सेन्द्रादिकायुधान् ।
एवं सिद्धमनुर् मन्त्री कवित्वं शोभनाः प्रजाः ॥ १०६ ॥

15.107

व्याख्यानशक्तिं कीर्तिं च लभते सम्पदां चयम् ।
मृत्युञ्जयेन पुटितं यो व्यासस्य मनुं जपेत् ॥ १०७ ॥

15.108

सर्वोपद्रवसंत्यक्तो लभते वाञ्छितं फलम् ।
तारः शूली वामकर्णबिन्दुयुक्तः ससर्गकः ॥ १०८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā löst die Chiffren als oṃ jūṃ saḥ auf.

15.109

मृत्युञ्जयस्य मन्त्रोऽयं त्रिवर्णो मृत्युनाशनः ।
जप्तोऽयं केवलो नृणाम् इष्टसिद्धिं प्रयच्छति ।
किं पुनस् तेन पुटितो वेदव्यासमनूत्तमः ॥ १०९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Einheit 109 umfasst drei Halbverse. Todesüberwindung ist hier eine religiöse Verheißung, keine zugesicherte körperliche Unsterblichkeit.

Kolophon des Taraṅga 15

इति श्रीमन्महीधरविरचिते मन्त्रमहोदधौ सूर्यादिलघुमृत्युञ्जयव्यासमन्त्रनिरूपणं नाम पञ्चदशस् तरङ्गः ॥ १५ ॥

Anmerkung zum Kolophon: Die Grundtextnummern 50 und 51 sind im Druck irrtümlich als 28 und 29 gesetzt; die korrekte Folge steht in Naukā. Hier werden 50 und 51 mit ausdrücklichem Hinweis verwendet. 15.52 beginnt auf der vorhergehenden Druckseite; 15.18, 15.97 und 15.109 umfassen jeweils drei Halbverse.

Textgrundlage dieses Taraṅga: Sanskrit-Grundtext der verwendeten Ausgabe, PDF-Seiten 501–528, gedruckte Seiten 449–476. Naukā und die Hindi-Erklärung bleiben vom Grundtext getrennt.

Taraṅga 16 – Shiva, Kubera, Ganga und Manikarnika – Sammlung und Befreiung

Der sechzehnte Taraṅga entfaltet die Verehrung Shivas, insbesondere als Mrityunjaya. Dhyana, Nyasa, Japa und die gegliederte Puja greifen ineinander. Die Aufforderung, Shankara im eigenen Selbst zu meditieren, gibt der äußeren Ritualwelt eine ausdrücklich innere Mitte. Es folgen Kubera als Hüter der Fülle, Ganga als reinigende göttliche Gegenwart und Manikarnika mit einer abschließenden Verheißung der Befreiung. Einzelne vedische Mantras werden nur durch ihren Anfang bezeichnet; ihre im Kommentar ausgeschriebenen Formen bleiben vom Grundtext unterschieden.

Mrityunjaya und die Überwindung des Todes

Die religiösen Fruchtverheißungen sind keine Zusicherung körperlicher Unsterblichkeit.

16.1

महामृत्युञ्जयं वक्ष्ये दुरितापनिवारणम् ।
यं प्राप्य भार्गवः शम्भोर् मृतान् दैत्यान् अजीवयत् ॥ १ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Beginn erzählt eine religiöse Überlieferung über Shukra, Bhargava; er behauptet keine nachgewiesene Wiederbelebung durch Mantrarezitation.

16.2

तारः खं व्यापिनीचन्द्रयुक् तुराश् चतुराननः ।
अर्घीशबिन्दुसंयुक्तो हंसः सर्गी च भूर्भुवः ॥ २ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Druckverbindung candrayukturāś ist gedrängt; Naukā erläutert die eröffnenden Bijas als oṃ hauṃ oṃ jūṃ saḥ.

16.3

सकारो बालसर्गाढ्यस् त्र्यम्बकं वैदिको मनुः ।
भूर् भुवः स्वर् भुजङ्गेशस् तारो जूं सर्गवान् भृगुः ॥ ३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Grundtext nennt den vedischen Tryambaka-Mantra durch seinen Anfang. Naukā schreibt ihn aus: tryambakaṃ yajāmahe sugandhiṃ puṣṭivardhanam / urvārukam iva bandhanān mṛtyor mukṣīya māmṛtāt. Übersetzung: „Wir verehren den Dreiäugigen, den Duftenden, der das Gedeihen mehrt. Wie eine Gurkenfrucht von ihrer Bindung möge ich vom Tod gelöst werden, nicht von der Unsterblichkeit.“

16.4

आकाशो मनुबिन्द्वाढ्यः प्रणवान्तो मनूत्तमः ।
महामृत्युञ्जयाख्योऽयं पञ्चाशद्वर्णनिर्मितः ॥ ४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die vollständige Rahmung wird von Naukā erläutert; die Chiffren des Grundtextes bleiben erhalten.

16.5

वामदेवकाहोलाख्यवसिष्ठा मुनयोऽस्य तु ।
छन्दांस्य् उक्तानि रुद्रेण पङ्क्तिगायत्र्यनुष्टुभः ॥ ५ ॥

16.6

सदाशिवमहामृत्युञ्जयरुद्रोऽस्य देवता ।
मायाशक्ती रमाबीजं विनियोगोऽर्थसिद्धये ॥ ६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Maya bezeichnet hrīṃ, Rama śrīṃ; diese Zuordnung stammt ausdrücklich aus der Kommentarauslegung.

16.7

मूर्ध्नि वक्त्रे हृदि शिवे पदो मुन्न्यादिकान् न्यसेत् ।
त्रिचतुर्वसुनन्देषु गुणवर्णैर् अनुष्टुभः ॥ ७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die sechs Zahlen ergeben 32, die Silbenzahl des vedischen Kernverses.

16.8

तारो नमो भगवते रुद्रायेति पदान्वितान् ।
मूलादिनववर्णाद्यान् उक्त्वा कुर्यात् षडङ्गकम् ॥ ८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erklärt die Verknüpfung der Mantra-Abschnitte; keine freie Neuanordnung der Formel wird vorgenommen.

16.9

शूलान्ते पाणये स्वाहा हृन्मन्त्रान्ते नियोजयेत् ।
अमृतान्ते मूर्तये मां जीवयेति शिरोऽन्तिमम् ॥ ९ ॥

Erläuterung zur Stelle: „amṛtamūrtaye māṃ jīvaya“ ruft die Verkörperung des Unsterblichen mit der Bitte an: „Belebe mich!“

16.10

शिखान्ते चन्द्रशिरसे जटिने वह्निवल्लभा ।
त्रिपुरान्तकाय हां ह्रीं कवचान्ते मनुः स्मृतः ॥ १० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Anreden gelten Shiva als Mondträger, Träger verfilzter Haare und Zerstörer Tripuras.

16.11

प्रवदेत् त्रिपदस्यान्ते लोचनाय पदं पुनः ।
ऋग्यजुःसाममन्त्राय वर्णान् नेत्रमनोः पठेत् ॥ ११ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Anrede gilt dem Dreiäugigen und demjenigen, dessen Mantra Rig, Yajus und Saman ist.

16.12

अग्नित्रयाय ज्वल च ज्वल मां रक्ष रक्ष च ।
अघोरास्त्राय मन्त्रोऽयम् अस्त्रमन्त्रस् ततः स्मृतः ॥ १२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der ausgesprochene Teil bittet: „Flamme auf, flamme auf; schütze mich, schütze mich!“ Aghora bezeichnet die nicht-schreckliche beziehungsweise schützende Shiva-Form.

16.13

द्वात्रिंशत् त्र्यम्बकाद्यर्णान् नमोऽन्तान् बिन्दुसंयुतान् ।
तारादिनववर्णाद्यान् अङ्गेषु प्रविन्यसेत् ॥ १३ ॥

16.14

पूर्वपश्चिमयाम्योदङ्मुखेषूरसि कण्ठतः ।
वदने नाभिहृत्पृष्ठे कुक्षौ लिङ्गे गुदे न्यसेत् ॥ १४ ॥

16.15

ऊरुमूलोरुमध्ये च जानुनोर् जानुवृत्तयोः ।
स्तनयोः पार्श्वयोर् अङ्घ्र्योः करयोर् नसि मूर्धनि ॥ १५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erklärt für die paarigen Körperstellen jeweils zwei Auflegungen, für Nase und Haupt jeweils eine.

16.16

अथैकादश विन्यसेत् पदानि शिरसि भ्रुवोः ।
नेत्रयोर् वदने गण्डे हृदये जठरे शिवे ॥ १६ ॥

16.17

ऊर्वोर् जानुप्रदेशे च पादयोः क्रमशः पुनः ।
त्रिवेदगुणबाणाब्धिद्विरामाक्षिगुणेन्दुभिः ॥ १७ ॥

16.18

त्रिभिर् वर्णैश् च विज्ञेया पदसङ्ख्या क्रमाद् बुधैः ।
मूलेन व्यापकं कृत्वा ततो ध्यायेत् त्रिलोचनम् ॥ १८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die elf Gruppen ergeben 33 metrisch beziehungsweise rituell gezählte Einheiten, während 16.13 32 nennt. Die beiden Textangaben werden ohne stillschweigende Harmonisierung bewahrt.

Meditation und Entfaltung der Verehrung

Das Meditationsbild stellt Shiva als Quelle des Nektars dar.

16.19

हस्ताम्भोजयुगस्थकुम्भयुगलाद् उद्धृत्य तोयं शिरः ।
सिञ्चन्तं करयोर् युगेन दधतं स्वाङ्के सकुम्भौ करौ ।
अक्षस्रङ्मृगहस्तम् अम्बुजगतं मूर्धस्थचन्द्रस्रवत् ।
पीयूषार्द्रतनुं भजे सगिरिजं मृत्युञ्जयं त्र्यम्बकम् ॥ १९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert die acht Hände und die unterschiedlichen Krugpositionen. Die Lesung pīyūṣārdra folgt der klaren Bedeutung „vom Nektar benetzt“.

16.20

मुष्टिसारङ्गशक्त्याख्या लिङ्गपञ्चमुखाभिधाः ।
मुद्राः प्रदर्श्य प्रजपेल् लक्षं तस्य दशांशतः ॥ २० ॥

16.21

दशद्रव्यैः प्रजुहुयात् तानि बिल्वफलं तिलाः ।
पायसं सर्पिषा दुग्धं दधिदूर्वा च सप्तमी ॥ २१ ॥

16.22

वटात् पलाशात् खदिरात् समिधो मधुरप्लुताः ।
वामादिशक्तिसंयुक्ते पीठे शैवे यजेछ् छिवम् ॥ २२ ॥

16.23

वामा ज्येष्ठा तथा रौद्री काली प्रोक्ता चतुर्थिका ।
कलादिका विकरिणी बलाध्या विकरण्य् अपि ॥ २३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die beiden letzten Namen werden im Vers durch vorangestellte Namensbestandteile gebildet.

16.24

बलप्रमथनी चान्या सर्वभूतदमन्य् अपि ।
मनोन्मनीति शर्वस्य नवोक्ताः पीठशक्तयः ॥ २४ ॥

16.25

तारो नमो भगवते सकलेति पदं ततः ।
गुणात्मशक्तियुक्ताय अनन्ताय वदेत् पदम् ॥ २५ ॥

16.26

योगपीठात्मने पीठमन्त्रः प्रोक्तो नमोऽन्तिकः ।
पीठे पुष्पाञ्जलिं दत्त्वा मूर्तिं मूलेन कल्पयेत् ॥ २६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Sinngemäß richtet sich die Formel an den Unendlichen, mit allen Eigenschaften und Wesenskräften verbunden, dessen Wesen der Yoga-Pitha ist.

16.27

पाद्यादिकुसुमान्तोपचारान्ते त्व् आवृतीर् यजेत् ।
ईशानं शाम्भकोणे तु यजेद् ईशानमन्त्रतः ॥ २७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Shambhus Ecke ist der Nordosten. Naukā nennt den vedischen Beginn īśānaḥ sarvavidyānām.

16.28

तत्पुरुषम् अघोरं च वामदेवं तृतीयकम् ।
सद्योजातं यजेद् दिक्षु वेदोक्तैः स्वस्वमन्त्रतः ॥ २८ ॥

16.29

ईशानादिसमीपेषु निवृत्त्याद्याः कलाः क्रमात् ।
निवृत्तिश् च प्रतिष्ठा च विद्या शान्तिश् चतुर्थ्य् अपि ॥ २९ ॥

16.30

शान्त्यतीता पञ्चमीति ततोऽङ्गानि यजेच् च षट् ।
सूर्येन्दुक्षितितोयाग्निपवनाकाशयज्वनाम् ॥ ३० ॥

16.31

मूर्तयोऽष्टौ क्रमात् पूज्यास् तृतीयावरणस्थिताः ।
रमा राका प्रभा ज्योत्स्ना पूर्णोषा पूरणी सुधा ॥ ३१ ॥

16.32

चतुर्थावरणे पूज्याः शक्तयो धवलप्रभाः ।
विश्वा वन्द्या सिता प्रह्वा सारा सन्ध्या शिवा निशा ॥ ३२ ॥

16.33

पञ्चमावरणेऽभ्यर्च्याः शक्तयः श्यामविग्रहाः ।
आर्या प्रज्ञा प्रभा मेधा शान्तिः कान्तिर् धृतिर् मतिः ॥ ३३ ॥

16.34

षष्ठावरणगा ह्य् अष्टौ सम्पूज्या अरुणप्रभाः ।
धरोमा पावनी पद्मा शान्ता मोघा जयामला ॥ ३४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Druckverbindung śāntā moghā wird in der begleitenden Erklärung als śāntā, amoghā verstanden; die Namenliste bleibt als solche erkennbar.

16.35

सप्तमावृतिगाः पूज्याः शक्तयः काञ्चनप्रभाः ।
अनन्तः सूक्ष्मसंज्ञश् च तृतीयस् तु शिवोत्तमः ॥ ३५ ॥

16.36

एकनेत्रैकरुद्रौ च त्रिमूर्तिः षष्ठ ईरितः ।
श्रीकण्ठोऽथ शिखण्डी च सम्पूज्या अष्टमावृतौ ॥ ३६ ॥

16.37

उत्तरादि यजेत् पश्चाद् उमां चण्डेश्वरं पुनः ।
नन्दिनं च महाकालं गणेशं वृषभं पुनः ॥ ३७ ॥

16.38

यजेद् भृङ्गिरिटिस्कन्दौ नवमावरणस्थितान् ।
ब्राह्म्याद्या मातरः पूज्या दशमावरणे ततः ॥ ३८ ॥

Historische Anwendungen

Heilbezogene Verheißungen werden im Rahmen der überlieferten Ritualwelt wiedergegeben.

16.39

इन्द्रादयश् च वज्राद्या एवं सिद्धो भवेन् मनुः ।
जन्मभे दशमे तस्मात् पुनश् चैकोनविंशके ॥ ३९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers steht auf PDF 540, der zweite auf PDF 542; PDF 541 enthält nur die weitere Erklärung. Die astrophysischen Zuordnungen werden als historische Astrologie wiedergegeben.

16.40

जुहुयाद् यः सुधावल्ल्याः समिधश् चतुरङ्गुलाः ।
सरोगान् सकलाञ् छत्रून् पराभूय श्रिया युतः ॥ ४० ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā identifiziert Sudhavalli mit Guduchi. Die Heil- und Siegesverheißung ist nicht als nachgewiesene Wirkung zu verstehen.

16.41

मोदते पुत्रपौत्राद्यैः शतवर्षाणि साधकः ।
समिद्भिः श्रीफलोत्थाभिर् होमः सम्पत्तिसिद्धये ॥ ४१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Shriphala wird von Naukā als Bilva erläutert.

16.42

पलाशतरुजाभिस् तु ब्रह्मवर्चससिद्धये ।
वटोत्थाभिर् धनप्राप्त्यै खदिराभिस् तु कान्तये ॥ ४२ ॥

16.43

तिलैर् अधर्मनाशाय सर्षपैः शत्रुनष्टये ।
पायसेन कृतो होमः कान्तिश्रीकीर्तिदायकः ॥ ४३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Lesung lautet adharmanāśāya, „zur Beseitigung von Adharma“. Das Anfangs-a darf bei der Verbindung tilair adharmanāśāya nicht verloren gehen. Der anschließende feindschädigende Zweck ist keine Praxisempfehlung.

16.44

कृत्यामृत्युक्षयकरो दध्ना संवादसिद्धिदः ।
होमसङ्ख्या तु सर्वत्रायुतमानेन कीर्तिता ॥ ४४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Saṃvāda kann Gespräch, Übereinstimmung oder Auseinandersetzung bezeichnen; der beabsichtigte Erfolg wird nicht enger festgelegt.

16.45

अष्टोत्तरशतं दूर्वात्रिकहोमाद् रुजां क्षयः ।
स्वजन्मदिवसे यस् तु पायसैर् मधुरान्वितैः ॥ ४५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Traditionelle Heilverheißung.

16.46

जुहोति तस्य वर्धन्ते कमलारोग्यकीर्तयः ।
गुडूचीबकुलोत्थाभिः समिद्भिर् हवनं नृणाम् ॥ ४६ ॥

16.47

जन्मतारात्रये रोगं मृत्युं चापि विनाशयेत् ।
प्रत्यहं जुहुयाद् दूर्वा अपमृत्युविनष्टये ॥ ४७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā versteht die drei Sterne als Geburts-Nakshatra, zehntes und einundzwanzigstes Nakshatra. Die Schutzbehauptung bleibt eine religiöse Verheißung.

16.48

किं बहूक्तेन सर्वेष्टं प्रयच्छति शिवो नृणाम् ।
अपामार्गसमिद्भिश् च सिद्धान्नैर् ज्वरनष्टये ॥ ४८ ॥

16.49

दुग्धाक्तैर् अमृताखण्डैर् मासहोमोऽखिलाप्तये ।
तारो हृद्भगवान् ङेन्तो रुद्रायेति दशाक्षरः ॥ ४९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā schreibt oṃ namo bhagavate rudrāya aus. Die erste Hälfte beendet die historischen Anwendungen; die zweite leitet einen neuen Rudra-Mantra ein.

16.50

बोधायनो मुनिः पङ्क्तिश् छन्दो रुद्रोऽस्य देवता ।
पञ्चन्यासान् प्रकुर्वीत स्वस्य रुद्रत्वसिद्धये ॥ ५० ॥

Erläuterung zur Stelle: Rudratva bezeichnet die rituelle Identifikation mit Rudra; hier ist die Wandlung des eigenen Selbstverständnisses ausdrücklich angesprochen.

16.51

यजुर्वेदस्थितान् मन्त्रान् एकत्रिंशत्स्थले न्यसेत् ।
या ते रुद्र शिखादेशे ह्य् अस्मिन् महती मस्तके ॥ ५१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die folgenden Verse nennen vedische Mantras durch ihre Anfangswörter; sie sind keine ausgeschriebenen Rezitationsfassungen.

Vedische Anrufungen im tantrischen Zusammenhang

Incipits, also Textanfänge, werden nicht eigenmächtig zu vollständigen Grundtextzitaten erweitert.

16.52

सहस्राणि ललाटे तु हंसः शुचि भ्रुवोर् न्यसेत् ।
त्र्यम्बकं नेत्रयोः श्रुत्योर् नमः स्रुत्याय विन्यसेत् ॥ ५२ ॥

16.53

मा नस् तोके नासिकायाम् अवतत्य मुखे तथा ।
नीलग्रीवा इति ऋचोर् द्वयं कण्ठे न्यसेद् बुधः ॥ ५३ ॥

16.54

नमस्ते अस्त्व् आयुधेति मन्त्रम् अंसद्वये न्यसेत् ।
या ते हेतिर् इमं बाह्वोर् ये तीर्थानीति हस्तयोः ॥ ५४ ॥

16.55

सद्योजातं प्रपद्यामीत्य् ऋचम् अङ्गुष्ठयोर् न्यसेत् ।
वामदेवाय तर्जन्योर् अघोरेभ्योऽथ मध्ययोः ॥ ५५ ॥

16.56

तत्पुरुषायानामायाम् ईशानस् तु कनिष्ठयोः ।
नमो वः किरिकेभ्यस् तु हृदि मन्त्रम् इमं न्यसेत् ॥ ५६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Vorlage druckt die Ringfingerbezeichnung verkürzt; der Bezug wird durch die geordnete Fünffingerfolge bestätigt.

16.57

नमो गणेभ्यः पृष्ठे तु विन्यसेत् साधकोत्तमः ।
ततः पार्श्वद्वये न्यस्येन् नमो हिरण्यबाहवे ॥ ५७ ॥

16.58

हिरण्यगर्भो नाभौ च कट्योर् मीढुष्टम् एति च ।
ये भूतानाम् इमं गुह्ये मन्त्रं विन्यस्य साधकः ॥ ५८ ॥

16.59

अपाने शिरसा युक्तां जातवेदस इत्य् ऋचम् ।
मा नो महान्तम् इत्य् ऊर्वोर् एष ते जानुनोर् न्यसेत् ॥ ५९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert Shiras durch die zusätzliche Formel tāṃ agnivarṇām mit dem nachgestellten Durga-Shiras; der Grundtext selbst schreibt diese Erweiterung nicht aus.

16.60

ये पथां पादयोर् न्यस्याध्य् अवोचत कवचे न्यसेत् ।
मन्त्रं नमो बिल्मिने चेत्य् उपवर्मणि विन्यसेत् ॥ ६० ॥

16.61

नमोऽस्तु नीलग्रीवाय तृतीयेऽक्षिणि साधकः ।
प्रमुञ्च धन्वन् इति मन्त्रेणास्त्रं प्रविन्यसेत् ॥ ६१ ॥

16.62

इत्य् एकत्रिंशद् अङ्गानां न्यासः प्रथम ईरितः ।
ततः कुर्वीत दिग्बन्धं य एतावन्त इत्य् ऋचा ॥ ६२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Digbandha bezeichnet die rituelle Abgrenzung eines geschützten Raumes.

16.63

मूलवर्णांस् ततो न्यस्येन् मस्तके नसि चालिके ।
मुखे कण्ठे हृदि पुनर् हस्तयोर् दक्षवामयोः ॥ ६३ ॥

16.64

नाभौ पदोर् इति न्यासो दशाङ्गेषु द्वितीयकः ।
पादोरुहृन्मुखे मूर्ध्नि सद्योजातमुखा ऋचः ॥ ६४ ॥

16.65

विन्यस्य प्रत्यृचं ब्रूयाद् धंसहंसेति साधकः ।
तृतीयन्यास इत्य् उक्तः कृते यस्मिञ् छिवो भवेत् ॥ ६५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die gedruckte Verbindung vor haṃsa ist schwer lesbar; Naukā bestätigt die Wiederholung haṃsaṃ haṃsa. „Shiva werden“ bezeichnet hier ausdrücklich die rituelle Identifikation.

16.66

एवं न्यासत्रयं कृत्वा सम्पुटं रचयेत् ततः ।
दिक्षु वासवमुख्यानां न्यासः सम्पुट उच्यते ॥ ६६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Samputa bezeichnet hier eine rituelle Umschließung; Naukā verbindet sie mit der geschlossenen Anjali-Geste und der Verneigung.

16.67

त्रातारम् इन्द्रमन्त्रेण प्राच्यां न्यस्येद् विडौजसम् ।
त्वं नो अग्ने ऋचा वह्निं सुग न इत्य् ऋचा यमम् ॥ ६७ ॥

16.68

असुन्वन्तं निरृतिं च तत् त्वा यामीति तोयपम् ।
आ नो नियुद्भिर् वायुं च वयं सोमेत्य् ऋचा विधुम् ॥ ६८ ॥

16.69

तम् ईशानम् इतीशानम् आग्नेयादिषु विन्यसेत् ।
अस्मे रुद्रा विधिं चोर्ध्वं स्योनेति पृथिवीम् अधः ॥ ६९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Vidhi bezeichnet Brahma. Die Richtungsfolge des Verses schließt an den ausdrücklich genannten Osten an.

16.70

एवं यः सम्पुटं कुर्यात् स स्यात् किल्बिषवर्जितः ।
तं दीप्यमानम् ईक्षन्ते प्रेतचौराद्य् उपद्रवाः ॥ ७० ॥

16.71

न पराभवितुं शक्ताः पलायन्तेऽतिदूरतः ।
मनो जूतिर् न्यसेद् गुह्येऽबोध्य् अग्निर् जठरानले ॥ ७१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der zweite Halbvers beginnt den vierten Nyasa; die Schutzschilderung ist eine traditionelle Verheißung.

16.72

मूर्धानं हृदये न्यस्येन् मुखे मर्माणि ते ऋचम् ।
जातवेदास् तु शिरसि न्यासः प्रोक्तश् चतुर्थकः ॥ ७२ ॥

16.73

हृदयं शिवसङ्कल्पं शिरः पुरुषसूक्तकम् ।
शिखाद् भ्यः सम्भूत इति वर्म प्रतिष्ठं मतम् ॥ ७३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert die Schutzpanzerangabe durch den Beginn āśuḥ śiśānaḥ; die verdichtete Grundtextform wird nicht zu einem neuen Vollmantra erweitert.

16.74

विभ्राड् इति स्मृतं नेत्रम् अस्त्रं तु शतरुद्रियम् ।
अयं तु पञ्चमो न्यासः कृतः सर्वेष्टसिद्धिदः ॥ ७४ ॥

Shankara im eigenen Selbst

Die innere Meditation trägt die nachfolgende Verehrung.

16.75

एवं न्यस्य प्रणम्याथ ध्यायेद् आत्मनि शङ्करम् ॥ ७५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Eine halbe Versnummer im Druck. Ātmani, „im eigenen Selbst“, gibt der umfangreichen Körperweihung ausdrücklich eine innere Ausrichtung.

16.76

कैलासाचलसन्निभं त्रिनयनं पञ्चास्यम् अम्बायुतं ।
नीलग्रीवम् अहीशभूषणधरं व्याघ्रत्वचा प्रावृतम् ।
अक्षस्रग्वरकुण्डिकाभयकरं चान्द्रीं कलां बिभ्रतं ।
गङ्गाम्भोविलसज्जटं दशभुजं वन्दे महेशं परम् ॥ ७६ ॥

16.77

दशलक्षं जपेन् मन्त्रम् अयुतं परमान्नकैः ।
सघृतैर् जुहुयाद् अग्नौ पीठे पूर्वोदिते यजेत् ॥ ७७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Das Homa-Verhältnis beträgt hier ein Hundertstel; die Zahl wird nicht auf das andernorts häufige Zehntel geändert.

16.78

पूजायन्त्रम् अथो वक्ष्ये तथावरणदेवताः ।
अष्टपत्रं षोडशारं चतुर्विंशतिपत्रकम् ॥ ७८ ॥

16.79

दन्तपत्रं ततः कुर्याच् चत्वारिंशद्दलं ततः ।
तद्बहिर् भूपुरं कुर्यात् तत्र रुद्रं प्रपूजयेत् ॥ ७९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert dantapatra durch 32 Blätter: „Zähne“ ist eine traditionelle Zahlchiffre.

16.80

इष्ट्वा तं कर्णिकामध्ये सद्योजातादिकान् यजेत् ।
दिक्षु मध्ये ततोऽष्टारे नन्द्यादीन् अष्टसेवकान् ॥ ८० ॥

Die Umkreise der Shiva-Puja

Gottheiten, Kräfte und kosmische Ordnungen werden im Mandala zusammengeführt.

16.81

नन्दी महाकालसंज्ञो गणेशो वृषभस् तथा ।
ततो भृङ्गिरिटिः स्कन्द उमा चण्डीश्वरोऽष्टमः ॥ ८१ ॥

16.82

ततस् तु षोडशदले द्वितीयावरणे स्थिताः ।
अनन्तसूक्ष्मौ च शिव एकपादैकरुद्रकः ॥ ८२ ॥

16.83

ततस् त्रिमूर्तिश्रीकण्ठौ वामदेवोऽष्टमो मतः ।
ज्येष्ठः श्रेष्ठो रुद्रकालौ कलादिविकरणाभिधः ॥ ८३ ॥

16.84

बलो बलादिविकरणो बलप्रमथनस् तथा ।
एतान् सम्पूज्य तार्तीये तत्त्वसङ्ख्यान् सुरान् यजेत् ॥ ८४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert die hier gemeinte Tattva-Zahl als 24.

16.85

सिद्धयोऽष्टौ मातरोऽष्टौ भैरवाष्टकम् इत्य् अमून् ।
ततश् चतुर्थावरणे भवान् नागान् नृपान् गिरीन् ॥ ८५ ॥

16.86

भवः शर्वस् तथेशानः पशुपो रुद्र एव च ।
उग्रो भीमो महादेवः शिवाष्टकम् उदाहृतम् ॥ ८६ ॥

16.87

अनन्तो वासुकिश् चाथ तक्षकश् च कुलीरकः ।
कर्कोटकः शङ्खपालः कम्बलाश्वतराव् अपि ॥ ८७ ॥

16.88

इमे नागा वैन्यपृथू हैहयोऽर्जुनसंज्ञकः ।
शाकुन्तलेयो भरतो नलो रामो नृपाष्टकम् ॥ ८८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die gedrängte Reihe kann historisch zusammengehörige Bezeichnungen als einzelne Ritualnamen zählen. Die im Text behauptete Achtzahl wird bewahrt; Vainya-Prithu und Shakuntalas Sohn Bharata werden nicht als sicher verschiedene historische Personen behauptet.

16.89

हिमवान् निषधो विन्ध्यो माल्यवान् परियात्रकः ।
मलयो हेमकूटश् च गन्धमादन इत्य् अपि ॥ ८९ ॥

16.90

गिर्यष्टकं पञ्चमे तु चत्वारिंशत् सुरान् यजेत् ।
वासवादय इत्य् एषां शक्तयो ह्य् आयुधान्य् अपि ॥ ९० ॥

16.91

वाहनानि गजाश् चेति चत्वारिंशत् सुराः स्मृताः ।
इन्द्राग्नियमरक्षांसि वरुणानिलभाधिपाः ।
ईशान इति दिक्पालाः शचीस्वाहावराहजा ॥ ९१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erklärt fünf Gruppen zu je acht. Die gedruckte Verbindung bhādhipa ist unsicher; die begleitende Erklärung nennt Kubera. Einheit 91 umfasst drei Halbverse.

16.92

खड्गिनी वारुणी चापि वायवी च कुबेरजा ।
ईशानी शक्तयः प्रोक्ताः कुलिशशक्तिदण्डकाः ।
खड्गं पाशाङ्कुशौ चैव गदाशूले च हेतयः ॥ ९२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers steht auf PDF 554; Einheit 92 umfasst drei Halbverse.

16.93

ऐरावतोऽजमहिषौ प्रेतमीनपृषन्नराः ।
वृषभो वाहनानि स्युर् दिक्पालानां क्रमाद् अमी ॥ ९३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Sanskritform pṛṣan wird im Zusammenhang als das gefleckte Antilopentier verstanden; die Deutung folgt der traditionellen Reittierreihe.

16.94

ऐरावतः पुण्डरीको वामनः कुमुदोऽञ्जनः ।
पुष्पदन्तः सार्वभौमः सुप्रतीकश् च दिग्गजाः ॥ ९४ ॥

16.95

पञ्चाब्जान्य् एवम् आपूज्य भूगृहे दिक्षु दिक्पतीन् ।
पुनर् अभ्यर्चयेद् धीमान् षष्ठम् आवरणं स्मृतम् ॥ ९५ ॥

16.96

आग्नेय्यां भूगृहस्याथ विरूपाक्षं प्रपूजयेत् ।
विश्वरूपं यातुधानं वायव्यां तु पशोः पतिम् ॥ ९६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Yātudhāna wird hier als Richtungsbezeichnung verstanden; die Folge nennt Südosten, Südwesten, Nordwesten und in 97 Nordosten.

16.97

ऊर्ध्वलिङ्गम् अथैशान्याम् अथो भूसदनाद् बहिः ।
दिक्षु नागाष्टकं पूज्यम् एवं सप्तावृतिर् यजिः ॥ ९७ ॥

16.98

शेषाख्यस् तक्षकोऽनन्तो वासुकिः शङ्खपालकः ।
महापद्मः कम्बलश् च कर्कोटक इमेऽहयः ॥ ९८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Shesha und Ananta werden hier als verschiedene Ritualnamen aufgeführt, auch wenn andere Überlieferungen sie gleichsetzen.

16.99

श्वेतो नीलः कुङ्कुमाभः पीतकृष्णाव् अथोज्ज्वलः ।
वर्णतः शेषमुख्याः स्युर् तेषां जातिः फणान् ब्रुवे ॥ ९९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Für acht Nagas stehen hier nur sechs ausdrückliche Farbangaben. Die fehlende eindeutige Zuordnung wird nicht erfunden.

16.100

विप्रो वैश्यस् तथा विप्रः क्षत्रियो वैश्यशूद्रकौ ।
शूद्रश् च क्रमतो ज्ञेयाः शेषाद्याः पूजने बुधैः ॥ १०० ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Grundtext bietet in dieser Reihe sieben Zuordnungen für acht Nagas. Die historische Varna-Klassifizierung wird dokumentiert, ohne sie als moderne soziale Wertordnung zu übernehmen.

16.101

दिग्बाणदशसप्ताद्रिशरसङ्ख्यानि तु क्रमात् ।
शतानि त्रिशतीश् चैव फणास् तेषां समीरिताः ॥ १०१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert: Shesha 1000, Takshaka 500, Ananta 1000, Vasuki und Shankhapala je 700, Mahapadma 500, Kambala und Karkotaka je 300.

16.102

एवं अर्चेन् महादेवं पञ्चाङ्गन्यासपूर्वकम् ।
दशाक्षरजपासक्तो न सीदेत् स्वेष्टसाधने ॥ १०२ ॥

16.103

मनोहराणि गेहानि सुन्दर्यो वामलोचनाः ।
धनम् इच्छापूरणान्तं लभते शिवसेवनात् ॥ १०३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Eine historisch männlich und auf Wohlstand ausgerichtete Fruchtverheißung; keine allgemeingültige Bestimmung spiritueller Erfüllung.

16.104

प्रयोगान् पूर्वमन्त्रोक्तान् कुर्वीतात्र दशाक्षरे ।
दशाक्षरं भजन् विप्रो रुद्रजापी भवेत् सदा ॥ १०४ ॥

Kubera und die Fülle

Die überlieferten Wohlstandsverheißungen drücken Wünsche der historischen Ritualgemeinschaft aus.

16.105

अथ मन्त्रं कुबेरस्य वक्ष्ये सर्वसमृद्धिदम् ।
यक्षाय पदम् उच्चार्य कुबेराय पदाच् च वै ॥ १०५ ॥

16.106

श्रवणाय धनार्णान्ते धान्याधिपतये धनम् ।
धान्यशब्दात् समृद्धिं मे देहि दापय ठद्वयम् ॥ १०६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Das über die Versgrenze laufende vaiśravaṇāya ist ein Name Kuberas. Naukā schreibt die Formel mit dem Abschluss svāhā aus. Die Bitte gilt der Fülle an Vermögen und Getreide.

16.107

बाणरामाक्षरो मन्त्रो विश्रवा मुनिर् अस्य तु ।
छन्दस् तु बृहती देवः शिवमित्रो धनेश्वरः ॥ १०७ ॥

16.108

त्रिचतुःपञ्चवस्वष्टमुनिवर्णैर् मनूद्भवैः ।
कृत्वा षडङ्गं धनदं चिन्तयेद् अलकागतम् ॥ १०८ ॥

16.109

मनुजवाह्यविमानवरस्थितं ।
गरुडरत्ननिभं निधिनायकम् ।
शिवसखं मुकुटादिविभूषितं ।
वरगदे दधतं भज तुन्दिलम् ॥ १०९ ॥

16.110

लक्षम् एकं जपेन् मन्त्रं दशांशं जुहुयात् तिलैः ।
धर्मादिपीठे प्रयजेद् अङ्गलोकपहेतयः ॥ ११० ॥

16.111

शिवालये जपेन् मन्त्रम् अयुतं धनवृद्धये ।
बिल्वमूलोपविष्टेन जप्तो लक्षं धनर्द्धिदः ॥ १११ ॥

Erläuterung zur Stelle: Eine traditionelle Fruchtverheißung, keine Zusicherung materiellen Erfolgs.

16.112

आदौ तारपुटा लक्ष्मीस् ततो मायापुटा रमा ।
ततः कामपुटा सैव ङेन्तो वित्तेश्वरो नमः ॥ ११२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert die Folge als oṃ śrīṃ oṃ hrīṃ śrīṃ hrīṃ klīṃ śrīṃ klīṃ vitteśvarāya namaḥ. Dies ist eine ausdrücklich kommentarbelegte Auflösung, keine freie Rekonstruktion.

16.113

षोडशाक्षरमन्त्रोऽयं सर्वदारिद्र्यनाशनः ।
त्रिनेत्रनयनद्वीषु युग्मार्णैर् अङ्गकं मनोः ।
ध्यानार्चनादिकं सर्वम् अस्य पूर्ववद् आचरेत् ॥ ११३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Drei Halbverse. Die Zahlenwörter bezeichnen die sechs Silbengruppen des Nyasa.

Ganga, der göttliche Strom

Reinigung, heiteres Vertrauen und die Vielfalt des Lebens am Wasser prägen die Verehrung.

16.114

अथ शम्भोः शिरःस्थाया देवसिन्धोर् मनून् ब्रुवे ।
प्रणवो हृदयं ङेन्ते शिवानारायणीपदे ।
तद्वद् दशहरागङ्गे वह्निजाया नखाक्षरः ॥ ११४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Drei Halbverse. Naukā schreibt oṃ namaḥ śivāyai nārāyaṇyai daśaharāyai gaṅgāyai svāhā aus.

16.115

मनुर् व्यासो मुनिश् छन्दः कृतिर् गङ्गास्य देवता ।
त्रिवह्निवेदबाणाग्निनेत्रवर्णैः षडङ्गकम् ॥ ११५ ॥

16.116

उत्फुल्लामलपुण्डरीकरुचिरा कृष्णेशविध्यात्मिका ।
कुम्भेष्टाभयतोयजा निदधती श्वेताम्बरालङ्कृता ।
हृष्टास्या शशिशेखराखिलनदीशोणादिभिः सेविता ।
ध्येया पापविनाशिनी मकरगा भागीरथी साधकैः ॥ ११६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Śoṇa wird neben den Flüssen genannt. Naukā bestätigt den Makara als Reittier.

16.117

लक्षं जपेद् दशांशेन जुहुयात् सघृतैस् तिलैः ।
जयादिशक्तिभिर् युक्ते पीठे भागीरथीं यजेत् ॥ ११७ ॥

16.118

प्रयजेत् केसरेष्व् अङ्गं दले रुद्रं हरिं विधिम् ।
सूर्यं हिमाचलं मेनां भगीरथम् अपां पतिम् ॥ ११८ ॥

16.119

दलाग्रतो मीनकूर्ममण्डूकमकरान् अपि ।
हंसान् कारण्डवांश् चक्रवाकान् सारसकान् यजेत् ॥ ११९ ॥

16.120

चतुरस्रे शक्रमुख्यान् आयुधैः संयुतान् यजेत् ।
एवं संसाधितो मन्त्रोऽभीष्टं यच्छति मन्त्रिणाम् ॥ १२० ॥

16.121

ज्येष्ठशुक्लदशम्यां तां विशेषेण भजेद् बुधः ।
दद्याद् दशभ्यो विप्रेभ्यो दशप्रस्थमितांस् तिलान् ॥ १२१ ॥

16.122

जप्त्वा सहस्रं हुत्वा चोपोष्य तत्र विकल्मषः ।
सर्वभोगसमायुक्तो जायते मानवो भुवि ॥ १२२ ॥

16.123

तारो नमो भगवति वाक्सदृग् गगनं हिलि ।
क्रियातन्द्रीपिनाकीशविषलाः सूक्ष्मसंयुताः ॥ १२३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Eine Lautchiffrenfolge. Die kommentierte Auflösung lautet oṃ namo bhagavati aiṃ hili hili mili mili gaṅge māṃ pāvaya pāvaya svāhā: „Verehrung der Göttin … Ganga, reinige mich, reinige mich.“

16.124

गङ्गे मां पावयद्वन्द्वम् अन्ते हुतवहङ्गना ।
गिरिनेत्राक्षरी विद्या स्मृता पातकसङ्घहृत् ॥ १२४ ॥

16.125

रामवेदाङ्कवह्न्यङ्कनेत्रार्णैः अङ्गम् ईरितम् ।
इयम् आदिमसप्तार्णत्यक्तोक्ता नखराक्षरी ॥ १२५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die gedruckte Zahlenreihe ergibt 30 statt 27; die begleitende Hindi-Erklärung liest an der dritten Stelle sechs statt neun. Diese Abweichung wird nicht stillschweigend korrigiert.

16.126

बाणवेदाग्निरामाग्निनेत्रार्णैः षड्गम् ईरितम् ।
तारो हिलिमिलिद्वन्द्वे गङ्गे देवि नमो मनुः ॥ १२६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā schreibt oṃ hili hili mili mili gaṅge devi namaḥ aus.

16.127

तिथिवर्णो यमस्याग्निनेत्राक्षयुगाक्षिभिः ।
तारो मायारमाहार्दं ततो भगवतीति च ॥ १२७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die gedrängte Zahlenfolge wird nicht sicher aufgelöst. Die nachfolgende Formel läuft in 128 weiter.

16.128

गं स्मृत्ये त्रिसदृग्वायुस्ते नमो वर्मफड् मनुः ।
त्रिनेत्रवेदपञ्चाक्षियुगमार्णैः षड्गम् ईरितम् ॥ १२८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert den achtzehnsilbigen Mantra als oṃ hrīṃ śrīṃ namo bhagavati gaṅgadayite namo huṃ phaṭ. Die Chiffrenfolge ist im Druck gedrängt.

Manikarnika und Befreiung

Die letzte Verheißung richtet den Blick über äußere Ortsbedingungen hinaus auf das unvergängliche Brahman.

16.129

एषां चतुर्णां मन्त्राणाम् उपास्तिः पूर्ववन् मता ।
वाङ्मायाकमलाकामवेदाद्यो विषम् इन्दुयुक् ॥ १२९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die erste Hälfte schließt die Ganga-Mantras ab; die zweite beginnt den Manikarnika-Mantra. Der im Druck eingefügte Zwischentitel ist kein Versbestandteil.

16.130

मणिकर्णिभगीब्रह्मा हृदयं ध्रुवसम्पुटः ।
मन्त्रः पञ्चदशार्णोऽस्य मुनिर् व्यासोऽतिशक्वरी ॥ १३० ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert die Chiffren; eine ausgeschriebene Formel im Hindi-Kommentar lautet oṃ aiṃ hrīṃ śrīṃ klīṃ oṃ maṃ maṇikarṇike namaḥ oṃ. Die Form wird als Kommentarzeugnis kenntlich gemacht.

16.131

छन्दः श्रीमणिकर्णी तु देवता सुखपुत्रदा ।
चन्द्रनेत्राक्षिनेत्रेषु वह्निवर्णैः षडङ्गकम् ॥ १३१ ॥

16.132

फुल्लेन्दीवरनिर्मितां करतले मालाम् असव्ये करे ।
बीजापूरफलं सिताम्बुजमयीं मालां दधाना हृदि ।
श्वेतक्षौमवृता शरद्विधुनिभा त्र्यक्षा निबद्धाञ्जलिः ।
ध्यातव्या मणिकर्णिका रविसमा तोयेशकाष्ठामुखी ॥ १३२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erklärt die Richtung als Westen. Der Grundtext verbindet Attribute mehrerer Hände; eine nicht ausdrücklich genannte Gesamtzahl wird nicht ergänzt.

16.133

लक्षत्रयं जपेन् मन्त्रं जुहुयात् तु दशांशतः ।
पुण्डरीकैस् त्रिमध्वक्तैर् यजेनां गङ्गया समम् ॥ १३३ ॥

16.134

अयं मनुर् जनैर् जप्तो मोक्षलक्ष्मीं प्रयच्छति ।
सुखं समस्तं सन्तानं सौभाग्यं धनसञ्चयम् ॥ १३४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Mokṣalakṣmī kann auch als „Befreiung und Wohlstand“ verstanden werden. Die Reihe verbindet religiöse Erlösung mit diesseitigen Wünschen.

16.135

प्रणवो बिन्दुयुग् मान्ते मण्यन्ते कर्णिके प्रण ।
वासिके हृदयं मन्त्रो मनुवर्णोऽस्य पूर्ववत् ॥ १३५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā schreibt oṃ maṃ maṇikarṇike praṇavāsike namaḥ aus. Die über die Wortgrenzen aufgeteilte Formel wird nicht als gewöhnlicher Prosasatz übersetzt.

16.136

विधेयोपासना सर्वा मणिकर्ण्या उपासकः ।
कुदेशेऽपि मृतो याति ब्रह्मैवामलम् अव्ययम् ॥ १३६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Eine religiöse Befreiungsverheißung. Sie relativiert innerhalb der heiligen Ortsverehrung die bloße äußere Ortsgebundenheit.

Kolophon des Taraṅga 16

इति श्रीमन्महीधरविरचिते मन्त्रमहोदधौ शिवादिमन्त्रकथनं नाम षोडशस् तरङ्गः ॥ १६ ॥

Anmerkung zum Kolophon: 16.39 verbindet einen Halbvers auf PDF 540 mit dem Fortgang auf PDF 542; die dazwischenliegende Seite enthält Erläuterung. Mehrere Einheiten umfassen drei Halbverse. Unsichere Zahlen- und Namenfolgen sind unmittelbar an den betreffenden Stellen gekennzeichnet.

Textgrundlage dieses Taraṅga: Sanskrit-Grundtext der verwendeten Ausgabe, PDF-Seiten 530–568, gedruckte Seiten 478–516. Naukā und die Hindi-Erklärung bleiben vom Grundtext getrennt.

Taraṅga 17 – Kartaviryarjuna – Schutzverehrung, Mantras und Lampengabe

Kartaviryarjuna wird als Verkörperung des Sudarshana-Rades verehrt. Der Taraṅga verbindet Mantraformen, Nyasa, Dhyana, Yantra und ein ausführliches Lampenritual. Neben Schutzbitten stehen aggressive Anwendungen und historische Omen- und Ausschlusslehren. Diese werden dokumentiert, ohne sie heutigen Aspiranten zu empfehlen. Den Abschluss bildet eine bemerkenswerte Öffnung: Die tägliche Lampe im eigenen Haus darf nach den eigenen Möglichkeiten gepflegt werden. Unterschiedliche Gottheiten werden mit unterschiedlichen Formen der Hingabe verbunden.

Kartaviryarjuna und sein Hauptmantra

Der Text verortet die Gottheit in der Vishnu-Tradition.

17.1

अथेष्टदान् मनून् वक्ष्ये कार्तवीर्यस्य गोपितान् ।
यः सुदर्शनचक्रस्यावतारः क्षितिमण्डले ॥ १ ॥

17.2

वह्नितारयुता रौद्री लक्ष्मीर् अनीन्दुशान्तियुक् ।
वेधा धरेन्दुशान्त्याढ्यो निद्रार्धीशाग्निबिन्दुयुक् ॥ २ ॥

Erläuterung zur Stelle: Lautchiffren zur Bildung eines Mantras. Die Namen sind hier zunächst technische Buchstabenbezeichnungen.

17.3

पाशो मायाङ्कुशं पद्मवर्मास्त्रे कार्तवीपदम् ।
रेफो वाय्वासनोऽनन्तो वह्निजो कर्णसंस्थितः ॥ ३ ॥

17.4

मेषः सदीर्घः पवनो मनुर् उक्तो हृदन्तिकः ।
ऊनविंशतिवर्णोऽयं तारादिर् नखवर्णकः ॥ ४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Chiffrenfolge erstreckt sich über 17.2–4. Keine aus bloßer Vermutung zusammengesetzte Formel wird ergänzt.

17.5

दत्तात्रेयो मुनिश् चास्य छन्दोऽनुष्टुब् उदाहृतम् ।
कार्तवीर्यार्जुनो देवो बीजशक्ती ध्रुवश् च हृत् ॥ ५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Dhruva bezeichnet hier oṃ, Hrit den Abschluss namaḥ, wie Naukā erläutert.

17.6

शेषाद्यबीजयुग्मेन हृदयं विन्यसेद् बुधः ।
शान्तियुक्तचतुर्थेन कामाढ्येन शिरोऽङ्गकम् ॥ ६ ॥

17.7

इन्द्वाढ्यवामकर्णाढ्यमाययार्धीशयुक्तया ।
शिखाम् अङ्कुशपद्माभ्यां सवाग्भ्यां वर्म विन्यसेत् ॥ ७ ॥

17.8

वर्मास्त्राभ्याम् अस्त्रम् उक्तं शेषार्णैर् व्यापकं चरेत् ।
हृदये जठरे नाभौ जठरे गुह्यदेशके ॥ ८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Druck nennt jaṭhara zweimal. Die Stelle wird nicht stillschweigend geglättet.

17.9

दक्षपादे वामपादे सक्थिजानुनि जङ्घयोः ।
विन्यसेद् बीजदशकं प्रणवद्वयमध्यगम् ॥ ९ ॥

17.10

ताराद्यान् नवशेषार्णान् मस्तके च ललाटके ।
भ्रुवोः श्रुत्योः तथाक्ष्णोर् नसि वक्त्रे गलेंसके ॥ १० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die über die zusammengesetzten Körperbezeichnungen ausgedrückte Zählung ist im Druck gedrängt; keine zusätzlichen Silben werden erschlossen.

17.11

सर्वमन्त्रेण सर्वाङ्गे कृत्वा व्यापकम् अद्वयः ।
सर्वेष्टसिद्धये ध्यायेत् कार्तवीर्यं जनेश्वरम् ॥ ११ ॥

Das Meditationsbild

Die tausend Arme stehen im Bild für außergewöhnliche Schutzmacht.

17.12

उद्यत्सूर्यसहस्रकान्तिर् अखिलक्षोणीधरैर् वन्दितो ।
हस्तानां शतपञ्चकेन च दधच् चापान् इषूंस् तावता ।
कण्ठे हाटकमालया परिवृतश् चक्रावतारो हरेः ।
पायात् स्यन्दनगोऽरुणाभवसनः श्रीकार्तवीर्यो नृपः ॥ १२ ॥

17.13

लक्षैकं जपेन् मन्त्रं दशांशं जुहुयात् तिलैः ।
सतण्डुलैः पायसेन विष्णुपीठे यजेत् तु तम् ॥ १३ ॥

17.14

वक्ष्यमाणे दशदले वृतभूपुरसंयुते ।
सम्पूज्य वैष्णवीः शक्तीस् तत्रावाह्यार्चयेन् नृपम् ॥ १४ ॥

17.15

मध्येनीशासुरमरुत्कोणेषु हृदयादिकान् ।
चतुरङ्गं च सम्पूज्य सर्वतोऽस्त्रं ततो यजेत् ॥ १५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Richtungsnamen bezeichnen Nordosten, Südwesten und Nordwesten.

17.16

खड्गचर्मधराधेयाश् चन्द्राभा अङ्गमूर्तयः ।
षट्कोणेषु षडङ्गानि ततो दिक्षु विदिक्षु च ॥ १६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Druckverbindung dharādheyāś ist auffällig; die Attribute Schwert, Schild und Mondglanz sind eindeutig.

17.17

चोरमदविभञ्जनं मारिमदविभञ्जनम् ।
अरिमदविभञ्जनं दैत्यमदविभञ्जनम् ॥ १७ ॥

17.18

दुःखनाशं दुष्टनाशं दुरितामयनाशकौ ।
दिक्ष्व् अष्टशक्तयः पूज्याः प्राच्यादिषु सितप्रभाः ॥ १८ ॥

17.19

क्षेमङ्करी वश्यकरी श्रीकरी च यशस्करी ।
आयुष्करी तथा प्रज्ञाकरी विद्याकरी पुनः ॥ १९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Namen stehen für Wohlergehen, Gefügigmachen, Glück, Ruhm, Leben, Einsicht und Wissen. Der historische Wunsch nach Gefügigmachen anderer ist keine moderne Praxisempfehlung.

17.20

धनकर्य् अष्टमी पश्चाल् लोकेशा अस्त्रसंयुताः ।
एवं संसाधितो मन्त्रः प्रयोगार्हः प्रजायते ॥ २० ॥

Yantra und ritueller Krug

Die äußere Ordnung setzt die zuvor erklärte Mantraordnung voraus.

17.21

कार्तवीर्यार्जुनस्याथ पूजार्थं यन्त्रम् उच्यते ॥ २१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Ein einzelner Halbvers.

17.22

दिक्पत्रं विलिखेत् स्वबीजमदनश्रुत्यादिवाक्कर्णिकं ।
वर्मान्तं प्रणवादिबीजदशकं शेषार्णपत्रान्तरम् ।
ऊष्माढ्यं स्वरकेसरं परिवृतं शेषैः स्वकोणोल्लसद् ।
भूतार्णक्षितिमन्दिरावृतम् इदं यन्त्रं धराधीशितुः ॥ २२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Anordnung ist stark verkürzt; Naukā erläutert die einzelnen Lautgruppen. Dies ist keine zeichnerische Rekonstruktion des Diagramms.

17.23

शुद्धभूमाव् अष्टगन्धैर् लिखित्वा यन्त्रम् आदरात् ।
तत्र कुम्भं प्रतिष्ठाप्य तत्रावाह्यार्चयेन् नृपम् ॥ २३ ॥

17.24

स्पृष्ट्वा कुम्भं जपेन् मन्त्रं सहस्रं विजितेन्द्रियः ।
अभिषिञ्चेत् तदम्भोभिः प्रियं सर्वेष्टसिद्धये ॥ २४ ॥

Historische Wirkungsverheißungen

Die Anwendungen umfassen sowohl Schutzwünsche als auch aggressive und manipulative Ziele.

17.25

पुत्रान् यशो रोगनाशम् आयुः स्वजनरञ्जनम् ।
वाक्सिद्धिं सुदृशः कुम्भाभिषिक्तो लभते नरः ॥ २५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Fruchtverheißung aus männlicher Perspektive; heilbezogene Aussagen sind keine medizinisch gesicherten Wirkungen.

17.26

शत्रूपद्रवम् आपन्ने ग्रामे वा पुटभेदने ।
संस्थापयेद् इदं यन्त्रम् अरिभीतिनिवृत्तये ॥ २६ ॥

17.27

सर्षपारिष्टलशुनकार्पासैर् मार्यते रिपुः ।
धत्तूरैः स्तम्भ्यते निम्बैर् द्वेष्यते वश्यतेऽम्बुजैः ॥ २७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Abhicara-Passage; keine empfohlene Sadhana. Der Sanskrit-Grundtext bleibt dokumentiert.

17.28

उच्चाट्यते विभीतस्य समिद्भिः खदिरस्य च ।
कटुतैलमहिषाज्यैर् होमद्रव्याञ्जनं स्मृतम् ॥ २८ ॥

17.29

यवैर् हुतैः श्रियः प्राप्तिस् तिलैर् आज्यैर् अघक्षयः ।
तिलतण्डुलसिद्धार्थलाजैर् वश्यो नृपो भवेत् ॥ २९ ॥

17.30

अपामार्काकदूर्वाणां होमो लक्ष्मीप्रदोऽम्बुजैः ।
स्त्रीवश्यकृत् प्रियङ्गूणां पुराणां भूतशान्तिदः ॥ ३० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die erste Pflanzenbezeichnung ist im Druck auffällig. Naukā erklärt purāṇām als Guggulu. Die Manipulation anderer Menschen wird nicht empfohlen.

17.31

अश्वत्थोदुम्बरप्लक्षवटबिल्वसमुद्भवाः ।
समिधो लभते हुत्वा पुत्रान् आयुर् धनं सुखम् ॥ ३१ ॥

17.32

निर्मोकहेमसिद्धार्थलवणैश् चोरनाशनम् ।
रोचनागोमयैः स्तम्भो भूप्राप्तिः शान्तिभिर् हुतैः ॥ ३२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erklärt hema hier als Dhattura, nicht als Gold. Die letzte Stoffbezeichnung śānti ist nicht sicher aufgelöst.

17.33

होमसंख्या तु सर्वत्र सहस्राद् अयुतावधि ।
प्रकल्पनीया मन्त्रज्ञैः कार्यगौरवलाघवात् ॥ ३३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Diese Bemessung bezieht sich auf die historischen Anwendungen des vorangegangenen Abschnitts.

Varianten und Auswahl des Mantras

Der Text unterscheidet Bijafolgen, Silbenzahlen und Metren.

17.34

कार्तवीर्यस्य मन्त्राणाम् उच्यन्ते सिद्धिदा भिदाः ।
कार्तवीर्यार्जुनं ङेन्तं च नमसान्वितम् ॥ ३४ ॥

17.35

स्वबीजाढ्यो दशार्णोऽसाव् अन्ये नवशिवाक्षराः ।
आद्यबीजद्वयेनासौ द्वितीयो मन्त्र ईरितः ॥ ३५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Zählung navaśiva im Druck ist auffällig; Naukā zählt den ersten als zehn-, die Varianten als elfsilbig.

17.36

स्वकामाभ्यां तृतीयोऽसौ स्वभूभ्यां तु चतुर्थकः ।
स्वपाशाभ्यां पञ्चमोऽसौ षष्ठः स्वेन च मायया ॥ ३६ ॥

17.37

स्वाङ्कुशाभ्यां सप्तमः स्यात् स्वरमाभ्याम् अष्टमः ।
स्ववाग्भवाभ्यां नवमो वर्मास्त्राभ्यां तथान्तिमः ॥ ३७ ॥

17.38

द्वितीयादि नवान्ते तु बीजयोः स्याद् व्यतिक्रमः ।
मन्त्रे तु दशमे वर्णा नववर्मास्त्रमध्यगाः ॥ ३८ ॥

17.39

एतेषु मन्त्रवर्येषु स्वानुकूलं मनुं भजेत् ।
एषाम् आद्ये विराट्छन्दोऽन्येषु त्रिष्टुब् उदाहृतम् ॥ ३९ ॥

Erläuterung zur Stelle: „Der einem entspricht“ steht im Zusammenhang traditioneller Mantraprüfung; es ist keine Aufforderung zur beliebigen Selbstinitiation.

17.40

दशमन्त्रा इमे प्रोक्ताः प्रणवादि पदानि च ।
तदादिमः शिवार्णः स्याद् अन्ये तु द्वादशाक्षराः ॥ ४० ॥

17.41

एवं विंशति मन्त्राणां यजनं पूर्ववन् मतम् ।
त्रिष्टुप्छन्दस् तदाद्येषु स्याद् अन्येषु जगती मता ॥ ४१ ॥

17.42

दीर्घाढ्यमूलबीजेन कुर्याद् एषां षडङ्गकम् ।
तारो हृत्कार्तवीर्यार्जुनाय वर्मास्त्रवह्न्यम् ।
चतुर्दशार्णो मन्त्रोऽयम् अस्येज्या पूर्ववन् मता ॥ ४२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Drei Halbverse. Naukā schreibt oṃ namaḥ kārtavīryārjunāya huṃ phaṭ svāhā aus.

17.43

भूनेत्रसप्तनेत्राक्षिवर्णैर् अस्याङ्गपञ्चकम् ।
तारो हृद्भगवान् ङेन्तः कार्तवीर्यार्जुनस् तथा ॥ ४३ ॥

17.44

वर्मास्त्राग्निप्रिया मन्त्रः प्रोक्तोऽष्टादशवर्णवान् ।
त्रिवेदसप्तयुग्माक्षिवर्णैः पञ्चाङ्गकं मनोः ॥ ४४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā schreibt oṃ namo bhagavate kārtavīryārjunāya huṃ phaṭ svāhā aus.

17.45

नमो भगवते श्रीति कार्तवीर्यार्जुनाय च ।
सर्वदुष्टान्तकायेति तपोबलपराक्रम ॥ ४५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der aus mehreren Versen gebildete Mantra wird als zusammenhängende Anrufung in der Erläuterung am Ende erklärt.

17.46

परिपालितसप्तान्ते द्वीपाय सर्वरापदम् ।
जन्यचूडामणान्ते ये सर्वशक्तिमते ततः ॥ ४६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Vers zerlegt zusammengesetzte Wörter nach ihrer Mantrabildung; sarvarājanyacūḍāmaṇaye bedeutet „dem Kronjuwel aller Könige“.

17.47

सहस्रबाहवे प्रान्ते वर्मास्त्रान्तो महामनुः ।
त्रिषष्टिवर्णवान् प्रोक्तः स्मरणात् सर्वविघ्नहृत् ॥ ४७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die zusammenhängende Anrufung 17.45–47 verehrt Kartaviryarjuna als Vernichter alles Bösen, als Beschützer der sieben Erdteile durch die Kraft seiner Askese und seines Heldentums, als Kronjuwel aller Könige, als allmächtig und tausendarmig. Naukā schreibt sie vollständig aus.

17.48

राजन्यचक्रवर्ती च वीरः शूरस् तृतीयकः ।
माहिष्मतीपतिः पश्चाच् चतुर्थः समुदीरितः ॥ ४८ ॥

17.49

रेवाम्बुपरितृप्तश् च कारागेहप्रबाधितः ।
दशास्य इत्य् एति षड्भिः स्यात् त्वङ्गैः षडङ्गकम् ॥ ४९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Namen stehen nach Naukā im Dativ. Der letzte bezieht sich auf Ravana, dessen zehn Gesichter den Namen Dashasya erklären.

17.50

सिञ्च्यमानं युवतिभिः क्रीडन्तं नर्मदाजले ।
हस्तैर् जलौघं रुन्धन्तं ध्यायेन् नृपोत्तमम् ॥ ५० ॥

17.51

एवं ध्यात्वायुतं मन्त्रं जपेद् अन्यत् तु पूर्ववत् ।
पूर्ववत् सर्वम् एतस्य समाराधनम् ईरितम् ॥ ५१ ॥

Erinnerung, Wiederfinden und Gayatri

Die Vergegenwärtigung der Gottheit wird zum Mittelpunkt der Schutzbitte.

17.52

कार्तवीर्यार्जुनो वर्णान् नामराजापदं ततः ।
उक्त्वा बाहुसहस्रान्ते वान्पदं तस्य संततः ॥ ५२ ॥

17.53

स्मरणाद् एववर्णान्ते हृतं नष्टं च सम्पदेत् ।
लभ्यते मन्त्रवर्योऽयं द्वात्रिंशद्वर्णसंज्ञकः ॥ ५३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā bietet den vollständigen Vers: kārtavīryārjuno nāma rājā bāhusahasravān / tasya saṃsmaraṇād eva hṛtaṃ naṣṭaṃ ca labhyate. Sinn: „Kartaviryarjuna heißt der König mit tausend Armen; durch seine Vergegenwärtigung soll Gestohlenes und Verlorenes wiedergefunden werden.“ Dies ist eine religiöse Verheißung.

17.54

पादैः सर्वेण पञ्चाङ्गं ध्यानयोगादि पूर्ववत् ।
कार्तवीर्याय शब्दान्ते विद्महे पदम् ईरयेत् ॥ ५४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die zweite Hälfte eröffnet eine neue Mantraform.

17.55

महावीर्याय वर्णान्ते धीमहीति पदं वदेत् ।
तन् नोऽर्जुनः प्रवर्णान्ते चोदयात् पदम् ईरयेत् ॥ ५५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā bestätigt: kārtavīryāya vidmahe mahāvīryāya dhīmahi tan no’rjunaḥ pracodayāt. „Wir erkennen Kartavirya; über den Kraftvollen meditieren wir. Möge Arjuna uns anregen.“

17.56

गायत्र्य् एषार्जुनस्योक्ता प्रयोगादौ जपेत् तु ताम् ।
अनुष्टुभं मनुं रात्रौ जपतां चोरसञ्चयाः ॥ ५६ ॥

Beginn des Lampenrituals

Die ausführlichen astrologischen Zeitregeln gehören zur historischen Ritualwelt.

17.57

पलायन्ते गृहाद् दूरं तर्पणाद् उच्चनाद् अपि ।
अथो दीपविधिं वक्ष्ये कार्तवीर्यप्रियङ्करम् ॥ ५७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Druck uccanād ist auffällig; der Zusammenhang spricht von Rezitation. Die zweite Hälfte eröffnet das Lampenritual.

17.58

वैशाखे श्रावणे मार्गे कार्तिकाश्विनपौषतः ।
माघफाल्गुनयोर् मासि दीपारम्भः प्रशस्यते ॥ ५८ ॥

17.59

तिथौ रिक्ताविहीनायां वारे शनिकुजौ विना ।
हस्तोत्तराश्विने रौद्रेषु पुष्यवैष्णववायुभे ॥ ५९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Traditionelle Wahl günstiger Zeiten. Naukā erklärt Raudra als Ardra, Vaishnava als Shravana und Vayu als Svati; Rikta bezeichnet hier den vierten, neunten und vierzehnten Mondtag.

17.60

द्विदैवते च रोहिण्यां दीपारम्भः प्रशस्यते ।
चरमे च व्यतीपाते धृतौ वृद्धौ सुकर्मणि ॥ ६० ॥

Erläuterung zur Stelle: Dvidaivata ist nach Naukā Vishakha, der „letzte“ Yoga Vaidhriti. Yoga bezeichnet hier eine astrologische Zeitkonstellation, nicht die körperliche Yogapraxis.

17.61

प्रीतौ हर्षे च सौभाग्ये शोभनायुष्मतोर् अपि ।
करणे विष्टिरहिते ग्रहणेष्टोदयादिषु ॥ ६१ ॥

17.62

एषु योगेषु पूर्वाह्णे दीपारम्भः कृतः शुभः ।
कार्तिके शुक्लसप्तम्यां निशीथेऽतिशोभनः ॥ ६२ ॥

17.63

यदि तत्र रवेर् वारः श्रवणं भं तु दुर्लभम् ।
अत्यावश्यककार्येषु मासादीनां न शोधनम् ॥ ६३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Auch innerhalb der ausführlichen Zeitregeln sieht der Text ausdrücklich eine Ausnahme für dringliche Anliegen vor.

Vorbereitung und Aufstellung

Sammlung, Entschluss, Nyasa und äußere Ordnung sind verbunden.

17.64

आद्ये ह्य् उपोष्य नियतो ब्रह्मचारी शयीत कौ ।
प्रातः स्नात्वा शुद्धभूमौ लिप्तायां गोमयोदकैः ॥ ६४ ॥

17.65

प्राणान् आयम्य सङ्कल्प्य न्यासान् पूर्वोदितांश् चरेत् ।
षट्कोणं रचयेद् भूमौ रक्तचन्दनतण्डुलैः ॥ ६५ ॥

17.66

अन्तः स्मरं समालिख्य षट्कोणेषु समालिखेत् ।
मन्त्रराजस्य षड्वर्णान् कामबीजविवर्जितान् ॥ ६६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert Smara als klīṃ. Die Diagrammanweisung setzt die vorher erklärte Mantraordnung voraus.

17.67

सृणि पद्मा वर्मचास्त्रं पूर्वाद्याशासु संलिखेत् ।
नवार्णैर् वेष्टयेच् च त्रिकोणं तद्बहिः पुनः ॥ ६७ ॥

17.68

एवं विलिखिते यन्त्रे निदध्याद् दीपभाजनम् ।
स्वर्णजं रजतोत्थं वा ताम्रजं तदभावतः ॥ ६८ ॥

17.69

कांस्यपात्रं मृण्मयं च कनिष्ठं लोहजं मृतौ ।
शान्तये मुद्गचूर्णोत्थं संधौ गोधूमचूर्णजम् ॥ ६९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Zuordnung zu Todesritualen wird historisch dokumentiert, nicht als Praxis empfohlen.

17.70

बुध्नोर्ध्वं समानं तु पात्रं कुर्यात् प्रयत्नतः ।
अर्कदिक्वसुषट्पञ्चचतुर्भिर् अङ्गुलैर् मितम् ॥ ७० ॥

17.71

आज्यपलसहस्रे तु पात्रं शतपलैः कृतम् ।
आज्यायुतपले पात्रं पलपञ्चशतीकृतम् ॥ ७१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Pala ist eine historische Gewichtseinheit. Keine Umrechnung in vermeintlich überall identische moderne Maße wird vorgenommen.

17.72

पञ्चसप्ततिसङ्ख्ये तु पात्रं षष्टिपलं मतम् ।
त्रिसहस्रे घृतपले शरार्कपलभाजनम् ॥ ७२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Zuordnung „fünfundsiebzig“ bleibt im Grundtext unklar. Naukā erklärt śarārka ausdrücklich als 125.

17.73

द्विसहस्रे शरशिवं शतार्धे त्रिशता मतम् ।
शताक्षिशरसङ्ख्यातम् एवम् अन्यत्र कल्पयेत् ॥ ७३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die zweite Hälfte der Zahlenzuordnung ist syntaktisch gedrängt. Naukā erläutert eine weitere Gefäßgröße als 52 Pala. Die nicht sicher zuzuordnenden Zahlen werden nicht als praktische Maßtabelle rekonstruiert.

17.74

नित्ये दीपे वह्निपलं पात्रम् आज्यं पलं स्मृतम् ।
एवं पात्रं प्रतिष्ठाप्य वर्तीः सूत्रोत्थिताः क्षिपेत् ॥ ७४ ॥

17.75

एका तिस्रोऽथवा पञ्च सप्ताद्या विषमा अपि ।
तिथिमानाद्य सहस्रं तन्तुसङ्ख्याविनिर्मिताः ॥ ७५ ॥

17.76

गोघृतं प्रक्षिपेत् तत्र शुद्धवस्त्रविशोधितम् ।
सहस्रपलसङ्ख्यादि दशान्तं कार्यगौरवात् ॥ ७६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die absteigende Größenreihe gehört zur historischen Ritualvorschrift.

17.77

सुवर्णादिकृतां रम्यां शलाकां षोडशाङ्गुलाम् ।
तदर्धां वा तदर्धां वा सूक्ष्माग्रां स्थूलमूलकाम् ॥ ७७ ॥

17.78

विसृजेद् दक्षिणे भागे पात्रमध्ये कृताग्रकाम् ।
पात्राद् दक्षिणदिग्देशे मुक्त्वाङ्गुलचतुष्टयम् ॥ ७८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die südliche Richtung bezieht sich auf die rituelle Anordnung der Gegenstände.

17.79

अधोऽग्रां दक्षिणधारां निखनेच् छुरिकां शुभाम् ।
दीपं प्रज्वालयेत् तत्र गणेशस्मृतिपूर्वकम् ॥ ७९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Ritualanweisung; die geistige Vergegenwärtigung Ganeshas geht dem Entzünden voraus.

17.80

दीपात् पूर्वे तु दिग्भागे सर्वतोभद्रमण्डले ।
तण्डुलाष्टदले वापि विधिवत् स्थापयेद् घटम् ॥ ८० ॥

17.81

तत्रावाह्य नृपाधीशं पूर्ववत् पूजयेत् सुधीः ।
जलाक्षताः समादाय दीपं सङ्कल्पयेद् यतः ॥ ८१ ॥

Der Entschlussmantra

Schutzbitten und aggressive Befehle stehen nebeneinander und werden entsprechend eingeordnet.

17.82

दीपसङ्कल्पमन्त्रोऽथ कथ्यते द्वीषु भूमितः ।
प्रणवः पाशमाये च शिखा कार्ताक्षिराणि च ॥ ८२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā zählt 152 Silben. Die folgende lange Formel verbindet Anrufungen, Schutzbitten und aggressive Befehle; letztere werden nicht als moderne Gebetspraxis empfohlen.

17.83

वीर्यार्जुनाय माहिष्मतीनाथाय सहस्र च ।
बाहवे इति वर्णान्ते सहस्रपदम् उच्चरेत् ॥ ८३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Anrufung gilt Kartaviryarjuna, dem Herrn von Mahishmati, dem Tausendarmigen.

17.84

क्रतुदीक्षितहस्ताय दत्तात्रेयप्रियाय च ।
आत्रेयायानसूयान्ते गर्भरत्नाय तत्परम् ॥ ८४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Glieder benennen Opferweihe und Nähe zu Dattatreya. Die Anrufung übernimmt auch Dattatreya zugeordnete Bezeichnungen wie „Atri-Sohn“ und „Juwel aus Anasuyas Schoß“; sie wird nicht in eine eindeutige Biografie Kartaviryas umgedeutet.

17.85

नभोऽग्निवामकर्णेन्दुस्थितो पाशद्वयं ततः ।
दीपं गृहाण त्व् अमुकं रक्ष रक्ष पदं पुनः ॥ ८५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Amuka ist ein einzusetzender Name. Die Chiffren werden nicht unabhängig von Naukā aufgelöst.

17.86

दुष्टान् नाशय युग्मं स्यात् तथा पातय घातय ।
शत्रूञ् जहि द्वयं माया तारः स्वं बीजम् आत्मभूः ॥ ८६ ॥

17.87

वह्निजाया अनेनाथ दीपपर्येण पश्चिम ।
भिमुखेनामुकं रक्ष अमुकान्ते वरप्रद ॥ ८७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Druckverbindung dīpaparyeṇa ist auffällig; die Anrufung läuft über mehrere Verse. Keine sprachlich geglättete vollständige Mantraform wird daraus frei hergestellt.

17.88

नायाकाशद्वयं वामनेत्रचन्द्रयुतं शिवा ।
वेदादिकामचामुण्डा स्वाहा तुः पुः सबिन्दुकौ ॥ ८८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Formel setzt die technische Bijanomenklatur des Werkes voraus.

17.89

प्रणवोऽग्निप्रिया मन्त्रो नेत्रबाणधराक्षरः ।
दत्तात्रेयो मुनिर् मालामन्त्रस्य परिकीर्तितः ॥ ८९ ॥

17.90

छन्दोऽमितं कार्तवीर्यार्जुनो देवः शुभावहः ।
चामुण्डया षडङ्गानि चरेत् षड्दीर्घयुक्तया ॥ ९० ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā versteht Chamunda hier als das Bija bhrīṃ; die Formel ist nicht die gewöhnliche Chamunda-Namensanrufung.

17.91

ध्यात्वा देवं ततो मन्त्रं पठित्वान्ते क्षिपेज् जलम् ।
ततो नवाक्षरं मन्त्रं सहस्रं तत्पुरो जपेत् ॥ ९१ ॥

17.92

तारोऽनन्तो बिन्दुयुक्तो मायास्वं वामनेत्रयुक् ।
कूर्माग्नी शान्तिचन्द्राढ्यौ वह्निनार्यङ्कुशं ध्रुवः ॥ ९२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Eine weitere ausdrücklich verschlüsselte Formel; keine spekulative Ergänzung.

17.93

ऋषिः पूर्वः स्मृतोऽनुष्टुप्छन्दो ह्य् अन्यत् तु पूर्ववत् ।
सहस्रं मन्त्रराजं च जप्त्वा कवचं पठेत् ॥ ९३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā verweist für das Kavacha auf den Hūṃḍāmara; es wird hier im Grundtext nicht ausgeschrieben.

Rede, Omen und rituelle Kontinuität

Die historischen Omen sind keine verlässlichen Prognosen; soziale Abwertungen werden nicht übernommen.

17.94

एवं दीपप्रदानस्य कर्ताप्नोत्य् अखिलेप्सितम् ।
दीपप्रबोधकाले तु वर्जयेद् अशुभां गिरम् ॥ ९४ ॥

17.95

विप्रस्य दर्शनं तत्र शुभदं परिकीर्तितम् ।
शूद्राणां मध्यमं प्रोक्तं म्लेच्छस्य वधबन्धदम् ॥ ९५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische diskriminierende Omenlehre. Die soziale Rangordnung und Abwertung Außenstehender werden ausdrücklich nicht als heutige spirituelle Werte übernommen.

17.96

आख्वोत्वोर् दर्शनं दुष्टं गवाश्वस्य सुखावहम् ।
दीपज्वाला समा सिद्ध्यै वक्रा नाशविधायिनी ॥ ९६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erklärt die beiden ersten Tierbezeichnungen als Maus und Katze. Die Omen sind historische Deutungen, keine verlässlichen Prognosen.

17.97

सशब्दा भयदा कर्तुर् उज्ज्वला सुखदा मता ।
कृष्णा तु शत्रुभयदा वमन्ती पशुनाशिनी ॥ ९७ ॥

17.98

कृते दीपे यदा पात्रं भग्नं दृश्येत दैवतः ।
पक्षाद् अर्वाक् तदा गच्छेद् यजमानो यमालयम् ॥ ९८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Eine bedrohliche Omenbehauptung, keine Tatsache oder Vorhersage über die Lebenserwartung.

17.99

वर्त्यन्तरं यदा कुर्यात् कार्यं सिद्ध्येद् विलम्बतः ।
नेत्रहीनो भवेत् कर्ता तस्मिन् दीपान्तरे कृते ॥ ९९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Drohung gehört zur Bindung an die rituelle Kontinuität und wird nicht als reale Folgewirkung bestätigt.

17.100

अशुचिस्पर्शने त्व् आधिर् दीपनाशे तु चोरभीः ।
श्वमार्जाराखुसंस्पर्शे भवेद् भूपतितो भयम् ॥ १०० ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Reinheits- und Omenvorstellungen.

17.101

यात्रारम्भे वसुपलेः कृतो दीपोऽखिलेष्टदः ।
तस्माद् दीपः प्रयत्नेन रक्षणीयोऽन्तरायतः ॥ १०१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erklärt vasu als acht.

17.102

आ समाप्तेः प्रकुर्वीत ब्रह्मचर्यं च भूशयम् ।
स्त्रीशूद्रपतितादीनां सम्भाषाम् अपि वर्जयेत् ॥ १०२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die historisch gruppenbezogene Ausschlussregel ist keine Empfehlung für heutige Aspiranten. Sammlung und zeitweilige Zurückgezogenheit lassen sich ohne Herabsetzung anderer Menschen pflegen.

Guru-Erlaubnis und Abschluss

Das aufwendige Ritual ist an autorisierte Anleitung gebunden.

17.103

जपेत् सहस्रं प्रत्येकं मन्त्रराजं नवाक्षरम् ।
स्तोत्रपाठं प्रतिदिनं निशीथिन्यां विशेषतः ॥ १०३ ॥

17.104

एकपादेन दीपाग्रे स्थित्वा यो मन्त्रनायकम् ।
सहस्रं प्रजपेद् रात्रौ सोऽभीष्टं क्षिप्रम् आप्नुयात् ॥ १०४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische asketische Ritualform; keine Anleitung zu einer für jeden geeigneten Alltagsübung.

17.105

समाप्य शोभने घस्रे सम्भोज्य द्विजनायकान् ।
कुम्भोदकेन कर्तारम् अभिषिञ्चेन् मनुं स्मरन् ॥ १०५ ॥

17.106

कर्ता तु दक्षिणां दद्यात् पुष्कलां तोषहेतवे ।
गुरौ तुष्टे ददातीष्टं कृतवीर्यसुतो नृपः ॥ १०६ ॥

17.107

गुर्वाज्ञया स्वयं कुर्याद् यदि वा कारयेद् गुरुम् ।
वृत्वा रत्नादिदानेन दीपदानं धरापतेः ॥ १०७ ॥

17.108

गुर्वाज्ञाम् अन्तरा कुर्याद् यो दीपं स्वेष्टसिद्धये ।
प्रत्युतानुभवत्य् एष हानिम् एव पदे पदे ॥ १०८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Vers unterstreicht die Bindung des komplexen Rituals an autorisierte Übertragung. Die Schadensdrohung wird als Aussage des Textes dokumentiert.

17.109

दीपदानविधिं ब्रूयात् कृतघ्नादिषु नो गुरुः ।
दुष्टेभ्यः कथितो मन्त्रो वक्तुर् दुःखावहो भवेत् ॥ १०९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Übertragungsregel: Wissen wird an Verantwortlichkeit gebunden. Die Stelle rechtfertigt keine willkürliche Abhängigkeit von einem Lehrer.

17.110

उत्तमं गोघृतं प्रोक्तं मध्यमं माहिषीभवम् ।
तिलतैले तु तादृक् स्यात् कनीयोऽजादिजं घृतम् ॥ ११० ॥

17.111

आस्यारोगे सुगन्धेन दद्यात् तैलेन दीपकम् ।
सिद्धार्थसम्भवेनाथ द्विषतां नाशहेतवे ॥ १११ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die erste Drucklesung ist nicht ganz sicher; weder Heilwirkung noch Schädigungswirkung wird als Tatsache bestätigt.

17.112

फलैर् दशशतैर् दीपे विहिते चेन् न दृश्यते ।
कार्यसिद्धिस् तदा त्रिस् तु दीपः कार्यो यथाविधि ॥ ११२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Druck hat phalaiḥ statt des im Zusammenhang erwarteten palaiḥ. Die Maßeinheit wird in der Übersetzung sinngemäß in Klammern ergänzt.

Die einfache Lampe und die Vielfalt der Hingabe

Die Schlussverse eröffnen einen Zugang zu beständiger häuslicher Verehrung ohne den gesamten Aufwand des vorangegangenen Rituals.

17.113

तदा सुदुर्लभं कार्यं सिद्ध्यत्य् एव न संशयः ।
यथाकथञ्चिद् वा कुर्याद् दीपदानं स्ववेश्मनि ॥ ११३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Gewissheitsformel gehört zur traditionellen Verheißung. Mit „nach Möglichkeit“ öffnet sich der Text anschließend zur schlichten häuslichen Verehrung.

17.114

विघ्नाः सर्वैर् अरिभिः साकं तस्य नश्यन्ति दूरतः ।
सर्वदा जयम् आप्नोति पुत्रान् पौत्रान् धनं यशः ॥ ११४ ॥

17.115

यथाकथञ्चिद् वा दीपं नित्यं गेहे समाचरेत् ।
कार्तवीर्यार्जुनप्रीत्यै सोऽभीष्टं लभते नरः ॥ ११५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā betont, dass bei dieser täglichen Lampe die zuvor aufgeführten aufwendigen Gefäß- und Gheevorschriften nicht erforderlich sind. Die einfache häusliche Verehrung ist daher im Text selbst belegt.

17.116

दीपप्रियः कार्तवीर्यो मार्तण्डो नतिवल्लभः ।
स्तुतिप्रियो महाविष्णुर् गणेशस् तर्पणप्रियः ॥ ११६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Martanda ist die Sonne. Diese Vielfalt der Verehrungsformen wird im folgenden Vers mit Durga und Shiva fortgesetzt.

17.117

दुर्गार्चनप्रिया नूनम् अभिषेकप्रियः शिवः ।
तस्मात् तेषां प्रतोषाय विदध्यात् तद् आदृतः ॥ ११७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Abschluss würdigt verschiedene Ausdrucksformen der Hingabe: Licht, Verneigung, Lobpreis, Wasserspende, Puja und rituelles Begießen.

Kolophon des Taraṅga 17

इति श्रीमन्महीधरविरचिते मन्त्रमहोदधौ कार्तवीर्यार्जुनमन्त्रकथनं नाम सप्तदशस् तरङ्गः ॥ १७ ॥

Anmerkung zum Kolophon: 17.21 ist ein Halbvers; 17.42 umfasst drei Halbverse. Zwischentitel im Druck, auch innerhalb nummerierter Einheiten, werden nicht als Sanskritversbestandteile behandelt. Einzelne unklare Zahlen- und Lautfolgen sind lokal gekennzeichnet.

Textgrundlage dieses Taraṅga: Sanskrit-Grundtext der verwendeten Ausgabe, PDF-Seiten 569–593, gedruckte Seiten 517–541. Naukā und die Hindi-Erklärung bleiben vom Grundtext getrennt.

Taraṅga 18 – Kalaratri und Chandi – Ritualmacht, Körperweihung und bewusste Rezitation

Der achtzehnte Taraṅga hat zwei deutlich verschiedene Schwerpunkte. Die Kalaratri-Verehrung umfasst intensive historische Anwendungen zum Beeinflussen und Schädigen; diese werden in der deutschen Erschließung ausdrücklich nichtanleitend zusammengefasst. Ab 18.105 folgt die Chandi-Verehrung mit dem Navarna Mantra, elf Formen des Nyasa, den Meditationen über Mahakali, Mahalakshmi und Mahasarasvati und der Rezitation der Durga Saptashati. Besonders aufschlussreich ist die Forderung, mit deutlicher Aussprache und gegenwärtigem Textsinn zu rezitieren. Den Abschluss bilden Gemeinschaftsrituale und Kumari Puja; ihre historischen sozialen Ausschlussregeln werden klar eingeordnet.

Kalaratri und ihre Mahavidya

Die Formel verbindet kosmische Göttinnenanrufung mit historisch aggressiven und manipulativen Zielen.

18.1

कालरात्रिम् अथो वक्ष्ये सपत्नगणसूदनीम् ।
तारवाक्शक्तिकन्दर्परमाः काह्नेश्वरीति च ॥ १ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Text eröffnet eine starke, auch aggressive Ritualform. Die Chiffrenfolge wird nicht als einfache allgemein empfohlene Anrufung ausgegeben.

18.2

सर्वजनमनोवर्णा हरिर् सर्वमुखान्ततः ।
स्तम्भन्यन्ते सर्वराजवशङ्करिपदं ततः ॥ २ ॥

Erläuterung zur Stelle: Anrufungen als Bezauberin aller Menschen, als Hemmerin der Rede und als Bezwingerin von Königen. Historische manipulative Zielsetzungen.

18.3

सर्वदुष्टनिर्दलनि सर्वस्त्रीपुरुषार्णकाः ।
कर्षिणीति ततो बन्दीशृङ्खलास्त्रोटयद्वयम् ॥ ३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Anrufung verbindet Vernichtung des Bösen und Anziehung von Frauen und Männern mit der Bitte, Gefangenenketten zu zerbrechen.

18.4

सर्वशत्रून् भञ्जयद्विद्वेष्ट्रीनिर्दलयद्वयम् ।
सर्वस्तम्भययुग्मं स्वान् मोहनास्त्रेण तत्परम् ॥ ४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Grundtext zerlegt und zählt die wiederholten Befehlswörter.

18.5

द्वेषिणः पदम् उच्चार्य तत उच्चाटयद्वयम् ।
सर्ववशंकुरुद्वन्द्वं स्वाहा देहि युगं पुनः ॥ ५ ॥

18.6

सर्वं च कालरात्रीति कामिनीति गणेश्वरि ।
नमोऽन्तेयं महाविद्या गुणरामधराक्षरा ॥ ६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Anrufung erstreckt sich über 18.1–6. Naukā schreibt sie vollständig aus; sie bleibt aufgrund ihres aggressiven und manipulativen Inhalts historisch einzuordnen.

18.7

ऋषिर् दक्षोऽतिजगती छन्दोऽलर्कनिवासिनी ।
देवता कालरात्रिः स्यात् कालिकाबीजम् ईरितम् ॥ ७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert das Bija als krīṃ. Die Ortsbezeichnung Alarka wird bewahrt.

18.8

मायाराज्ञीति शक्तिः स्यान् नियोगः स्वेष्टसिद्धये ।
पञ्चाङ्गुलिषु ताराद्यं विन्यसेद् बीजपञ्चकम् ॥ ८ ॥

18.9

हृदयं वेदनेत्रार्णैः शिरो बाणाक्षिवर्णकैः ।
प्रोक्ता शिखैकविंशत्या वर्माष्टादशभिः स्मृतम् ॥ ९ ॥

18.10

षड्विंशत्या नेत्रम् अस्त्रं नन्दचन्द्राक्षरैर् मतम् ।
विधायैवं षडङ्गानि ध्यायेद् विश्वविमोहिनीम् ॥ १० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Silbengruppen ergeben zusammen 133, entsprechend 18.6.

Meditationsbild und Mandala

Das Bild der Göttin und die Anordnung ihrer Kräfte gehören zusammen.

18.11

उद्यन्मार्तण्डकान्तिं विगलितकबरीं कृष्णवस्त्रावृताङ्गीं ।
दण्डं लिङ्गं कराब्जैर् वरम् अथ भुवनं सन्दधानां त्रिनेत्राम् ।
नानाकल्पैर् विभासां स्मितमुखकमलां सेवितां देवसङ्घैर् ।
मायां राज्ञीं मनोभूशरविकलतनुं संश्रये कालरात्रिम् ॥ ११ ॥

Erläuterung zur Stelle: Das Bild verbindet kosmische Macht, weibliche Souveränität und erotische Symbolik. Naukā erklärt bhuvana hier als das Weltei.

18.12

अयुतं प्रजपेन् मन्त्रं दशांशं जुहुयात् तिलैः ।
पयोरुहैर् वा विप्रेन्द्रान् सन्तर्प्य श्रेय आप्नुयात् ॥ १२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Lesung payoruhair vā ist im Druck schwierig; payoruha bedeutet gewöhnlich Lotus. Die Art der Gabe lässt sich hier nicht sicher bestimmen und wird deshalb nicht als „Milch und Speisen“ ausgegeben.

18.13

तां यजेत् कालिकापीठे पूजार्थं यन्त्रम् उच्यते ।
बिन्दुत्रिकोणषट्कोणवृताष्टदलवृत्तकम् ॥ १३ ॥

18.14

कलापत्रं पुनर् वृत्तं त्रिरेखं धरणीगृहम् ।
चतुर्द्वारयुतं कृत्वा बिन्दौ देवीम् अथार्चयेत् ॥ १४ ॥

18.15

तद् यन्त्रं विलिखेद् भूर्जे क्षीरद्रोः फलकेऽपि वा ।
शान्तये त्व् अष्टगन्धेन लेखन्या चम्पकोत्थया ॥ १५ ॥

18.16

कस्तूर्यगुरुकर्पूररोचनारक्तचन्दनम् ।
कुङ्कुमं चन्दनं चापि कस्तूरीत्य् अष्टगन्धकम् ॥ १६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Druck nennt Moschus zweimal. Die Dublette wird dokumentiert und nicht durch einen vermuteten anderen Stoff ersetzt.

18.17

सिन्दूरहिङ्गुलाभ्यां च वश्याय विलिखेत् सुधीः ।
सारसोद्भवलेखिन्या स्तम्भने कोकिलच्छदैः ॥ १७ ॥

18.18

हरितालहरिद्राभ्यां मारणे वायसच्छदैः ।
धत्तूरभानुनिर्गुण्डीखराश्वमहिषासृजा ॥ १८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Diese historischen Anwendungen werden weder empfohlen noch als wirksam bestätigt.

18.19

एवं विलिखिते यन्त्रे कुर्याद् आवरणार्चनम् ।
त्रिकोणे देवतास् तिस्रो वामावर्तेन पूजयेत् ॥ १९ ॥

18.20

सम्मोहिनी मोहिनी च तृतीया च विमोहिनीम् ।
षट्सु कोणेषु वह्न्यादिष्व् अङ्गानि ततो यजेत् ॥ २० ॥

18.21

वृत्ते स्वराः समभ्यर्च्या मातरोऽष्टौ वसुच्छदे ।
कादिक्षान्ता हलो वृत्ते उर्वश्याद्याः कलादले ॥ २१ ॥

18.22

उर्वशीमेनकारम्भाघृताचीमञ्जुघोषया ।
सहजन्या सुकेशी स्याद् अष्टमी तु तिलोत्तमा ॥ २२ ॥

18.23

गन्धर्वी सिद्धकन्या च किन्नरी नागकन्यका ।
विद्याधरी किम्पुरुषा यक्षिणीति पिशाचिका ॥ २३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Reihe verbindet namentlich genannte Apsaras mit weiblichen Gestalten verschiedener übermenschlicher Wesenklassen.

18.24

पुनर् वृत्ते यजेन् मन्त्री देवतादशकं यथा ।
मन्त्रादिमं पञ्चबीजं स्वस्वदेवतायुतम् ॥ २४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā ordnet oṃ dem Paramatman, aiṃ Sarasvati, hrīṃ Gauri, klīṃ Kama und śrīṃ Rama zu.

18.25

पञ्चबाणान् स्वबीजाद्यान् इत्य् उक्त्वा दशदेवताः ।
भूगृहान्तः समभ्यर्च्या अणिमाद्य् अष्टसिद्धयः ॥ २५ ॥

18.26

भूगृहस्य त्रिरेखासु सम्पूज्या नवदेवताः ।
इच्छाशक्तिः क्रियाशक्तिर् ज्ञानशक्तिर् इति त्रयम् ॥ २६ ॥

18.27

आद्यरेखागतं पूज्यं द्वितीयायां शिवाजकाः ।
तृतीयां तु रेखायां सत्त्वमुख्यं गुणत्रयम् ॥ २७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erklärt die Göttertrias als Rudra, Vishnu und Brahma; die Gunas sind Sattva, Rajas und Tamas.

18.28

पूर्वादिषु चतुर्द्वार्षु गणेशं क्षेत्रपालकम् ।
बटुकं योगिनीश् चापि यजेद् इन्द्रादिकान् अपि ॥ २८ ॥

18.29

एवं बाह्यार्चनं कृत्वा देवीपार्श्वगताः पुनः ।
देव्यो द्वादश सम्पूज्याः प्रतिदिक् त्रितयं त्रयम् ॥ २९ ॥

18.30

मायाद्या कालरात्रिश् च तृतीया वटवासिनी ।
गणेश्वरी च काह्नाख्या व्यापिकालर्कवासिनी ॥ ३० ॥

18.31

मायाराज्ञी च मदनप्रिया स्याद् अष्टमी रतिः ।
लक्ष्मीः काह्नेश्वरी चेति देव्यो द्वादश कीर्तिताः ॥ ३१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Reihenfolge und die Angabe „als achte“ stimmen im Druck nicht ohne Weiteres überein; die zwölf Namen werden bewahrt, ohne die Nummerierung stillschweigend umzuschreiben.

18.32

नैवेद्यान्तार्चनं कृत्वा दद्यान् मत्स्यादिना बलिम् ।
एवं सम्पूजिता स्वेष्टं कालरात्रिः प्रयच्छति ॥ ३२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische, nichtvegetarische Ritualgabe; keine allgemeine Yoga-Praxisempfehlung.

Historische Beeinflussungs- und Schädigungsrituale

Die deutsche Erschließung gibt diese Anwendungen nichtanleitend wieder; sie sind keine heutige Praxisempfehlung.

18.33

शनिवारे तु सन्ध्यायां गच्छेद् रम्यं सरोवरम् ।
हरिद्राक्षतपुष्पैस् तन् मन्त्रेणानेन पूजयेत् ॥ ३३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.34

तारो नमो जलौकायै द्वितयं सर्वतः परम् ।
जनं वशं कुरुद्वन्द्वं हुमन्तो मनुर् ईरितः ॥ ३४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.35

गृहम् आगत्य गोत्रायां स्वप्याद् देवीं स्मरन् निशि ।
प्रातस् तत्रैव गत्वाथ जलौकाद्वितयं ततः ॥ ३५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.36

गृहीत्वा तत्र शोष्याथ छायायां चूर्णयेत् पुनः ।
जलूकाचूर्णयुक्तेन कृष्णकार्पाससूत्रतः ॥ ३६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.37

वर्तिं विधाय मुञ्चेत भाजने निर्मिते मृदा ।
कुलालचक्रोत्थितया तत्र तैलं पुनः क्षिपेत् ॥ ३७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.38

तैलं यन्त्रात् समानीतं भ्रमतो निर्मलं शुचि ।
वारस्त्रीसदनाद् वह्निम् आनीय ज्वालयेत् तु तम् ॥ ३८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.39

दारुभिः कोकिलाक्षस्य प्रकुर्यात् तत्र दीपकम् ।
वह्नेः पुरद्वयं क्षोणीपुर्यन्त्रे निधापनम् ॥ ३९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.40

निशारसेन रचिते मध्ये लाजसमन्विते ।
कालरात्रिं ततो दीपे समावाह्य प्रपूजयेत् ॥ ४० ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.41

युक्ताम् आवरणैः पश्चान् नवीनं खर्परं न्यसेत् ।
दीपोत्थपात्रप्रतिमादद्यात् कज्जलं सुधीः ॥ ४१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.42

पश्चिमाभिमुखो मन्त्री कज्जलं तत् तु मन्त्रयेत् ।
वक्ष्यमाणेन मनुना शतत्रयसम्मितम् ॥ ४२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.43

तारो वाङ्मदनो मायारमाभूमिबिलं हसौः ।
नमः काह्नेश्वरि पदं सर्वान् मोहय मोहय ॥ ४३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.44

कृष्णेऽन्ते कृष्णवर्णे च कृष्णाम्बरसमन्विते ।
सर्वान् आकर्षयद्वन्द्वं शीघ्रं वशं कुरुद्वयम् ॥ ४४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.45

वाग्भवगिरिजाकामश्रीबीजान्तो महामनुः ।
वसुसायकवर्णोऽयम् अञ्जनस्याभिमन्त्रणे ॥ ४५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.46

दीपाद् आत्मनि संयोज्य देवताम् अञ्जनं पुनः ।
भौमवारे समभ्यर्च्य नवनीतेन मर्दयेत् ॥ ४६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.47

मूलेनाष्टोत्तरशतं पुनर् होमं समाचरेत् ।
मधूककुसुमैः साष्टशतं वह्नौ सुसंस्कृते ॥ ४७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.48

कुमारीं बटुकं नारीं भोजयेन् मधुरान्वितम् ।
तेनाञ्जनेन रचितं तिलको मन्त्रितः समः ॥ ४८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.49

दर्शनाद् एव वशयेन् नरान् नारीन् नरेश्वरान् ।
दुग्धेनादौ प्रदत्तं तन्नराणां वशकारकम् ॥ ४९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.50

तेन स्पृष्टो नरो नूनं दासः स्पष्टं भवेत् सदा ।
वशीकरणम् आख्यातं स्तम्भनं प्रोच्यतेऽधुना ॥ ५० ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.51

हरिद्रारञ्जिते वस्त्रे लिखेद् यन्त्रम् इदं शुभम् ।
निशागोरोचनाकुष्ठाञ्जनैर् गोमूत्रमर्दितैः ॥ ५१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.52

लिखेद् अष्टदलं पद्मं रिपुनामाढ्यकर्णिकम् ।
दलेषु विलिखेत् तारद्वयं भूबीजयुग्मकम् ॥ ५२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.53

चटद्वयं ततो यन्त्रं पीतसूत्रेण वेष्टयेत् ।
कोकिलाख्यतरोः सप्तकण्टकैः परिकीलितम् ॥ ५३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.54

भानुवृक्षदलैः सम्यग् वेष्टितं निक्षिपेत् पुनः ।
वल्मीकरन्ध्रे मेषस्य मूत्रेणोपरि पूरयेत् ॥ ५४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.55

अश्मानं रन्ध्रवदने निधायाश्मसंस्थितः सुधीः ।
सहस्रं प्रजपेन् मन्त्रं निशाचरदिशामुखः ॥ ५५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.56

निशया निर्मितैर् अक्षैः स मन्त्रः प्रोच्यतेऽधुना ।
प्रणवो गगनक्षोण्यौ चन्द्रदीर्घत्रयान्वितौ ॥ ५६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.57

कामाक्षिमायावर्णान्ते रूपिणीति पदं ततः ।
सर्वान्ते च मनोहारिण्य् अन्ते स्तम्भययुग्मकम् ॥ ५७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.58

रोधयद्वितयं पश्चान् मोहयद्वितयं पुनः ।
दीर्घत्रयाढ्य कामस्य बीजं कामोऽन्तिमो भगी ॥ ५८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.59

काह्नेश्वरि ततो वर्मत्रयं पञ्चाशदक्षरः ।
प्रोक्तो मन्त्रः प्रजप्तेऽस्मिन् शत्रूणां स्तम्भनं भवेत् ॥ ५९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.60

रवौ हरिद्राम् आनीय पिष्ट्वा दुग्धेन योषितः ।
तद्रसेन लिखेद् भूर्जे वृतम् अन्तः स्मरान्वितम् ॥ ६० ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.61

तद्वृतं वेष्टयेत् कामबीजैर् दशभिर् आदरात् ।
पुनर् वृत्तं प्रकल्प्याथ वेष्टयेद् अर्कमन्मथैः ॥ ६१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.62

विरच्याथ पुनर् वृत्तं वेष्टयेत् षोडशस्मरैः ।
तस्योपरि षट्कोणं कोणेषु मदनान्वितम् ॥ ६२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.63

वाग्बीजमध्ये तत् सर्वं यन्त्रं मोहनकारकम् ।
उपविश्याथ तत्स्थाने दशार्णं मनुं जपेत् ॥ ६३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.64

ङेन्तः कामः कामबीजं कामिन्यै कामसम्पुटः ।
ताराद्यो दशवर्णोऽयं मनुर् लोकविमोहनः ॥ ६४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.65

पञ्चाहं प्रजपेन् मन्त्रं प्रत्यहं क्रुद्धमानसः ।
तद्दशांशं प्रजुहुयात् तिलैर् आज्यपरिप्लुतैः ॥ ६५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.66

होमोत्थभस्मना कुर्यात् तिलकं नरसत्तमः ।
मोहयेद् अखिलं विश्वं तद्यन्त्रस्यापि धारणात् ॥ ६६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.67

उक्तं मोहनम् आकर्षं वक्ष्ये कृष्णाष्टमीदिने ।
भूते वा भूमिजनार्कयुक्ते प्रातर् जलान्तरे ॥ ६७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.68

नाभिदघ्ने स्थितो मूलं सहस्रं सशतं जपेत् ।
ततो गृहं समागत्य तैलाभ्यक्तकलेवरः ॥ ६८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.69

पीठादावञ्जनैः कृत्वा स्त्र्याकारं वा नराकृतिम् ।
इष्ट्वा लज्जावतीपत्रैः प्रोक्षेत् तन्मूलजै रसैः ॥ ६९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.70

तदग्रे प्रजपेच् चत्वारिंशदक्षरं मनुम् ।
तारो नमः कालिकायै सर्वाकर्षपदं ततः ॥ ७० ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.71

रतिवायू भौतिकस्थाव् अमुकीम् इति वर्णितः ।
आकर्षयद्वयं शीघ्रमानयद्वितयं ततः ॥ ७१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Grundtext nennt in 70 und 72 vierzig Silben; die Hindi-Erklärung zählt dagegen 44. Die Abweichung wird nicht stillschweigend beseitigt.

18.72

पाशोमाङ्कुशं भद्रकाल्यै हृदयम् अन्ततः ।
चत्वारिंशल्लिपिर् मन्त्रः प्रोक्त आकर्षणक्षमः ॥ ७२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.73

शतं षष्ट्यधिकं जप्त्वा लोहितैः करवीरजैः ।
पञ्चाशद्भिर् मन्त्री पूजयेल् लिखिताकृतिम् ॥ ७३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.74

मातृकावर्णम् एकैकं तन्नामाकर्षयद्वयम् ।
नम इत्य् अभि संयोज्य पुष्पम् एकैकम् अर्पयेत् ॥ ७४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.75

धूपदीपनैवेद्यानि कृत्वा होमं समाचरेत् ।
चणकैर् आज्यसंमिश्रैर् आकर्षमनुना शतम् ॥ ७५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.76

कृष्णकार्पाससूत्रस्य कुमारीनिर्मितस्य च ।
गुणं देहमितं कृत्वा अष्टाविंशतितन्तुभिः ॥ ७६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.77

आकर्षमनुना दद्याद् ग्रन्थीन् अष्टोत्तरं शतम् ।
तद्दोरके धृते शीघ्रम् आयाति स्त्री नरोऽपि वा ॥ ७७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.78

त्रिरात्राद् ग्राममध्यस्थोऽन्यदेश्यो नवरात्रतः ।
उक्तम् आकर्षणं किञ्चिद् उच्चाटनम् अथोच्यते ॥ ७८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische aggressive oder manipulative Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.79

शून्यागारे चतुर्दश्यां कृष्णायां कुक्कुटासनः ।
यमाशावदनो मुक्तकचो नीलाम्बरावृतः ॥ ७९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische aggressive oder manipulative Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.80

ग्रन्थिसंयुतया मौञ्ज्या रज्ज्वा मन्त्रम् इमं जपेत् ।
सहस्रद्वयसङ्ख्यातं शबर्या देवतां स्मरेत् ॥ ८० ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische aggressive oder manipulative Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.81

तारो भूधरभृग्वर्कसंवर्ताः क्रियान्विताः ।
प्रत्येकं दीपिकाचन्द्रयुता बीजचतुष्टयम् ॥ ८१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische aggressive oder manipulative Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.82

कालरात्रिमहाव्याक्षिपदान्तेऽमुकम् उच्चरेत् ।
आशूच्चाटय युग्मं तु छिन्धि भिन्धि शुचिप्रिया ॥ ८२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische aggressive oder manipulative Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.83

प्रासादबीजं कामाक्षिसृण्यन्तो मनुर् ईरितः ।
षट्त्रिंशद्वर्णसंयुक्तः शीघ्रम् उच्चाटको रिपोः ॥ ८३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische aggressive oder manipulative Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.84

जपान्ते तदंशेन सर्षपैर् जुहुयान् निशि ।
ततः सर्षपपिण्याकैस् तैलोदकसंयुतैः ॥ ८४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische aggressive oder manipulative Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.85

बलिं प्रदद्याद् एवं मनुना विशिखो भुवि ।
एवं कृते सप्तरात्रं देशाद् दूरं व्रजेद् अरिः ॥ ८५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische aggressive oder manipulative Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.86

ययोर् विद्वेषम् इच्छेच् च तयोर् जन्मतरूद्भवम् ।
फलकद्वितयं कृत्वा तत्राकारौ तयोर् लिखेत् ॥ ८६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische aggressive oder manipulative Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.87

विषाष्टकेन वालेयीदुग्धाक्तेनाभिधान्वितम् ।
तत् स्पृष्ट्वा प्रजपेन् मन्त्रं सहस्रम् अधियामिनि ॥ ८७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische aggressive oder manipulative Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.88

वियत् पावकमन्विन्दुयुक् ग्लौं खं मनुहंसयुक् ।
निद्राग्निमनुबिन्दुस्था भगवत्य् अन्ते त्रिदण्ढा ॥ ८८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische aggressive oder manipulative Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.89

रिण्यन्तेऽमुकम् अमुकं शीघ्रं विद्वेषयद्वयम् ।
रोधयद्वितयं पश्चाद् भञ्जयद्वितयं रमा ॥ ८९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische aggressive oder manipulative Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.90

मायाराज्ञी चतुर्थ्यन्ता प्रणवं कवचत्रयम् ।
पञ्चाशदक्षरो मन्त्रस् तारादिः सर्वसिद्धिदः ॥ ९० ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische aggressive oder manipulative Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.91

जपान्ते फलकद्वन्द्वं बद्ध्वा रज्ज्वा परस्परम् ।
खररसैरिभगन्धर्वपुच्छरोमसमुत्थया ॥ ९१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische aggressive oder manipulative Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.92

वल्मीकरन्ध्रे निखनेत् पुनस् तं वै जपेन् नरः ।
सप्ताहाज् जायते वैरं तयोः प्रीतिमतोर् अपि ॥ ९२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische aggressive oder manipulative Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.93

मारणं तु प्रकुर्वीत ब्राह्मणेतरविद्विषि ।
तच्छुद्ध्यर्थं जपेन् मूलमन्त्रम् अष्टोत्तरं शतम् ॥ ९३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die historische Ausnahme für Brahmanen wird dokumentiert, aber weder das Schädigungsziel noch die soziale Ungleichbehandlung werden übernommen. Die vorgeschriebene Reinigung zeigt, dass die Handlung im Text selbst nicht folgenlos erscheint.

18.94

कृष्णाङ्गारचतुर्दश्यां गोपुराद् वा चतुष्पथात् ।
श्मशानाद् वा समानीय मृदं तत्र विनिक्षिपेत् ॥ ९४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische aggressive oder manipulative Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.95

विडङ्गानि हयार्य् अर्ककुसुमान्य् अपि मन्त्रवित् ।
तन्मृदा पुतलीं कुर्याच् छ्मशाने निजालये ॥ ९५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische aggressive oder manipulative Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.96

उपविश्य शिखामुक्तो नीलवस्त्रावृतो निशि ।
तद् वक्षसि रिपोर् नाम लिखित्वा स्थापयेद् असून् ॥ ९६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische aggressive oder manipulative Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.97

श्मशानवाससाच्छाद्य तैलाभ्यक्ताम् अथार्चयेत् ।
स्नापयेत् पुतलीं तां तु खराश्वमहिषासृजा ॥ ९७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische aggressive oder manipulative Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.98

रक्तचन्दनधत्तूरकुसुमान्य् अर्पयेत् ततः ।
मारणाख्येन मनुना कुर्याद् धोमं च पूजनम् ॥ ९८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische aggressive oder manipulative Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.99

दीर्घत्रयानिरात्रीशयुक्ता तन्द्री मृतीश्वरि ।
क्रूं कृत्यान्तेऽमुकं शीघ्रं मारयद्वितयं सृणिः ॥ ९९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische aggressive oder manipulative Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.100

त्रयोविंशत्यक्षराढ्यो ध्रुवादिर् मारणे मनुः ।
अनेन मनुना पूजां कृत्वा होमं समाचरेत् ॥ १०० ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische aggressive oder manipulative Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.101

उग्रासर्षपभल्लातोन्मत्तबीजैः सुमिश्रितैः ।
श्मशानाग्नौ शतं सायं छित्त्वा तत्प्रतिमाशिरः ॥ १०१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische aggressive oder manipulative Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.102

तदग्नौ प्रदहेन् मन्त्री पूर्णाहुतिम् अथाचरेत् ।
एवं कृते त्रिसप्ताहाद् रिपुः स्यात् सूर्यजातिथिः ॥ १०२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische aggressive oder manipulative Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.103

कर्मस्व् एवं विधेष्व् आदौ भैरवाय बलिं दिशेत् ।
माषान्नपलमद्याद्यैर् एवं सिद्धिर् भवेद् ध्रुवम् ॥ १०३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische aggressive oder manipulative Ritualanwendung; keine empfohlene Sadhana.

18.104

यो मन्त्री विदधातीदृक् कर्म तेन प्रयत्नतः ।
आत्मावनाय संसेव्यो नरसिंहो हरोऽपि वा ॥ १०४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Abschluss stellt die aggressiven Anwendungen in einen Schutz- und Gefahrenzusammenhang. Dies wird nicht als Rechtfertigung ihrer heutigen Ausübung verstanden.

Chandi und der Navarna-Mantra

Ein neuer Abschnitt entfaltet die Verehrung der Göttin in ihren drei großen Gestalten.

18.105

अथो नवाक्षरं मन्त्रं वक्ष्ये चण्डीप्रवृत्तये ।
वाङ्माया मदनो दीर्घलक्ष्मीस् तन्द्री श्रुतीन्दुयुक् ॥ १०५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Ein neuer Abschnitt beginnt. Naukā erläutert die ersten Bijas als aiṃ hrīṃ klīṃ und den folgenden Namen als cāmuṇḍā.

18.106

डायै सदृग् जलं कूर्मद्वयं झिण्टीशसंयुतम् ।
नवाक्षरोऽस्य ऋषयो ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः ॥ १०६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die von Naukā erklärte Formel lautet aiṃ hrīṃ klīṃ cāmuṇḍāyai vicce. Sie ist als Navarna-Mantra überliefert; eine zusätzliche oṃ-Silbe gehört nicht zur hier genannten Neunsilbenform.

18.107

छन्दांस्य् उक्तानि मुनिभिर् गायत्र्युष्णिगनुष्टुभः ।
देव्यः प्रोक्ता महापूर्वाः काली लक्ष्मीः सरस्वती ॥ १०७ ॥

18.108

नन्दाशाकम्भरीभीमाः शक्तयोऽस्य मनोः स्मृताः ।
स्याद् रक्तदन्तिका दुर्गा भ्रामर्या बीजसंज्ञयः ॥ १०८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Zuordnung meint Göttinnengestalten als Kräfte und Keime der Gesamtformel, nicht einfach drei zusätzlich anzuhängende Lautbijas.

18.109

अग्निवायुभगस् तत्त्वं फलं वेदत्रयोद्भवम् ।
सर्वाभीष्टप्रसिद्ध्यर्थं विनियोग उदाहृतः ॥ १०९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erklärt Bhaga hier als Sonne.

18.110

ऋषिच्छन्दोदेवतानि शिरोमुखहृदि न्यसेत् ।
शक्तिबीजानि स्तनयोस् तत्त्वानि हृदये पुनः ॥ ११० ॥

Elf Nyasas

Der Körper wird mit Lauten, göttlichen Kräften und Schutzbitten verbunden.

18.111

तत एकादशन्यासान् कुर्वीतेष्टफलप्रदान् ।
प्रथमो मातृकान्यासः कार्यः पूर्वोक्तमार्गतः ॥ १११ ॥

18.112

कृतेन येन देवस्य सारूप्यं याति मानवः ।
अथ द्वितीयं कुर्वीत न्यासं सारस्वताभिधम् ॥ ११२ ॥

18.113

बीजत्रयं तु मन्त्राद्यं तारादि हृदयान्तिकम् ।
क्रमाद् अङ्गुलिषु न्यस्य कनिष्ठाद्यासु पञ्चसु ॥ ११३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā schreibt die Folge oṃ aiṃ hrīṃ klīṃ namaḥ aus.

18.114

करयोर् मध्यतः पृष्ठे मणिबन्धे च कूर्परे ।
हृदयादिष्व् अङ्गेषु विन्यसेज् जातिसंयुतम् ॥ ११४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Jāti bezeichnet hier die ritualtechnischen Abschlusssilben der Anga-Mantras.

18.115

अस्मिन् सारस्वते न्यासे कृते जाड्यं विनश्यति ।
ततस् तृतीयं कुर्वीत न्यासं मातृगणान्वितम् ॥ ११५ ॥

18.116

मायाबीजादिका ब्राह्मी प्राच्यां पातु मां सदा ।
माहेश्वरी तथाग्नेय्यां कौमारी दक्षिणेऽवतु ॥ ११६ ॥

18.117

वैष्णवी पातु नैरृत्ये वाराही पश्चिमेऽवतु ।
इन्द्राणी पावके कोणे चामुण्डा चोत्तरेऽवतु ॥ ११७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Druck hat pāvake koṇe, also Feuerecke/Südosten; die begleitende Erklärung nennt dagegen Nordwesten. Die Abweichung wird bewahrt.

18.118

ऐशाने तु महालक्ष्मीर् ऊर्ध्वं व्योमेश्वरी तथा ।
सप्तद्वीपेश्वरी भूमौ रक्षेत् कामेश्वरी तले ॥ ११८ ॥

18.119

तृतीयेऽस्मिन् कृते न्यासे त्रैलोक्यविजयी भवेत् ।
न्यासं चतुर्थं कुर्वीत नन्दजादिसमन्वितम् ॥ ११९ ॥

18.120

नन्दजा पातु पूर्वाङ्गं कमलाङ्कुशमण्डिता ।
खड्गपात्रकरा पातु दक्षिणे रक्तदन्तिका ॥ १२० ॥

18.121

पृष्ठे शाकम्भरी पातु पुष्पपल्लवसंयुता ।
धनुर्बाणकरा दुर्गा वामे पातु सदैव माम् ॥ १२१ ॥

18.122

शिरःपात्रकरा भीमा मस्तकाच् चरणावधि ।
पादादि मस्तकं यावद् भ्रामरी चित्रकान्तिभृत् ॥ १२२ ॥

18.123

तुर्यं न्यासं नरः कुर्याज् जरामृत्युं व्यपोहति ।
अथ कुर्वीत ब्रह्माख्यं न्यासं पञ्चमम् उत्तमम् ॥ १२३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Alter und Tod zu überwinden ist hier eine religiöse Verheißung, keine medizinische oder biologische Zusicherung.

18.124

पादादि नाभिपर्यन्तं ब्रह्मा पातु सनातनः ।
नाभेर् विशुद्धिपर्यन्तं पातु नित्यं जनार्दनः ॥ १२४ ॥

18.125

विशुद्धेर् ब्रह्मरन्ध्रान्तं पातु रुद्रस् त्रिलोचनः ।
हंसः पातु पदद्वन्द्वं वैनतेयः करद्वयम् ॥ १२५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Vainateya ist Garuda, Sohn Vinatas.

18.126

चक्षुषी वृषभः पातु सर्वाङ्गानि गजाननः ।
परापरौ देहभागौ पात्व् आनन्दमयो हरिः ॥ १२६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Parāparau bezeichnet die beiden gegensätzlichen beziehungsweise oberen und unteren Körperbereiche; die Zuordnung bleibt im Grundtext knapp.

18.127

कृतेऽस्मिन् पञ्चमे न्यासे सर्वान् कामान् अवाप्नुयात् ।
षष्ठं न्यासं ततः कुर्यान् महालक्ष्म्यादिसंयुतम् ॥ १२७ ॥

18.128

मध्यं पातु महालक्ष्मीर् अष्टादशभुजान्विता ।
ऊर्ध्वं सरस्वती पातु भुजैर् अष्टाभिर् ऊर्जिता ॥ १२८ ॥

18.129

अधः पातु महाकाली दशबाहुसमन्विता ।
सिंहो हस्तद्वयं पातु परं हंसोऽक्षियुग्मकम् ॥ १२९ ॥

18.130

महिषं दिव्यम् आरूढो यमः पातु पदद्वयम् ।
महेशचण्डिकायुक्तः सर्वाङ्गानि ममावतु ॥ १३० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die gedruckte Verbindung maheśacaṇḍikāyuktaḥ wird als Mahesha mit Chandika verstanden.

18.131

षष्ठेऽस्मिन् विहिते न्यासे सद्गतिं प्राप्नुयान् नरः ।
मूलाक्षरन्यासरूपं न्यासं कुर्वीत सप्तमम् ॥ १३१ ॥

18.132

ब्रह्मरन्ध्रे नेत्रयुग्मे श्रुत्योर् नासिकयोर् मुखे ।
पायौ मूलमनोर् वर्णांस् ताराद्यान् नमसान्वितान् ॥ १३२ ॥

18.133

विन्यसेत् सप्तमे न्यासे कृते रोगक्षयो भवेत् ।
पायुतो ब्रह्मरन्ध्रान्तं पुनस् तान् एव विन्यसेत् ॥ १३३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Heilwirkung ist eine traditionelle Verheißung, keine medizinisch gesicherte Wirkung. Die zweite Hälfte eröffnet den achten Nyasa.

18.134

कृतेऽस्मिन्न् अष्टमे न्यासे सर्वं दुःखं विनश्यति ।
कुर्वीत नवमं न्यासं मन्त्रव्याप्तिस्वरूपकम् ॥ १३४ ॥

18.135

मस्तकाच् चरणं यावच् चरणान् मस्तकावधि ।
पुरो दक्षे पृष्ठदेशे वामभागेऽष्टशो न्यसेत् ॥ १३५ ॥

18.136

मूलमन्त्रकृतो न्यासो नवमो देवताप्तिकृत् ।
ततः कुर्वीत दशमं षडङ्गन्यासम् उत्तमम् ॥ १३६ ॥

18.137

मूलमन्त्रं जातियुक्तं हृदयादिषु विन्यसेत् ।
कृतेऽस्मिन् दशमे न्यासे त्रैलोक्यं वशगं भवेत् ॥ १३७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Beherrschungsverheißung ist Teil der historischen Ritualsprache.

Lobpreis und Körperweihung

Der Grundtext nennt die bekannten Lobpreisverse durch ihre Anfänge.

18.138

दशन्यासोक्तफलदं कुर्याद् एकादशं ततः ।
खड्गिनी शूलिनीत्यादि पठित्वा श्लोकपञ्चकम् ॥ १३८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Verse werden hier nur durch ihren Anfang bezeichnet. Die im Kommentar ausgeschriebenen Devi-Mahatmya-Zitate werden nicht als zusätzliche Verse des Grundtexts gezählt.

18.139

आद्यं कृष्णतरं बीजं ध्यात्वा सर्वाङ्गके न्यसेत् ।
शूलेन पाहि नो देवीत्यादि श्लोकचतुष्टयम् ॥ १३९ ॥

18.140

पठित्वा सूर्यसदृशं द्वितीयं सर्वतो न्यसेत् ।
सर्वस्वरूपे सर्वेशे इत्यादि श्लोकपञ्चकम् ॥ १४० ॥

18.141

पठित्वा स्फटिकाभासं तृतीयं स्वतनौ न्यसेत् ।
ततः षडङ्गं कुर्वीत विभक्तैर् मूलवर्णकैः ॥ १४१ ॥

18.142

एकैकेन चैकेन चतुर्भिर् युगलेन च ।
समस्तेन च मन्त्रेण कुर्याद् अङ्गानि षट् सुधीः ॥ १४२ ॥

Erläuterung zur Stelle: PDF 624 enthält die im Kommentar ausgeschriebenen Zitatverse; der Grundtext setzt hier fort.

18.143

शिखायां नेत्रयोः श्रुत्योर् नसोर् वक्त्रे गुदे न्यसेत् ।
मन्त्रवर्णान् समस्तेन व्यापकं त्व् अष्टशश् चरेत् ॥ १४३ ॥

Mahakali, Mahalakshmi und Mahasarasvati

Die drei Meditationsbilder gehören zum Devi-Mahatmya-Zusammenhang.

18.144

खड्गं चक्रगदेषु चापपरिघाञ् छूलं भुशुण्डीं शिरः ।
शङ्खं सन्दधतीं करैस् त्रिनयनां सर्वाङ्गभूषावृताम् ।
याम् अस्तौत् स्वपिते हरौ कमलजो हन्तुं मधुं कैटभं ।
नीलाश्मद्युतिम् आस्यपाददशकां सेवे महाकालिकाम् ॥ १४४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert auch zehn Arme; Bhushundi ist eine Waffenbezeichnung. Der Lotusgeborene ist Brahma. Das Bild gehört zum Devi-Mahatmya-Zusammenhang.

18.145

अक्षस्रक्परशू गदेषु कुलिशं पद्मं धनुः कुण्डिकां ।
दण्डं शक्तिम् असिं च चर्म जलजं घण्टां सुराभाजनम् ।
शूलं पाशसुदर्शने च दधतीं हस्तैः प्रवालप्रभां ।
सेवे सैरिभमर्दिनीम् इह महालक्ष्मीं सरोजस्थिताम् ॥ १४५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Diese achtzehnarmige Mahalakshmi ist die kämpferische Göttin des Devi-Mahatmya-Kontexts; sie wird nicht auf ein gewöhnliches zweihändiges Wohlstandsbild reduziert.

18.146

घण्टाशूलहलानि शङ्खमुसले चक्रं धनुः सायकं ।
हस्ताब्जैर् दधतीं घनान्तविलसच् छीतांशुतुल्यप्रभाम् ।
गौरीदेहसमुद्भवां त्रिजगताम् आधारभूतां महा ।
पूर्वाम् अत्र सरस्वतीम् अनुभजे शुम्भादिदैत्यार्दिनीम् ॥ १४६ ॥

18.147

एवं ध्यात्वा जपेल् लक्षचतुष्कं तद्दशांशतः ।
पायसान्नेन जुहुयात् पूजिते हेमरेतसि ॥ १४७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erklärt Hemaretas als Agni.

Die Umkreise der Chandi-Verehrung

Auch Bewusstheit, Geduld, Vertrauen, Erinnerung und Mitgefühl erscheinen als göttliche Kräfte.

18.148

जयादिशक्तिभिर् युक्ते पीठे देवीं यजेत् ततः ।
तत्त्वपत्रवृतत्र्यश्रषट्कोणाष्टदलान्विते ॥ १४८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Tattva bezeichnet hier die Zahl 24, wie die folgende Erklärung des Diagramms bestätigt.

18.149

त्रिकोणमध्ये सम्पूज्य ध्यात्वा तां मूलमन्त्रतः ।
पूर्वकोणे विधातारं सुरया सह पूजयेत् ॥ १४९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Druck hat surayā; eine erwartbare Namenskorrektur wird nicht stillschweigend vorgenommen. PDF 627 enthält Erläuterungen und das Diagramm.

18.150

विष्णुं श्रिया च नैरृत्ये वायव्ये तूमया शिवम् ।
उत्तरदक्षिणयोः सिंहं महिषं क्रमम् आयजेत् ॥ १५० ॥

18.151

षट्सु कोणेषु पूर्वादि नन्दजां रक्तदन्तिकाम् ।
शाकम्भरीं तथा दुर्गां भीमां च भ्रामरीं यजेत् ॥ १५१ ॥

18.152

सबिन्दुनादाद्यार्णाद्यास् ताराद्याश् च नमोन्तिकाः ।
नन्दजाद्या यजेच् छक्तीर् वक्ष्यमाणा अपीदृशीः ॥ १५२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert die Namensmantras am Beispiel Nandajas und Brahmanis.

18.153

अष्टपत्रेषु ब्रह्माणी पूज्या माहेश्वरी परा ।
कौमारी वैष्णवी चाथ वाराही नारसिंह्य् अपि ॥ १५३ ॥

18.154

पश्चाद् ऐन्द्री च चामुण्डा तथा तत्त्वदलेष्व् इमाः ।
विष्णुमायाचेतना च बुद्धिर् निद्रा क्षुधा ततः ॥ १५४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Namen bezeichnen Vishnus Maya, Bewusstheit, Einsicht, Schlaf und Hunger.

18.155

छायाशक्तिः परा तृष्णा क्षान्तिर् जातिश् च लज्जया ।
शान्तिः श्रद्धा कान्तिलक्ष्म्यौ धृतिर् वृत्तिः श्रुतिः स्मृतिः ॥ १५५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Schatten, Kraft, Durst, Geduld, Geburt beziehungsweise Gattung, Schamgefühl, Frieden, Vertrauen, Schönheit, Glück, Standhaftigkeit, Lebensunterhalt, Hören beziehungsweise Offenbarung und Erinnerung erscheinen als göttliche Kräfte.

18.156

तुष्टिः पुष्टिर् दया माता भ्रान्तिः शक्तिर् इति क्रमात् ।
बहिर् भूगृहकोणेषु गणेशः क्षेत्रपालकः ॥ १५६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Śakti wird hier als Gattungsbezeichnung der Reihe verstanden; die vorherige Reihe ergibt damit 24 Gestalten. Der Sanskritdruck wiederholt das Wort am Ende.

18.157

बटुकश् चापि योगिन्यः पूज्या इन्द्रादिका अपि ।
एवं सिद्धे मनौ मन्त्री भवेत् सौभाग्यभाजनम् ॥ १५७ ॥

Die Saptashati mit Verständnis rezitieren

Deutliche Aussprache und Vergegenwärtigung des Sinnes werden ausdrücklich verlangt.

18.158

मार्कण्डेयपुराणोक्तं नित्यं चण्डीस्तवं पठन् ।
पुटितं मूलमन्त्रेण जपन्न् आप्नोति वाञ्छितम् ॥ १५८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Gemeint ist die als Devi-Mahatmya beziehungsweise Durga-Saptashati bekannte Textüberlieferung.

18.159

आश्विनस्य सिते पक्षे आरभ्याग्नितिथिं सुधीः ।
अष्टम्यन्तं जपेल् लक्षं दशांशं होमम् आचरेत् ॥ १५९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erklärt agnitithi hier als Pratipad, den ersten Mondtag.

18.160

प्रत्यहं पूजयेद् देवीं पठेत् सप्तशतीम् अपि ।
विप्रान् आराध्य मन्त्री स्वम् इष्टार्थं लभतेऽचिरात् ॥ १६० ॥

18.161

सप्तशत्याश् चरित्रे तु प्रथमे पद्मभूर् मुनिः ।
छन्दो गायत्रम् उदितं महाकाली तु देवता ॥ १६१ ॥

18.162

वाग्बीजं पावकस् तत्त्वं धर्मार्थं विनियोजनम् ।
मध्यमे तु चरित्रेऽत्र मुनिर् विष्णुर् उदाहृतः ॥ १६२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā ordnet das erste Charitra dem Madhu-Kaitabha-, das mittlere dem Mahishasura-Geschehen zu.

18.163

उष्णिक्छन्दो महालक्ष्मीर् देवता बीजम् अद्रिजा ।
वायुस् तत्त्वं धनप्राप्त्यै विनियोग उदाहृतः ॥ १६३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Adrija bezeichnet hier nach Naukā hrīṃ.

18.164

उत्तरस्य चरित्रस्य ऋषिः शङ्कर ईरितः ।
त्रिष्टुप्छन्दो देवतास्य प्रोक्ता महासरस्वती ॥ १६४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Das letzte Charitra betrifft insbesondere Shumbha und Nishumbha.

18.165

कामबीजं रविस् तत्त्वं कामाप्त्यै विनियोजनम् ।
एवं संस्मृत्य ऋष्यादीन् ध्यात्वा पूर्वोक्तमार्गतः ॥ १६५ ॥

18.166

सार्थस्मृति पठेच् चण्डीस्तवं स्पष्टपदाक्षरम् ।
समाप्तौ तु महालक्ष्मीं ध्यात्वा कृत्वा षडङ्गकम् ॥ १६६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erklärt ausdrücklich arthasmaraṇapūrvakam: Der Sinn soll beim Rezitieren gegenwärtig sein. Dies ist ein besonders klarer Beleg dafür, dass Mantrapraxis nicht auf mechanische Wiederholung reduziert wird.

18.167

जपेद् अष्टशतं मूलं देवतायै निवेदयेत् ।
एवं यः कुरुते स्तोत्रं नावसीदति जातुचित् ॥ १६७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die gedruckte Verbindung aṣṭaśatam wird in der begleitenden Erklärung als 108 verstanden.

18.168

चण्डिकां प्रभजन् मर्त्यो धनै धान्यैर् यशश्चयैः ।
पुत्रैः पौत्रैर् अरोग्यैर् युक्तो जीवेद् बहूः समाः ॥ १६८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Traditionelle Fruchtverheißung; die Druckformen werden nicht als moderne Erfolgsgarantie gelesen.

Shatachandi als Gemeinschaftsritual

Das aufwendige Ritual antwortet auf individuelle und kollektive Nöte.

18.169

शतचण्डीविधानं तु प्रवक्ष्ये प्रीतये नृणाम् ।
नृपोपद्रव आपन्ने दुर्भिक्षे भूमिकम्पने ॥ १६९ ॥

18.170

अतिवृष्ट्या मनावृष्टौ परचक्रभये क्षये ।
सर्वे विघ्ना विनश्यन्ति शतचण्डीविधौ कृते ॥ १७० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Druckverbindung des ersten Viertels ist auffällig; Regenübermaß und Regenmangel sind im Zusammenhang deutlich.

18.171

रोगाणां वैरिणां नाशो धनपुत्रसमृद्धयः ।
शङ्करस्य भवान्या वा प्रासादान्निकटे शुभम् ॥ १७१ ॥

18.172

मण्डपद्वारवेद्याढ्यं कुर्यात् सध्वजतोरणम् ।
तत्र कुण्डं प्रकुर्वीत प्रतीच्यां मध्यतोऽपि वा ॥ १७२ ॥

18.173

स्नात्वा नित्यकृतिं कृत्वा वृणुयाद् दशवाडवान् ।
जितेन्द्रियान् सदाचारान् कुलीनान् सत्यवादिनः ॥ १७३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Herkunftsanforderung gehört zur historischen Sozialordnung; Sinnesbeherrschung, gutes Verhalten und Wahrhaftigkeit werden davon unterscheidbar als persönliche Eigenschaften genannt.

18.174

व्युत्पन्नांश् चण्डिकापाठरतांल् लज्जादयावतः ।
मधुपर्कविधानेन वस्त्रस्वर्णादिदानतः ॥ १७४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Lajjā und dayā bezeichnen sittliche Scheu beziehungsweise Schamgefühl und Mitgefühl; die Auswahl der Rezitierenden verbindet Textkenntnis und Haltung.

18.175

जपार्थम् आसनं मालां दद्यात् तेभ्योऽपि भोजनम् ।
ते हविष्यान्नम् अश्नन्तो मन्त्रार्थगतमानसाः ॥ १७५ ॥

18.176

भूमौ शयानाः प्रत्येकं जपेयुश् चण्डिकास्तवम् ।
मार्कण्डेयपुराणोक्तं दशकृत्वः शुचेतसः ॥ १७६ ॥

Kumari Puja und ihre historischen Regeln

Die Verehrung der Göttin in Kindern steht neben sozialen und körperbezogenen Ausschlussregeln, die nicht als heutige Werte übernommen werden.

18.177

नवार्णं चण्डिकामन्त्रं जपेयुश् चायुतं पृथक् ।
यजमानः पूजयेच् च कन्यानां दशकं शुभम् ॥ १७७ ॥

18.178

द्विवर्षाद्या दशाब्दान्ताः कुमारीः परिपूजयेत् ।
नाधिकाङ्गीं न हीनाङ्गीं कुब्जिनीं च व्रणाङ्किताम् ॥ १७८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische körperbezogene Ausschlusskriterien. Sie sind diskriminierend und keine Empfehlung für heutige Verehrung oder den Umgang mit Kindern.

18.179

अन्धां काणां केकरां च कुरूपां रोमयुक्ततनुम् ।
दासीजातां रोगयुक्तां दुष्टां कन्यां न पूजयेत् ॥ १७९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die historischen Abwertungen nach Körper, Gesundheit und Herkunft werden ausdrücklich nicht übernommen.

18.180

विप्रां सर्वेष्टसंसिद्ध्यै यशसे क्षत्रियोद्भवाम् ।
वैश्यानां धनलाभाय पुत्राप्त्यै शूद्रजां यजेत् ॥ १८० ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Varna-Zuordnungen, keine Wertung von Kindern oder Menschen für die Gegenwart.

18.181

द्विवर्षा सा कुमार्य् उक्ता त्रिमूर्तिस् त्रिहायनी ।
चतुरब्दा तु कल्याणी पञ्चवर्षा तु रोहिणी ॥ १८१ ॥

18.182

षडब्दा कालिका प्रोक्ता चण्डिका सप्तहायनी ।
अष्टवर्षा शाम्भवी स्याद् दुर्गा च नवहायनी ॥ १८२ ॥

18.183

सुभद्रा दशवर्षा ताः स्वमन्त्रैः परिपूजयेत् ।
एकाब्दयाः प्रीत्यभावो रुद्राब्दास् तु विवर्जिताः ॥ १८३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Altersreihe benennt neun Gestalten für zwei bis zehn Jahre, während 177 eine Gruppe von zehn Mädchen nennt. Die Differenz wird nicht durch eine erfundene zehnte Gestalt aufgefüllt.

Anrufungen der Göttin

Die Gebete betonen Mitgefühl, Frieden, Freude und das göttliche Wesen aller Lebewesen.

18.184

तासाम् आवाहने मन्त्राः प्रोच्यन्ते शङ्करोदिताः ।
मन्त्राक्षरमयीं लक्ष्मीं मातॄणां रूपधारिणीम् ॥ १८४ ॥

18.185

नवदुर्गात्मिकां साक्षात् कन्याम् आवाहयाम्य् अहम् ।
कुमारिकादिकन्यानां पूजामन्त्रान् ब्रुवेऽधुना ॥ १८५ ॥

18.186

जगत्पूज्ये जगद्वन्द्ये सर्वदेवस्वरूपिणि ।
पूजां गृहाण कौमारि जगन्मातर् नमोऽस्तु ते ॥ १८६ ॥

18.187

त्रिपुरां त्रिपुराधारां त्रिवर्गज्ञानरूपिणीम् ।
त्रैलोक्यवन्दितां देवीं त्रिमूर्तिं पूजयाम्य् अहम् ॥ १८७ ॥

18.188

कालात्मिकां कलातीतां कारुण्यहृदयां शिवाम् ।
कल्याणजननीं देवीं कल्याणीं पूजयाम्य् अहम् ॥ १८८ ॥

18.189

अणिमादिगुणाधाराम् अकाराद्यक्षरात्मिकाम् ।
अनन्तशक्तिकां लक्ष्मीं रोहिणीं पूजयाम्य् अहम् ॥ १८९ ॥

18.190

कामचारां शुभां कान्तां कालचक्रस्वरूपिणीम् ।
कामदां करुणोदारां कालिकां पूजयाम्य् अहम् ॥ १९० ॥

18.191

चण्डवीरां चण्डमायां चण्डमुण्डप्रभञ्जनीम् ।
पूजयामि महादेवीं चण्डिकां चण्डविक्रमाम् ॥ १९१ ॥

18.192

सदानन्दकरीं शान्तां सर्वदेवनमस्कृताम् ।
सर्वभूतात्मिकां देवीं शाम्भवीं पूजयाम्य् अहम् ॥ १९२ ॥

18.193

दुर्गमे दुस्तरे कार्ये भवार्णवविनाशिनि ।
पूजयामि सदा भक्त्या दुर्गां दुर्गार्तिनाशिनीम् ॥ १९३ ॥

18.194

सुन्दरीं स्वर्णवर्णाभां सुखसौभाग्यदायिनीम् ।
सुभद्रजननीं देवीं सुभद्रां पूजयाम्य् अहम् ॥ १९४ ॥

18.195

एतैर् मन्त्रैः पुराणोक्तैः स्नातां कन्यां प्रपूजयेत् ।
गन्धैः पुष्पैर् भक्ष्यभोज्यैर् वस्त्रैर् आभरणैर् अपि ॥ १९५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Verehrung der Göttin in Kindern ist von den diskriminierenden Zulassungsregeln des historischen Textes zu unterscheiden.

18.196

वेद्यां विरचिते रम्ये सर्वतोभद्रमण्डले ।
घटं संस्थाप्य विधिवत् तत्रावाह्यार्चयेद् इमाम् ॥ १९६ ॥

18.197

तदग्रे कन्यकाश् चापि पूजयेद् ब्राह्मणान् अपि ।
उपचारैस् तु विविधैः पूर्वोक्तावरणान्य् अपि ॥ १९७ ॥

Feueropfer, Gaben und Abschluss

Der gemeinschaftliche Vollzug schließt mit Bewirtung und Segen.

18.198

एवं चतुर्दिनं कृत्वा पञ्चमे होमम् आचरेत् ।
पायसान्नैस् त्रिमध्वक्तैर् द्राक्षारम्भाफलैर् अपि ॥ १९८ ॥

18.199

मातुलिङ्गेक्षुखण्डैर् नारिकेलैः पुरैस् तिलैः ।
जातीफलैर् आम्रफलैर् अन्यैर् मधुरवस्तुभिः ॥ १९९ ॥

18.200

सप्तशत्या दशावृत्त्या प्रतिश्लोकं हुतं चरेत् ।
अयुतं च नवार्णेन स्थापिताग्नौ विधानतः ॥ २०० ॥

18.201

कृत्वावरणदेवतानां होमं तन्नाममन्त्रतः ।
कृत्वा पूर्णाहुतिं सम्यग् देवाग्नी विसर्ज्य च ॥ २०१ ॥

18.202

अभिषिञ्चेच् च यष्टारं विप्रौघः कलशोदकैः ।
निष्कं सुवर्णम् अथवा प्रत्येकं दक्षिणां दिशेत् ॥ २०२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Abschließende Wasserweihe und Dakshina gehören zum Abschluss des beschriebenen Ritus.

18.203

भोजयेच् च शतं विप्रान् भक्ष्यभोज्यैः पृथग्विधैः ।
तेभ्योऽपि दक्षिणां दत्त्वा गृह्णीयाद् आशिषस् ततः ॥ २०३ ॥

18.204

एवं कृते जगद्वश्यं सर्वे नश्यन्त्य् उपद्रवाः ।
राज्यं धनं यशः पुत्रान् इष्टम् अन्यल् लभेत सः ॥ २०४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Fruchtverheißung eines aufwendigen Gemeinschaftsrituals.

Sahasrachandi und verantwortliche Weitergabe

Die Schlussverse verbinden die große Ritualform mit ethischen Anforderungen an ihre Empfänger.

18.205

एतद्दशगुणं कुर्याच् चण्डीं साहस्रजं विधिम् ।
विद्यावतः सदाचारान् ब्रह्मणान् वृणुयाच् छतम् ॥ २०५ ॥

18.206

प्रत्येकं चण्डिकापाठान् विदध्युस् ते दिशामितान् ।
अयुतं प्रजपेयुस् ते प्रत्येकं नववर्णकम् ॥ २०६ ॥

18.207

पूर्वोक्ताः कन्यकाः पूज्याः पूर्वमन्त्रैः शतं शुभाः ।
एवं दशाहं सम्पाद्य होमं कुर्युः प्रयत्नतः ॥ २०७ ॥

18.208

सप्तशत्याः शतावृत्त्या प्रतिश्लोकं विधानतः ।
लक्षसङ्ख्यं नवार्णेन पूर्वोक्तैर् द्रव्यसञ्चयैः ॥ २०८ ॥

18.209

होतृभ्यो दक्षिणां दत्त्वा पूर्वोक्तान् भोजयेद् द्विजान् ।
सहस्रसमितान् साधून् देव्याराधनतत्परान् ॥ २०९ ॥

18.210

एवं सहस्रसङ्ख्याके कृते चण्डीविधौ नृणाम् ।
सिद्ध्यत्य् अभीप्सितं सर्वं दुःखौघश् च विनश्यति ॥ २१० ॥

18.211

मारी दुर्भिक्षरोगाद्या नश्यन्ति व्यसनोच्चयाः ।
नेमं विधिं वदेद् दुष्टे खले चौरे गुरुद्रुहि ॥ २११ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Verheißungen betreffen kollektive Nöte; sie sind keine medizinisch oder gesellschaftlich gesicherten Folgen eines Rituals.

18.212

साधौ जितेन्द्रिये दान्ते वदेद् विधिं इमं परम् ।
एवं सा चण्डिका तुष्टा वक्तुश् छ्रोतुश् च रक्षति ॥ २१२ ॥

Kolophon des Taraṅga 18

इति श्रीमन्महीधरविरचिते मन्त्रमहोदधौ कालरात्रिचण्डीमन्त्रशतचण्ड्यादिनिरूपणं नामाष्टादशस् तरङ्गः ॥ १८ ॥

Anmerkung zum Kolophon: Die im Kommentar ausgeschriebenen Devi-Mahatmya-Zitate auf PDF 624 sind keine zusätzlichen Grundtextverse. PDF 601, 627 und 630 enthalten Erläuterungen; der Grundtext setzt danach in seiner fortlaufenden Nummerierung fort. Mehrere örtliche Druck- und Zählungsprobleme sind unmittelbar an den Stellen gekennzeichnet.

Textgrundlage dieses Taraṅga: Sanskrit-Grundtext der verwendeten Ausgabe, PDF-Seiten 594–640, gedruckte Seiten 542–588. Naukā und die Hindi-Erklärung bleiben vom Grundtext getrennt.

Taraṅga 19 – Weitere Gottheiten, Shiva-Linga und Asuri

Der neunzehnte Taraṅga verbindet sehr unterschiedliche Überlieferungsbereiche: die Hahnengestalt Charanayudha, Shastri, die Verehrung des irdenen Shiva-Linga, Yama, Chitragupta und Asuri. Neben aggressiven Anwendungen stehen eindringliche Aussagen über Bhakti und die Darbringung seiner selbst an Shiva.

Charanayudha, die Hahnengestalt

Die Gestalt wird mit Gauri verbunden. Die Anwendungen sind vielfach von Kampf und Beherrschung geprägt.

19.1

चरणायुधमन्त्रस्य विधानम् अभिधीयते ।
मन्त्री यद्विधिना कृत्वा साधयेत् स्वमनोरथान् ॥ १ ॥

Erläuterung zur Stelle: Caraṇāyudha, „dessen Waffen die Füße sind“, bezeichnet hier den Hahn, Kukkuṭa; das folgende Meditationsbild zeigt ihn auf Gauris Hand.

19.2

तीक्ष्णोऽर्धीशेन्दुसंयुक्तः सद्योजातयुतो विधिः ।
पिनाकी सूक्ष्मयुग् वर्णत्रयम् एतत् पुनः पठेत् ॥ २ ॥

19.3

उत्कारी दीर्घसंयुक्ता मायाबीजं ततो वदेत् ।
द्विर् अभ्यस्तं पुनर् वर्णत्रयं पूर्वोदितं पुनः ॥ ३ ॥

19.4

कूर्मः सकर्णो वो दीर्घो मन्त्रोऽस्य समुदीरितः ।
पाशाद्योऽङ्कुशबीजान्तोऽष्टादशाक्षरसंयुतः ॥ ४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Lautchiffren werden bewahrt; keine unabhängig rekonstruierte Formel wird als sicherer Grundtext ausgegeben.

19.5

महारुद्रो मुनिश् चास्य छन्दोऽतिजगतीरितम् ।
मायाबीजं सृणिः शक्तिर् देवता चरणायुधः ॥ ५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Maya bezeichnet hrīṃ, Srini das Ankusha-Bija, wie Naukā erläutert.

19.6

वेदरामाक्षिरामाग्निवह्निवर्णैः षडङ्गकम् ।
कृत्वा वर्णान् विन्यसेन् मूर्ध्नि भाले भ्रुवोर् द्वयोः ॥ ६ ॥

19.7

अक्ष्णोः श्रुत्योर् नसोर् वक्त्रे कण्ठे कुक्षौ च नाभितः ।
लिङ्गे गुदे जानुपादे न्यस्यैवं संस्मरेत् प्रभुम् ॥ ७ ॥

19.8

सर्वालङ्कृतिदीप्तकण्ठचरणो हेमाभदेहद्युतिः ।
पक्षद्वन्द्वविधूननेति कुशलः सर्वामरैर् अर्चितः ।
गौरीहस्तसरोजगोऽरुणशिखः सर्वार्थसिद्धिप्रदो ।
रक्तं चञ्चुपुटं दधच् चलपदः पायान् निजान् कुक्कुटः ॥ ८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Druckverbindung zur Flügelbewegung ist auffällig; die Bildaussage ist deutlich.

19.9

एवं ध्यात्वा समासीनः शैलाग्रे सरित्स्तटे ।
वृक्षशून्ये पश्चिमस्थे यद् वा शङ्करसद्मनि ॥ ९ ॥

19.10

लक्षं जपेद् दशांशेन तिलैर् हवनम् आचरेत् ।
शैवे पीठे यजेत् ताम्रचूडं गौरीकरस्थितम् ॥ १० ॥

19.11

आदाव् अङ्गानि सम्पूज्य दलेषु प्रयजेद् इमान् ।
शम्भुं गौरीं गणपतिं कार्तिकेयं ततः परम् ॥ ११ ॥

19.12

मन्दारं पारिजातं च महाकालं च बर्हिणम् ।
दलाग्रेषु सुराधीशप्रमुखान् आयुधान्वितान् ॥ १२ ॥

19.13

एवं कृते प्रयोगार्हो जायते मन्त्रनायकः ।
प्रयोगादौ प्रजप्योऽसाव् अयुतं द्विशताधिकम् ॥ १३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers steht auf PDF 644; die Einheit setzt auf PDF 645 fort.

19.14

दध्ना क्षीरेण मधुना चन्द्रेण सितयान्वितैः ।
दद्याद् बलिं सताम्बूलैः पायसैर् बलिमन्त्रतः ॥ १४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erklärt candra hier als Kampfer.

19.15

भोजनादौ भोजनान्ते लक्ष्मीसम्प्राप्तये सुधीः ।
बलिम् एतं प्रदत्त्वाथ कुबेरो धननायकम् ॥ १५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die letzte Druckform ist syntaktisch auffällig; der Zusammenhang stellt Kubera als Vorbild des erlangten Wohlstands dar.

19.16

शान्तौ पुष्टाव् अपि बलिम् एतम् एव प्रदापयेत् ।
उक्तस्य वक्ष्यमाणस्य बलेर् मन्त्रोऽथ कथ्यते ॥ १६ ॥

19.17

वामकर्णेन्दुयुक् शूरः सबिन्दुश् चरमेऽद्रिजा ।
कुक्कुटद्वितयं पश्चाद् एह्य् एहीमं बलिं वदेत् ॥ १७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Sinn der ausdrücklichen Worte: „Hahn, Hahn, komm, komm, diese Gabe …“; die übrigen Teile sind Lautchiffren.

19.18

गृह्णयुग्मं गृह्णापय सर्वान् कामांश् च देहि च ।
वायुः सचन्द्रः कर्णेन्दुयुक् चक्री गिरिनन्दिनी ॥ १८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Bitte lautet sinngemäß: „Nimm an, nimm an, lass annehmen und gewähre alle Wünsche.“

19.19

यूं नमः कुक्कुटायेति मन्त्रो व्योमयुगाक्षरः ।
बलिं दद्याद् अनेनोक्तं वक्ष्यमाणं च साधकः ॥ १९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā bestätigt die Silbenzahl 40 und schreibt die Gesamtformel aus.

Historische aggressive Anwendungen

Die deutsche Darstellung dieser Passagen bleibt nichtanleitend.

19.20

लाजैस् त्रिमधूपेतैर् दद्यान् मन्त्री बलिं निशि ।
वशयेद् अखिलं विश्वं त्रिदिनं वौदनैः नृपम् ॥ २० ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Anwendung, keine moderne Praxisempfehlung.

19.21

दुग्धमिश्रगोधूमपिष्टैः कुर्याद् अपूपकम् ।
आज्यकर्पूरयुक्तेन तेन दद्याद् बलिं निशि ॥ २१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Anwendung, keine moderne Praxisempfehlung.

19.22

त्र्यहम् एवं बलौ दत्ते सुखी स्याद् वशयेज् जगत् ।
करवीरबिल्वपत्रैः पीतपुष्पैः सुगन्धिभिः ॥ २२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Anwendung, keine moderne Praxisempfehlung.

19.23

सहस्रसङ्ख्यैः प्रत्येकं पूजयित्वा जपेन् मनुम् ।
सहस्रं निशि सप्ताहं यम् उद्दिश्य जनं सुधीः ॥ २३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Anwendung, keine moderne Praxisempfehlung.

19.24

स याति दासतां तस्य मनोवचनकर्मभिः ।
छागलाबकयोर् मांसैः सप्ताहं वितरेद् बलिम् ॥ २४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Anwendung, keine moderne Praxisempfehlung.

19.25

सहस्रं प्रत्यहं जप्त्वा वशयेद् अखिलं जगत् ।
नृपोत्थिते सपत्नोत्थे भये जाते च सङ्कटे ॥ २५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Anwendung, keine moderne Praxisempfehlung.

19.26

आपद्य् अपि तथा न्यस्या बलिं दद्यात् सुखाप्तये ।
गोपनीयो विधिर् अयं बलेः कथ्यो न दुर्मतौ ॥ २६ ॥

19.27

मुक्तकेशश् चोदग्वक्त्रो जपेद् भानुसहस्रकम् ।
प्रत्यहं वसुध्रान्तं यम् उद्दिश्याधियामिनि ॥ २७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Anwendung, keine moderne Praxisempfehlung.

19.28

तम् आकर्षति दूरस्थम् अपि किं निकटस्थितम् ।
जातीफलैः सम्पूर्य कर्पूरं मध्यतः क्षिपेत् ॥ २८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Anwendung, keine moderne Praxisempfehlung.

19.29

अभिमन्त्र्यार्कसाहस्रं सिन्दूररजसा युतम् ।
उष्णीकृत्याग्नितापेन क्लेदयेद् गङ्गापथसा ॥ २९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Anwendung, keine moderne Praxisempfehlung.

19.30

स्थापयेद् आयसे पात्रे तत्स्पृष्टः स्तम्भितो भवेत् ।
कर्मारिसदनाद् वह्निम् आनीयायसभाजने ॥ ३० ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Anwendung, keine moderne Praxisempfehlung.

19.31

स्थापयित्वैधयेत् काष्ठैः करवीरसमुद्भवैः ।
जुहुयात् तत्र धत्तूरबीजानि शतसङ्ख्यया ॥ ३१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Anwendung, keine moderne Praxisempfehlung.

19.32

सिद्धार्थतैललिप्तानि विषकर्णयुतानि च ।
सप्ताहम् एवं कृत्वारिं स्थानाद् उच्चाटयेद् ध्रुवम् ॥ ३२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Anwendung, keine moderne Praxisempfehlung.

19.33

पक्षं देशान्तरगतं मासं सम्प्रापयेन् मृतिम् ।
तालपत्रं नराकारं कृत्वात्र स्थापयेद् असून् ॥ ३३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Anwendung, keine moderne Praxisempfehlung.

19.34

जपेद् अष्टसहस्रं तत् तीक्ष्णतैलविलेपितम् ।
तस्य खण्डानि पञ्चाशत् कृत्वा पितृवनेस्थिते ॥ ३४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Anwendung, keine moderne Praxisempfehlung.

19.35

उन्मत्ततरुसन्दीप्ते जुहुयाज् जातवेदसि ।
एवं प्रकुर्वंस् त्रिदिनं मारयेन् मोहयेद् अरिम् ॥ ३५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Anwendung, keine moderne Praxisempfehlung.

19.36

साध्यर्क्षतरुकाष्ठेन कृत्वा पुतलिकां शुभाम् ।
तस्याम् असून् प्रतिष्ठाप्य सहस्रं प्रजपेन् मनुम् ॥ ३६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Anwendung, keine moderne Praxisempfehlung.

19.37

चिताकाष्ठस्य कीलेन तां स्पृष्ट्वा पितृकानने ।
छिन्द्याद् अङ्गं शस्त्रेण तद् अङ्गं तस्य नश्यति ॥ ३७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Anwendung, keine moderne Praxisempfehlung.

19.38

वैरिमूत्रयुता मृत्स्ना तत्पादरजसा सह ।
कुलालमृद्युतां कृत्वा पुतलीं रचयेत् अथ ॥ ३८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Anwendung, keine moderne Praxisempfehlung.

19.39

तस्या हृदि पदे मूर्ध्नि नामकर्मान्वितं मनुम् ।
लिखेच् छ्मशानजाङ्गारैर् असून् संस्थापयेत् ततः ॥ ३९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Anwendung, keine moderne Praxisempfehlung.

19.40

जप्त्वा सहस्रं मन्त्रेण तीक्ष्णतैलविलेपितम् ।
शस्त्रेण शतधा कृत्वा जुहुयात् पितृभुवसोः ॥ ४० ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Anwendung, keine moderne Praxisempfehlung.

19.41

विभीतकाष्ठसन्दीप्ते यमाशावदनो निशि ।
शत्रोर् निधनतारायां कृत्वैवं मारयेद् अरिम् ॥ ४१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Anwendung, keine moderne Praxisempfehlung.

19.42

निधाय गोमयं भूमौ प्रकुर्यात् प्रतिमां रिपोः ।
तालपत्रे समालिख्य मनुं नाम्ना विदर्भितम् ॥ ४२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Anwendung, keine moderne Praxisempfehlung.

19.43

तत्पत्रं निक्षिपेत् अस्या हृदि तत्प्रतिमोपरि ।
मृज्जं वा राजतं कुम्भं गोमयोदकपूरितम् ॥ ४३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Anwendung, keine moderne Praxisempfehlung.

19.44

मनुं नामयुतं तालपत्रेणाढ्यं निधापयेत् ।
तदसून् स्थापयेत् कुम्भे त्रिसन्ध्यं प्रजपेन् मनुम् ॥ ४४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Anwendung, keine moderne Praxisempfehlung.

19.45

प्रत्यहं शतसङ्ख्याकं छाया यावद् भवेद् रिपोः ।
गोमयाम्भसि दृष्टायां तच्छायायां तु साधकः ॥ ४५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Anwendung, keine moderne Praxisempfehlung.

19.46

अधःस्थायाः प्रतिकृतेश् छिन्द्याद् अङ्गम् ईप्सितम् ।
शस्त्रेण तस्य नाशाय मृतये हृदयं गलम् ॥ ४६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Anwendung, keine moderne Praxisempfehlung.

19.47

प्रविद्धे कण्टकैर् मूर्ध्नि शिरोरोगो भवेद् रिपोः ।
आधयो हृदये विद्धे पदोः पादव्यथा भवेत् ॥ ४७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Anwendung, keine moderne Praxisempfehlung.

19.48

दारुणा कुक्कुटं कृत्वा तत्रास्य स्थापयेद् असून् ।
ते स्पृष्ट्वा पूर्ववद् ध्यात्वा जपेद् रविसहस्रकम् ॥ ४८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Anwendung, keine moderne Praxisempfehlung.

19.49

उपचारैः समभ्यर्च्य छादयेद् रक्तवाससा ।
रथे संस्थाप्य तं देवं दिक्षु योधान् निधापयेत् ॥ ४९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Anwendung, keine moderne Praxisempfehlung.

19.50

चतुरो वर्मसंवीतान् अश्वारूढान् उदायुधान् ।
तत्संयुतो रणे गच्छेज् जेतुं बलवतो रिपून् ॥ ५० ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Anwendung, keine moderne Praxisempfehlung.

19.51

वीराढ्यं कुक्कुटं दृष्ट्वा पलायन्ते रणेऽरयः ।
भीता दश दिशः सर्वे हर्यक्षं करिणो यथा ॥ ५१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Anwendung, keine moderne Praxisempfehlung.

19.52

ताम्रचूडस्य मन्त्रेण मोदकाद्य् अभिमन्त्रितम् ।
यस्मै ददाति भक्ष्याय स वशो मन्त्रिणो भवेत् ॥ ५२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Anwendung, keine moderne Praxisempfehlung.

19.53

अष्टोत्तरं शतं जप्त्वा रोचनाचन्दनादिभिः ।
विदध्यात् तिलकं भाले दर्शनाद् वशयेज् जनान् ॥ ५३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder aggressive Anwendung, keine moderne Praxisempfehlung.

Shastri und seine Verehrung

Die Quelle beschreibt eine reitende Gottheit und eine eigene Mantraüberlieferung.

19.54

अथ वक्ष्ये शास्तृमन्त्रम् उपासकसमृद्धिदम् ।
शास्तारं मृगयेत्य् उक्त्वा श्रान्तम् अश्वाग्निर् ऊयुतः ॥ ५४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Ein neuer Gottheitenabschnitt beginnt. Naukā erläutert Shastri als besondere Gestalt aus Shivas Gefolge; die Formel steht als vollständiger Vers im Kommentar.

19.55

ढं गणावृतम् इत्य् उक्त्वा पानीयार्थं वनं च दे ।
त्यशास्त्रे ते ततो रैवते नमो मन्त्र ईरितः ॥ ५५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā bietet śāstāraṃ mṛgayāśrāntam aśvārūḍhaṃ gaṇāvṛtam / pānīyārthaṃ vanad etya śāstre te raivate namaḥ. Der Druck der mittleren Verbindung ist unsicher. Die sichere Bildaussage nennt den von der Jagd Ermüdeten, auf einem Pferd, von seinem Gefolge umgeben, auf der Suche nach Wasser.

19.56

द्वात्रिंशद्वर्णोऽस्य ऋषी रैवतः परिकीर्तितः ।
पङ्क्तिश् छन्दो देवता तु महाशास्ताखिलेष्टदः ॥ ५६ ॥

19.57

पादैः सर्वेण पञ्चाङ्गं कृत्वात्मनि विभुं स्मरेत् ।
साध्यं स्वपाशेन निबध्य गाढं ।
निपातयन्तं खलु साधकस्य ।
पादाब्जयोर् दण्डधरं त्रिनेत्रं ।
भजेत शास्तारम् अभीष्टसिद्धये ॥ ५७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die nummerierte Einheit verbindet einen Anushtubh-Halbvers mit einem vierzeiligen Meditationsvers. Das innere Vergegenwärtigen steht hier neben einem ausdrücklich unterwerfenden Bild.

19.58

लक्षम् एकं जपेन् मन्त्रं दशांशं जुहुयात् तिलैः ।
शैवे पीठे यजेद् एनम् आदाव् अङ्गानि पूजयेत् ॥ ५८ ॥

19.59

दलेष्व् अष्टसु गोप्तारं पिङ्गलाक्षं ततः परम् ।
वीरसेनं शाम्भवं च त्रिनेत्रं शूलिनं तथा ॥ ५९ ॥

19.60

दक्षं च भीमरूपं च दिक्पालान् अस्त्रसंयुतान् ।
एवं सिद्धो मनुः सर्वम् अभीष्टं मन्त्रिणोऽर्पयेत् ॥ ६० ॥

19.61

मध्याह्नेऽञ्जलिना तस्मै जलं दत्त्वा जलार्थिने ।
गोप्त्रादिभ्यस् तद्गणेभ्यो दद्याद् अष्टौ जलाञ्जलीन् ॥ ६१ ॥

19.62

जलसन्तर्पितः शास्ता सगणोऽभीष्टदो भवेत् ।
निशि तस्मै बलिं दद्याद् गायत्र्या चाभिमन्त्रितम् ॥ ६२ ॥

19.63

तदग्रे प्रजपेन् मूलम् अष्टोत्तरशतं सुधीः ।
भूताधिपाय शब्दान्ते विद्महे पदम् ईरयेत् ॥ ६३ ॥

19.64

महादेवाय च ततो धीमहीति पदं वदेत् ।
तन् नः शास्ता प्रयो वर्णांश् चोदयाद् इति च कीर्तयेत् ॥ ६४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die aus der Wortanweisung erkennbare Formel lautet bhūtādhipāya vidmahe mahādevāya dhīmahi tan naḥ śāstā pracodayāt: „Wir erkennen den Herrn der Wesen; über den großen Gott meditieren wir. Möge Shastri uns anregen.“ Die Druckverbindung prayo ist auffällig.

19.65

गायत्र्य् एषोदिता शास्तुः सर्वाभीष्टप्रदा नृणाम् ।
अथ पार्थिवलिङ्गस्य विधानम् अभिधीयते ॥ ६५ ॥

Das irdene Shiva-Linga

Herstellung, Verehrung, Meditation und Abschluss bilden einen zusammenhängenden Ritus.

19.66

स्नातो नित्यं विधायादौ गत्वा शुद्धां भुवं सुधीः ।
उपरिष्ठम् अपकृत्य षडर्णेनाभिमन्त्रयेत् ॥ ६६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Anweisung betrifft die Aufnahme gereinigter Erde für das irdene Linga.

19.67

आकाशः पृथिवीशेषस्थितो बिन्दुसमन्वितः ।
पृथिवी तु चतुर्थ्यन्ता नमोऽन्तः स्यात् षडर्णकः ॥ ६७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā löst sie als hlāṃ pṛthivyai namaḥ auf: „Verehrung der Erde“, mit vorangestelltem Bija.

19.68

ततो मृदम् उपादाय कृत्वा निःशर्करां ततः ।
पात्रे निदध्यात् संशुद्धे प्रत्यहं पूजनाय ताम् ॥ ६८ ॥

19.69

सुदिने सद्गुरोर् मन्त्री गणेश्वरकुमारयोः ।
हराद्यांश् च मनून् सप्त गृह्णीयाद् आत्मसिद्धये ॥ ६९ ॥

19.70

अथार्चनं शुभे घस्रे आरभेतेष्टसिद्धये ।
कृतनित्यक्रियः शुद्धः प्रदायार्घ्यं विवस्वते ॥ ७० ॥

Erläuterung zur Stelle: Vivasvat ist die Sonne.

19.71

मृदम् आदाय तोयेन सुधया मन्त्रितेन च ।
आसिञ्च्य पिण्डये स्वेष्टमानां पात्रे निधापयेत् ॥ ७१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erklärt die Wasserbesprechung mit dem als Nektar verstandenen Bija vaṃ.

19.72

ततः कालम् अनुस्मृत्य कामनाम् अपि हृद्गताम् ।
लिङ्गानि पार्थिवानीह पूजयेऽमुकसङ्ख्यया ॥ ७२ ॥

19.73

सङ्कल्प्यैवं मृदः पिण्डाद् आदायाल्पां मृदं सुधीः ।
एकादशार्णमन्त्रेण कुर्याद् बालगणेश्वरम् ॥ ७३ ॥

19.74

मायागणेशभूबीजैर् आद्यन्तो गणपतिः पुटः ।
एकादशार्णमन्त्रोऽस्य स्मृतो बालगणेशितुः ॥ ७४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert hrīṃ gaṃ glauṃ gaṇapataye glauṃ gaṃ hrīṃ.

19.75

वराभयलसत्पाणिपद्मं बालगणेश्वरम् ।
निर्माय स्थापयेत् पीठे लिङ्गानि रचयेत् ततः ॥ ७५ ॥

19.76

हरमन्त्रेण गृह्णीयाद् अक्षमात्राधिकां मृदम् ।
महेश्वरस्य मन्त्रेण लिङ्गं कुर्यात् तया शुभम् ॥ ७६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erklärt akṣa als Vibhitaka-Frucht und die Formeln als oṃ namo harāya und oṃ namo maheśvarāya.

19.77

अङ्गुष्ठमानाद् अधिकं वितस्त्यवधि सुन्दरम् ।
पार्थिवं रचयेल् लिङ्गं न न्यूनं नाधिकं च तत् ॥ ७७ ॥

19.78

शूलपाणेस् तु मन्त्रेण लिङ्गं पीठे निधापयेत् ।
एवम् अन्यानि कुर्वीत यथासङ्कल्पम् आदरात् ॥ ७८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert oṃ namaḥ śūlapāṇaye.

19.79

अवशिष्टमृदा कुर्यात् कुमारं तस्य मन्त्रतः ।
स्थापयेल् लिङ्गपङ्क्त्यन्ते स्वमन्त्रेणार्चयेच् च तम् ॥ ७९ ॥

19.80

वाङ्वर्मकर्णबिन्द्वाढ्यश् चरमो मीनकेतनः ।
कुमाराय नमोऽन्तोऽयं गुहमन्त्रो दशाक्षरः ॥ ८० ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert die Bijas als aiṃ, kṣuṃ und klīṃ; Guha und Kumara sind Namen Skandas.

19.81

मन्त्रेणावाहयेद् एवं प्रतिलिङ्गं पिनाकिनः ।
ततो लिङ्गस्थितं ध्यायेत् सुप्रसन्नं महेश्वरम् ॥ ८१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert oṃ namaḥ pinākine.

Shiva im Kreis seiner Familie

Das Meditationsbild zeigt Shiva, Parvati, Ganesha und Guha in inniger Beziehung.

19.82

दक्षाङ्कस्थं गजपतिमुखं प्रामृशन् दक्षदोष्णा ।
वामोरुस्थागपतितनयाङ्कगं गुहं चापरेण ।
इष्टाभीतिप्रदकरयुगो धारयन् इन्दुकान्तिः ।
सोऽव्याद् अस्मांस् त्रिभुवननतो नीलकण्ठस् त्रिनेत्रः ॥ ८२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Das Meditationsbild zeigt Shiva als liebevollen Familienmittelpunkt mit Parvati, Ganesha und Skanda. Naukā bestätigt diese Zuordnung.

19.83

एवं ध्यात्वा पशुपतेर् मन्त्रेण स्नापयेच् छिवम् ।
शिवमन्त्रेण गन्धादीन् अर्पयेद् वसुरेतसे ॥ ८३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert oṃ namaḥ paśupataye und oṃ namaḥ śivāya.

19.84

प्रागादिवामावर्तेन दिक्ष्व् अष्टौ परिपूजयेत् ।
शर्वं भवं रुद्रम् उग्रं भीमं पशुपतिं तथा ॥ ८४ ॥

19.85

महादेवम् अथेशानं क्रमात् क्षित्यादिमूर्तिकान् ।
क्षित्यप्तेजोऽनिलाकाशयजमानेन्दुभास्कराः ॥ ८५ ॥

19.86

क्षित्यादयः स्युः शर्वाद्यास् तत इन्द्रादिकान् यजेत् ।
धूपदीपनैवेद्यानि नमस्कारप्रदक्षिणाः ॥ ८६ ॥

19.87

जपं च कृत्वा विसृजेन् महादेवस्य मन्त्रतः ।
तारनत्यादिका ङेन्ता हराद्या मनवो मया ॥ ८७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Satzfortsetzung steht in 88. Naukā erklärt oṃ namo mahādevāya.

19.88

प्रतिलिङ्गं यजेद् एवम् अखिलानि सहैव वा ।
पूजितौ निजमन्त्राभ्यां विसृजेद् गणराजगुहौ ॥ ८८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Übergang 87–88 ist im Grundtext sprachlich knapp. Ganaraja ist Ganesha, Guha Skanda; die sieben Formeln sind in Naukā zusammengefasst.

Verschiedene Meditationsbilder

Wissen, Eintracht und andere Anliegen werden unterschiedlichen göttlichen Gestalten zugeordnet.

19.89

धनपुत्रादिकामैस् तु शिवोऽर्च्यः प्रोक्तलक्षणः ।
विद्याकामैश् चिन्तनीयः परशुं हरिणं वरम् ॥ ८९ ॥

19.90

ज्ञानमुद्रां दधद् हस्तैर् वटमूलम् उपाश्रितः ।
पुंसोर् विरुद्धयोः सन्धौ कुर्याल् लिङ्गानि साधकः ॥ ९० ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā identifiziert die wissensvermittelnde Gestalt als Dakshinamurti. Die zweite Hälfte betrifft Eintracht zwischen Menschen; sie enthält keine astrologische Zeitregel. Fortsetzung in 91; die eheliche Eintracht wird eigens in 92 behandelt.

19.91

नदीतीरद्वयानीतमृदा तानि च पूजयेत् ।
तत्र ध्येयो हरिहरः शङ्खपद्माहिशूलभृत् ॥ ९१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Nadītīradvaya bedeutet „beide Flussufer“. Die Stelle gehört zum vorausgehenden Wunsch nach Eintracht.

19.92

इन्द्रनीलशरच्चन्द्रनिभो भूषणपुञ्जवान् ।
दम्पत्योर् अविरोधार्थम् अर्धनारीश्वरः स्मृतः ॥ ९२ ॥

19.93

पीयूषपूर्णकलशं दधत् पाशाङ्कुशाव् अपि ।
उच्चाटे मारणे द्वेषे ध्यातव्यः पुनर् ईदृशः ॥ ९३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers beschließt das friedliche Meditationsbild. Danach beginnt die historische aggressive Ritualgruppe.

19.94

कालीहस्ताम्बुजालम्बः शूलप्रोतद्विषच्चयः ।
मुण्डमालालसत्कण्ठो रववित्रासिताखिलः ॥ ९४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historisches furchterregendes Meditationsbild; keine Empfehlung, gegen andere gerichtete Vorstellungen zu kultivieren. Rava bezeichnet den Laut beziehungsweise Ruf.

19.95

इत्थं तु कामनाभेदाद् ध्यानभेदाः प्रकीर्तिताः ।
पूजयेत् कार्यवशतो लक्षावधि सहस्रतः ॥ ९५ ॥

Bhakti und die Früchte der Linga-Verehrung

Auch kindliches Spiel erscheint im Horizont der Gottesverehrung.

19.96

लक्षपार्थिवलिङ्गानां पूजनाद् भुवि मुक्तिभाक् ।
लक्षं तु गुडलिङ्गानां पूजनात् पार्थिवो भवेत् ॥ ९६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Traditionelle Fruchtverheißungen; Umfang und Materialien gehören zur Ritualgeschichte.

19.97

या नारी गुडलिङ्गानि सहस्रं पूजयेत् सती ।
भर्तुः सुखम् अखण्डं सा प्राप्यान्ते पार्वती भवेत् ॥ ९७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Vers formuliert die Verheißung innerhalb seines historischen Ehe- und Frauenbildes.

19.98

नवनीतस्य लिङ्गानि सम्पूज्येष्टम् अवाप्नुयात् ।
भस्मना गोमयस्यापि बालुकायास् तथा फलम् ॥ ९८ ॥

19.99

क्रीडन्ति पृथुका भूमौ कृत्वा लिङ्गं रजोमयम् ।
पूजयन्ति विनोदेन तेऽपि स्युः क्षितिनायकाः ॥ ९९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Überhöhung des kindlichen Spiels zeigt, wie weit der Text die Wirksamkeit der Gottesverehrung fasst; sie ist keine weltliche Erfolgsgarantie.

19.100

प्रातर् गोमयलिङ्गानि नित्यं यस् त्रीणि पूजयेत् ।
बृहतीबिल्वयोः पत्रैर् नैवेद्यं गुडम् अर्पयेत् ॥ १०० ॥

19.101

एवं मासत्रयं कुर्वन्न् अनल्पं लभते धनम् ।
एकादशैव लिङ्गानि गोमयोत्थानि यो यजेत् ॥ १०१ ॥

19.102

प्रातर् मध्याह्नयोः सायं निशीथे प्रतिवासरम् ।
स सर्वाः सम्पदो यायात् षण्मासाद् देवम् अर्चयन् ॥ १०२ ॥

19.103

एकादशं यजेन् नित्यं शालिपिष्टमयानि सः ।
लिङ्गानि मासमात्रेण सकल्मषचयं दहेत् ॥ १०३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Kalmaṣacaya bezeichnet eine Ansammlung von Verfehlungen oder Unreinheit.

19.104

स्फाटिकं पूजितं लिङ्गम् एनोनिकरनाशकम् ।
सर्वकामप्रदं पुंसाम् उदुम्बरसमुद्भवम् ॥ १०४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā versteht udumbarasamudbhava hier als kupfern; das Wort wird deshalb nicht stillschweigend als Holz einer Feigenbaumart übersetzt.

19.105

रेवाभवं सर्वसिद्धिप्रदं दुःखविनाशनम् ।
यथाकथञ्चिल्लिङ्गस्य पूजा नित्यं कृतेष्टदा ॥ १०५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Reva ist ein Name der Narmada. Der weite Ausdruck „auf welche Weise auch immer“ steht neben den ausführlichen Ritualregeln.

19.106

यो यजेत् पिचुमन्दोत्थैः पत्रैर् गोमयजं शिवम् ।
क्रुद्धं महेश्वरं ध्यायन् स पराजयते रिपून् ॥ १०६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische gegen Gegner gerichtete Anwendung, keine moderne Praxisempfehlung.

19.107

यो लिङ्गं पूजयेन् नित्यं शिवभक्तिपरायणः ।
मेरुतुल्योऽपि तस्याशु पापराशिर् लयं व्रजेत् ॥ १०७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die bildhafte Fruchtverheißung stellt Shiva-Bhakti in den Mittelpunkt; sie hebt ethische Verantwortung nicht auf.

19.108

दोग्ध्रीणां तु गवां लक्षं यो दद्याद् वेदपाठिने ।
पार्थिवं योऽर्चयेल् लिङ्गं तयोर् लिङ्गार्चको वरः ॥ १०८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Ein Lob der zugänglichen Gottesverehrung in der Sprache ritueller Verdienstvergleiche.

19.109

चतुर्दश्यां तथाष्टम्यां पौर्णमास्यां विधुक्षये ।
पयसा स्नापयेद् लिङ्गं धरादानफलं व्रजेत् ॥ १०९ ॥

Sich selbst Shiva darbringen

Der äußere Vollzug mündet ausdrücklich in Sammlung und Selbstdarbringung.

19.110

लिङ्गपूजां विधायाग्रे स्तोत्रं वा शतरुद्रियम् ।
प्रजपेत् तन्मना भूत्वा शिवे स्वं विनिवेदयेत् ॥ ११० ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert ausdrücklich svaṃ als den eigenen Atman beziehungsweise sich selbst. Äußere Verehrung mündet in Selbstdarbringung.

19.111

यत्सङ्ख्याकं यजेल् लिङ्गं तन्मितं होमम् आचरेत् ।
आज्यान्वितैस् तिलैर् अग्नौ घृतैर् वा पायसेन वा ॥ १११ ॥

Erläuterung zur Stelle: Agnau bedeutet „im Feuer“; es ist keine zusätzliche Speise in der Stoffliste.

19.112

शिवमन्त्रेण तस्यान्ते ब्राह्मणान् भोजयेच् छतम् ।
एवं कृते समस्तेष्टसिद्धिर् भवति निश्चितम् ॥ ११२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Traditionelle Ritualverheißung; Naukā nennt oṃ namaḥ śivāya.

Yama als Hüter der Ordnung

Der Herr des Todes erscheint als Richter, Ahnenherr und Schutzgottheit.

19.113

प्रणवाङ्कुशहृल्लेखापाशाः कम्भौतिकेन्दुमत् ।
वैवस्वताय धर्मान्ते राजावर्णः प्रभञ्जनः ॥ ११३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Beginn einer verschlüsselten Yama-Mantra-Angabe; die Bestandteile werden nicht eigenständig zu einem Mantra rekonstruiert.

19.114

भक्तानुग्रहवर्णान्ते कृते नम उदीरितः ।
चतुर्विंशति वर्णात्मा मन्त्रः शमनदैवतः ॥ ११४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Shamana bezeichnet hier Yama, den Herrn des Todes; Naukā bietet eine ausgeschriebene Formel.

19.115

त्रिनेत्रपञ्चबाणाद्रियुग्माणैर् अङ्गकं मनोः ।
विधाय सावधानेन मनसा चिन्तयेद् यमम् ॥ ११५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die verschlüsselte Zahlenfolge wird nach der unmittelbar folgenden Erklärung wiedergegeben.

19.116

पाथःसंयुतमेघसन्निभतनुः प्रद्योतनस्यात्मजो ।
नॄणां पुण्यकृतां शुभावहवपुः पापीयसां दुःखकृत् ।
श्रीमद्दक्षिणदिग्पतिर्महिषगोभूषाभरालङ्कृतो ।
ध्येयः संयमिनीपतिः पितृगणस्वामी यमो दण्डभृत् ॥ ११६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Yama erscheint als Hüter der südlichen Richtung und als Herr der Ahnen.

19.117

अभ्यस्तोऽयं सिद्धमन्त्रः सकलापद्विनाशनः ।
नरकप्राप्तिरोद्धा स्याद् रिपुभीतिनिवर्तकः ॥ ११७ ॥

Chitragupta, der Schreiber der Taten

Das Bild verbindet das Bewusstsein der eigenen Taten mit einer Gnadenverheißung.

19.118

प्रणवो हृद्विचित्राय धर्मान्ते लेखकाय च ।
यमवान्ते हिताधिकारिणे पदम् उच्चरेत् ॥ ११८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Beginn der verschlüsselten Chitragupta-Formel. Die eigentümliche Worttrennung wird als solche bewahrt.

19.119

क्षुधातन्त्री क्रियोत्कारी वह्नियार्धेशसंयुताः ।
यामिनीशयुता मूर्ध्नि जन्मसमृत् पदं ततः ॥ ११९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Bija-Kodierung und undeutliche Wortgestalt; Naukā erläutert die folgende Wortgruppe als janmasampatpralayam. Keine ungesicherte rezitierbare Formel wird daraus hergestellt.

19.120

प्रलयं कथय द्वन्द्वं स्वाहाष्टात्रिंशद् अक्षरः ।
मन्त्रोऽयं चित्रगुप्तस्य सर्वदुःखौघनाशनः ॥ १२० ॥

19.121

सप्तषण्नववस्वङ्गनेत्रार्णैर् मनुसम्भवैः ।
प्रविधाय षडङ्गानि चिन्तयेत् कर्मलेखकम् ॥ १२१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die komprimierte Zahlenfolge bezeichnet die Verteilung der Mantra-Silben beim Anga-Nyasa. Eine aus dieser Zählung neu zusammengesetzte Mantraformel wird hier nicht gebildet.

19.122

किरीटोज्ज्वलं वस्त्रभूषाभिरामं ।
चित्रासनासीनम् इन्दुप्रभास्यम् ।
नॄणां पापपुण्यानि पत्रे लिखन्तं ।
भजे चित्रगुप्तं सखायं यमस्य ॥ १२२ ॥

19.123

सिद्धमन्त्रम् इमं पुंसां जपतां चित्रगुप्तकः ।
प्रसन्नो गणयेत् पुण्यं नैव पापं कदाचन ॥ १२३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Traditionelle Gnadenverheißung; sie ist keine Erlaubnis zu schädigendem Handeln.

Asuri und ihre historische Ritualordnung

Die verschlüsselte Formel wird nicht frei rekonstruiert; schädigende Anwendungen werden nicht empfohlen.

19.124

वक्ष्याम्य् अथर्ववेदोक्ताम् आसुरीं विधिसंयुतम् ।
कटुके कटुकान्ते तु पत्रेऽन्तो सुभगे पदम् ॥ १२४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Atharvaveda-Zuordnung ist die Aussage des Werkes; damit ist keine Identität mit einem bestimmten Vers der heute geläufigen Samhita nachgewiesen.

19.125

अनन्तासुरिकरन्ते पदं स्याद् रक्तवाससे ।
अथर्वणस्य दुहिते केशवाधीभगीबली ॥ १२५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Fortsetzung der verschlüsselten Asuri-Formel; keine spekulative Auflösung.

19.126

अघोरकर्मशब्दान्ते कारिके अमुकस्य च ।
गतिं दहद्वयं कर्णः प्रविष्टस्य गुदं दह ॥ १२६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historisch aggressive Formel mit Platzhalter für eine Zielperson; nicht als heutige Praxis empfohlen.

19.127

दहसुप्तस्य तन्त्रीनो दहयुग्मं प्रबुद्ध च ।
भृगुः सवालीहृदयं दहद्वन्द्वं हनद्वयम् ॥ १२७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Fortsetzung der kodierten aggressiven Asuri-Formel; die Silben werden nicht spekulativ ergänzt.

19.128

पचयुग्मं तावदन्ते दहतावत् पचेति च ।
यावन् मे वशम् आयाति वर्मास्त्रे वह्निवल्लभा ॥ १२८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Formel zielt auf Unterwerfung einer anderen Person; keine Praxisempfehlung.

19.129

तारादिर् आसुरीमन्त्रो दशोत्तरशताक्षरः ।
अङ्गिरास् त्व् ऋषिश् छन्दो विराड् दुर्गासुरी मता ॥ १२९ ॥

19.130

देवता प्रणवो बीजं शक्तिः पावकनायिका ।
हृन् नवार्णैः शिरोऽष्टार्णैः शिखासप्ताक्षरैर् मता ॥ १३० ॥

19.131

वर्माष्टभिर् नेत्रम् ईशैर् अस्त्रं बाणरसाक्षरैः ।
हुं फट् स्वाहेति सर्वत्र पठेद् अङ्गेषु साधकः ॥ १३१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Zahlen elf und fünfundsechzig werden in Naukā ausdrücklich erläutert.

19.132

शरच्चन्द्रकान्तिर् वराभीतिशूलं ।
सृणिं हस्तपद्मैर् दधानाम्बुजस्था ।
विभूषावराढ्यादियज्ञोपवीता ।
मुदोऽथर्वपुत्री करोत्व् आसुरी नः ॥ १३२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Handattribute und die heilige Schnur werden im Kommentar erläutert.

19.133

अयुतं प्रजपेन् मन्त्रं जुहुयाद् दशांशतः ।
घृताक्तराजिकां वह्नौ ततः सिद्धो भवेन् मनुः ॥ १३३ ॥

19.134

पञ्चाङ्गाम् आसुरीं मन्त्री गृहीत्वा मन्त्रयेच् छतम् ।
तया धूपितम् आत्मानं यो जिघ्रेत् स वशो भवेत् ॥ १३४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder schädigende Anwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

19.135

मध्वक्ताम् आसुरीं हुत्वा सहस्रं वशयेज् जगत् ।
राजिकाप्रतिमां कृत्वा दक्षाङ्घ्रेर् मस्तकावधि ॥ १३५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder schädigende Anwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

19.136

अष्टोत्तरशतं खण्डान् जुहुयाद् असिना दितान् ।
नार्याः प्रतिकृतेर् वामपादाद् इच्छेदनं चरेत् ॥ १३६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder schädigende Anwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

19.137

एवं प्रकुर्यात् सप्ताहं राजीन्धनाचितेऽनले ।
स सपत्नोऽपि मृत्य्वन्तं दासो जायेत मन्त्रिणः ॥ १३७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder schädigende Anwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

19.138

स्त्रीलिङ्गाः प्रकर्तव्यो मन्त्रे नारी वशीकृतौ ।
कटुतैलान्वितां राजीं निम्बपत्रयुतां रिपोः ॥ १३८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder schädigende Anwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

19.139

नामयुक्तेन मनुना हुत्वा ज्वरिणं कुरुते रिपुम् ।
एवं राजीं सलवणां हुत्वा स्फोटो भवेद् अरेः ॥ १३९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder schädigende Anwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

19.140

अर्कदुग्धाक्ततद्धोमान् नेत्रे नाशयते रिपोः ।
पालाशेन्धनदीप्तेऽग्नौ सप्ताहं घृतसंयुताम् ॥ १४० ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder schädigende Anwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

19.141

साधको राजिकां हुत्वा ब्राह्मणं वशयेद् ध्रुवम् ।
क्षत्रियं तु गुडाभ्यक्तां वैश्यं दधियुतां च ताम् ॥ १४१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder schädigende Anwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

19.142

शूद्रं लवणसंयुक्तां हुत्वा तां साष्टकं शतम् ।
आसुरी समिधो हुत्वा मध्वक्ता लभते निधिम् ॥ १४२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder schädigende Anwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

19.143

तोयपूर्णे घटे मन्त्री राजिकापल्लवाञ्चिते ।
आवाह्य तां प्रपूज्य शतं मूलेन मन्त्रयेत् ॥ १४३ ॥

19.144

तेनाभिषिक्तं मनुजम् अलक्ष्मीर् आधयो रुजः ।
उपसर्गाः पलायन्ते परित्यज्यातिदूरतः ॥ १४४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Heilsverheißung, keine Aussage über medizinische Wirksamkeit.

19.145

आसुरी कुसुमं शीतं प्रियङ्गुनागकेसरः ।
मनःशिला च तगरम् एतत् सर्वं विचूर्णितम् ॥ १४५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder schädigende Anwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

19.146

शताभिमन्त्रितं साध्यमूर्ध्नि क्षिप्तं वशंवदम् ।
निम्बकाष्ठसमिद्धेऽग्नाव् आसुरीं सर्पिषान्विताम् ॥ १४६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder schädigende Anwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

19.147

अष्टोत्तरशतं हुत्वा सप्ताहं दक्षिणामुखः ।
विदध्याद् अचिराच् छत्रुं सूर्यसूनुगृहातिथिम् ॥ १४७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder schädigende Anwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

19.148

किं कुर्यान् नृपतिः क्रुद्धः किं कुर्यू रिपवोऽखिलाः ।
क्रुद्धः कालोऽपि किं कुर्याद् आसुरी चेद् उपासिता ॥ १४८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Rhetorischer Lobpreis der Schutzmacht der Göttin, keine Unverletzlichkeitsgarantie.

Abschluss der Mantradarlegung

Mahidhara bezeichnet seine Darstellung als Zusammenführung vieler Schriften.

19.149

ग्रन्थान् अनेकान् आलोक्य मन्त्रा गुप्तातमा मया ।
हिताय सुधियां ख्याता विस्तराद् उपरस्यते ॥ १४९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Im Grundtext ist die Verszahl fehlerhaft als 139 gedruckt; Naukā zählt korrekt 149. Die Formen guptātamā und uparasyate werden drucknah bewahrt.

Kolophon des Taraṅga 19

इति श्रीमन्महीधरविरचिते मन्त्रमहोदधौ ताम्रचूडकार्तवीर्यासुरीमन्त्रादिनिरूपणं नाम एकोनविंशस् तरङ्गः ॥ १९ ॥

Anmerkung zum Kolophon: Der Kolophon nennt Kartavirya, obwohl dessen umfangreiche Behandlung im siebzehnten Taraṅga steht; die überlieferte Kapitelbezeichnung wird nicht stillschweigend an den Inhalt angepasst. Der letzte Vers trägt im Grundtext irrtümlich 139 statt 149; Naukā bestätigt 149.

Textgrundlage dieses Taraṅga: Sanskrit-Grundtext der verwendeten Ausgabe, PDF-Seiten 641–672, gedruckte Seiten 589–620. Naukā und die Hindi-Erklärung bleiben vom Grundtext getrennt.

Taraṅga 20 – Yantras, Schriftkräfte und Svarnakarshana-Bhairava

Der zwanzigste Taraṅga behandelt die Zeichnung, Beschriftung, Verehrung und Anwendung von Yantras. Viele Diagramme gehören zu historischer Beeinflussungs- und Schutzmagie. Der Text verbindet ihre Wirksamkeit mit der Verehrung der Lautgöttin Matrika, der Bhutalipi und Svarnakarshana-Bhairavas; geometrische Form und Mantrapraxis werden gemeinsam gedacht.

Vorbereitung und Eignung eines Yantras

Traumzeichen, Sammlung und Verehrung bilden den historischen Rahmen.

20.1

अथ प्रवक्ष्ये यन्त्राणि गदितानि पुरारिणा ।
शुभे दिने समाराध्य स्वेष्टदेवं यतात्मवान् ॥ १ ॥

Erläuterung zur Stelle: Purari ist Shiva. Die Zuschreibung ist die traditionelle Aussage des Textes.

20.2

स्वप्यात् त्रिदिवसं भूमौ हविष्याशी जपे रतः ।
इदं मे लिखितं यन्त्रम् इष्टं तत् कीदृशं प्रभो ॥ २ ॥

20.3

इति पृष्ट्वा निजं देवं प्रत्यहं तं समर्चयेत् ।
तृतीये दिवसे रात्रौ स्वप्नं सम्प्राप्नुयान् नरः ॥ ३ ॥

20.4

सिद्धं साध्यं सुसिद्धं वा शत्रुभूतम् अथो इदम् ।
शत्रुयन्त्रं लिखेन् नैव तदा तद् इतरल् लिखेत् ॥ ४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Es handelt sich um traditionelle Eignungskategorien, nicht um eine heutige diagnostische Methode.

20.5

स्वप्नाभावेऽपि तद्धित्वा परं लिखेत् सुधीः ।
अथ सम्प्रोच्यते सर्वयन्त्रसाधारणक्रिया ॥ ५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Das gedruckte taddhitvā ist eine auffällige Verbindung; gemeint ist das Beiseitelassen des ungeeigneten Yantras.

Gemeinsame Grundregeln

Schriftträger, Lautanordnung, Gayatri und rituelle Belebung werden erläutert.

20.6

स्नातः शुद्धाम्बरधरः पुष्पचन्दनभूषितः ।
द्रव्यैः समुदितैर् उक्तस्थले यन्त्रं लिखेद् बुधः ॥ ६ ॥

20.7

षष्ठ्यन्तं साधकपदं मध्यबीजोपरि स्मृतम् ।
द्वितीयान्तं साध्यम् अधः पार्श्वयोः कुरुयुग्मकम् ॥ ७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā veranschaulicht dies mit einem Personennamen und iṣṭam, „das Gewünschte“.

20.8

वियद्भृग्वौसर्वबीजं मध्यभागाधो लिखेत् ।
ईशानादि चतुष्कोणे हंसः सोऽहम् अस्तु पुनः ॥ ८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers ist drucktechnisch auffällig. Naukā erklärt haṃsauṃ als Lebensbija des Yantras; dies ist Kommentarauslegung, keine frei ergänzte Grundtextformel.

20.9

नेत्रे श्रोत्रे पार्श्वयुग्मे दिक्पबीजानि दिक्षु च ।
यन्त्रगायत्रिकावर्णान् प्रतिकाष्ठं त्रयं त्रयम् ॥ ९ ॥

20.10

यन्त्रराजाय शब्दान्ते विद्महे वर तत्परम् ।
प्रदाय धीमहीत्यन्ते तन्नो यन्त्रः प्रचोदयात् ॥ १० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die zusammenhängende Yantra-Gayatri lautet nach dieser eindeutigen Wortfolge: yantrarājāya vidmahe varapradāya dhīmahi tanno yantraḥ pracodayāt. Ein zusätzliches oṃ steht hier nicht im Grundtext.

20.11

एषोक्ता यन्त्रगायत्री स्मृता सर्वेष्टसिद्धिदा ।
बहिः प्राणप्रतिष्ठाया मनुं सर्वत्र वेष्टयेत् ॥ ११ ॥

20.12

स्थलानुक्तौ भूर्जपत्रे क्षौमे वा ताडपत्रके ।
यन्त्रं विलिख्य गुटिकां बद्ध्वा सूत्रेण वेष्टयेत् ॥ १२ ॥

20.13

लाक्षयाच्छादितं स्वर्णे रूप्ये ताम्रेऽथवा क्षिपेत् ।
मध्यबीजेन सम्पूज्य देवं मातृकयापि वा ॥ १३ ॥

20.14

सज्जप्य हुत्वा सम्पातसिक्तं कृत्वा नियोजयेत् ।
मूर्ध्नि बाहौ गले वापि तत्तदिष्टार्थसिद्धये ॥ १४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erklärt Sampata hier als Besprengung mit dem beim Opfer verbleibenden Stoff.

Bhutalipi, die besondere Lautschrift

Der Grundtext verweist auf die Verehrung der Schriftkraft; Naukā führt die Lautliste aus.

20.15

यन्त्रसेवनसक्तेनोपास्या भूतलिपिः परा ।
ययोपासितया सर्वयन्त्रसिद्धिः प्रजायते ॥ १५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die ausführliche Lautliste und die Verse aus dem Sharadatilaka auf PDF 676–677 stehen in Naukā, nicht im Grundtext. Sie werden deshalb nicht als zusätzliche Mantramahodadhi-Verse eingefügt.

Historische Beeinflussungs-Yantras

Diese Anwendungen werden deutsch nichtanleitend erschlossen.

20.16

अथ वश्यकरं यन्त्रम् उच्यते क्षिप्रसिद्धिदम् ।
भस्मादिशोधिते कांस्यभाजनेऽष्टदलम् लिखेत् ॥ १६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.17

रोचनाकुङ्कुमाभ्यां लेखन्या जातिजातया ।
कर्णिकासाध्यनामाढ्यं वर्गयुक्ताष्टपत्रकम् ॥ १७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.18

तद् वेष्टयेत् स्वराढ्याष्टयुग्मपत्राम्बुजन्मना ।
तद् वेष्टयेत् त्रिभिर् वृत्तैः पूजयेत् सप्तवासरान् ॥ १८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.19

नृपादिपुरुषाः सर्वे योषितोऽपि वशा ध्रुवम् ।
मोहनाख्ये महायन्त्रे पूजिते स्युर् न संशयः ॥ १९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.20

भूर्जादौ लिखितं लोहवेष्टितं शिरसा धृतम् ।
नृपाणां दुष्टसत्त्वानां वशीकरणम् उत्तमम् ॥ २० ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.21

मायासम्पुटितां साध्याभिधाम् आदौ समालिखेत् ।
तस्या उपर्यधश् चापि मायाबीजचतुष्टयम् ॥ २१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.22

तद् वेष्टयेद् भूपुरेण रेखाद्वितयसंयुतम् ।
भूर्जपत्रे विलिखितं रोचनाशीतकुङ्कुमैः ॥ २२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.23

अनामारक्तसम्मिश्रैः पूजितं वशकृन् मतम् ।
कुमारीर्वाडवान्नारीः सम्भोज्य वितरेद् बलिम् ॥ २३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.24

रक्तपुष्पान्नपललैर् वशीकरणसिद्धये ।
सर्वस्वम् अपहर्तुं वा निर्बद्धुं वाञ्छतीश्वरे ॥ २४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.25

यन्त्रं बाहौ विधृत्येदं गच्छेद् भूमिपतिं नरः ।
क्रोधाक्रान्तमना भूपः शान्तकोपस् तम् अर्चयेत् ॥ २५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.26

बीजसम्पुटनामेदं यन्त्रम् उक्तं मनीषिभिः ।
दक्षिणोत्तरगं कुर्याद् रेखाद्वितययुग्मकम् ॥ २६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.27

तन्मध्ये विलिखेत् साध्यं तारपद्मालयापुटम् ।
रेखाग्रयोः स्थिते कोष्ठद्वये सर्गिणम् अन्तिमम् ॥ २७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.28

रेखाद्वयोपर्यधश् च कोष्ठानां त्रितयं लिखेत् ।
मध्यकोष्ठे ससर्गं क्षं श्रीं बीजं पार्श्वकोष्ठयोः ॥ २८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.29

एतद् रोचनया भूर्जे लिखित्वा वह्निना दहेत् ।
शरावसम्पुटस्थं तत् ततो भस्म समुद्धरेत् ॥ २९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.30

दुग्धेन सह पीतं तत् स्वामिवश्यकरं परम् ।
दिक्षु मायाचतुष्काढ्यं साध्यं षट्कोणमध्यतः ॥ ३० ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.31

कोणेषु कोणमध्येषु मायाबीजं समालिखेत् ।
रोचनाकुङ्कुमाभ्यां तु भूर्जपत्रे मनोहरे ॥ ३१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.32

तच् छरावस्थितं पूज्यं जपेन् मायां तदायतः ।
शरावान्तत् समादाय बद्ध्वा मूर्ध्नि मानवः ॥ ३२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.33

अग्नितोयादि दिव्येषु शुचिर्दाहादिवर्जितः ।
जयम् आप्नोति तत्रात्रो कर्ता तस्य प्रभावतः ।
दिव्यस्तम्भनसंज्ञं च यन्त्रम् उत्तमम् ईरितम् ॥ ३३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.34

मायाविसर्गिसार्णाभ्यां पुटितं नाम मध्यतः ॥ ३४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.35

दलेष्व् अष्टसु सर्गाढ्यौ सौमायापुटितौ लिखेत् ।
चतुरस्रेण तत्पद्मं वेष्टयेद् भूर्जपत्रके ॥ ३५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.36

रोचनाकुङ्कुमाभ्यां तु लिखित्वा तच् छरावयोः ।
प्रक्षिप्य पूजयेत् सप्तरात्रं मायां जपेन् नरः ॥ ३६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.37

राजमोहननामेदं यन्त्रं नृपरुषं हरेत् ।
क्रुद्धाजिघांसोर्नृपतेर् आत्मरक्षा विधित्सया ॥ ३७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

Mrityunjaya und Furchtlosigkeit

Der Schutzanspruch gehört zur religiösen Bildwelt des Werks.

20.38

वक्ष्ये मृत्युञ्जयं यन्त्रं पद्मम् अर्कदलं लिखेत् ।
कर्णिकायां चतुष्कोणे लिखेन् नामक्रियान्वितम् ॥ ३८ ॥

20.39

सप्तरेखात्मकं कार्यं तच् चतुष्कोणम् उत्तमम् ।
ईशानादि द्वादशदलेष्व् अक्लीबस्वरसंयुतान् ॥ ३९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die technisch „neutralen“ Vokale sind hier die vokalischen r- und l-Laute; die Anweisung ist keine moderne Kurzpraxis.

20.40

कर्णान् विलिख्य तत्पद्मं चतुरस्रेण वेष्टयेत् ।
चतुरस्रस्य कोणेषु त्रिशूलानि समालिखेत् ॥ ४० ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert Karna als La. Die Bild- und Lautordnung wird als historisches Ritual beschrieben.

20.41

भूर्जपत्रद्वये चैतद् यन्त्रं कृत्वा पृथक् पुनः ।
यन्त्रद्वयपुटं कृत्वा स्थापयेत् क्वाप्य् उदङ्मुखः ॥ ४१ ॥

20.42

तस्योपरि शिलां न्यस्य तत्स्थितो मातृकां जपेत् ।
एवं कृते साधकः स्याद् अत्रास्यो यमाद् अपि ।
सर्वरोगसमूहाच् च किं पुना राजमण्डलात् ॥ ४२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Traditionelle Schutzverheißung; keine Zusage medizinischer Wirksamkeit oder körperlicher Unverletzlichkeit.

Weitere Yantras für Streit und soziale Einflussnahme

Der Text spiegelt konkrete Ängste und Machtverhältnisse seiner Zeit.

20.43

लिखेच् चतुर्दलं पद्मं साध्याख्यायुतकर्णिकम् ॥ ४३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.44

रोचनाकुङ्कुमाभ्यां तु भूर्जे मायायुतच्छदम् ।
तद्यन्त्रं पयसि न्यस्य विवादं वादिना चरेत् ।
जयम् आप्नोति गदितं विवादविजयाभिधम् ॥ ४४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.45

धनिके याचति द्रव्यं दानाशक्ताव् अधमर्णके ॥ ४५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.46

धनिकस्य वशीकृत्यै यन्त्रं भूर्जदले लिखेत् ।
रोचनाकुङ्कुमाभ्यां तु षट्कोणं साध्यकर्णिकम् ॥ ४६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.47

कोणाग्रे कोणमध्येषु कामान् द्वादश संलिखेत् ।
तद् वृत्तेन च संवेष्ट्य मायया वेष्टयेद् बहिः ॥ ४७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.48

पुनर् वृत्तेन संवेष्ट्य पूजयेत् सप्तवासरान् ।
पठेत् सप्तशतीं नित्यम् अन्ते होमं शताधिकम् ॥ ४८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.49

कृत्वा सम्भोजयेत् कन्यां धरेद् यन्त्रं गले स्वके ।
एवं धनी वशम् इतो न याचति ददात्य् अपि ॥ ४९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.50

दुष्टा राजसमीपस्थाः पैशुन्यं कुर्वते यदा ।
तदा यन्त्रं प्रकुर्वीत दुष्टमोहनसंज्ञकम् ॥ ५० ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.51

लिखेद् अष्टदलं पद्मं भूर्जे चक्रीवतासृजा ।
कर्णिकागतं साध्याख्यं मायायुतककुद्दलम् ॥ ५१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.52

सर्गान्तभृगुयुक्कोणं वृत्तद्वितयवेष्टितम् ।
कृतासुःस्थापनं यन्त्रं सम्पूज्य पयसि क्षिपेत् ।
एकविंशतिरात्रेण दुष्टाः स्युर् वशवर्तिनः ॥ ५२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.53

चतुरस्रे विध्यनन्तागतं मायापुटं भृगुम् ॥ ५३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.54

लिखित्वा तस्य कोणेषु ककुप्स्व् अपि दलाष्टकम् ।
रोहरोधस्तम्भक्षोभान् दिग्दलेषु क्रमाल् लिखेत् ॥ ५४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.55

कोणेषु सर्गिचरमं भूर्जे रोचनयोत्तमे ।
शरावद्वयमध्यस्थं मध्ये साध्याभिधान्वितम् ॥ ५५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.56

पूजयेद् गन्धपुष्पाद्यैर् दिक्पतिभ्यो बलिं हरेत् ।
व्यवहारे विवादे च वशकृद् राजवेश्मनि ॥ ५६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.57

यन्त्रम् एतत् समाख्यातं जयदं मानवर्धनम् ।
यावज्जीवं वशीकर्तुं नरं यन्त्रं तथोच्यते ॥ ५७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.58

अनामासृग्गजमदरोचनालक्तकैर् लिखेत् ।
भूर्जे जातीयलेखन्या चतुरस्रं मनोहरम् ॥ ५८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.59

तत्राद्यपङ्क्तौ संलेख्य मायाबीजस्य सप्तकम् ।
द्वितीयायां सृणिमायाकामौ नामगसम्पुटम् ॥ ५९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.60

तृतीयायां सृणिपुटा मायया सम्पुटः स्मरः ।
लेख्यं पङ्क्तौ चतुर्थ्यां तु मायाबीजचतुष्टयम् ॥ ६० ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.61

चतुरस्राद् बहिर् दिक्षु दशबीजं गणेशितुः ।
विलेख्य दक्षिणां हित्वा कुर्याद् भूयोऽपि भूपुरम् ॥ ६१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.62

एतद् यन्त्रं गणपतेर् उदरान्तः प्रविन्यसेत् ।
विनिर्मितस्य सुक्षेत्रा दत्तया कृष्णया मृदा ॥ ६२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.63

पञ्चोपचारैर् नृपं सम्पूज्यामुं मनुं पठेत् ।
देवदेव गणाध्यक्ष सुरासुरनमस्कृत ॥ ६३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.64

देवदत्तं ममायत्तं यावज्जीवं कुरु प्रभो ।
हस्तमात्रे धरागर्ते तं विन्यस्य गणाधिपम् ।
सम्पूरयेन् मृदा गर्तम् एवं वश्यो भवेन् नरः ॥ ६४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.65

पद्मं चतुर्दलं कृत्वा साध्याख्यां नेत्रकर्णिकम् ।
तारो नम इमान् वर्णान् लिखेद् दलचतुष्टये ॥ ६५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.66

अजिते इत्य् अपि लिखेद् दक्षिणोत्तरपत्रयोः ।
भूर्जे गोरोचनाचन्द्रकेसरागुरुभिः पुनः ॥ ६६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.67

त्रिदिनं नियतो यन्त्रं सम्पूज्याह्नि चतुर्थके ।
एकं सम्भोज्य विप्रेन्द्रं यन्त्रं बाहौ विधारयेत् ॥ ६७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.68

हेमादिसंस्थितं भूपो वशकृद् दर्शनाद् अपि ।
चतुर्दलान्तर् विलिखेद् भृत्यनामक्रियान्वितम् ॥ ६८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.69

दलेषु मायाबीजानि भूर्जे रोचनया सुधीः ।
दध्नि क्षिप्ते तद्यन्त्रे भृत्य आज्ञाकरो भवेत् ॥ ६९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.70

चतुरस्रे लिखेत् साध्यनामार्णान् इरिजायुतान् ।
भूर्जे रोचनया मन्त्री दुष्टभूपवशीकृतौ ॥ ७० ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.71

शत्रुप्रतिकृतेर् यन्त्रं हृदये तत् प्रविन्यसेत् ।
कृत्वा सा राजिकापिष्टैः शत्रुपादरजोयुतैः ॥ ७१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.72

प्रतिमां पूजयित्वा तां चुल्लीपार्श्वं निखानयेत् ।
अजासृग्युक्तभक्तेन कृष्णभूते बलिं हरेत् ॥ ७२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.73

महाकालाय दिक्पेभ्योऽरुणपुष्पाज्यसंयुतम् ।
एवं कृते भवेद् वश्यो नृपो दुष्टोऽपि तत्क्षणात् ॥ ७३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

Lalita, Sundari und ehebezogene Wünsche

Glücksverheißungen stehen neben problematischen Ansprüchen auf Beherrschung anderer.

20.74

दौर्भाग्यशमनं भर्तृवशकृद् यन्त्रम् उच्यते ।
नारीणाम् ईप्सितप्राप्तिकरं सौभाग्यवर्धनम् ॥ ७४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.75

कुर्याद् अष्टदलं पद्मं चतुष्कोणाढ्यकर्णिकम् ।
चतुष्कोणे लिखेन् मायाबीजानां त्रितयं शुभम् ॥ ७५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.76

ततः स्वनाथनामार्णान् मायाबीजत्रयं पुनः ।
दिक्पत्रे त्रिर् गिरिसुतां विदिक्पत्रेष्व् अथैकशः ॥ ७६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.77

भूर्जे सितत्रयोदश्यां रोचनानाभिकुङ्कुमैः ।
विलिख्योत्तरदिक्पत्रो निरर्चयेत् सप्तवासरान् ॥ ७७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.78

तदन्ते भोजयेत् सप्त पतिपुत्रान्विताः स्त्रियः ।
ललिताप्रीतये पश्चाद् यन्त्रं धातुगतं धृतम् ॥ ७८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.79

रूपसौभाग्यसम्पत्तिकरं प्रियवशंवदम् ।
सम्प्रोक्तं ललितायन्त्रं कामिनीनाम् अभीष्टदम् ॥ ७९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.80

गोरोचनाकुङ्कुमाभ्यां भूर्जेऽष्टदलम् आलिखेत् ।
साकारपुटितं नाम कर्णिकायां दलेष्व् इरिजा ॥ ८० ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.81

दिनद्वयं निशां स्थित्वा भोजयित्वाङ्गनात्रयम् ।
कण्ठे धृतं भर्तृवश्यकारकं यन्त्रम् उत्तमम् ॥ ८१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.82

भृग्वाकाशविधिक्ष्माखवह्नीन् शान्तीन्दुभूषितान् ।
लिखेद् अष्टारपद्मस्य कर्णिकायां दलेष्व् अपि ॥ ८२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Kodierte Bija-Angabe zum Sundari-Yantra; die Auflösung steht in Naukā, nicht zusätzlich im Grundtext.

20.83

गोरोचनाचन्दनाभ्यां भूर्जेऽभ्यर्च्य दिनत्रयम् ।
धृतं हेमगतं कण्ठे नार्या बाहौ नरेण वा ॥ ८३ ॥

20.84

सौभाग्यदं बीजयन्त्रं प्रोक्तं दौर्भाग्यनाशनम् ।
चतुर्दलं लिखेद् भूर्जे स्वासृग्युक्तचन्दनैः ॥ ८४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers beschließt das Sundari-Yantra, der zweite beginnt eine historisch manipulative Anwendung.

20.85

कर्णिकायां साध्यनाम क्रोधबीजं दलेष्व् अपि ।
तद्यन्त्रं पूजयित्वाज्ये क्षिप्तम् आकृष्टिकृद् भवेत् ॥ ८५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Beeinflussungsanwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.86

षट्कोणे विलिखेन् नाम वाङ्मनोभवमध्यतः ।
कोणेषु भृगुर् औसर्गी भूर्जे रोचनयाङ्कितम् ॥ ८६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder schädigende Anwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.87

पूजितं त्रिपुरायन्त्रं घृतान्तर् विनिवेशितम् ।
इष्टस्याकर्षणं तेन भवेत् सप्ताहमध्यतः ॥ ८७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder schädigende Anwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.88

हरिद्रया लिखेद् अष्टदलं वह्न्यस्त्रकर्णिकम् ।
शिलायां मध्यतो नाम भूबीजं दलमध्यतः ॥ ८८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder schädigende Anwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.89

तद् अभ्यर्च्य पिधायाथ शिलया निखनेत् क्षितौ ।
वादे विवादे जायेत प्रतिवादास्य मुद्रणम् ॥ ८९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder schädigende Anwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

Schutz vor Feuerfurcht

Die rituelle Schutzvorstellung ersetzt keine tatsächlichen Schutzmaßnahmen.

20.90

वृत्ते नाम समालिख्य क्रियाकर्मसमन्वितम् ।
दिक्षु वृत्ताद् बहिर् लेख्यं वकाराणां चतुष्टयम् ॥ ९० ॥

Erläuterung zur Stelle: Beginn des traditionell gegen Feuerfurcht gerichteten Yantras.

20.91

वेष्टितं चतुरस्रेण यन्त्रम् एतत् सुसाधितम् ।
गोरोचनाचन्दनाभ्यां भूर्जे लिखितम् उत्तमम् ॥ ९१ ॥

20.92

एतद् यन्त्रं वृतं लोहत्रयेण भुजया धृतम् ।
निवर्तयेद् अग्निभयं सदनेऽपि च संस्थितौ ॥ ९२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Traditionelle Schutzvorstellung; kein Ersatz für tatsächlichen Brandschutz.

Entzweiung, Tötungsritual und Vertreibung

Die schädigenden Anwendungen sind historische Dokumente, keine Praxisanleitung für Yoga-Aspiranten.

20.93

मायापुटितम् अङ्कारं नामकर्मयुतं लिखेत् ।
चतुर्दलेऽब्जे लेखन्या वायसच्छदजातया ॥ ९३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder schädigende Anwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.94

दलेष्व् अपि तथा लेख्यं विरोधिक्षतजेन तत् ।
निशि सम्पूज्य तद्यन्त्रम् ओदनं विनिवेदयेत् ॥ ९४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder schädigende Anwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.95

अजारुधिरसंयुक्तं नारीम् एकां च भोजयेत् ।
ततः श्मशाने शर्वस्य गेहे वा शून्यमन्दिरे ॥ ९५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder schädigende Anwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.96

निखातं तद् द्विषोर् द्वेषं जनयेद् अचिराद् ध्रुवम् ।
विद्वेषणम् इदं यन्त्रम् अथो मारणम् उच्यते ॥ ९६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder schädigende Anwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.97

लिखेद् अष्टदले पद्मे नामवर्मास्त्रसम्पुटम् ।
दिग्दलेष्व् अथ वर्मैव विदिग्दलगम् अस्त्रकम् ॥ ९७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers steht auf PDF 696, der zweite auf 697. Historischer Schädigungsritus, keine heutige Praxisempfehlung.

20.98

वृत्तेन पद्मं संवेष्ट्य वर्मणा वेष्टयेच् च तत् ।
श्मशानाङ्गारमेषासृग्विषैः काकच्छदोत्थया ॥ ९८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder schädigende Anwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.99

लेखन्या लिखितं यन्त्रं कपालनरसम्भवे ।
सञ्छाद्य भस्मना तस्योपरि प्रज्वालयेद् वसुम् ॥ ९९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder schädigende Anwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.100

प्रत्यहं प्रदहेत् स्तोकं स्तोकं विंशतिदिनावधि ।
विंशेऽह्न्य् अखिलं दग्धं शत्रोर्लोकान्तरप्रदम् ॥ १०० ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder schädigende Anwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.101

चतुर्दले लिखेन् नामदलां सर्गिमारुतम् ।
उलूककाकरक्तेन भूर्जे भूतदिने निशि ॥ १०१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder schädigende Anwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.102

रक्तवस्त्रधरो रक्तपुष्पमाल्यानुलेपनः ।
लिखित्वा पूजयेद् यन्त्रं रक्तैः पुष्पैश् च चन्दनैः ॥ १०२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder schädigende Anwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.103

कुमारीं भोजयेन् नित्यं दद्यात् तस्यै च दक्षिणाम् ।
एवं विंशतिधरात्रं विधाय चरमे दिने ॥ १०३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder schädigende Anwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

20.104

यन्त्रं तत् खण्डशः कृत्वा क्षिपेद् उच्छिष्टओदने ।
दत्ते तस्मिन् वायसेभ्य उच्चाटो जायते रिपोः ॥ १०४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische manipulative oder schädigende Anwendung, keine heutige Praxisempfehlung.

Shantikara und weitere Schutzdiagramme

Die Lautordnung wird als Mittel der Befriedung verstanden.

20.105

रोचनामृगकर्पूरकुङ्कुमैः शोभने दिने ।
भूर्जे प्रविलिखेद् यन्त्रं लेखन्या जातिजातया ॥ १०५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Beginn des Shantikara-Yantras; Beschreibung einer historischen Ritualform.

20.106

प्राक्प्रत्यग् दक्षिणोदक् च कुर्याद् रेखाष्टकं समम् ।
एकोनपञ्चाशज् जायन्ते कोष्ठकास् ततः ॥ १०६ ॥

20.107

दिग्गतान्तिमपङ्क्तिस्थांश् चतुर्विंशतिवर्णकान् ।
अकारादि जकारान्तांल् लिखेच् चन्द्रसमन्वितान् ॥ १०७ ॥

20.108

तदन्तर्गतिपङ्क्तिस्थाञ् झादिभान्तांश् च षोडश ।
तदन्तःस्थान् मादि सान्तान् हकारं शिष्टकोष्ठके ॥ १०८ ॥

20.109

रेखाग्रेषु त्रिशूलानि कुर्वीत रदसङ्ख्यया ।
उपर्यधःस्त्रिशूलान्तर् हृल्लेखासप्तकं लिखेत् ॥ १०९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Rada, „Zähne“, bezeichnet in der Zahlensymbolik zweiunddreißig.

20.110

एवं विलिख्य तद्यन्त्रं पूजयेद् दिवसत्रयम् ।
चण्डीपाठकरो विप्रभोजको भूमिशायकः ॥ ११० ॥

20.111

ततो लोहत्रयाविष्टं धारयेद् दोष्णि वा गले ।
उपसर्गाः कलिः कृत्याः शमं यान्ति विधारणात् ॥ १११ ॥

Erläuterung zur Stelle: Traditionelle Shanti-Verheißung; der Text beschreibt eine rituelle Schutzvorstellung.

20.112

पूर्वोक्तविधिना कुर्यात् पद्मम् अष्टदलान्वितम् ।
मध्ये नाम्नायुतं सर्गी भृगुर् अप्य् अष्टदलेष्व् अपि ॥ ११२ ॥

20.113

पूर्ववत् पूजितं चैतद् बद्धं कण्ठे भुजे शिरोः ।
शाकिनीभूतवेतालग्रहान् सद्यो निवर्तयेत् ॥ ११३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die genannten Wesen gehören zur historischen religiösen Deutung von Bedrängnissen; der Vers stellt keine medizinische Diagnose dar.

20.114

धत्तूररसतो लेख्यं पितृकान्तारवाससि ।
कृष्णे वसुतिथौ भूते पुटितं भूपुरद्वयम् ॥ ११४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historisches Jvarahara-Ritual gegen Fieber. Die verwendete Pflanze und der Ritualstoff sind keine Heilmittelempfehlung.

20.115

कोणान्तराले कोणेषु रेफषोडशकं लिखेत् ।
दिक्षु रेफचतुष्कोणयुतं नामापि मध्यतः ॥ ११५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die syntaktische Verbindung rephacatuṣkoṇayutam ist knapp; die Zeichnung der Druckausgabe erläutert die Anordnung.

20.116

पूजितं तत् पितृवने निखातं ज्वरशान्तिकृत् ।
भूर्जे सुगन्धैर् विलिखेत् पद्मम् अष्टदलान्वितम् ॥ ११६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der zweite Halbvers beginnt das Sarpabhayahara-Yantra gegen Schlangenfurcht.

20.117

नामान्वितं कर्णिकायां दलेष्व् अजपया युतम् ।
पूजितं विधृतं बाहौ सर्पभीतिनिवारकम् ॥ ११७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā nennt haṃsa. Eine spirituelle Schutzvorstellung ist keine Zusage von Schutz vor Schlangenbissen.

Befreiung aus Gefangenschaft

Bandhamoksha meint hier eine konkrete äußere Befreiung.

20.118

रोचनाहिमकर्पूरकुङ्कुमैः पद्मम् आलिखेत् ।
षोडशारं स्वरैर् युक्तं दलं मायाढ्यकर्णिकम् ॥ ११८ ॥

20.119

तस्योपरिष्टाद् द्वात्रिंशद्दलं व्यञ्जनयुग्दलम् ।
पद्मं दिग्विदिशाहक्षयुतं क्ष्मापुरवेष्टितम् ॥ ११९ ॥

20.120

एतद् यन्त्रं कांस्यपात्रे लिखितं सप्तवासरान् ।
पूजितं भूर्जलिखितं धृतं वा बन्धमोक्षकृत् ॥ १२० ॥

Erläuterung zur Stelle: Bandhamoksha bezeichnet hier die Befreiung aus äußerer Haft, nicht automatisch die metaphysische Befreiung Moksha.

Matrika und Bhairava als Grundlage

Yantra-Praxis bleibt mit der Verehrung göttlicher Lautkräfte verbunden.

20.121

पूर्वोक्ताखिलयन्त्राणां सिद्धिकामेन मन्त्रिणा ।
उपास्या मातृकादेवी यद्वा भूतलिपिः परा ॥ १२१ ॥

20.122

यद्वोपास्ये लेखकाले स्वर्णाकर्षणभैरवः ।
प्रणवो वाग्भवं कामशक्ती दीर्घत्रयान्विते ॥ १२२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Mitten im nummerierten Vers beginnt die verschlüsselte Mantradarlegung.

20.123

सर्गी भृगुर् भया सेन्दुर् आपदुद्धारणाय च ।
अजामलान्ते बद्धाय ङेन्तो लोकेश्वरस् तथा ॥ १२३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Druckform ajāmala wird bewahrt; sie ist nicht stillschweigend durch eine bekannte andere Formel ersetzt.

20.124

स्वर्णाकर्षणभैरान्ते दीर्घो बालः प्रभञ्जनः ।
मम दारिद्र्यविद्वेषणायान्ते प्रणवो रमा ॥ १२४ ॥

20.125

ङेन्तो महाभैरवान्ते हृदयं कीर्तितो मनुः ।
अष्टपञ्चाशद्वर्णाढ्यो मुनिर् अस्य चतुर्मुखः ॥ १२५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Viergesichtige ist Brahma. Die ausführlich ausgeschriebene Formel steht in Naukā.

20.126

पङ्क्तिश् छन्दो देवतोक्ता स्वर्णाकर्षणभैरवः ।
नन्दाष्टार्कानवाशादिवर्णैः षङ्मनोः स्मृतम् ॥ १२६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Zahlenkodierung im zweiten Halbvers ist drucktechnisch auffällig; Naukā erläutert Nanda als neun und Asha als zehn.

Meditation über Svarnakarshana-Bhairava

Der goldfarbene Bhairava erscheint mit der Göttin; der Abschluss verbindet Dhyana, Japa, Homa und Yantra.

20.127

अथवा कामशक्तिभ्यां दीर्घषट्काभ्यां षडङ्गकम् ।
पारिजातद्रुकान्तारे स्थिते माणिक्यमण्डपे ।
सिंहासनगतं ध्यायेद् भैरवं स्वर्णदायिनम् ॥ १२७ ॥

20.128

गाङ्गेयपात्रं डमरुं त्रिशूलं ।
वरं करैः सन्दधतं त्रिनेत्रम् ।
देव्या युतं तप्तसुवर्णवर्णं ।
स्वर्णाकृषं भैरवम् आश्रयामः ॥ १२८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der verkürzte Name svarṇākṛṣa wird drucknah bewahrt. Naukā erklärt gāṅgeyapātra als Goldgefäß.

20.129

लक्षं जपेद् दशांशेन पायसैर् जुहुयात् सुधीः ।
शैवे पीठे यजेद् देवम् अङ्गदिक्पालहेतिभिः ॥ १२९ ॥

20.130

सिद्धं मनुं जपेन् नित्यं त्रिशतीं मण्डलावधि ।
दारिद्र्यं दूरम् उत्क्षिप्य जायते धनदोपमम् ॥ १३० ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā versteht Mandala hier als neunundvierzig Tage. Dhanada ist Kubera. Traditionelle Wohlstandsverheißung, keine materielle Erfolgsgarantie.

20.131

जपादिभिर् मनौ सिद्धे यन्त्रेभ्यः सिद्धिम् आप्नुयात् ।
सुवर्णम् एधते गेहे नैवारेः स्यात् पराभवः ॥ १३१ ॥

Kolophon des Taraṅga 20

इति श्रीमन्महीधरविरचिते मन्त्रमहोदधौ यन्त्रमन्त्रादिनिरूपणं नाम विंशस् तरङ्गः ॥ २० ॥

Anmerkung zum Kolophon: Die Nummerierung enthält mehrere Halbverse und Verse mit zusätzlichen Halbversen. Der erste Halbvers von 97 steht auf PDF 696, der zweite auf 697. PDF 677 und 705 enthalten Erläuterungen; die dortigen Lautlisten und Zeichnungen sind keine zusätzlichen nummerierten Grundtextverse. Die Ausgabe erfasst den Wortlaut der Yantra-Anweisungen, nicht sämtliche Abbildungen der kommentierten Druckausgabe.

Textgrundlage dieses Taraṅga: Sanskrit-Grundtext der verwendeten Ausgabe, PDF-Seiten 673–706, gedruckte Seiten 621–654. Naukā und die Hindi-Erklärung bleiben vom Grundtext getrennt.

Taraṅga 21 – Tägliche Vorbereitung, Nyasa und innere Verehrung

Video laden

YouTube

YouTube sammelt möglicherweise persönliche Daten. Datenschutzrichtlinie

Fortfahren Ausblenden

„Japa – der Weg zu Gott“: ein Yoga-Vidya-Vortrag zur Vertiefung der eigenen Mantra-Praxis.

Der einundzwanzigste Taraṅga führt vom Erwachen zur inneren Puja. Guru-Gedenken, die Einheit von Guru, Gottheit und Selbst, äußere und innere Reinigung, die Verehrung des Eingangs und die Körperweihung bereiten die Vergegenwärtigung der Gottheit im eigenen Körper vor. Die reich entfaltete Ritualordnung mündet in stilles Verweilen, Japa und die Darbringung des Japa.

Den Tag bewusst beginnen

Äußere Vorbereitung und innere Ausrichtung gehören von Anfang an zusammen.

21.1

नित्यपूजाविधिं सर्वदेवसाधारणं ब्रुवे ।
ब्राह्मे मुहूर्ते उत्थाय कृत्वा शौचादिकं सुधीः ॥ १ ॥

21.2

परिधायाम्बरं शुद्धं मन्त्रस्नानं विधाय च ।
प्रविश्य देवतागारं कुर्यात् सम्मार्जनादिकम् ॥ २ ॥

21.3

मङ्गलारातिकं कृत्वा निर्माल्यम् अपसारयेत् ।
दद्यात् पुष्पाञ्जलिं दन्तधावनाचमने अपि ॥ ३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Zahnreinigung und Mundspülen werden hier der als lebendige Gegenwart verehrten Gottheit dargeboten.

Guru, Gottheit und Selbst

Die Verehrung wird ausdrücklich mit dem Bewusstsein der Einheit verbunden.

21.4

नमस्कृत्यासने शुद्धे उपविश्य गुरुं स्मरेत् ।
शिरःस्थशुक्लपद्मस्थं प्रसन्नं द्विभुजाक्षिकम् ॥ ४ ॥

21.5

अहं ब्रह्मास्मि सद्रूपं नित्यमुक्तं न शोकभाक् ।
गुरुदेवात्मनाम् इत्थम् ऐक्यं स्मृत्वार्चयेत् तम् ॥ ५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Einheitsaussage ist ausdrücklich Textinhalt; sie ist keine nachträgliche moderne Deutung.

Ein Gebet für den ganzen Tag

Das weltliche Leben selbst wird in die Hingabe aufgenommen.

21.6

त्रैलोक्यचैतन्यमयादिदेव श्रीनाथविष्णो भवदाज्ञयैव ।
प्रातः समुत्थाय तवप्रियार्थं संसारयात्राम् अनुवर्तयिष्ये ॥ ६ ॥

21.7

जानामि धर्मं न च मे प्रवृत्तिर् जानाम्य् अधर्मं न च मे निवृत्तिः ।
केनापि देवेन हृदिस्थितेन यथा नियुक्तो ऽस्मि तथा करोमि ॥ ७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Das Gebet benennt die Spannung zwischen Einsicht und Handeln. Es wird hier als Bitte im Rahmen der täglichen Verehrung verwendet, nicht als Aufhebung persönlicher Verantwortung.

21.8

एतच्छ्लोकद्वयेनेष्टदेवतां प्रार्थयेद् बुधः ।
श्रीनाथविष्णो स्थाने तु कार्य ऊहो ऽन्यदैवतः ॥ ८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā nennt für Shiva „Vishvesha Shambhu“ und für die Göttin „Bhavani Durga“. Die Erlaubnis betrifft dieses Gebet, nicht beliebige Veränderungen von Bija-Mantras.

21.9

देवतागुणनामादि स्मरन् स्नातुम् अथो व्रजेत् ।
स्नानम् आन्तरबाह्याख्यं द्विविधं कथितं बुधैः ॥ ९ ॥

Inneres und äußeres Bad

Die Licht- und Wasservisualisation begleitet die rituelle Reinigung.

21.10

कोटिसूर्यप्रतीकाशं निजभूषायुधैर् युतम् ।
शिरःस्थं संस्मरेद् देवं तत्पादोदकधारया ॥ १० ॥

21.11

विशन्त्या ब्रह्मरन्ध्रेण निजं देहं विशुद्धया ।
प्रक्षाल्यान्तर्गतं पापं विरजो जायते नरः ॥ ११ ॥

21.12

एवं कृत्वान्तरं स्नानं स्नायाद् वेदोक्तमार्गतः ।
अघमर्षणसूक्तं च स्मरेद् अन्तर्जले सुधीः ॥ १२ ॥

21.13

मन्त्रस्नानं ततः कुर्यात् तत्प्रकारोऽधुनोच्यते ।
प्राणान् आयम्य मूलेन कृत्वा न्यासं षडङ्गकम् ॥ १३ ॥

21.14

आदित्यमण्डलात् तीर्थान्य् आह्वयेत् सृणिमुद्रया ।
मन्त्रत्रयेणाम्बुमध्ये विलिखेत् तन्मनुत्रयम् ॥ १४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā identifiziert die Srini-Mudra als Ankusha-Mudra.

Die heiligen Wasser anrufen

Ganga und weitere Flüsse erscheinen als lebendige heilige Gegenwart.

21.15

ब्रह्माण्डोदरतीर्थानि करैः स्पृष्टानि ते रवे ।
तेन सत्येन मे देव तीर्थं देहि दिवाकर ॥ १५ ॥

21.16

गङ्गे च यमुने चैव गोदावरि सरस्वति ।
नर्मदे सिन्धुकावेरि जलेऽस्मिन् सन्निधिं कुरु ॥ १६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Ein ausdrücklich ausgeschriebenes Anrufungsgebet an die heiligen Flüsse.

21.17

आवाहयामि त्वां देवि स्नानार्थम् इह सुन्दरि ।
एहि गङ्गे नमस् तुभ्यं सर्वतीर्थसमन्विते ॥ १७ ॥

21.18

ततो वम् इति बीजेन योजयेत् तानि तज्जले ।
अग्न्यर्केन्दुमण्डलानि तत्र सञ्चिन्तयेद् बुधः ॥ १८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Vergegenwärtigt werden die drei Lichtbereiche von Feuer, Sonne und Mond.

21.19

मन्त्रयेत् तेन मन्त्रेण रविवारं ततो जलम् ।
कवचेनावगुण्ठ्याथ रक्षेद् अस्त्रेण तत् पुनः ॥ १९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Ravi bezeichnet hier die Zahl zwölf, nicht den Sonntag. Naukā erläutert Kavacha als huṃ und Astra als phaṭ.

21.20

मूलमन्त्रेणेशवारम् अभिमन्त्र्य नमेन् जलम् ।
मन्त्रेण वक्ष्यमाणेन देवतां मनसि स्मरन् ॥ २० ॥

Erläuterung zur Stelle: Isha steht hier für elf; Naukā erläutert die Zahl ausdrücklich.

21.21

आधारः सर्वभूतानां विष्णोर् अतुलतेजसः ।
तद्रूपाश् च ततो जाता आपस् ताः प्रणमाम्य् अहम् ॥ २१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers ist grammatisch knapp und enthält den Genitiv viṣṇoḥ. Die Übersetzung ergänzt den im Zusammenhang vorausgesetzten Satzbezug.

21.22

मज्जेज् जले स्मरंस् तत्र मूलं वै देवतां तथा ।
उन्मज्ज्य सिञ्चेत् कं सप्तकृत्वः कलशमुद्रया ॥ २२ ॥

21.23

मूलेनाथ चतुर्मन्त्रैर् अभिषिञ्चेन् निजां तनुम् ।
लिख्यन्ते तेऽथ चत्वारो मन्त्राः शङ्करभाषिताः ॥ २३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Zuschreibung an Shankara ist die traditionelle Aussage des Textes.

21.24

सिसृक्षोर् निखिलं विश्वं मुहुः शुक्रं प्रजापतेः ।
मातरः सर्वभूतानाम् आपो देव्यः पुनन्तु माम् ॥ २४ ॥

21.25

अलक्ष्मीं मलरूपां यां सर्वभूतेषु संस्थिताम् ।
क्षालयन्ति निजस्पर्शाद् आपो देव्यः पुनन्तु माम् ॥ २५ ॥

21.26

यन् मे केशेषु दौर्भाग्यं सीमन्ते यच् च मूर्धनि ।
ललाटे कर्णयोर् अक्ष्णोर् आपस् तद् घ्नन्तु वो नमः ॥ २६ ॥

21.27

आयुर् आरोग्यम् ऐश्वर्यम् अरिपक्षक्षयः सुखम् ।
सन्तोषः क्षान्तिर् आस्तिक्यं विद्या भवतु वो नमः ॥ २७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Das Gebet verbindet persönliche und geistige Güter mit dem historisch üblichen Wunsch nach Überwindung von Gegnern.

21.28

विप्रपादोदकं पीत्वा शालग्रामशिलाजलम् ।
शङ्खेन त्रिः परिभ्राम्य प्रक्षिपेन् निजमस्तके ॥ २८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historischer Umgang mit rituellem Wasser, keine hygienische oder gesundheitliche Empfehlung.

21.29

ततो देवान् मनुष्यांश् च सङ्क्षेपात् तर्पयेत् पितॄन् ।
वस्त्रं सम्पीड्य सङ्क्षाल्य सक्थिनी वाससी धरेत् ॥ २९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Verbindung sakthinī ist im Druck auffällig; Naukā erläutert sie mit ūrū, „Oberschenkel“. Die Kleidervorschrift ist daher in ihrem genauen Wortbezug nicht völlig eindeutig.

Anpassung an die eigenen Möglichkeiten

Der Text berücksichtigt das Fehlen eines heiligen Badeortes und körperliches Unvermögen.

21.30

तीर्थाभावात् स्वसदने स्नायाद् उष्णेन वारिणा ।
अल्पा एव प्रवक्तव्यास् तत्र मन्त्रा यथोचिताः ॥ ३० ॥

Erläuterung zur Stelle: Eine ausdrückliche Anpassung an die verfügbaren äußeren Bedingungen.

21.31

हस्तयोर् अप आदाय कुर्यात् तत्राघमर्षणम् ।
भस्मना गोरजोभिर् वा स्नायान् मन्त्रेण वाक्षमः ॥ ३१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā nennt Krankheit als Beispiel für das Unvermögen zum Bad. Die Alternativen gehören zur historischen Ritualordnung; entscheidend ist die ausdrückliche Anerkennung unterschiedlicher Möglichkeiten.

Tilaka und Tripundra

Vaishnava- und Shaiva-Kennzeichnungen werden unterschieden.

21.32

तत आचम्य पीठस्थस् तिलकं रचयेत् सुधीः ।
केशवाद्यभिधानैस् तु स्थानेषु द्वादशस्व् अपि ॥ ३२ ॥

21.33

ललाटोदरहृत्कण्ठदक्षपार्श्वांसके ततः ।
वामपार्श्वांसकर्णे च पृष्ठदेशे ककुद्य् अपि ॥ ३३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Körperstellenliste ist im Druck knapp und ergibt in dieser Wortgliederung nicht eindeutig zwölf Stellen. Sie wird nicht mit einer anderen Tradition vervollständigt.

21.34

ललाटे तु गदां कुर्याद् हृदये नन्दकं पुनः ।
शङ्खचक्रं भुजद्वन्द्वे शार्ङ्गबाणं च मूर्धनि ॥ ३४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Nandaka ist Vishnus Schwert, Sharnga sein Bogen.

21.35

इत्थं तु वैष्णवः कुर्याच् छैवः कुर्यात् त्रिपुण्ड्रकम् ।
अग्निहोत्रोत्थितं भस्मादायाग्निर् इति मन्त्रतः ॥ ३५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Grundtext zitiert nur den Anfang der Ascheformel; die weitere Ausführung steht in Naukā.

21.36

अभिमन्त्र्य त्र्यम्बकेन कुर्यात् पञ्चत्रिपुण्ड्रकम् ।
क्रमात् पुरुषाघोरसद्यो वामेशनामभिः ॥ ३६ ॥

21.37

फलांसोदरवक्षःसु ऋग्भिस् तेषाम् अथापि वा ।
कृत्वा सन्ध्यां स्वशाखोक्तां मन्त्रसन्ध्यां समाचरेत् ॥ ३७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Druckform phala wird im Zusammenhang als bhāla, „Stirn“, verstanden.

Mantra-Sandhya

Atem, Wasser, Visualisation und Mantra verbinden sich.

21.38

प्राणायामषडङ्गे च कृत्वादाय करे जलम् ।
त्रिर् जप्त्वा मूलमन्त्रेण त्व् आचामेत् त्रिर् जपन् मनुम् ॥ ३८ ॥

21.39

पुनर् दक्षकरेणाम्भो गृहीत्वा वामहस्ततः ।
निधाय तस्माच्च्योतद्भिर् बिन्दुभिः सप्तधा तनुम् ॥ ३९ ॥

21.40

सम्मार्ज्य मूलमन्त्रेणावशिष्टं तत् पुनर् जलम् ।
दक्षहस्ते समादाय नासिकान्तिकम् आनयेत् ॥ ४० ॥

21.41

इडयान्तः समाकृष्य तद्धौतैः पापसञ्चयैः ।
कृष्णवर्णं पिङ्गलया रेचितं प्रविचिन्त्य तत् ॥ ४१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Nadi-Sprache gehört zur rituellen Visualisation; es geht nicht um das tatsächliche Einatmen von Wasser.

21.42

क्षिपेद् अस्त्रेण पुरतः कल्पिते भिदुरोपले ।
अघमर्षणम् एतद् धि निखिलाघनिवारणम् ॥ ४२ ॥

21.43

पुनर् अञ्जलिनादाय जलम् अर्घ्यं दिशेत् ततः ।
त्रिवारं मूलमन्त्रान्ते षोडशार्णम् अनुं जपन् ॥ ४३ ॥

21.44

रविमण्डलसंस्थाय देवायार्घ्यपदं वदेत् ।
कल्पयामीति दद्याच् च मन्त्रोऽयं षोडशाक्षरः ॥ ४४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Bedeutung: „Für die in der Sonnenscheibe gegenwärtige Gottheit bereite ich die Arghya-Gabe.“

21.45

सूर्यमण्डलगं ध्यायन्न् इष्टदेवं तद्धियः ।
प्रजपेन् मन्त्रगायत्रीं मूलं चाष्टोत्तरं शतम् ॥ ४५ ॥

21.46

अष्टाविंशतिवारं वा तर्पयेद् तावदम्भसि ।
दत्त्वार्घ्यं दिननाथाय तीर्थं संहारमुद्रया ॥ ४६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Wahlzahlen gehören zum überlieferten Tarpana-Rahmen.

21.47

विसृज्यार्कलोकपालान् नत्वा देवस्तुतिं पठन् ।
यागस्थानं तथागत्य प्रक्षाल्याङ्घ्री तथाचमेत् ॥ ४७ ॥

21.48

गार्हपत्यादिकान् अग्नीन् हुत्वोपस्थाय तान् अपि ।
देवतागारम् आगत्य समाचामेद् यथाविधि ॥ ४८ ॥

Drei Formen des Achamana

Vaishnava-, Shaiva- und Shakta-Traditionen besitzen eigene Formeln.

21.49

केशवनारायणमाधवैः पीत्वा जलं त्रिधा ।
करौ गोविन्दविष्णुभ्यां क्षालयेन् मधुसूदनात् ॥ ४९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Namen stehen in Anrufungsformeln, die Naukā jeweils mit oṃ und namaḥ ausschreibt.

21.50

त्रिविक्रमेण चाप्योष्ठौ वामनाच् छ्रीधरान् मुखम् ।
हृषीकेशेन हस्तं च चरणौ पद्मनाभतः ॥ ५० ॥

21.51

दामोदरेण मूर्धानं प्रोक्ष्य सङ्कर्षणादिकान् ।
मुखादिषु कराङ्गुल्या वेदादिप्रीणने न्यसेत् ॥ ५१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Verbindung am Ende des zweiten Halbverses ist undeutlich; die folgenden Verse führen die Zuordnungen aus.

21.52

मुखे सङ्कर्षणं वासुदेवप्रद्युम्नकौ नसोः ।
अनिरुद्धं च पुरुषोत्तमम् अक्ष्णोः प्रविन्यसेत् ॥ ५२ ॥

21.53

अधोक्षजं नृसिंहं च कर्णयोर् नाभितोऽच्युतम् ।
जनार्दनं हृदि न्यस्येद् उपेन्द्रम् अपि मूर्धनि ॥ ५३ ॥

21.54

अंसयोश् च हरिं विष्णुं वैष्णवाचमनं त्व् इदम् ।
केशवाद्याश् चतुर्थ्यन्ता नमोऽन्ताः प्रणवादिकाः ॥ ५४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā liest an der zweiten Schulter Krishna; der Grundtextdruck bietet Vishnu. Die Abweichung bleibt sichtbar.

21.55

आस्ये नसोः प्रदेशिन्या नामया नेत्रकर्णयोः ।
कनिष्ठया नाभिदेशेऽङ्गुष्ठः सर्वत्र संयुतः ॥ ५५ ॥

21.56

तलेन हृदये न्यस्येत् सर्वाभिर् मस्तकांसयोः ।
आत्मविद्याशिवैस् तत्त्वैः स्वाहान्तैः प्रपिबेत् अपः ॥ ५६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die zweite Vershälfte beginnt die Shaiva-Form des Achamana.

21.57

हां हीं हूं आदिभिः शैवे शाक्ते वाग्बीजपूर्वकैः ।
क्षालनादिकम् अङ्गुल्या स्पर्शोऽपि स्याद् अमन्त्रकः ॥ ५७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert die unterschiedlichen Formeln; nicht sämtliche äußerlich ähnlichen Riten verwenden dieselbe Lautfolge.

Den Eingang verehren

Die Schwelle wird als Teil des heiligen Raumes verstanden.

21.58

एवम् आचम्य सामान्यार्घ्येण द्वारं प्रपूजयेत् ।
तार खं वह्निसर्गाढ्यं द्वारार्घ्यं साधयामि च ॥ ५८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Beginn einer kodierten Formel zur Bereitung der Arghya-Gabe für den Eingang; sie wird nicht frei rekonstruiert.

21.59

उक्त्वास्त्रमनुना पात्रं क्षालयेत् पूरयेद् धृदा ।
तीर्थान्य् आवाह्य गन्धादीन् क्षिपेन् निगमादिना ॥ ५९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert Hrid durch namaḥ und Nigamadi durch Pranava.

21.60

धेनुमुद्रां दर्शयित्वा मूलेनाप्य् अभिमन्त्रयेत् ।
सामान्यार्घ्यविधिः प्रोक्तस् तेनोक्ता द्वारदेवताः ॥ ६० ॥

21.61

इष्ट्वार्चेद् द्वारपालांश् च ते कथ्यन्ते पृथग्विधाः ।
नन्दः सुनन्दश् चण्डश् च प्रचण्डो बलसञ्ज्ञकः ॥ ६१ ॥

21.62

प्रबलो भद्रसञ्ज्ञश् च सुभद्रा वैष्णवा मताः ।
नन्दिसञ्ज्ञो महाकालो गणेशो वृषभस् तथा ॥ ६२ ॥

21.63

भृङ्गिरिट्यभिधः स्कन्दः पार्वतीशाभिधः परः ।
चण्डेश्वर इमे शैवाः शाक्ते या मातरः स्मृताः ॥ ६३ ॥

21.64

वक्रतुण्डश् चैकदंष्ट्रो महोदरगजाननौ ।
लम्बोदरश् च विकटो विघ्नराजश् च सप्तमः ॥ ६४ ॥

21.65

धूमराजो गणपतेर् द्वारपाला इमे स्मृताः ।
इन्द्रो यमोऽथ वरुणः कुबेरश् चेति पूरतः ॥ ६५ ॥

21.66

ईशः कृशानुर् रक्षांसि वायुश् चैवाष्टमः स्मृतः ।
द्वारपूजां विधायेत्थं विघ्नान् उत्सारयेत् त्रिधा ॥ ६६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die zweite Gruppe ergänzt die Zwischenrichtungen. Krishanu ist Agni, Rakshas bezeichnet hier den südwestlichen Richtungshüter.

21.67

आत्मानं शङ्करं ध्यात्वा दृष्ट्या दिव्यान् निवारयेत् ।
नभःस्थान् अर्घ्यपानीयैः पार्ष्णिघातैर् धरागतान् ॥ ६७ ॥

21.68

अपसर्पन्तु ते भूता ये भूता भूमिसंस्थिताः ।
ये भूता विघ्नकर्तारस् ते नश्यन्तु शिवाज्ञया ॥ ६८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Rituelle Abwehrformel; bhūta bezeichnet hier störende Wesen, nicht Menschen einer bestimmten Gruppe.

21.69

अपक्रामन्तु भूतानि पिशाचाः सर्वतो दिशम् ।
सर्वेषाम् अविरोधेन ब्रह्मकर्म समारभे ॥ ६९ ॥

21.70

विनिवार्याखिलान् विघ्नान् इदं मन्त्रद्वयं पठन् ।
अवकाशप्रदानायान्तरायाणां विनिर्यताम् ॥ ७० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Schlussverbindung ist sprachlich knapp. Naukā erläutert viniryatām als „aus dem Haus hinausgehen“.

21.71

सङ्कोचयन् वामम् अङ्गं गृहं दक्षपदा विशेत् ।
क्षेत्रपालं विधातारं नैरृत्यां दिशि पूजयेत् ॥ ७१ ॥

Sitz und Vorbereitung

Ein tragfähiger Sitz und die geordnete Bereitstellung der Gaben bereiten die Sammlung vor.

21.72

अनन्तं विमलं पद्मं ङेन्तासननमोऽन्वितम् ।
जपन् निधाय दर्भांस् त्रीन् कुशाचर्माम्बरासने ॥ ७२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die ausgeschriebenen Sitzformeln stehen in Naukā.

21.73

काष्ठपल्लववंशाश्मगोशकृत्तृणमृण्मयम् ।
विषमं कठिनं मन्त्री त्यजेद् आसनम् आधिदम् ॥ ७३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Liste gehört zu dieser Ritualordnung; sie ist keine allgemeine Aussage, dass moderne Meditationssitze aus diesen Materialien ungeeignet wären.

21.74

पृथ्वि त्वयेति मन्त्रेण प्रागुदग् वा समाविशेत् ।
कुर्यात् स्वस्तिकपाथोजवीरादिष्व् एकम् आसनम् ॥ ७४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Grundtext zitiert nur den Mantraanfang. Pathoja, „im Wasser geboren“, bezeichnet hier den Lotus und damit Padmasana.

21.75

अर्घ्यपाद्याचमनीयमधुपर्काचमस्य च ।
पञ्चपात्राणि पुष्पादीन् स्थापयेत् स्वीयदक्षिणे ॥ ७५ ॥

21.76

वामेऽम्बुपात्रं व्यजनं छत्रादर्शचामरे ।
कृताञ्जलिर् वामदक्षे गुरून् गणपतिं नमेत् ॥ ७६ ॥

21.77

न्यस्यास्त्रं करयोस् तालत्रयं दिग्बन्धनं चरेत् ।
अङ्गुष्ठयुक्ततर्जन्या सुदर्शनम् अनुं जपन् ॥ ७७ ॥

21.78

प्रणवो हृदयं ङेन्तं सुदर्शनपदं पुनः ।
अस्त्राय च फडित्युक्तो मन्त्रो द्वादशवर्णवान् ॥ ७८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā schreibt ihn aus: oṃ namaḥ sudarśanāya astrāya phaṭ. Die Zählung folgt der im Text verwendeten rituellen Lautzählung.

Bhutashuddhi und Matrika

Die Körperweihung verbindet Elemente, Lebensgegenwart und Lautkräfte.

21.79

विधाय वह्निप्राकारं भूतजयो भवेत् सुधीः ।
भूतशुद्धिं तथा प्राणप्रतिष्ठां मातृकास्थितिम् ॥ ७९ ॥

21.80

पञ्चधोक्तां प्रकुर्वीत ततोऽन्यां मातृकां चरेत् ।
श्रीकण्ठाद्याञ् छम्भुभक्तो वैष्णवः केशवादिकान् ॥ ८० ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā bezieht die fünf Formen auf die bereits im ersten Taraṅga erläuterten Matrika-Nyasas.

21.81

गणेशाद्यांस् तु तत्सेवी शक्तिभाङ् मातृकाकलाः ।
ताः क्रमेणैव कथ्यन्ते मुन्यादिन्यासपूर्विकाः ॥ ८१ ॥

Shrikantha-Matrika

Shiva und Shakti werden in Namenpaaren vergegenwärtigt.

21.82

मुनिः स्याद् दक्षिणामूर्तिर् गायत्री छन्द ईरितम् ।
अर्धाद्रिजाहरो देवो नियोगः सर्वसिद्धये ॥ ८२ ॥

21.83

हलो बीजानि गुह्ये तु स्वराः शक्तीः पदौ न्यसेत् ।
हसाभ्यां दीर्घयुक्ताभ्यां कृत्वाङ्गं शङ्करं स्मरेत् ॥ ८३ ॥

21.84

पाशाङ्कुशवराक्षस्रग्पाणिशीतांशुशेखरम् ।
त्र्यक्षं रक्तसुवर्णाभम् अर्धनारीश्वरं भजेत् ॥ ८४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā ordnet das Rot der Hara-Hälfte, das Gold der Göttinnenhälfte zu.

21.85

एवं ध्यायञ् छम्भुशक्ती चतुर्थ्यन्तनमोऽन्विते ।
हसौं बीजं मातृकापूर्वं विन्यसेन् मातृकास्थले ॥ ८५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die folgenden Namenpaare bilden die Shrikantha-Matrika. Die lautlichen und körperlichen Zuordnungen setzen den bereits erklärten Nyasa voraus.

21.86

श्रीकण्ठं पूर्णोदर्या चानन्तो विरजान्वितः ।
सूक्ष्मेशः शाल्मलीयुक्तो लोलाक्षीयुक्त्रिमूर्तिकः ॥ ८६ ॥

21.87

अमरेशो वर्तुलाक्ष्या वर्धीशो दीर्घघोणया ।
भारभूति दीर्घमुखी तिथीशो गोमुखीयुतः ॥ ८७ ॥

21.88

स्थाण्वीशो दीर्घजिह्वायुग् धरः कुम्भोदरीयुतः ।
झिण्टीशश् चोर्ध्वकेशी भौतिको विकृतमुख्य् अपि ॥ ८८ ॥

21.89

सद्यो ज्वालामुखी चानुग्रह उल्कामुखीयुतः ।
अक्रूरः श्रीमुखी महासेनो विद्यामुखीयुतः ॥ ८९ ॥

21.90

क्रोधीशश् च महाकाल्या चण्डेशश् च सरस्वती ।
पञ्चान्तकः सर्वसिद्धिगौरीयुक्तः प्रकीर्तितः ॥ ९० ॥

21.91

शिवोत्तमेशो विन्यस्यो युक्तस् त्रैलोक्यविद्यया ।
एकरुद्रो मन्त्रशक्तिः कूर्मेशश् चात्मशक्तियुक् ॥ ९१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Vinyasyo ist ein Verbalausdruck: „ist einzusetzen“. Er bezeichnet keine zusätzliche Gottheit namens Vidyesha.

21.92

एकनेत्रो भूतमातृयुक्तः स्याच् चतुराननः ।
लम्बोदर्यायुतः प्रोक्तोऽजेशो द्राविणीयुतः ॥ ९२ ॥

21.93

सर्वेशो नागरीयुक्तः सोमेशश् चापि खेचरी ।
लाङ्गलीशश् च मञ्जर्या दारकेशश् च रूपिणी ॥ ९३ ॥

21.94

अर्धनारीशवीरिण्याव् उमाकान्तः पुनर् युतः ।
काकोदर्या तथाषाढी पूतनायुक्त ईरितः ॥ ९४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Punar yutaḥ bedeutet „wiederum verbunden“; Kakodari gehört zu Umakanta. Es wird keine zusätzliche Göttin namens Pura ergänzt.

21.95

चण्डीशो भद्रकालीयुग् मन्त्रेशो योगिनीयुतः ।
मीनेशः शङ्खिनीयुक्तो मेषेशस् तर्जनीयुतः ॥ ९५ ॥

21.96

लोहितः कालरात्रिश् च शिखीशः कुब्जयायुतः ।
छगलण्डः कपर्दिन्या द्विरण्डेशश् च वज्रया ॥ ९६ ॥

21.97

महाकालो जयायुक्तो बालीशः सुमुखेश्वरी ।
भुजङ्गो रेवतीयुक्तः पिनाकी माधवीयुतः ॥ ९७ ॥

21.98

खड्गीशो वारुणीयुक्तो बकेशो वायवीयुतः ।
श्वेतो रक्षोविदारिण्या भृगुः सहजायुतः ॥ ९८ ॥

21.99

नकुलीशश् च लक्ष्मीयुक् छिवेशो व्यापिनीयुतः ।
संवर्तको महामाया प्रोक्ता श्रीकण्ठमातृका ॥ ९९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Namenliste ist keine Grundlage für eine eigenständig rekonstruierte Initiationspraxis.

21.100

यत्र त्व् ईशपदं नोक्तं श्रीकण्ठादिषु नामसु ।
तत्र सर्वत्र वक्तव्यं शक्तिभ्यां हृत् ततो वदेत् ॥ १०० ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert die Paaranrufung mit dem Dativ Dual und namaḥ. Diese grammatische Regel betrifft die hier gelehrte Liste.

21.101

त्वगसृङ्मांसमेदोऽस्थिमज्जाशुक्रप्राणयुक् वदेत् ।
शक्तिं क्रोधं तथात्मभ्याम् अन्त्यान्यादि दशस्व् अपि ॥ १०१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Zusatzbezeichnungen werden in Naukā an den Paarformeln erläutert.

Keshavadi-Matrika

Vishnus Gestalten sind mit göttlichen Kräften wie Mitgefühl, Einsicht und Vertrauen verbunden.

21.102

केशवादिमातृकायाः साध्यनारायणो मुनिः ।
अमृताद्या तु गायत्री छन्दो लक्ष्मीहरिः सुरः ॥ १०२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Rishi-Name lautet im Grundtext Sadhyanarayana.

21.103

द्विरुक्तैः शक्तिश्रीकामैः षडङ्गानि समाचरेत् ।
शङ्खचक्रगदापद्मं कुम्भादर्शाब्जपुस्तकम् ॥ १०३ ॥

21.104

बिभ्रतं मेघचपलावर्णं लक्ष्मीहरिं भजे ।
एवं ध्यात्वा जपेच् छक्तिं श्रीकामपुटिताक्षराम् ॥ १०४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā ordnet die Wolkenfarbe Hari und den Blitzglanz Lakshmi zu.

21.105

भ्याम् अन्ता विष्णुशक्त्यन्ता नमोऽन्ताः प्रणवादिकाम् ।
केशवः कीर्तिसंयुक्तः कान्तिर् नारायणान्विता ॥ १०५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die grammatisch knappe erste Hälfte wird nach der unmittelbar ausgeschriebenen Kommentarbeispielformel verstanden.

21.106

माधवस् तुष्टिसंयुक्तो गोविन्दः पुष्टिसंयुतः ।
विष्णुस् तु धृतिसंयुक्तः शान्तियुङ् मधुसूदनः ॥ १०६ ॥

21.107

त्रिविक्रमः क्रियायुक्तो वामनो दययान्वितः ।
श्रीधरो मेधयायुक्तो हृषीकेशश् च हर्षया ॥ १०७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Diese Namen nennen unter anderem Tatkraft, Mitgefühl, Einsicht und Freude als göttliche Shaktis.

21.108

पद्मनाभयुता श्रद्धा लज्जा दामोदरान्विता ।
वासुदेवश् च लक्ष्मीयुक् सङ्कर्षणसरस्वती ॥ १०८ ॥

21.109

प्रद्युम्नः प्रीतिसंयुक्तोऽनिरुद्धो रतिसंयुतः ।
चक्री जया गदी दुर्गा शार्ङ्गी तु प्रभयान्वितः ॥ १०९ ॥

21.110

खड्गी तु सत्ययायुक्तः शङ्खी चण्डासमन्वितः ।
हली वाणीसमायुक्तो मुसली च विलासिनी ॥ ११० ॥

21.111

शूली विजययायुक्तः पाशी विरजयान्वितः ।
अङ्कुशी विश्वयायुक्तो मुकुन्दो विन्दयायुतः ॥ १११ ॥

21.112

नन्दजः सुनदायुक्तो नन्दी सत्यासमन्वितः ।
नर ऋद्धिर् नरकजित् समृद्धिशुद्धियुग् धरिः ॥ ११२ ॥

21.113

कृष्णबुद्धी सत्यभुक्ती सात्वतो मतिसंयुतः ।
शौरिक्षमे शूररमे जनार्दन उमान्वितः ॥ ११३ ॥

21.114

भूधरः क्लेदिनीयुक्तो विश्वमूर्तिश् च क्लिन्नया ।
वैकुण्ठो वसुधायुक्तो वसुदापुरुषोत्तमौ ॥ ११४ ॥

21.115

बली तु परयायुक्तो बलानुजपरायणे ।
बालसूक्ष्मे वृषघ्नस् तु सन्ध्यायुक् प्रज्ञया वृषः ॥ ११५ ॥

21.116

हंसः प्रभासमायुक्तो वराहो निशयान्वितः ।
विमलो मेधयायुक्तो नृसिंहो विद्युतायुतः ॥ ११६ ॥

Ganesha-Matrika

Auch Ganeshas Gestalten werden als göttliche Paare eingesetzt.

21.117

केशवाद्या मातृकोक्ता यादियोगश् च पूर्ववत् ।
गणेशमातृकायास् तु मुनिर् गणक ईरितः ॥ ११७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers steht auf PDF 729, der zweite auf 730; er eröffnet bereits den nächsten Nyasa.

21.118

निचृद्गायत्रिकाछन्दो देवः शक्तिविनायकः ।
स्मृत्या दीर्घाढ्यया चाङ्गं कृत्वा ध्यायेद् गजाननम् ॥ ११८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert die Reihe gāṃ gīṃ gūṃ gaiṃ gauṃ gaḥ.

21.119

गुणाङ्कुशवराभीतिपाणिं रक्ताब्जहस्तया ।
प्रिययालिङ्गितं रक्तं त्रिनेत्रं गणपं भजे ॥ ११९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert guṇa hier als Dreizack.

21.120

एवं ध्यात्वा न्यसेत् स्वीयबीजपूर्वाक्षरान्वितम् ।
विघ्नेशो ह्रीसमायुक्तो विघ्नराजः श्रियायुतः ॥ १२० ॥

21.121

विनायकः पुष्टियुतः शान्तियुक्तः शिवोत्तमः ।
विघ्नकृत् स्वस्तिसंयुक्तो विघ्नहर्ता सरस्वती ॥ १२१ ॥

21.122

गणस् तु स्वाहयायुक्त एकदन्तः सुमेधया ।
द्विदन्तः कान्तिसंयुक्तो गजवक्त्रश् च कामिनी ॥ १२२ ॥

21.123

निरञ्जनो मोहिनीयुक् कपर्दी तु नटीयुतः ।
दीर्घजिह्वः पार्वतीयुक् शङ्कुकर्णश् च ज्वालिनी ॥ १२३ ॥

21.124

वृषभध्वजनन्दौ च सुरेशगणनायकौ ।
गजेन्द्रः कामरूपिण्या शूर्पकर्णस् तथोमया ॥ १२४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Paarbildung Suresha/Gananayaka ist sprachlich auffällig; die Kommentarliste bestätigt die Verbindung.

21.125

त्रिलोचनस् तेजवत्या लम्बोदरस् तु सत्यया ।
महानन्दश् च विघ्नेशी चतुर्मूर्तिः सुरूपिणी ॥ १२५ ॥

21.126

सदाशिवः कामदायुग् आमोदो मदजिह्वया ।
दुर्मुखो भूतिसंयुक्तः सुमुखो भौतिकायुतः ॥ १२६ ॥

21.127

प्रमोदः सितयायुक्त एकपादो रमायुतः ।
द्विजिह्वो महिषीयुक्तः शूरश् चापि तु भञ्जिनी ॥ १२७ ॥

21.128

वीरो विकर्णयायुक्तः षण्मुखो भृकुटीयुतः ।
वरदो लज्जया वामदेवः स्याद् दीर्घघोणया ॥ १२८ ॥

21.129

धनुर्धरावक्रतुण्डौ द्विरदो यामिनीयुतः ।
सेनानी रात्रिसंयुक्तः कामान्धो ग्रामणीयुतः ॥ १२९ ॥

21.130

मत्तः शशिप्रभायुक्तो विमत्तो लोललोचना ।
मत्तवाहनश् चञ्चले जटी दीप्तिसमन्वितः ॥ १३० ॥

21.131

मुण्डी सुभगयायुक्तः खड्गी दुर्भगया तथा ।
वरेण्यश् च शिवायुक्तो भगायुग् वृषकेतनः ॥ १३१ ॥

21.132

भक्तप्रियश् च भगिनी गणेशो भोगिनीयुतः ।
मेघनादश् च सुभगा व्यासी स्यात् कालरात्रियुक् ॥ १३२ ॥

21.133

गणेश्वरः कालिकेति प्रोक्ता विघ्नेशमातृका ।
त्वगादियोगो यादीनां पूर्ववत् परिकीर्तितः ॥ १३३ ॥

Kala-Matrika und Sharada

Die Göttin trägt die vielfältigen Kräfte von Bewusstsein und Leben.

21.134

कलायुग्मातृकायास् तु प्रजापतिर् ऋषिः स्मृतः ।
छन्द उक्तं तु गायत्री देवता शारदाभिधा ॥ १३४ ॥

21.135

तारैः षडङ्गं कुर्वीत ह्रस्वदीर्घान्तरस्थितैः ।
शङ्खचक्राब्जपरशुकपालान्य् अक्षमालिकाम् ॥ १३५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert die Attributliste der Göttin.

21.136

पुस्तकामृतकुम्भौ च त्रिशूलं दधतीं करैः ।
सितपीतासितसितारक्तवर्णैस् त्रिलोचनैः ॥ १३६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die doppelte Farbnennung „weiß“ ist im Druck vorhanden; sie wird nicht frei durch eine andere Farbe ersetzt.

21.137

पञ्चास्यैः संयुतां चन्द्रसकान्तिं शारदां भजे ।
ध्यात्वैवं तारपूर्वां तां न्यसेद् ङेन्तकलान्विता ॥ १३७ ॥

21.138

निवृत्तिश् च प्रतिष्ठा च विद्याशान्तिस् तथेन्धिका ।
दीपिका रेचिका चापि मोचिका च पराभिधा ॥ १३८ ॥

21.139

सूक्ष्मा सूक्ष्मामृता ज्ञानामृता चाप्यायनी ततः ।
व्यापिनी व्योमरूपा चानन्ता सृष्टिर् ऋद्धिका ॥ १३९ ॥

21.140

स्मृतिमेधा ततः कान्तिर् लक्ष्मीद्युतिः स्थिरा स्थितिः ।
सिद्धिर् जरा पालिनी च क्षान्तिर् ईश्वरिका रतिः ॥ १४० ॥

21.141

कामिका वरदा चाथाह्लादिनी प्रीतिसंयुता ।
दीर्घा तीक्ष्णा तथा रौद्री भया निद्रा च तन्द्रिका ॥ १४१ ॥

21.142

क्षुधा स्यात् क्रोधिनी पश्चात् क्रियोत्कारी समृत्युका ।
पीता श्वेतारुणा पश्चाद् असितानन्तयान्विता ॥ १४२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Druck und die anschließende ausgeschriebene Liste weichen beim vorletzten Farbnamen ab: Der Grundtext bietet asitā, die Erläuterung sitā. Samrityuka wird ebenfalls drucknah bewahrt.

Anga-Nyasa und Mudras

Die jeweiligen Ritualtraditionen bestimmen die Formeln und Gesten.

21.143

उक्ता कलामातृकैवं तत्तद्भक्तः समाचरेत् ।
ततः स्वमूलमन्त्रस्य न्यासान् कल्पोदितांश् चरेत् ॥ १४३ ॥

21.144

ऋषिच्छन्दोदेवतानि मूर्ध्नि वक्त्रे हृदि न्यसेत् ।
बीजं गुह्ये पदोः शक्तिम् अङ्गानि करयोर् अपि ॥ १४४ ॥

21.145

अङ्गुष्ठादिष्व् अङ्गुलीषु करस्य तत्पृष्ठयोः ।
अङ्गुष्ठाभ्यां तर्जनीभ्यां नम इत्यादिकं वदेत् ॥ १४५ ॥

21.146

हृदयादिष्व् अथाङ्गानि जातियुक्तानि विन्यसेत् ।
स्वस्वमुद्राभिर् अधुना प्रोच्यन्ते जातयश् च ताः ॥ १४६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Jati bezeichnet hier die typischen Abschlusswörter der Nyasa-Formeln.

21.147

हृदयाय नमश् चेति शिरसे स्वाहया युतम् ।
शिखायै वषडङ्गं च कवचाय हुम् इत्य् अपि ॥ १४७ ॥

21.148

नेत्रत्रयाय वौषट् स्याद् अस्त्राय फड् इति ईरितम् ।
जातिषट्कं द्विनेत्रे तु नेत्राभ्यां वौषड् उच्चरेत् ॥ १४८ ॥

21.149

पञ्चाङ्गे नेत्रसन्त्यागो मुद्राङ्गानाम् अथोच्यते ।
प्रसारितम् अनङ्गुष्ठं तर्जन्यादिचतुष्टयम् ॥ १४९ ॥

21.150

हृदि मूर्ध्नि हि चाङ्गुष्ठहीनो मुष्टिः शिखातले ।
स्कन्धभागस्य नाभ्यन्ता दशाङ्गुल्यस् तु वर्मणि ॥ १५० ॥

21.151

तर्जन्यादित्रयं नेत्रत्रये नेत्रद्वये द्वयम् ।
प्रसारिताभ्यां हस्ताभ्यां कृत्वा तालत्रयं सुधीः ॥ १५१ ॥

21.152

तर्जन्यङ्गुष्ठयोर् अस्त्रे स्फालयन् बध्नयाद् दिशः ।
एषास्त्रमुद्रा श्रीविष्णोर् अङ्गमुद्रा उदीरिताः ॥ १५२ ॥

21.153

हृद्य् अङ्गुलित्रयं न्यसेत् तर्जन्यादिद्वयं तुके ।
शिखाप्रदेशेऽथाङ्गुष्ठं दशाङ्गुल्यस् तु वर्मणि ॥ १५३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Beginn der Shakta-Mudras. Die Druckform tuke wird in der Erläuterung auf den Kopf bezogen.

21.154

हृद्वन् नेत्रं पूर्वम् अस्त्रं शाक्तेर् अङ्गस्य मुद्रिकाः ।
मुष्टिविनिर्गताङ्गुष्ठौ संयुक्तौ हृदि विन्यसेत् ॥ १५४ ॥

21.155

निस्तर्जनी तादृशी तु शिरस्य् अथ शिखातले ।
निरङ्गुष्ठकनिष्ठौ तौ निरङ्गुष्ठप्रदेशिनी ॥ १५५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die elliptische Handbeschreibung wird durch Naukā erläutert; sie ist allein kein Ersatz für eine anschauliche traditionelle Unterweisung.

21.156

मुष्टी पृथक् कृतौ स्कन्धाद् हृदन्तं वर्मणि स्मृतौ ।
तर्जन्यादित्रयं नेत्रे तलास्फोटोऽस्त्रम् ईरितम् ॥ १५६ ॥

21.157

शैवी षडङ्गमुद्रोक्ता वर्णन्यासम् अथाचरेत् ।
जप्त्वा चाप्य् अफला मन्त्रा विद्यन्ते न्यासम् अन्तरा ॥ १५७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Diese strenge Aussage gilt innerhalb der hier gelehrten tantrischen Ritualordnung; sie wird nicht als pauschales Urteil über jede andere Japa-Tradition ausgegeben.

Der Körper als heiliger Sitz

Der Pitha-Nyasa entfaltet die Grundlage der inneren Gottesverehrung.

21.158

पीठस्य देवतान्यासाद् देहे पीठं प्रकल्पयेत् ।
न्यसेन् मण्डूकम् आधारे स्वाधिष्ठाने ततः सुधीः ॥ १५८ ॥

21.159

कालाग्निरुद्रं नाभौ तु कच्छपं हृदये ततः ।
आधारशक्तिम् आरभ्य हेमपीठावधि न्यसेत् ॥ १५९ ॥

21.160

दक्षवामांसवामोरुदक्षोरुषु यथाक्रमात् ।
धर्मं ज्ञानं च वैराग्यम् ऐश्वर्यं विन्यसेत् ततः ॥ १६० ॥

21.161

वदने वामपार्श्वे च नाभौ दक्षिणपार्श्वके ।
अधर्मादीन् प्रविन्यस्य हृद्य् अनन्तम् इतोऽम्बुजम् ॥ १६१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Gegengruppe entspricht Adharma, Nichtwissen, Bindung und Ohnmacht. Naukā deutet beide Gruppen als Teile des göttlichen Sitzes.

21.162

पद्मे सूर्येन्दुवह्नींश् च तेषां वर्णाद्या निजाः कलाः ।
तत्तन् नामादि वर्णाद्यान्स् तत्त्वाधारांस् त्रीन् गुणान् न्यसेत् ॥ १६२ ॥

21.163

तत्रात्मत्रयम् आद्यर्णपूर्वं तुर्यं परादिकम् ।
मायातत्त्वं कलातत्त्वं विद्यातत्त्वं ततो न्यसेत् ॥ १६३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā nennt Atman, Antaratman und Paramatman sowie als viertes Jnanatman. Die knappe Wortverbindung des Grundtexts wird nicht zu einer anderen Tattva-Lehre erweitert.

21.164

परतत्त्वं च नामादिवर्णपूर्वाणि विन्यसेत् ।
स्वपीठशक्तिर् विन्यस्य न्यसेत् पीठमनुं निजम् ॥ १६४ ॥

21.165

हृदि न्यस्यानन्तमुखान् देवानाम् उत्तरोत्तरम् ।
प्रत्याधारत्वम् उदितं पूर्वपूर्वस्य सद्भिः ॥ १६५ ॥

Innere Puja, Sammlung und Japa

Der Abschluss verbindet Begrüßung, geistige Darbringung, stilles Verweilen und Wiederholung.

21.166

इति देहमये पीठे ध्यायेत् स्वाभीष्टदेवताम् ।
तत्तन्मुद्राः प्रदर्श्याथ कुर्यान् मानसपूजनम् ॥ १६६ ॥

21.167

अथार्चयेत् ततो देवं मन्त्रेणानेन तन्मनाः ।
स्वागतं देवदेवेश सन्निधौ भव केशव ॥ १६७ ॥

21.168

गृहाण मानसीं पूजां यथार्थपरिभाविताम् ।
केशवेति पदस्थाने कार्य ऊहोऽन्यदैवते ॥ १६८ ॥

21.169

मनसा पूजयित्वैवं क्षणं तद्गतमानसः ।
स्थित्वा मूलमनुं विद्वाञ् जपेद् अष्टोत्तरं शतम् ॥ १६९ ॥

21.170

जपं निवेद्य देवाय स्थापयेद् अर्घ्यम् उत्तमम् ।
बाह्यसंपूजनायाथ तत्प्रकारो निगद्यते ॥ १७० ॥

Kolophon des Taraṅga 21

इति श्रीमन्महीधरविरचिते मन्त्रमहोदधौ देवस्य स्नानादिनिरूपणं नामैकविंशस् तरङ्गः ॥ २१ ॥

Anmerkung zum Kolophon: Die kommentierte Druckausgabe enthält ausführliche ausformulierte Nyasa-Listen, die nicht als zusätzliche Grundtextverse gezählt werden. Vers 117 ist auf PDF 729–730 verteilt. Die kurzen Grundtextlisten weisen einzelne sprachlich oder drucktechnisch schwierige Namenverbindungen auf; örtliche Unsicherheiten sind gekennzeichnet.

Textgrundlage dieses Taraṅga: Sanskrit-Grundtext der verwendeten Ausgabe, PDF-Seiten 707–743, gedruckte Seiten 655–691. Naukā und die Hindi-Erklärung bleiben vom Grundtext getrennt.

Taraṅga 22 – Äußere Puja und die Hingabe des ganzen Lebens

Feuerverehrung bei Yoga Vidya. Puja und Homa verbinden Gebet und bewusste Darbringung.

Der zweiundzwanzigste Taraṅga entfaltet die äußere Puja auf der Grundlage der inneren Verehrung. Anrufung, Gastfreundschaft, Blumen, Duft, Licht und Speise werden von Gebeten begleitet, die über die Gegenstände hinausweisen. Der Abschluss führt Japa, Selbsthingabe und Rückkehr der Gottheit ins Herz zusammen. Vereinfachungen bei fehlenden Mitteln, Angst und Krankheit berücksichtigen die konkrete Lebenslage.

Arghya und rituelle Gefäße

Die äußere Verehrung beginnt mit der geordneten Bereitung der heiligen Gaben.

22.1

स्ववामाग्रे तु षट्कोणवृत्तभूपुरवेष्टितम् ।
कृत्वा त्रिकोणम् ऊर्ध्वाग्रं स्तम्भयेच् छङ्खमुद्रया ॥ १ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā beschreibt die ineinander angeordneten geometrischen Formen.

22.2

पुष्पाक्षतैः षडङ्गानि तत्राग्न्यादिषु पूजयेत् ।
अस्त्रक्षालितम् आधारं तत्रादध्यान् मनुं जपन् ॥ २ ॥

22.3

मं वह्निमण्डलायेति ततो दशकलात्मने ।
अमुकार्घ्येति पात्रान्ते सनाय नम इत्य् अपि ॥ ३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Platzhalter amuka steht für die Gottheit; die Formel gilt dem Untersatz des Arghya-Gefäßes. Das Grundtext-Bija maṃ wird bewahrt, auch wenn spätere Erläuterungslisten Varianten zeigen.

22.4

चतुर्विंशतिवर्णोऽयम् आधारस्थापने मनुः ।
आधारे पूर्वकाष्ठादि दशार्चेत् पावकीः कलाः ॥ ४ ॥

22.5

स्वमन्त्रक्षालितं शङ्खं स्थापयन् मनुम् उच्चरन् ।
अं सूर्यमण्डलायान्ते द्वादशेति कलात्मने ॥ ५ ॥

22.6

अमुकार्घ्येति पात्राय नमोऽन्तस् त्र्यक्षिवर्णवान् ।
शङ्खस्थापनमन्त्रोऽयं तारः कामो महाजलः ॥ ६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die erste Formel enthält den Gottheitsplatzhalter; die zweite wird im folgenden Vers abgeschlossen.

22.7

चराय वर्मफट् स्वाहा पाञ्चजन्याय हृन्मनुः ।
शङ्खस्य विंशत्यर्णाढ्यस् तेन प्रक्षालयेत् तु तम् ॥ ७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā schreibt oṃ klīṃ mahājalacarāya huṃ phaṭ svāhā pāñcajanyāya namaḥ. Die explizite Formel stammt aus dem Kommentar.

22.8

कला द्वादश सूर्यस्य शङ्खोपरि यजेत् क्रमात् ।
विलोमां मातृकां मूलं विलोमं च पठञ् जले ॥ ८ ॥

22.9

आपूर्य मनुनैतेन तं तत्रार्च्येद् ऐन्दवीः कलाः ।
ॐ सोममण्डलायान्ते षोडशान्ते कलात्मने ॥ ९ ॥

22.10

अमुकार्घ्यामृतायेति हृन्मनुस् त्व् अर्घ्यपूजने ।
आवाहयेत् तत्र तीर्थानि तन्मन्त्रैः सृणिमुद्रया ॥ १० ॥

22.11

रविमण्डलतः स्वीयहृदो देवम् अथाह्वयेत् ।
अष्टकृत्वो जपेन् मन्त्रं स्पृष्ट्वा जलमनन्यधीः ॥ ११ ॥

22.12

अप्सु विन्यस्य चाङ्गानि हृदा सम्पूजयेद् अपः ।
मूलं जपेद् अष्टशतं छादयन् मत्स्यमुद्रया ॥ १२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die begleitende Erklärung versteht aṣṭaśatam als 108.

22.13

संरक्षेद् अस्त्रमन्त्रेण छोटिकामुद्रया जलम् ।
मुद्रयावगुण्ठिन्या वर्मणा त्व् अवगुण्ठयेत् ॥ १३ ॥

22.14

अमृतीकृत्य गोमुद्रां कुर्वन्न् अमृतबीजतः ।
संरोधिन्या सन्निरुध्य तत्र मुद्राः प्रदर्शयेत् ॥ १४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Go-Mudra ist hier die Dhenu-Mudra; der Zusammenhang ist rituelle Vergegenwärtigung, keine stoffliche Umwandlung im naturwissenschaftlichen Sinn.

22.15

शङ्खमुसलचक्राख्याः परमीकृत्य तत् पुनः ।
महामुद्रां विरच्य योनिमुद्रां च दर्शयेत् ॥ १५ ॥

22.16

कृष्णमन्त्रे गालिनीं च रामे गरुडमुद्रिकाम् ।
शङ्खाद् दक्षिणदिग्भागे प्रोक्षणीपात्रपूरणम् ॥ १६ ॥

22.17

कृत्वार्घ्याम्भस् तत्र निक्षिप्य तेनोक्षेन् निजां तनुम् ।
प्रजपन् मूलगायत्रीं पूजावस्तुचयं तथा ॥ १७ ॥

22.18

पाद्याचमनपात्रे च दद्याद् अर्घ्यं तथोत्तरे ।
एवम् अर्घ्यविधिः प्रोक्तः सर्वसाधारणो मया ॥ १८ ॥

Die Bildgestalt

Material, Aufstellung und Verehrungskontext werden unterschieden.

22.19

विहाय शङ्करं सूर्यम् अर्घ्ये शङ्खः प्रशस्यते ।
हेमरूप्योदुम्बरारीतिदारुमृदुद्भवम् ॥ १९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers steht auf PDF 748, der zweite auf 750; PDF 749 enthält Erläuterungen. Naukā versteht Udumbara hier als Kupfer und Riti als Messing.

22.20

पालाशं पद्मपत्रं वा स्मृतं पाद्यादिभाजनम् ।
अस्त्रक्षाल्यान्यपात्रेण पाद्यादीनि निवेदयेत् ॥ २० ॥

22.21

अन्तर्यागं ततः कुर्यात् पीठे देहमये सुधीः ।
न्यासस्थानेषु मण्डूकमुख्यान् गन्धादिभिर् यजेत् ॥ २१ ॥

22.22

पीठमन्त्रान्तमन्त्रेण हृदये स्वेष्टदेवताम् ।
कुण्डलीम् अथ चोत्थाप्य द्वादशान्ते परं नयेत् ॥ २२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā erläutert das Erheben vom Adhara-Chakra bis zum höchsten Brahman im Bereich des Brahmarandhra. Es handelt sich um eine initiationsgebundene innere Ritualanweisung.

22.23

तदुत्थामृतधाराभिः प्रीणयेत् स्वेष्टदेवताम् ।
जपं कृत्वा निवेद्यास्मै मनसा न विसर्जयेत् ॥ २३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Gegenwart der Gottheit wird im Herzen bewahrt.

22.24

मूर्धहृत्पादगुह्येषु तनोः पुष्पाञ्जलीन् क्षिपेत् ।
अन्तर्यागं विधायेत्थं बाह्यपूजनम् आचरेत् ॥ २४ ॥

22.25

अन्तर्यागबहिर्यागौ गृहस्थः सर्वम् आचरेत् ।
आद्यम् एव ब्रह्मचारी वानप्रस्थो यतिस् तथा ॥ २५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Naukā begründet den Vorrang des inneren Opfers für diese Lebensstände mit dem Fehlen äußerer Ritualmittel. Die Aussage setzt die historische Ashrama-Ordnung voraus.

22.26

वर्धन्यां प्रक्षिपेत् किञ्चिद् अर्घ्योदकम् अनन्यधीः ।
प्राणान् आयम्य मूलेन वामे गुरुचयं नमेत् ॥ २६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Vardhani bezeichnet ein weiteres Ritualgefäß.

22.27

दक्षिणे च गणेशानं पीठपूजाम् अथाचरेत् ।
स्वर्णादिनिर्मिते यन्त्रे यद्वा चन्दननिर्मिते ॥ २७ ॥

22.28

मण्डूकात् परतत्त्वान्तं दिङ्मध्ये पीठशक्तयः ।
पृथिव्यन्तरं पूज्यः क्षीराब्धिर् माधवे श्रिया ॥ २८ ॥

22.29

इक्षुसिन्धुर् गणेशे स्याद् अन्यत्रामृतसागरः ।
अग्निरक्षसवाय्वीशकोणे धर्मादयः स्मृताः ॥ २९ ॥

22.30

इन्द्रकीनाशवरुणसोमाशासु नञादिकाः ।
धर्मादिपूजने प्राची तथैवावरणार्चने ॥ ३० ॥

Erläuterung zur Stelle: Gemeint sind Adharma und die weiteren Gegenstücke. Soma bezeichnet hier die nördliche Richtung.

22.31

पूजकस्य पुरः कल्प्या शक्रादिषु यथास्वकम् ।
श्वेताकृष्णारुणपीता श्यामा रक्तासितासिता ॥ ३१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der zweite Halbvers beginnt die Farbfolge der Pitha-Shaktis.

22.32

रक्ताम्बराभयवरा ध्येयाः स्युः पीठशक्तयः ।
शालग्रामे मणौ यन्त्रे नित्यपूजां समाचरेत् ॥ ३२ ॥

22.33

हेमादिप्रतिमायां वा स्थापितायां यथाविधि ।
अङ्गुष्ठादि वितस्त्यन्तप्रमाणा प्रतिमा गृहे ॥ ३३ ॥

22.34

पूज्या नान्यथा भिन्ना वा नोर्ध्वाधोदृङ् न वक्रिका ।
लिङ्गं वा लक्षणोपेतं तत्रावाहनम् आचरेत् ॥ ३४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Anforderungen an Kultbilder, keine Bewertung menschlicher Körper.

Die Gottheit vergegenwärtigen

Die Gegenwart des Göttlichen wird mit Herz, Atem und Bild verbunden.

22.35

मूलम् उच्चार्य हृदयात् सुषुम्नावर्त्मना सह ।
द्वारेण ब्रह्मारन्ध्रस्य नासारन्ध्रे विनिर्गतम् ॥ ३५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die innere Raumfolge ist technisch und elliptisch. Sie wird nicht als anatomischer Vorgang erklärt.

22.36

पुष्पाञ्जलौ मातृकाब्जे योजयित्वा विनिक्षिपेत् ।
मूर्तौ पुष्पाञ्जलिं चैतद् आवाहनम् उदीरितम् ॥ ३६ ॥

22.37

शालग्रामे स्थिरायां वा नावाहनविसर्जने ।
आह्वानाद्युपचारेषु श्लोकाञ् छम्भुदितान् पठेत् ॥ ३७ ॥

22.38

आत्मसंस्थम् अजं शुद्धं त्वाम् अहं परमेश्वर ।
अरण्याम् इव हव्याशं मूर्ताव् आवाहयाम्य् अहम् ॥ ३८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Das Bild des Feuers macht deutlich: Die Herbeirufung vergegenwärtigt eine bereits im Selbst ruhende göttliche Gegenwart.

22.39

पञ्चायतनपक्षे तु मध्ये विष्णुं समर्चयेत् ।
अग्निनिरृतिवाय्वेशानेषु गणनायकम् ॥ ३९ ॥

22.40

रविं शिवां शिवं मध्ये गणेशश् चेच् छिवं शिवाम् ।
रविं विष्णुं रवौ मध्ये विघ्नाजनगजेश्वरान् ॥ ४० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die letzte Namensverbindung ist stark verkürzt. Die begleitende Erklärung gibt Ganesha, Vishnu, Shakti und Shiva an.

22.41

भवान्या मध्यसंस्थायाम् ईशविघ्नार्कमाधवान् ।
हरे मध्यगते सूर्यगणेशगिरिजाच्युतान् ॥ ४१ ॥

22.42

सम्पूज्यादौ मध्यगतं गणेशादि ततो यजेत् ।
गणेशे मध्यसंस्थे तु पूजयेद् भास्करादितः ॥ ४२ ॥

22.43

काण्डानुसमयेनात्र पूजा प्रोक्ता मनीषिभिः ।
विधायावाहनं चैत्थम् आवाहन्या तु मुद्रया ॥ ४३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers steht auf PDF 754. Naukā erklärt: Man vollendet die Verehrung einer Gottheit, bevor man zur nächsten übergeht; davon unterschieden ist das gemeinsame Darbringen jeder einzelnen Gabe an alle.

22.44

संस्थापिन्या स्थापयेत् तु मूलान्ते श्लोकम् उच्चरन् ।
तवेयं महिमामूर्तिस् तस्यां त्वां सर्वग प्रभो ॥ ४४ ॥

Anrufung und Willkommen

Die Gebete bitten um Gegenwart und Gnade.

22.45

भक्तिस्नेहसमाकृष्टं दीपवत् स्थापयाम्य् अहम् ।
ऊहः कार्यो भवान्यादौ श्लोकेष्व् आवाहनादिषु ॥ ४५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Anpassung der Anrede wird erneut ausdrücklich gestattet.

22.46

मूलश्लोकौ पठन् कुर्याद् आसनं चोपवेशनम् ।
सर्वान्तर्यामिणे देव सर्वबीजमयं शुभम् ॥ ४६ ॥

22.47

स्वात्मस्थाय परं शुद्धम् आसनं कल्पयाम्य् अहम् ।
अस्मिन् वरासने देव सुखासीनोऽक्षरात्मक ॥ ४७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Fortsetzung des Gebets im nächsten Vers. Akshara kann Laut und Unvergängliches bezeichnen; der Bija-Kontext legt hier die Lautbedeutung nahe.

22.48

प्रतिष्ठितो भवेश त्वं प्रसीद परमेश्वर ।
मूलं श्लोकं ततः कुर्यात् सन्निधानं स्वमुद्रया ॥ ४८ ॥

22.49

अनन्या तव देवेश मूर्तिशक्तिर् इयं प्रभो ।
सान्निध्यं कुरु तस्यां त्वं भक्तानुग्रहतत्परः ॥ ४९ ॥

22.50

पठन् मूलं तथा श्लोकं सन्निरुन्ध्यात् स्वमुद्रया ।
आज्ञया तव देवेश कृपाम्भोधे गुणाम्बुधे ॥ ५० ॥

22.51

आत्मानन्दैकतृप्तं त्वां निरुणध्मि पितर् गुरो ।
मुद्रया सम्मुखी कुर्यान् मूलं श्लोकं च सम्पठन् ॥ ५१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Pitar und guro sind die Anreden „Vater“ und „Guru“.

22.52

अज्ञानाद् दुर्मनस्त्वाद् वा वैकल्यात् साधनस्य च ।
यद् अपूर्णं भवेत् कृत्यं तद् अप्य् अभिमुखो भव ॥ ५२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Eine ausdrückliche Bitte um Annahme trotz menschlicher Begrenztheit.

22.53

कुर्वीत मूलश्लोकाभ्यां प्रार्थ्यया मुद्रयार्चनम् ।
दृशापीयूषवर्षिण्या पूरयन् यज्ञविष्टरम् ॥ ५३ ॥

22.54

मूर्तौ वा यज्ञसंपूर्तेः स्थिरो भव महेश्वर ।
न्यसेत् षडङ्गं देवाङ्गे सकलीकरणं सुधीः ॥ ५४ ॥

22.55

मूलं श्लोकं पठन् कुर्याद् अवगुण्ठं स्वमुद्रया ।
अव्यक्तवाङ्मनस्चक्षुःश्रोत्रदूरामितद्युते ॥ ५५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Sprache, Denken und Sinne vermögen die göttliche Wirklichkeit nicht vollständig zu umfassen.

22.56

स्वतेजःपञ्जरेणाशु वेष्टितो भव सर्वतः ।
गोमुद्रयामृतीकृत्य विदध्यात् परमाकृतिम् ॥ ५६ ॥

22.57

महामुद्रां विरच्य ततः स्वागतम् आचरेत् ।
मूलमन्त्रं तथा श्लोकं पठंस् तद्गतमानसः ॥ ५७ ॥

22.58

यस्य दर्शनम् इच्छन्ति देवाः स्वाभीष्टसिद्धये ।
तस्मै ते परमेशाय स्वागतं स्वागतं च ते ॥ ५८ ॥

22.59

ततः सुस्वागतं कुर्यान् मूलश्लोकौ समुच्चरन् ।
कृतार्थोऽनुगृहीतोऽस्मि सफलं जीवितं मम ॥ ५९ ॥

22.60

आगतो देवदेवेश सुस्वागतम् इदं पुनः ।
श्यामाकविष्णुक्रान्ताब्जदूर्वाः पाद्यजले क्षिपेत् ॥ ६० ॥

Gastfreundschaft für das Göttliche

Wasser, Bad, Gewand und Schmuck werden als Dienste dargebracht.

22.61

मूलश्लोकनमोमन्त्रैः पाद्यं पादाम्बुजेऽर्पयेत् ।
यद्भक्तिलेशसम्पर्कात् परमानन्दविग्रहम् ॥ ६१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Gebetssatz ist grammatisch elliptisch; Fortsetzung in 62.

22.62

तस्मै ते चरणाब्जाय पाद्यं शुद्धाय कल्पये ।
लवङ्गजातिककोलं प्रक्षिप्याचमनीयके ॥ ६२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Sanskritnamen bezeichnen hier Duftgewürze; Kakkola wird in Naukā als aromatischer Pfeffer erklärt. Die erste Hälfte beschließt die Padya-Anrufung.

22.63

दद्याद् आचमनं वक्त्रे मूलश्लोकसुधाक्षरैः ।
वेदानाम् अपि वेदाय देवानां देवतात्मने ॥ ६३ ॥

22.64

आचामं कल्पयामीश शुद्धानां शुद्धिहेतवे ।
अर्घ्यपात्रे क्षिपेद् दूर्वास् तिलदर्भाग्रसर्षपान् ॥ ६४ ॥

22.65

यवपुष्पाक्षतान् गन्धं तेनार्घ्यं मूर्ध्नि चार्चयेत् ।
मूलश्लोकशिरोमन्त्रैर् देवस्य मनुवित्तमः ॥ ६५ ॥

22.66

तापत्रयहरं दिव्यं परमानन्दलक्षणम् ।
तापत्रयविनिर्मुक्तं तवार्घ्यं कल्पयाम्य् अहम् ॥ ६६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die dreifachen Leiden sind eine traditionelle Sammelbezeichnung für innere, äußere und überpersönliche Bedrängnisse.

22.67

पात्रे तु मधुपर्कस्य दध्याज्यमधु च क्षिपेत् ।
मूलश्लोकसुधामन्त्रैर् दद्यात् वदने प्रभोः ॥ ६७ ॥

22.68

सर्वकालुष्यहीनाय परिपूर्णसुखात्मने ।
मधुपर्कम् इदं देव कल्पयामि प्रसीद मे ॥ ६८ ॥

22.69

पुनर् आचमनं दद्यान् मूलश्लोकान्तरं पठन् ।
उच्छिष्टोऽप्य् अशुचिर् वापि यस्य स्मरणमात्रतः ॥ ६९ ॥

22.70

शुद्धिम् आप्नोति तस्मै ते पुनराचमनीयकम् ।
स्नानवस्त्रोपवीतान्ते नैवेद्यान्तेऽपि तत् स्मृतम् ॥ ७० ॥

22.71

पाद्यादिवस्त्वभावे तु तत्स्मरन्न् अक्षतान् क्षिपेत् ।
गन्धतैलं ततो दद्यान् मूलश्लोकं पठन् सुधीः ॥ ७१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Text nennt ausdrücklich eine Ersatzgabe bei fehlenden äußeren Mitteln.

22.72

स्नेहं गृहाण स्नेहेन लोकनाथ महाशय ।
सर्वलोकेषु शुद्धात्मन् ददामि स्नेहम् उत्तमम् ॥ ७२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Sneha bedeutet sowohl Öl beziehungsweise Salbung als auch Liebe und Zuneigung; das Gebet spielt bewusst mit beiden Bedeutungen.

22.73

हरिद्राद्यैस् तम् उद्वर्त्य स्नापयेद् उभयं पठन् ।
परमानन्दबोधाब्धिनिमग्ननिजमूर्तये ॥ ७३ ॥

22.74

साङ्गोपाङ्गम् इदं स्नानं कल्पयाम्य् अहम् ईश ते ।
ततः सहस्रं शङ्खेन शतं वाशक्तितोऽपि वा ॥ ७४ ॥

22.75

गन्धयुक्तोदकैर् ईशम् अभिषिञ्चेन् मनुं स्मरन् ।
पठन् मूलं ततः श्लोकौ दद्याद् वस्त्रोत्तरियके ॥ ७५ ॥

22.76

मायाचित्रपटच्छन्ननिजगुह्योरुतेजसे ।
निरावरणविज्ञानवासस् ते कल्पयाम्य् अहम् ॥ ७६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Anrede nirāvaraṇavijñāna stellt die unverhüllte Erkenntnis der göttlichen Wirklichkeit dem äußeren Gewand gegenüber.

22.77

यम् आश्रित्य महामाया जगत्सम्मोहिनी सदा ।
तस्मै ते परमेशाय कल्पयाम्य् उत्तरीयकम् ॥ ७७ ॥

22.78

पीतं विष्णौ सितं शम्भौ रक्तं विघ्नार्कशक्तिषु ।
सच्छिद्रं मलिनं जीर्णं त्यजेत् तैलादिदूषितम् ॥ ७८ ॥

22.79

उपवीतं भूषणानि प्रयच्छेद् उभयं पठन् ।
यस्य शक्तित्रयेणेदं सम्प्रोतं निखिलं जगत् ॥ ७९ ॥

22.80

यज्ञसूत्राय तस्मै ते यज्ञसूत्रं प्रकल्पये ।
स्वभावसुन्दराङ्गाय नानाशक्त्याश्रयाय ते ॥ ८० ॥

22.81

भूषणानि विचित्राणि कल्पयाम्य् अमरार्चितम् ।
मूलमन्त्रेण पुटितम् एकैकं मातृकाक्षरम् ॥ ८१ ॥

22.82

विन्यसेद् देवताङ्गेषु योगोऽस्य लोकमोहनः ।
कनिष्ठया पात्रसंस्थं पूर्ववद् गन्धम् अर्पयेत् ॥ ८२ ॥

Duft und Blumen

Die Gaben verweisen auf Seligkeit und transzendentes Bewusstsein.

22.83

परमानन्दसौरभ्यपरिपूर्णदिगन्तरम् ।
गृहाण परमं गन्धं कृपया परमेश्वर ॥ ८३ ॥

22.84

ततः कनिष्ठाङ्गुष्ठाभ्यां गन्धमुद्रां प्रदर्शयेत् ।
मूलश्लोकौ पठन् नानापुष्पाणि विनिवेदयेत् ॥ ८४ ॥

22.85

तुरीयवनसंभूतं नानागुणमनोहरम् ।
अमन्दसौरभं पुष्पं गृह्यताम् इदम् उत्तमम् ॥ ८५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Turīya, das „Vierte“, verleiht der Blumengabe eine ausdrücklich kontemplative Bedeutung.

Geeignete Gaben und historische Reinheitsregeln

Botanische Zuordnungen und überlieferte Ausschlussregeln werden dokumentiert.

22.86

तर्जन्यङ्गुष्ठयोगेन पुष्पमुद्रां प्रदर्शयेत् ।
अक्षतान् अर्कधत्तूरौ विष्णौ नैवार्पयेत् सुधीः ॥ ८६ ॥

22.87

बन्धूकं केतकीं कुन्दं केसरं कुटजं जपाम् ।
शङ्करे नार्पयेद्धिङ्गुलालतीं यूथिकाम् अपि ॥ ८७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Pflanzenname vor Yuthika ist im Druck schwer abzugrenzen; auf eine botanische Gleichsetzung wird verzichtet.

22.88

शक्तौ दूर्वार्कमन्दारान् मालूरं तगरं रवौ ।
विनायके तु तुलसीं नार्पयेज् जातु चिद् बुधः ॥ ८८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Diese Zuordnungen betreffen den vorliegenden Ritualzusammenhang; die Naukā nennt etwa Mahalakshmi als Ausnahme beim Durva.

22.89

श्वेतं पीतं हरेर् इष्टं रक्तं रविगणेशयोः ।
निर्गन्धं केशकीटादिदूषितं चोग्रगन्धकम् ॥ ८९ ॥

22.90

मलिनं तुच्छसंस्पृष्टम् आघ्रातं स्वविकासितम् ।
अशुद्धभाजनानीतं स्नात्वानीतं च याचितम् ॥ ९० ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Reinheitsregeln einschließlich sozialer Ausgrenzung; keine Empfehlung, Menschen nach vermeintlicher ritueller Reinheit zu bewerten. Die Naukā erklärt svavikāsita als gewaltsam zum Öffnen gebrachte Blüte.

22.91

शुष्कं पर्युषितं कृष्णं भूमिगं नार्पयेत् सुमम् ।
चम्पकं कमलं त्यक्त्वा कलिकाम् अपि वर्जयेत् ॥ ९१ ॥

22.92

कुरुण्टकं काञ्चनारं वर्जयेद् बृहतीयुगम् ।
पुष्पं पत्रं फलं देवे न प्रदद्याद् अधोमुखम् ॥ ९२ ॥

22.93

पुष्पाञ्जलौ न तद्दोषस् तथा पर्युषितस्य च ।
तुलसीबकुलौ वृक्षचम्पकश् च सरोजिनी ॥ ९३ ॥

22.94

बिल्वकल्हारदमनास्तथा मरुबकः कुशः ।
दूर्वाहिवल्ल्यपामार्गविष्णुक्रान्तामुनिद्रुमाः ॥ ९४ ॥

22.95

धात्रीयुतानाम् एतेषां पत्रैः कुर्यात् सुरार्चनम् ।
जम्बूदाडिमजम्बीरतिन्तिणीबीजपूरकाः ॥ ९५ ॥

22.96

रम्भाधात्री च बदरी रसालः पनसोऽपि च ।
एषां फलैर् यजेद् देवं तुलसी तु हरेः प्रिया ॥ ९६ ॥

22.97

सुवर्णपुष्पं तुलसी नैव निर्माल्यतां व्रजेत् ।
पुष्पपूजां विधायेत्थं कुर्याद् आवरणार्चनम् ॥ ९७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Suvarṇapuṣpa wird hier als Pflanzenbezeichnung gelesen; die Hindi-Erklärung nennt Amaltas. Nirmālya bezeichnet bereits dargebrachte Gaben.

Die Umkreise der Verehrung

Anga-Göttinnen und Richtungswächter gliedern den heiligen Raum.

22.98

अङ्गादि दिक्पहेत्यन्तं ततो धूपादिकं चरेत् ।
अग्निनैरृतिवाय्वीशकोणेषु हृदयं शिरः ॥ ९८ ॥

22.99

शिखां कवचम् आराध्य नेत्रमध्ये प्रपूजयेत् ।
दिक्ष्व् अस्त्रम् अङ्गदेव्यस् ता ध्यातव्या वामलोचनाः ॥ ९९ ॥

22.100

सितारक्तासितास् तिस्रो रक्ता इष्टाभयान्विताः ।
स्वदिक्षु प्रयजेद् दिक्पाञ् जातिहेत्यादि संयुतान् ॥ १०० ॥

22.101

तारादि निजबीजाद्यास् तत्प्रयोगोऽधुनोच्यते ।
तारं बीजम् अथेन्द्रायामुकाधिपतये ततः ॥ १०१ ॥

22.102

सायुधाय सवाहान्ते नाय सान्ते परीति च ।
वारायान्ते सशक्तिकायामुकपदं ततः ॥ १०२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Grundtext beschreibt die Bildung der Wortfolge abschnittweise. Es wird kein eigenständiger neuer Mantra rekonstruiert.

22.103

पार्षदाय नमोऽन्तोऽयं दिक्पालानां मनुः स्मृतिः ।
इन्द्रायेति पदस्थाने वह्न्यादिपदम् उच्चरेत् ॥ १०३ ॥

22.104

आध्यामुकपदस्थाने क्रमाज् जातीर् वदेत् सुधीः ।
सुरतेजः प्रेतरक्षः सलिलप्राणतारकाः ॥ १०४ ॥

22.105

भूताहिलोका विज्ञेया आशापालकजातयः ।
पार्षदात् पूर्वमुकस्थाने स्यात् स्वेष्टदेवता ॥ १०५ ॥

22.106

बीजानि पूर्वमुक्तानि वाहनान्य् आयुधान्य् अपि ।
यातु तोयपयोर् मध्येऽनन्तं पूर्वेशयोर् अस्तु कम् ॥ १०६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Richtungsangabe im ersten Wort ist verkürzt; ihre Auflösung folgt der Naukā.

22.107

प्रत्यावृति क्षिपेद् देवे पुष्पं मन्त्रम् इमं जपन् ।
अभीष्टसिद्धिं मे देहि शरणागतवत्सल ॥ १०७ ॥

22.108

भक्त्या समर्पये तुभ्यम् इदम् आवरणार्चनम् ।
आह्वानाद्युपचारेषु प्रत्येकं पुष्पपाथसी ॥ १०८ ॥

Räucherwerk und Licht

Wohlgeruch, Glockenklang und Licht verbinden sinnliche Wahrnehmung und Gottesgedenken.

22.109

दत्त्वा प्रक्षाल्य च करम् उपचारान्तरं चरेत् ।
धूपपात्रस्थिताङ्गारे क्षिप्त्वा गुगुलुपुरादिकम् ॥ १०९ ॥

22.110

पात्रम् अस्त्रेण सम्प्रोक्ष्य हृदा पुष्पं समर्पयेत् ।
संस्पृशन् वामतर्जन्या मूलश्लोकं च सम्पठेत् ॥ ११० ॥

22.111

वनस्पतिरसोत्पेतो गन्धाढ्यः सुमनोहरः ।
आघ्रेयः सर्वदेवानां धूपोऽयं प्रतिगृह्यताम् ॥ १११ ॥

22.112

साङ्गाय सपरीत्यन्ते वाराय् एत्य् अन्तदेवता ।
धूपं समर्पयामीति नमोऽन्तं मन्त्रम् उच्चरन् ॥ ११२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Wie in 102 erläutert der Grundtext die Einfügung einzelner Wortbestandteile.

22.113

शङ्खाम्बु प्रक्षिपेद् भूमौ धूपमुद्रां प्रदर्शयेत् ।
तर्जन्यङ्गुष्ठयोगेन घण्टाम् अर्चेत् स्वमन्त्रतः ॥ ११३ ॥

22.114

जयध्वनि मन्त्रम् आतः स्वाहान्तः सदशाक्षरः ।
वादयन् वामहस्तेन कीर्तयन् देवतागुणान् ॥ ११४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Formel wird im Grundtext in Bestandteilen angegeben; keine spekulative Ergänzung.

22.115

धूपयेद् दक्षहस्तेन देवतानाभिदेशतः ।
जलं पुष्पाञ्जलिं दद्याद् दीपदानम् अपीदृशम् ॥ ११५ ॥

22.116

वाममध्यया स्पर्शो मूलश्लोकस्य कीर्तनम् ।
सुप्रकाशो महादीपः सर्वतस् तिमिरापहः ॥ ११६ ॥

22.117

सबाह्याभ्यन्तरं ज्योतिर्दीपोऽयं प्रतिगृह्यताम् ।
धूपस्थाने दीपपदं मध्यमाङ्गुष्ठयोगतः ॥ ११७ ॥

22.118

दीपमुद्रा दर्शनं च तद् दानं नेत्रदेशतः ।
भूरिपक्षे तु वर्तीनां विषमा वर्तिका मता ॥ ११८ ॥

22.119

घृतदीपो दक्षिणे स्यात् तैलदीपस् तु वामतः ।
सितवर्तियुतो दक्षे वामाङ्गे रक्तवर्तिकः ॥ ११९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Naukā differenziert die Aufstellung bei abweichender Brennstoff- und Dochtkombination.

Speisedarbringung

Die Speise wird in der Vorstellung gereinigt, verwandelt und als Gastgabe überreicht.

22.120

अन्यान्यद् धूपवज् ज्ञेयं ततो नैवेद्यम् अर्पयेत् ।
स्वर्णादिभाजने साज्यं पायसं शर्करादिकम् ॥ १२० ॥

22.121

परिवेष्य यथाशक्ति प्रोक्षेत् कैर् अस्त्रमन्त्रितैः ।
चक्रमुद्राम् अथाबध्य प्रोक्षेन् मन्त्रितैर् जलैः ॥ १२१ ॥

22.122

वायुबीजेनार्कवारं ततस् तज्जातमारुतैः ।
नैवेद्यदोषं संशोष्य चिन्तयेद् दक्षिणे करे ॥ १२२ ॥

22.123

अग्निबीजं तस्य पृष्ठे वामं करतलं न्यसेत् ।
तं दर्शयित्वा नैवेद्ये तदुत्थेनाग्निनाखिलम् ॥ १२३ ॥

22.124

नैवेद्यदोषं सन्दह्य ध्यायेद् वामकरेऽमृतम् ।
तत्पृष्ठे दक्षिणं हस्तं कृत्वा तत्र प्रदर्शयेत् ॥ १२४ ॥

22.125

आप्लावितं स्मरेद् भोज्यं बीजोत्थामृतधारया ।
प्रोक्ष्य मूलेन तत् स्पृष्ट्वाष्टशो मूलमनुं जपन् ॥ १२५ ॥

22.126

दर्शयित्वा धेनुमुद्रां गन्धपुष्पैस् तद् अर्चयेत् ।
देवे पुष्पाञ्जलिं दत्त्वा तेजो देवमुखोत्थितम् ॥ १२६ ॥

22.127

विचिन्त्य वामाङ्गुष्ठेन स्पृशेन् नैवेद्यभाजनम् ।
दक्षहस्ते जलं धृत्वा मूलश्लोकं शिरः पठेत् ॥ १२७ ॥

22.128

सत्पात्रसिद्धं सुहविर् विविधानेकभक्षणम् ।
निवेदयामि देवेश सानुगाय गृहाण तत् ॥ १२८ ॥

22.129

साङ्गायेत्यादिकं प्रोच्य जलम् उत्सृज्य भूतले ।
नैवेद्यमुद्राम् अङ्गुष्ठानामिकाभ्यां प्रदर्शयेत् ॥ १२९ ॥

22.130

सपुष्पाभ्यां कराभ्यां त्रिः प्रोद्धृत्य भाजनम् ।
निवेदयामि भवते जुषाणेदं हविर् हरे ॥ १३० ॥

22.131

षोडशार्णान् इमान् प्रोच्य ग्रासमुद्रां प्रदर्शयेत् ।
वामहस्तेन पद्माभां प्राणाद्या दक्षिणेन तु ॥ १३१ ॥

22.132

कनिष्ठानामिकाङ्गुष्ठैर् मुद्रा प्राणस्य कीर्तिता ।
तर्जनीमध्यमाङ्गुष्ठैर् अपानस्य तु सा स्मृता ॥ १३२ ॥

22.133

अनामामध्यमाङ्गुष्ठैर् उदानस्य च मुद्रिका ।
तर्जन्यनामामध्याभिः साङ्गुष्ठाभिर् भवेच् चतुर्थिका ॥ १३३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Naukā benennt die vierte als Vyana-Mudra.

22.134

सर्वाभिः स समानस्य प्राणाद्यान् ङेद्विठान्वितान् ।
तारपूर्वाञ् जपन् मुद्राः प्राणादीनां प्रदर्शयेत् ॥ १३४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Ṅe und dviṭha sind grammatische beziehungsweise verschlüsselnde Angaben zur Formulierung, keine zusätzlichen Gottheitsnamen.

22.135

ततो जवनिकां कृत्वा ब्रह्मेशादेर् इदं पठेत् ।
पद्यं शालेर् भक्तम् इति मूलमन्त्रं च सप्तधा ॥ १३५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die zwei hier nur durch ihre Anfangsworte bezeichneten Speisegebete werden in der Naukā ausgeschrieben. Sie sind keine zusätzlichen nummerierten Grundtextverse.

22.136

प्रतिसीराम् अपाकृत्य दद्याच् छ्लोकं पठञ् जलम् ।
समस्तदेव देवेश सर्वतृप्तिकरं परम् ॥ १३६ ॥

Feueropfer und Speiseanteile

Die äußere Puja umfasst auch Homa und die Begleiter der Gottheit.

22.137

अखण्डानन्दसम्पूर्णं गृहाण जलम् उत्तमम् ।
स्थण्डिलेऽग्निम् उपाधाय वैश्वदेवक्रियां चरेत् ॥ १३७ ॥

22.138

मूलेन वीक्ष्य चास्त्रेण कृत्वा प्रोक्षणताडने ।
कुशैस् तद्धर्मणाभ्युक्ष्य पूर्ववत् स्थापयेच् छुचिम् ॥ १३८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die gedrängte Wendung taddharmaṇā ist nicht eindeutig. Die Naukā verweist auf die Feuerordnung des ersten Taraṅga.

22.139

तन्मन्त्रेण तम् अभ्यर्च्याहूय तत्रेष्टदेवताम् ।
पूजयेद् गन्धपुष्पैस् तां महाव्याहृतिभिस् ततः ॥ १३९ ॥

22.140

हुत्वा व्यस्तसमस्ताभिर् आहुतीनां चतुष्टयम् ।
अन्नैर् मूलेन जुहुयात् पञ्चविंशति संख्यया ॥ १४० ॥

22.141

पुनर् व्याहृतिभिर् हुत्वा मूर्तौ देवं नियोजयेत् ।
वह्निं विसृज्य देवाय दद्याद् आचमनोदकम् ॥ १४१ ॥

22.142

तेजः संयोज्य देवस्य निर्गतं देववक्त्रतः ।
नैवेद्यांशं तदुच्छिष्टभोजिने विनिवेदयेत् ॥ १४२ ॥

22.143

विष्वक्सेनो हरेर् उक्तश् चण्डेश्वर उमापतेः ।
विकर्तनस्य चण्डांशुर् वक्रतुण्डो गणेशितुः ॥ १४३ ॥

22.144

शक्तेर् उच्छिष्टचाण्डाली स्मृता उच्छिष्टभोजिनः ।
ततो लवणम् उतार्य कुर्याद् आरातिकं सुधीः ॥ १४४ ॥

Das eigene Innere als Opfergabe

Geist, Sinne und Lebenskräfte werden zu Gaben der Verehrung.

22.145

अथो निवेद्य ताम्बूलं दर्शयेच् छत्रचामरे ।
पठेद् देवमना भूत्वा सार्धश्लोकचतुष्टयम् ॥ १४५ ॥

22.146

बुद्धिः सवासना कॢप्ता दर्पणं मङ्गलानि च ।
मनोवृत्तिर् विचित्रा ते नृत्यरूपेण कल्पिता ॥ १४६ ॥

22.147

ध्वनयो गीतरूपेण शब्दवाद्यप्रभेदतः ।
छत्राणि नवपद्मानि कल्पितानि मया प्रभो ॥ १४७ ॥

22.148

सुषुम्णा ध्वजरूपेण प्राणाद्याश् चामरात्मना ।
अहंकारो गजत्वेन वेगः कॢप्तो रथात्मना ॥ १४८ ॥

22.149

इन्द्रियाण्य् अश्वरूपाणि शब्दादि रथवर्त्मना ।
मनः प्रग्रहरूपेण बुद्धिः सारथिरूपतः ॥ १४९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Sinne sind die Pferde, die Sinnesgegenstände ihre Wege, der Geist ist der Zügel und die Buddhi der Wagenlenker. Die Stelle verbindet das bekannte Wagenbild mit innerer Darbringung.

22.150

सर्वम् अन्यत् तथा कॢप्तं तवोपकरणात्मना ।
श्लोकान् एतान् पठित्वा तु मूलमन्त्रम् अनन्यधीः ॥ १५० ॥

Japa darbringen und sich selbst hingeben

Die Vollendung wird als Ruhen in der Gottheit erbeten.

22.151

यथाशक्ति जपित्वा तं मन्त्रेण विनिवेदयेत् ।
क्षिपन्न् अर्घ्यस्य पानीयं देवतादक्षिणे करे ॥ १५१ ॥

22.152

गुह्यातिगुह्यगोप्ता त्वं गृहाणास्मत्कृतं जपम् ।
सिद्धिर् भवतु मे देव त्वत्प्रसादात् त्वयि स्थितिः ॥ १५२ ॥

22.153

कीर्तितः श्लोकरूपोऽयं मन्त्रो जपनिवेदने ।
दत्त्वा पराङ्मुखं चार्घ्यं पुष्पैः शङ्खं प्रपूजयेत् ॥ १५३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die knappe Angabe parāṅmukha wird nicht zu einer selbstständigen Ritualanleitung erweitert.

22.154

दण्डवत् प्रणिपत्य् एशं देवे कुर्यात् प्रदक्षिणाः ।
अजेशशक्तिगणभास्कराणां क्रमाद् इमाः ॥ १५४ ॥

22.155

वेदार्धचन्द्रवह्न्यङ्घ्रि संख्याः स्युः सर्वसिद्धये ।
स्तुत्वा ब्रह्मार्पणाख्येन मनुनात्मानम् अर्पयेत् ॥ १५५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Zahlen werden durch Merkwörter angegeben; ihre Zuordnung ist in der Naukā ausdrücklich erläutert.

22.156

इतः पूर्वं प्राणबुद्धिदेहधर्माधिकारतः ।
जाग्रत्स्वप्नसुषुप्त्यवस्थासु मनसा वदेत् ॥ १५६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Grundtext führt die Brahmarpana-Formel mit eingeschobenen Anweisungen an. Fortsetzung in 157–159.

22.157

वाचा च हस्ताभ्यां पद्भ्याम् उदरेण शिश्नतस् ततः ।
मेषोन्तान्वितो यत् स्मृतं यद् उक्तं च यत् कृतम् ॥ १५७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Das gedruckte meṣontānvito ist eine schwierige technische Angabe. Die Naukā löst die betreffende Kasusbildung in ihrer ausgeschriebenen Formel auf; sie gehört nicht als Gebetsinhalt in die Übersetzung.

22.158

तत् सर्वं प्रोच्य ब्रह्मार्पणं भवत्व् अनिवल्लभा ।
मां मदीयं च सकलं हरये ते समर्पये ॥ १५८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Drucklesung vor vallabhā ist undeutlich; die Naukā schreibt hier eindeutig svāhā aus.

22.159

तारस् तत् सद् इति प्रोक्तो ब्रह्मार्पणमनुर् बुधैः ।
प्रणवादिर् द्व्यशीत्यर्णो देवतात्मसमर्पणे ॥ १५९ ॥

Rückkehr ins Herz und Alltag

Verehrung, Lebensunterhalt, Teilen der Speise, Schriftstudium und Ruhe verbinden sich.

22.160

संहारमुद्रया देवं संहरेद् धृदये निजे ।
अन्यस्मिन् दैवते कार्य ऊहो हरिपदे बुधैः ॥ १६० ॥

22.161

एवं सम्पूज्य देवेशं ब्रह्मयज्ञं समाचरेत् ।
योगक्षेमं ततः कृत्वा मध्याह्ने स्नानम् आचरेत् ॥ १६१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Naukā erklärt Brahmayajna hier als Veda-Studium und yogakṣema als Erlangen des noch nicht Erlangten sowie Bewahren des Erlangten.

22.162

स्मार्तं तान्त्रं च पूर्वोक्तं सन्ध्यातर्पणम् अप्य् अथ ।
सम्पूज्य पूर्ववद् देवं वैश्वदेवादिकं चरेत् ॥ १६२ ॥

22.163

देवप्रसादं भुञ्जीत सम्भोज्य ब्राह्मणात्मजान् ।
आचम्य देवं संस्मृत्य पुराणं शृणुयात् सुधीः ॥ १६३ ॥

22.164

सन्ध्याहोमं निर्वर्त्य देवं सम्पूज्य पूर्ववत् ।
शयीत शुद्धशय्यायां भुक्त्वाल्पं देवतां स्मरन् ॥ १६४ ॥

22.165

एवं यः पूजयेद् देवं त्रिकालं धर्मम् आचरन् ।
न जातु वैरिभिर् दुःखैः पीड्यते हरिरक्षितः ॥ १६५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Religiöse Heilszusage des Textes, keine empirische Garantie für Freiheit von Krankheit oder Leid.

Verehrung unter begrenzten Möglichkeiten

Der Text lässt Vereinfachungen zu und unterscheidet fünf besondere Formen.

22.166

त्रिकालं पूजनाशक्तैः कार्यं द्विः सकृद् अप्य् अदः ।
विशेषेण यजेद् देवं संक्रान्त्यादिषु पर्वसु ॥ १६६ ॥

22.167

दशभिः पञ्चभिर् वापि पूजयेद् उपचारकैः ।
अशक्तः कारयेत् पूजां दद्याद् अर्चनसाधनम् ॥ १६७ ॥

22.168

दानाशक्तः समर्चन्तं पश्येत् तत्परमानसः ।
साधनाभाविनी त्रासी दौर्बोधी सौतकी तथा ॥ १६८ ॥

22.169

आतुरी पञ्चधोक्तासौ पूजा सा कीर्त्यते क्रमात् ।
पूजासाधनवस्तूनाम् अभावान् मनसैव या ॥ १६९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers steht auf PDF 775, der zweite auf PDF 776.

22.170

पूजाम्भसा साधनं यत् साधनाभाविनी तु सा ।
त्रस्तः संपूजयेद् देवं यथालब्धोपचारकैः ॥ १७० ॥

22.171

मानसैर् वापि सा त्रासी ज्ञेया सम्पूर्णसिद्धिदा ।
बाला वृद्धाः स्त्रियो मूर्खा दुर्बोधास् तत्कृता तु या ॥ १७१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die pauschale Einordnung von Frauen, alten Menschen und Kindern spiegelt eine historische soziale Hierarchie wider. Sie ist keine Aussage dieser Ausgabe über die spirituelle Befähigung solcher Menschen.

22.172

यथाज्ञानं परार्चासौ दौर्बोधी कीर्तिता बुधैः ।
सूतकी तु नरः स्नात्वा सन्ध्यां स्वां मानसीं चरेत् ॥ १७२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Sutaka meint traditionelle rituelle Einschränkungen nach Geburt oder Todesfall.

22.173

मानसैर् अर्चयेत् कामी निष्कामः सर्वम् आचरेत् ।
सौतक्युक्तातुरी रोगान् न स्नायान् न च पूजयेत् ॥ १७३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die körperliche Erkrankung begründet hier den Verzicht auf Bad und äußere Puja. Die folgende Stelle beschreibt die verinnerlichte Hinwendung zur Gottheit.

22.174

विलोक्य मूर्तिं देवस्य यदि वा सूर्यमण्डलम् ।
सकृन् मूलमनुं जप्त्वा तत्र पुष्पं विनिक्षिपेत् ॥ १७४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Vorschrift, keine Empfehlung, direkt in die Sonne zu schauen. Für heutige Praxis eignet sich die Betrachtung eines verehrten Bildes.

22.175

ततो रोगे गते स्नात्वा पूजयित्वा गुरून् द्विजान् ।
पूजाविच्छेददोषो मे मास्त्व् इति प्रार्थयेत् तान् ॥ १७५ ॥

22.176

तेभ्यश् चाशिषम् आदाय देवेशं पूर्ववद् यजेत् ।
आतुरी कीर्तिता पूजाः पञ्चैवं नारदोदिताः ॥ १७६ ॥

22.177

स्वयं सम्पाद्य सर्वाणि श्रद्धया साधनानि यः ।
पूजयेत् तत्परो देवं स लभेताखिलं फलम् ॥ १७७ ॥

22.178

पूजनेन फलार्धं स्याद् अन्यदत्तैश् तु साधनैः ।
तस्मात् स्वयं समानीय साधनान्य् अर्चनं चरेत् ॥ १७८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die traditionelle Abstufung würdigt den eigenen Einsatz; sie hebt die zuvor ausdrücklich zugelassenen Vereinfachungen nicht auf.

22.179

देवपूजाविहीनो यः स नरो नरके पचेत् ।
यथाकथञ्चिद् देवार्चा विधेया श्रद्धयान्वितैः ॥ १७९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische religiöse Mahnung, keine Empfehlung einer angstbasierten Spiritualität. Der abschließende praktische Akzent liegt auf der Möglichkeit einer dem Menschen zugänglichen Verehrung.

Kolophon des Taraṅga 22

इति श्रीमन्महीधरविरचिते मन्त्रमहोदधौ देवार्चानिरूपणं नाम द्वाविंशस् तरङ्गः ॥ २२ ॥

Anmerkung zum Kolophon: Vers 19 ist über PDF 748 und 750 verteilt, Vers 43 über 754–755 und Vers 169 über 775–776. Die in der Naukā vollständig ausgeschriebenen Formeln werden von den knappen Angaben des Grundtextes unterschieden. Einzelne sprachlich schwierige Druckstellen sind örtlich gekennzeichnet.

Textgrundlage dieses Taraṅga: Sanskrit-Grundtext der verwendeten Ausgabe, PDF-Seiten 744–777, gedruckte Seiten 692–725. Naukā und die Hindi-Erklärung bleiben vom Grundtext getrennt.

Taraṅga 23 – Jährliche Erneuerung: Damana, Pavitra und Festzeiten

Der dreiundzwanzigste Taraṅga ergänzt die tägliche Puja um jährliche Erneuerungsfeste. Damana-Pflanzen und Pavitra-Schnüre vergegenwärtigen die Vollendung der Verehrung eines Jahres. Die Bitte um Gnade, die Würdigung des Guru, gemeinsame Mahlzeiten und kalendarische Feste verbinden persönliche Sadhana und Gemeinschaft.

Jährliche Gaben und Festtage

Der Jahreslauf erweitert die tägliche Verehrung.

23.1

वक्ष्येऽथो सर्वदेवानां पवित्रदमनार्पणम् ।
पवित्रैः श्रावणे पूजा चैत्रे दमनकैर् अपि ॥ १ ॥

23.2

प्रत्यब्दं विधिवत् कुर्याद् वर्षार्चाफलसिद्धये ।
चैत्रे शुक्लचतुर्दश्यां दमनैः पूजयेद् धरिम् ॥ २ ॥

23.3

नारायणं तु द्वादश्याम् अष्टम्यां गिरिनन्दिनीम् ।
सप्तम्यां भास्करं देवं चतुर्थ्यां गणनायकम् ॥ ३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die benachbarten Nennungen Hari und Narayana werden dem Druck folgend beibehalten.

23.4

एवं तत्तत्तिथौ तं तं पवित्रैः श्रावणेऽर्चयेत् ।
पूर्वाह्णे दमनार्चायाः कृत्वा नित्यार्चनं विभोः ॥ ४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Pūrvāhṇe heißt gewöhnlich „am Vormittag“; die Naukā erklärt die Stelle ausdrücklich als „am Vortag“.

Damana, Kama und Rati

Die Pflanzengabe wird mit Freude, Liebe und göttlicher Gastfreundschaft verbunden.

23.5

गत्वा दमनकारामं गृह्णीयात् तं क्रयार्पणात् ।
उपविश्य शुचौ देशे मनुनानेन चार्चयेत् ॥ ५ ॥

23.6

अशोकाय नमस् तुभ्यं कामस्त्रीशोकनाशन ।
शोकार्तिं हर मे नित्यम् आनन्दं जनयस्व मे ॥ ६ ॥

23.7

इति सम्प्रार्थ्य तत्रार्चेत् रतिकामौ स्वमन्त्रतः ।
कामदेवाय कामादि हृदन्तोऽष्टाक्षरो मनुः ॥ ७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Naukā schreibt klīṃ kāmadevāya namaḥ aus; der Grundtext selbst nennt die Bausteine.

23.8

कामस्य माया रत्यै हृत् पञ्चार्णस् तु रतेर् मनुः ।
इष्टदेवस्य पूजार्थं नेष्यामि त्वाम् इति ब्रुवन् ॥ ८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Naukā schreibt für Rati hrīṃ ratyai namaḥ aus.

23.9

उत्पाट्य पञ्चगव्येनाभिषिच्य क्षालयेज् जलैः ।
गन्धादिभिर् हृदाभ्यर्च्य छादयेत् पीतवाससा ॥ ९ ॥

23.10

निधाय वंशपात्रे तं गीतवादित्रनिःस्वनैः ।
गृहम् आनीय तद्देशे स्थापयेद् देवतां स्मरन् ॥ १० ॥

Mandala und vorbereitende Weihe

Raumgestaltung, Mantra, Gesang und Nachtwache bereiten das Fest.

23.11

ततो देवस्य पुरतः कृत्वाष्टदलम् अम्बुजम् ।
सितकृष्णरक्तपीतवर्णैः सम्पूरयेत् तु तम् ॥ ११ ॥

23.12

भूपुरं तद्बहिः कृत्वा पीतवर्णेन पूरयेत् ।
सितरक्तपीतवर्णं तद्बहिर् वृत्तत्रयम् ॥ १२ ॥

23.13

रक्तवर्णं तद्बाह्ये विदध्याच् चतुरस्रकम् ।
एवं विरचिते रम्ये मण्डले सार्वकामिके ॥ १३ ॥

23.14

यदि वा सर्वतोभद्रे मुञ्चेद् दमनभाजनम् ।
सायंकालीनपूजान्ते कुर्यात् तस्याधिवासनम् ॥ १४ ॥

23.15

ताराद्याभ्यां कामरतिमन्त्राभ्यां तत्र तौ यजेत् ।
दलेष्व् अष्टसु रत्याद्यान् अष्टौ कामान् पृथग् विधेः ॥ १५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Kama-Gestalten sind mit Rati verbunden.

23.16

कामो भस्मशरीरश् च ततोऽनङ्गश् च मन्मथः ।
वसन्तसखसञ्ज्ञश् च स्मर इक्षुधनुर्धरः ॥ १६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Vasantasakha heißt „Freund des Frühlings“.

23.17

पुष्पबाण इमे कामास् तान् यजेन् नामभिर् निजैः ।
प्रणवानङ्गबीजाद्यैश् चतुर्थीहृदयान्वितैः ॥ १७ ॥

23.18

कर्पूररोचनान्यङ्कुनाभिजागुरुकुङ्कुमैः ।
धात्रीफलैश् चन्दनेन पुष्पैः कामान् क्रमाद् यजेत् ॥ १८ ॥

23.19

दमनं गन्धपुष्पाद्यैर् अभिपूज्याभिमन्त्रयेत् ।
अष्टोत्तरशतं कामगायत्र्या मन्त्रवित्तमः ॥ १९ ॥

23.20

कामदेवाय वर्णान्ते विद्महेपदम् उच्चरेत् ।
पुष्पबाणाय च पदं धीमहीति ततो वदेत् ॥ २० ॥

23.21

तन् नोऽनङ्गः प्रचो वर्णाद् दयाद् इति मनोभुवः ।
गायत्र्य् एषा बुधैर् उक्ता जप्ता जनविमोहिनी ॥ २१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Grundtext zerlegt das Schlusswort der Gayatri in die Wortstücke praco und dayāt. Die Übersetzung zieht diese ausdrücklich genannten Teile zum lesbaren pracodayāt zusammen.

23.22

हृदा पुष्पाञ्जलिं दत्त्वा मनुनानेन तं नमेत् ।
नमोऽस्तु पुष्पबाणाय जगदानन्दकारिणे ॥ २२ ॥

23.23

मन्मथाय जगन्नेत्ररतिप्रीतिप्रदायिने ।
ततो निमन्त्रयेद् देवम् अनेन मनुना सुधीः ॥ २३ ॥

23.24

आमन्त्रितोऽसि देवेश प्रातःकाले मया प्रभो ।
कर्तव्यं तु यथालाभं पूर्णं स्यात् तु तवाज्ञया ॥ २४ ॥

23.25

देवे पुष्पाञ्जलिं दत्त्वा दण्डवत् प्रणिपत्य च ।
दमने वर्मास्त्रेण विदध्याद् अवगुण्ठनम् ॥ २५ ॥

23.26

रक्षणं च क्रमाद् एतद् अधिवासनम् ईरितम् ।
ततो जागरणं कुर्याद् देवं गायंस् तुवञ् जपन् ॥ २६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Gesang, Lobpreis und Japa gehören hier zur Nachtwache.

23.27

सर्वाधिवासनं चापि कुर्यान् नर्तितजागरैः ।
प्रातः स्नानादि निर्वर्त्य कृत्वा नित्यार्चनं विभोः ॥ २७ ॥

Blütenstand und Girlande darbringen

Die Gebete erheben die schlichte Pflanzengabe zu einer Fülle von Duft und Schönheit.

23.28

सङ्कल्पं दमनार्चाया विदध्याद् देवताज्ञया ।
गृहीत्वा दमनस्याथ हस्ताभ्यां मञ्जरीं शुभाम् ॥ २८ ॥

23.29

हृदाभिमन्त्रयेन् मन्त्री ततः श्लोकम् इमं पठेत् ।
सर्वरत्नमयीं दिव्यां सर्वगन्धमयीं शुभाम् ॥ २९ ॥

23.30

गृहाण मञ्जरीं देव नमस् तेऽस्तु कृपानिधे ।
मूलमन्त्रेण घण्टादिनिर्घोषैर् देवस्य मस्तके ॥ ३० ॥

23.31

समर्प्य तां ततः कुर्यान् मालां दमननिर्मिताम् ।
हृदाभिमन्त्र्य चानेन श्लोकेनाप्य् अभिमन्त्रयेत् ॥ ३१ ॥

23.32

सर्वरत्नमयीं नाथ दामनीं वनमालिकाम् ।
गृहाण देवपूजार्थं सर्वगन्धमयीं विभो ॥ ३२ ॥

23.33

मूलमन्त्रं जपन् देवमुकुटे तां समर्पयेत् ।
दमनेनेष्टदेवस्य परिवारान् समर्चयेत् ॥ ३३ ॥

23.34

ततो नैवेद्यताम्बूले दत्त्वा नत्वा च दण्डवत् ।
दमनार्चां कृतां तस्मै श्लोकेन विनिवेदयेत् ॥ ३४ ॥

23.35

देव देव जगन्नाथ वाञ्छितार्थप्रदायक ।
कृत्स्नान् पूरय मे त्व् अर्थ कामान् कामेश्वरीप्रिय ॥ ३५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Wortverbindung tv artha ist im Druck auffällig; der klare Gebetssinn wird wiedergegeben.

23.36

जप्त्वा मूलमनुं वह्निं हुत्वा देवं विसृज्य च ।
गुरुं गत्वा दमनकैर् यजेत् तं तोषयेद् धनैः ॥ ३६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Nach der Gottesverehrung wird der Guru geehrt.

23.37

विप्रान् सम्भोज्य भुञ्जीत स्वदेवाय निवेदितम् ।
एवं कृते कृतार्थः स्याद् वर्षार्चाफलभाङ् नरः ॥ ३७ ॥

Pavitra-Schnüre herstellen

Fäden und Knoten werden als Träger göttlicher Gegenwart geweiht.

23.38

कथिता दमनार्चैषा पवित्रयजनं ब्रुवे ।
पवित्रयजनाहास् तु पूर्वस्मिन् वासरे सुधीः ॥ ३८ ॥

23.39

विदध्यान् नित्यपूजान्ते पवित्राणि यथाविधि ।
हेमदुर्वर्णताम्रोत्थैः तन्तुभिः पट्टसूत्रतः ॥ ३९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Naukā erklärt durvarṇa hier als Silber.

23.40

यद् वा कार्पाससूत्रैस् तु निर्मितैर् विप्रभार्यया ।
अन्यया वा सधवया सदाचारप्रसक्तया ॥ ४० ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische soziale und ehebezogene Vorgabe zur Herstellung der Ritualschnüre.

23.41

कर्तितैस् तानि कुर्वीत न पुंश्चल्यादिनिर्मितैः ।
त्रिगुणं त्रिगुणीकृत्य निर्मायान् नवसूत्रिकम् ॥ ४१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Ausgrenzung bestimmter Frauen ist Teil der historischen Ritualordnung, keine heutige ethische Empfehlung.

23.42

तां प्रोक्ष्य पञ्चगव्येन क्षालयेद् उष्णवारिणा ।
प्रणवेनाभिषिच्ये तां मूलेनाष्टोत्तरं शतम् ॥ ४२ ॥

23.43

मन्त्रयेन् मूलगायत्र्या तावद् एव ततः सुधीः ।
रचयेन् नवसूत्रीभिर् अष्टोत्तरशतेन च ॥ ४३ ॥

23.44

तदर्धेन तदर्धेन जानूरूनाभिमानतः ।
देवेशस्य पवित्राणि शुचौ देशे प्रसन्नधीः ॥ ४४ ॥

23.45

ज्येष्ठमध्यकनिष्ठानि तेषु ग्रन्थीन् दधीत च ।
षट्त्रिंशत्तत्त्वमार्ताण्डमिताञ् ज्येष्ठादिषु क्रमात् ॥ ४५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Zahlwörter sind im Druck gedrängt; die Naukā nennt die drei Zahlen ausdrücklich.

23.46

अष्टोत्तरसहस्रेण नवसूत्र्या विनिर्मितम् ।
अष्टोत्तरशतग्रन्थिं वनमालापवित्रकम् ॥ ४६ ॥

23.47

कृत्वा तान् रञ्जयेद् ग्रन्थीन् रोचनाकुङ्कुमादिभिः ।
वैष्णवे पटले तानि सञ्छाद्य सितवाससा ॥ ४७ ॥

23.48

स्थापयित्वा विनिर्मायाद् अन्यान्य् आवरणार्चने ।
सप्तविंशत्यष्टिरविनवसूत्रीकृतानि तु ॥ ४८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die gedrängte Druckform der zweiten Hälfte wird nach der Naukā aufgelöst; aṣṭi steht für sechzehn, ravi für zwölf.

23.49

अद्रिनेत्रमिताभिस् तु कुर्याद् गुरुपवित्रकम् ।
तावतीभिः कृशानोस् तत् षड्विंशत्या तद् आत्मनः ॥ ४९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Adrinetra ist eine Zahlumschreibung, deren Auflösung die Naukā bestätigt.

23.50

तत्र ग्रन्थीन् यथाशोभं दत्त्वा संरञ्जयेद् अपि ।
तानि पात्रान्तरे न्यस्य कुर्याद् गन्धपवित्रकम् ॥ ५० ॥

23.51

द्वादशग्रन्थि तिग्मंशुनवसूत्रीविनिर्मितम् ।
निर्मायैवं पवित्राणि कुर्यात् पूजार्थमण्डलम् ॥ ५१ ॥

23.52

पङ्कजं षोडशदलं पूरयेद् अष्टवर्णकैः ।
नीलहारिद्रशोणाह्वमाञ्जिष्ठश्वेतसञ्ज्ञकैः ॥ ५२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Aufzählung der acht Farben setzt sich in 23.53 mit den drei weiteren Farben fort; die erste Versnummer allein nennt noch nicht alle acht.

23.53

सिन्दूरधूम्रकृष्णाख्यैस् तद्बहिर् मण्डलत्रयम् ।
सूर्यसोमाग्निसञ्ज्ञं तत् सितपीतारुणं क्रमात् ॥ ५३ ॥

23.54

तद्बाह्येऽष्टदलं कुर्याद् अरुणं यदि वासितम् ।
एवं मण्डलम् आलिख्य पूजयेत् कुसुमादिभिः ॥ ५४ ॥

23.55

तस्योपरि निबध्नीयाद् वितानं समलङ्कृतम् ।
मण्डले स्थापयेद् देवं प्रतिमां यदि वा घटम् ॥ ५५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Baldachin gehört zur festlichen Gestaltung des Verehrungsraums.

23.56

तत्रेष्टदेवं सम्पूज्य पायसं विनिवेदयेत् ।
देवताग्रे पवित्राणि पात्रे न्यस्याधिवासयेत् ॥ ५६ ॥

Anpassung an die verfügbaren Mittel

Die Anzahl der Fäden darf bei fehlendem Material angepasst werden.

23.57

उक्तसङ्ख्यस्य सूत्रस्यालाभे तानि यथारुचि ।
ज्येष्ठादीनि पवित्राणि विदध्यात् सर्वथा सुधीः ॥ ५७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Eine ausdrückliche Anpassung der technischen Vorgaben an die verfügbaren Mittel.

Gottheiten der Fäden und Knoten

Die Vielheit wird zu einer geordneten Einheit verbunden.

23.58

तत्र द्वाविंशतिदेवान् आहूय प्रतिपूजयेत् ।
ब्रह्मविष्णुमहेशानास् त्रिसूत्र्या देवताः स्मृताः ॥ ५८ ॥

23.59

ओङ्कारचन्द्रमो वह्निब्रह्मनागशिखिध्वजाः ।
सूर्यः सदाशिवो विश्वे नवसूत्र्यधिदेवताः ॥ ५९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Naukā identifiziert Shikhidhvaja mit Karttikeya.

23.60

क्रिया च पौरुषी वीरा चतुर्थी त्व् अपराजिता ।
विजया जयया युक्ता मुक्तिदा च सदाशिवा ॥ ६० ॥

23.61

मनोन्मनी तु नवमी दशमी सर्वतोमुखी ।
एताः पवित्रग्रन्थीनां देवताः परिकीर्तिताः ॥ ६१ ॥

23.62

आवाहन्यादि मुद्राभिर् नवभिः साधकोत्तमः ।
तदाह्वानादिकं तत्र कृत्वार्चेच् चन्दनादिभिः ॥ ६२ ॥

23.63

एवं पवित्राण्य् अभ्यर्च्य दद्याद् गन्धपवित्रकम् ।
तद् धूपयित्वा तारेण हृदयेनाभिमन्त्रयेत् ॥ ६३ ॥

Einladung und Nachtwache

Die Gottheit wird mit ihren Begleitern willkommen geheißen.

23.64

प्रणम्य प्रार्थयेद् देवं श्लोकयुग्मम् इदं पठन् ।
आमन्त्रितोऽसि देवेश सार्धं देव्या गणेश्वरैः ॥ ६४ ॥

23.65

मन्त्रेशैर् लोकपालैश् च सहितः परिवारकैः ।
आगच्छ भगवन्न् ईश विधिसम्पूर्तिकारक ॥ ६५ ॥

23.66

प्रातस् त्वां पूजयिष्यामि सान्निध्यं कुरु केशव ।
ततो गन्धपवित्रं तत् तत्पादयोर् विन्यसेत् प्रभोः ॥ ६६ ॥

23.67

केशवेति पदस्थाने कार्य ऊहोऽन्यदैवतः ।
भगवत्याः पदेष्व् अत्र लिङ्गोहो मन्त्रवित्तमैः ॥ ६७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Ein klares Zeugnis für die übergreifende Anwendbarkeit der Puja-Ordnung auf männliche und weibliche Gottheiten.

23.68

अधिवासं विधायेत्थं निशि जागरणं चरेत् ।
देवस्य स्तुतिनामानि वदन् गायंश् च तद्गुणान् ॥ ६८ ॥

Die Pavitra-Gaben darbringen

Die Jahresverehrung soll durch Gnade zur Vollständigkeit gelangen.

23.69

प्रातर् नित्यार्चनं कृत्वा मूलेनाष्टोत्तरं शतम् ।
कनिष्ठाख्यं पवित्रं तद् गृहीत्वा चाभिमन्त्रयेत् ॥ ६९ ॥

23.70

घण्टावादित्रवेदानां कारयन् घोषम् उत्तमम् ।
जयशब्दैश् च देवस्य कण्ठे मूलेन चार्पयेत् ॥ ७० ॥

23.71

एवम् एवार्पयेद् इत्थं पवित्रे मध्यमोत्तमे ।
श्वेतं रक्तं क्रमात् पीतं ध्यायेद् देवं तद् अर्पणे ॥ ७१ ॥

23.72

वनमालापवित्रं तु तावन् मूलेन मन्त्रितम् ।
अर्पयेद् इष्टदेवस्य मुकुटे मूलम् उच्चरन् ॥ ७२ ॥

23.73

ततः सुवर्णकुसुमैः पुष्पैः शतमितैः सह ।
मूलाभिमन्त्रितं देवमूर्ध्नि मूलेन चार्पयेत् ॥ ७३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Hindi-Erklärung versteht suvarṇakusuma als Amaltas-Blüten; keine Festlegung auf aus Gold hergestellte Blumen.

23.74

हृदान्यपटलस्थानि पवित्राण्य् अभिमन्त्र्य च ।
तत्तन्नाम्ना नमोऽन्तेन परिवारान् सुरान् यजेत् ॥ ७४ ॥

23.75

एवं पवित्रैः सम्पूज्य धूपादीनि प्रकल्पयेत् ।
पावके देवम् आवाह्य नित्यहोमं विधाय च ॥ ७५ ॥

23.76

मूलेनाग्निपवित्रं तद् अर्पयेद् देवतां स्मरन् ।
मूर्तौ देवं समुद्वास्य वह्निं संयोज्य चात्मनि ॥ ७६ ॥

23.77

पुष्पाञ्जलिं विधायेशे कर्मान्ते विनिवेदयेत् ।
मन्त्रहीनं क्रियाहीनं भक्तिहीनं कृपानिधे ॥ ७७ ॥

23.78

पूजनं पूर्णताम् एतु पवित्रेणार्पितेन ते ।
इति सम्प्रार्थ्य देवेशं योजयेद् धृदये निजे ॥ ७८ ॥

Guru und Gemeinschaft

Dank, Gaben und gemeinsames Essen schließen das Fest ab.

23.79

गुर्वन्तिकं ततो गत्वा दत्त्वा पुष्पाञ्जलिं गुरोः ।
स्वाङ्गे षडङ्गं विन्यस्य गुरुदेहेऽपि विन्यसेत् ॥ ७९ ॥

23.80

पाद्यं दत्त्वा तथार्घ्यं वस्त्रालङ्कारचन्दनम् ।
पुष्पैः सम्पूज्य मूलेन पवित्रं तद् गलेऽर्पयेत् ॥ ८० ॥

23.81

स्वशक्त्या दक्षिणां दत्त्वा दण्डवत् प्रणमेद् गुरुम् ।
अन्येभ्यः शिष्टवृद्धेभ्यः पवित्राणि ददाति च ॥ ८१ ॥

23.82

सर्वथैव गुरोः पूजा कर्तव्या मन्त्रिणा सदा ।
अपूजिते गुरौ सर्वा पूजा भवति निष्फला ॥ ८२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Text betont die Einbindung der Mantra-Praxis in die empfangene Überlieferung.

23.83

गुरोर् अभावे तत्पुत्रं तदभावे तदात्मजम् ।
दौहित्रं तदभावेऽन्यं पूजयेद् गुरुगोत्रजम् ॥ ८३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische stellvertretende Verehrung innerhalb der familiär verstandenen Überlieferung.

23.84

ततो धृत्वा पवित्रं स्वं भोजयित्वा द्विजोत्तमान् ।
भुञ्जीत तदनुज्ञातो बन्धुभिस् तनयैः सह ॥ ८४ ॥

Vereinfachung und Frucht der Verehrung

Die Absicht der Vervollständigung bleibt auch bei begrenzten Mitteln maßgeblich.

23.85

यथाकथञ्चित् कुर्वीत पवित्राणि सुरार्चने ।
विधेर् उक्तस्य चाशक्त्या पूजासम्पूर्तिहेतवे ॥ ८५ ॥

23.86

यस्यां कस्यां तिथौ कुर्यात् तिथाव् उक्ते कृतं न चेत् ।
सर्वथा श्रावणे चैव पवित्रं तु निवेदयेत् ॥ ८६ ॥

23.87

प्रत्यब्दं यः पवित्रेण पूजां कुर्वीत दैवते ।
ऐश्वर्यारोग्यसंयुक्तो नैकवर्षाणि जीवति ॥ ८७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Traditionelle religiöse Fruchtverheißung.

23.88

सम्पूर्णहायनं पूजा देवतानां कृता तु या ।
सर्वा सम्पूर्णताम् एति पवित्रदमनार्पणात् ॥ ८८ ॥

Weitere Feste im Jahreslauf

Verschiedene Gottheiten besitzen besondere Tage; Vertrauen und Sinnesdisziplin verbinden sie.

23.89

अन्येष्व् अप्य् उपरागार्धोदयसौम्यायनादिषु ।
कुर्याद् अलभ्ययोगेषु विशेषाद् देवतार्चनम् ॥ ८९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische kalendarische Festordnung; saumyāyana wird in der Naukā mit Makara-Sankranti verbunden.

23.90

यथा यथेष्टदेवेषु नृणां भक्तिः समेधते ।
प्राप्यते तद्यजनेन मनोऽभीष्टं तथा तथा ॥ ९० ॥

23.91

शुचौ तत्तदहे कुर्याद् देवप्रस्थापनोत्सवम् ।
ऊर्जे तथैव देवानाम् उत्थापनविधिं सुधीः ॥ ९१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Naukā identifiziert die Monate als Ashadha und Karttika.

23.92

माघकृष्णचतुर्दश्यां विशेषाच् छिवपूजनम् ।
आश्विनाद्य नवाहसु दुर्गापूज्या यथाविधि ॥ ९२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Monatsbezeichnung folgt der hier verwendeten Zählweise; die Naukā identifiziert das Shiva-Fest als Shivaratri.

23.93

गोपालं पूजयेद् विद्वान् नभःकृष्णाष्टमीदिने ।
रामं चैत्रसिते पक्षे नवम्याम् अर्चयेत् सुधीः ॥ ९३ ॥

23.94

वैशाखाद्य चतुर्दश्यां नरसिंहं प्रपूजयेत् ।
यजेच् छुक्लचतुर्थ्यां तु गणेशं भाद्रमासयोः ॥ ९४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Monatsformen im Druck sind verkürzt beziehungsweise auffällig; die Naukā setzt die entsprechenden hellen Monatshälften voraus.

23.95

महालक्ष्मीं यजेद् विद्वान् भाद्रकृष्णाष्टमीदिने ।
माघस्य शुक्लसप्तम्यां विशेषाद् दिननायकम् ॥ ९५ ॥

23.96

या काचित् सप्तमी शुक्ला रविवारयुता यदि ।
तस्यां दिनेशं सम्पूज्य दद्याद् अर्घ्यं पुरोदितम् ॥ ९६ ॥

23.97

तत्तत्कल्पोदितान् अन्यान् देवताप्रीतिवर्धनान् ।
विशेषनियमाञ् ज्ञात्वा भजेद् देवम् अनन्यधीः ॥ ९७ ॥

23.98

आषाढीकार्तिकीमध्ये किञ्चिन् नियमम् आचरेत् ।
देवसम्प्रीतये विद्वान् जपपूजादितत्परः ॥ ९८ ॥

23.99

एवं यो भजते विष्णुं रुद्रं दुर्गां गणाधिपम् ।
भास्करं श्रद्धया नित्यं स कदाचिन् न सीदति ॥ ९९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Vers fasst die Vielfalt der im Werk verehrten Gottheiten zusammen; die Zusage gehört zur religiösen Sprache der Hingabe.

23.100

स धर्मम् आचरन् नित्यं देवपूजापरायणः ।
जितेन्द्रियोऽखिलान् भोगान् प्राप्य् एहानन्ततां व्रजेत् ॥ १०० ॥

Kolophon des Taraṅga 23

इति श्रीमन्महीधरविरचिते मन्त्रमहोदधौ दमनपवित्रार्चननिरूपणं नाम त्रयोविंशस् तरङ्गः ॥ २३ ॥

Anmerkung zum Kolophon: Die Pflanzen-, Farb- und Zahlbezeichnungen enthalten einzelne schwer lesbare Druckverbindungen; sie werden lokal kenntlich gemacht. Die kalenderbezogenen Monatsnamen folgen der Ausgabe und werden nicht stillschweigend nach einem anderen regionalen Kalender verändert.

Textgrundlage dieses Taraṅga: Sanskrit-Grundtext der verwendeten Ausgabe, PDF-Seiten 778–794, gedruckte Seiten 726–742. Naukā und die Hindi-Erklärung bleiben vom Grundtext getrennt.

Taraṅga 24 – Mantra-Prüfung, Weihe und die Kraft beständiger Praxis

Der vierundzwanzigste Taraṅga behandelt traditionelle Eignungsprüfungen von Mantras, die Beziehung von Namen, Lauten, Zahlen, Mondhäusern und Elementen sowie zehn Mantra-Samskaras. Die Verfahren werden historisch dokumentiert. Zugleich nennt der Text zahlreiche Ausnahmen, erklärt die besondere Hingabe zum Gegengewicht ungünstiger Berechnungen und schließt mit der Wirksamkeit beständigen Japa.

Eignungsprüfung zwischen Name und Mantra

Siddhadi-Diagramme gehören zur historischen Divination des Werkes.

24.1

साधकानां शीघ्रसिद्ध्यै मन्त्रशुद्धिम् अथो ब्रुवे ।
साधकस्य तु नामादिवर्णम् आरभ्य शोधयेत् ॥ १ ॥

Erläuterung zur Stelle: Mantraśuddhi bezeichnet hier zunächst ein traditionelles Verfahren zur Bestimmung der Eignung eines Mantra für eine Person, keine sprachwissenschaftliche Textkritik.

24.2

मन्त्राद्यक्षरपर्यन्तं चक्रे सिद्धादिके क्रमात् ।
जन्मर्क्षोत्थं प्रसिद्धं वा नाम ग्राह्यं विशोधने ॥ २ ॥

24.3

ऊर्ध्वगाः पञ्चरेखाः स्युः पञ्च तिर्यग्गताः पुनः ।
कोष्ठानि तत्र जायन्ते षोडशैवात्र संलिखेत् ॥ ३ ॥

24.4

भूरामशिवनन्दाक्षिवेदार्कदिग्रसाष्टभिः ।
कलामनुशरैर् अद्रितिथिविश्वैर् मितेषु च ॥ ४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Zahlwörter geben eine besondere Anordnung der sechzehn Felder an.

24.5

कोष्ठेषु मातृकावर्णांस् तत्र नामादितः क्रमात् ।
सिद्धः साध्यः सुसिद्धोऽरिर् ज्ञेयो मन्त्रक्षरावधि ॥ ५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Kategorien bedeuten hier etwa „gelingend“, „zu erarbeiten“, „sehr gut gelingend“ und „feindlich“. Es handelt sich um historische divinatorische Zuschreibungen.

24.6

यस्मिंश् चतुष्के नामार्णस् तत् स्यात् सिद्धचतुष्टयम् ।
प्रादक्षिण्याद् द्वितीयं स्यात् साध्याख्यं तत् तृतीयकम् ॥ ६ ॥

24.7

सुसिद्धाख्यं चतुर्थं तु सप्तनाख्यं स्मृतं बुधैः ।
एककोष्ठे द्वयोर् वर्णः सिद्धसिद्धः प्रकीर्तितः ॥ ७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Druck hat im Namen der vierten Gruppe eine auffällige Form; der Zusammenhang und die folgende Aufzählung bestimmen sie eindeutig als Ari.

24.8

तद्द्वितीये मन्त्रवर्णः सिद्धसाध्य उदाहृतः ।
तृतीये सिद्धसुसिद्धः सिद्धारिः स्याच् चतुर्थके ॥ ८ ॥

24.9

नामादियुक्चतुःकोष्ठान् मन्त्रवर्णश् चेद् द्वितीयके ।
चतुष्के तत्र पूर्वं तु यत्र नामाक्षरं स्थितम् ॥ ९ ॥

24.10

तत्र तत्कोष्ठम् आरभ्य गणयेत् पूर्ववत् क्रमात् ।
साध्यसिद्धः साध्यसाध्यस् तत्सुसिद्धश् च तद्रिपुः ॥ १० ॥

24.11

एवं ज्ञेयस् तृतीये चेच् चतुष्के मन्त्रवर्णकः ।
तदा पूर्वोक्तया रीत्या क्रमाज् ज्ञेया विचक्षणैः ॥ ११ ॥

24.12

सुसिद्धसिद्धस् तत्साध्यस् तत्सुसिद्धश् च तद्रिपुः ।
चतुर्थे तु चतुष्के स्याद् अरिसिद्धारिसाध्यकौ ॥ १२ ॥

24.13

तत्सुसिद्धोऽय् अरिः पश्चाद् एवं मन्त्रं विचारयेत् ।
सिद्धसिद्धो यथोक्तेन द्विगुणात् सिद्धसाध्यकः ॥ १३ ॥

24.14

सिद्धसिद्धोऽर्धजपात् सिद्धारिर् हन्ति बान्धवान् ।
साध्यसिद्धो द्विगुणितः साध्यसाध्यो निरर्थकः ॥ १४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Druck wiederholt zu Beginn siddhasiddha; nach der Systematik ist Siddha-Susiddha gemeint. Die Schadenszuschreibungen werden als historische Warnvorstellungen dokumentiert, nicht als reale Vorhersagen.

24.15

द्विगुणाज् जपात् सुसिद्धः साध्यारिर् हन्ति गोत्रजान् ।
सुसिद्धसिद्धोऽर्धजपात् तत्साध्यो द्विगुणाज् जपात् ॥ १५ ॥

24.16

तत्सुसिद्धो ग्रहाद् एव सुसिद्धारिः कुटुम्बहा ।
अरिसिद्धः सुतं हन्त्य् अरिसाध्यस् तु कन्यकाम् ॥ १६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische divinatorische Frucht- und Schadenszuschreibungen.

24.17

तत्सुसिद्धस् तु पत्नीघ्नस् तदरिः साधकापहः ।
नाम्नो मन्त्रस्य वर्णांश् च लिखित्वा प्रतिवर्णकम् ॥ १७ ॥

24.18

सिद्धादिगणना कार्या यावन् मन्त्रसमापनम् ।
नाम्नो यदि समाप्तिः स्यात् पुनर् नाम लिखेत् सुधीः ॥ १८ ॥

24.19

एवं संशोधितेषु स्युर् भूरि वै साध्यवैरिणः ।
अल्पाः सिद्धसुसिद्धाश् चेद् अशुभं व्युत्क्रमाच् छुभम् ॥ १९ ॥

24.20

मतम् इत्थं तु केषाञ्चित् तद् अपि प्राज्ञसम्मतम् ।
अथवान्यप्रकारेण सिद्धादीनां विशोधनम् ॥ २० ॥

24.21

द्वादशारे लिखेच् चक्रे वर्णान् पूर्वोदितान् क्रमात् ।
ईशानान्तम् अकाराद्यान् हान्तान् षण्डविवर्जितान् ॥ २१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Naukā nennt als ausgelassene Laute ṛ, ṝ, ḷ und ḹ. Die gedrängte Richtungsangabe wird nicht spekulativ zu einer Bauanleitung ergänzt.

24.22

तत्र नामार्णम् आरभ्य मन्त्राद्यर्णावधि क्रमात् ।
गणयेत् सिद्धसाध्यादि फलं तेषां विनिर्दिशेत् ॥ २२ ॥

24.23

सिद्धः सिध्यति कालेन साध्यस् तु जपहोमतः ।
सुसिद्धः प्राप्तिमात्रेण साधकं भक्षयेद् अरिः ॥ २३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Traditionelle Klassifikation, keine Empfehlung angstgeleiteter Mantra-Auswahl.

24.24

सिद्धो नवैकबाणेषु साध्यो रसदिशाक्षिषु ।
सुसिद्धस् त्रिन्मुनीशेषु रिपुर् वेदाष्टभानुषु ॥ २४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die vier Gruppen beziehen sich auf die zuvor erläuterte zyklische Zählung.

24.25

अन्योऽपीह प्रकारोऽस्ति सिद्धसाध्यादिशोधने ।
चतुःकोष्ठेषु विलिखेद् आदिवर्णान् पुनः पुनः ॥ २५ ॥

24.26

नामार्णात् सिद्धसाध्यादि ज्ञेयं मन्त्रक्षरावधि ।
चतुर्थोऽपि प्रकारोऽस्ति सिद्धादीनां विशोधने ॥ २६ ॥

Weitere Zahlen- und Sternprüfungen

Zahlwörter und Mondhäuser strukturieren die traditionelle Auswahl.

24.27

नाम्नो मन्त्रस्य वर्णांश् च चतुर्भिर् विभजेत् सुधीः ।
एकादिशेषे सिद्धादिक्रम ज्ञेयं विचक्षणैः ॥ २७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Naukā erläutert: Rest eins = Siddha, zwei = Sadhya, drei = Susiddha, null = Ari.

24.28

सिद्धादिशोधनं प्रोक्तम् अथ वच्मि भशोधनम् ।
नेत्रभूगुणवेदक्ष्माधरानयनभूभुजाः ॥ २८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Folge der Zahlwörter ist im Druck gedrängt; sie wird in 29 fortgesetzt. Die Hindi-Erklärung schreibt die Verteilungszahlen aus.

24.29

द्विचन्द्रभुजबाह्वाक्षिभूनेत्रित्रिधरागुणाः ।
एकैकं भूभुजे द्व्यक्षिरामचन्द्रान् उडुष्व् अथ ॥ २९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Diese komprimierte Reihe von Zahlwörtern dient der Verteilung von Lauten auf die 27 Mondhäuser. Die Lesung einzelner Verbindungsstellen bleibt unsicher; die deutsche Fassung gibt die Funktion der Reihe wieder, keine überprüfte Anleitung zum Nachzeichnen.

24.30

अश्विन्यादिषु विज्ञेया आदिवर्णाः क्रमाद् बुधैः ।
क्षान्ता बिन्दुविसर्गौ तु पौष्णभागे व्यवस्थितौ ॥ ३० ॥

24.31

जन्मसम्पद्विपत्क्षेमप्रत्यरिः साधको वधः ।
मैत्रं परमैत्रं च गणनीयं स्वनामभात् ॥ ३१ ॥

Schuld und Guthaben als Mantra-Metapher

Die numerologische Beziehung wird später durch die Vorstellung früherer Leben erklärt.

24.32

विपद्वधः प्रत्यरिश् च त्याज्या अन्यद् उदाहृतम् ।
अथर्णधनसंशुद्धिः कथ्यते सिद्धिदायिनी ॥ ३२ ॥

24.33

सप्त तिर्यग् लिखेद् रेखा द्वादशैवोर्ध्वगाः पुनः ।
एवं कृते तु जायन्ते कोष्ठाः षट्षष्टिसम्मिताः ॥ ३३ ॥

24.34

आद्यपङ्क्तौ लिखेद् अङ्कांस् ते कथ्यन्ते यथाक्रमम् ।
मनुनक्षत्रनेत्रार्कतिथिषड्वेदवह्नयः ॥ ३४ ॥

24.35

सायकावसवो नन्दाः कोष्ठेषु क्रमतः स्थिताः ।
द्वितीयपङ्क्तौ संलेख्याः पञ्चदीर्घोज्झिताः स्वराः ॥ ३५ ॥

24.36

तृतीयपङ्क्तौ काद्यार्णाष्टकारान्ताः शिवामिताः ।
ठादिफान्ताश् चतुर्थ्यां तु पञ्चम्यां बादिहान्तिमाः ॥ ३६ ॥

24.37

षष्ठ्यां पङ्क्तौ क्रमाल् लेख्या अङ्काः कथ्यन्त एव ते ।
दिक्चन्द्रमुनिवेदाष्टगुणासप्तेषु सागराः ॥ ३७ ॥

24.38

रसाश् च रामसङ्ख्याता एवम् अङ्का उदीरिताः ।
मन्त्रवर्णान् पृथक् कुर्यात् स्वरव्यञ्जनरूपतः ॥ ३८ ॥

24.39

कोष्ठे यावति वर्णः स्याद् गणयेत् तावद् अङ्ककम् ।
कोष्ठोपरिस्थेनाङ्केन सर्ववर्णेष्व् अयं विधिः ॥ ३९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Naukā erläutert die Multiplikation mit der Feldposition an Beispielen.

24.40

दीर्घाक्षराणाम् अङ्कास् तु ज्ञेया लघ्वक्षरस्थिताः ।
एकीकृत्याखिलान् अङ्कान् अष्टभिर् विभजेत् पुनः ॥ ४० ॥

24.41

शेषाङ्को मन्त्रराशिः स्यान् नामवर्णेष्व् अयं विधिः ।
अधःपङ्क्तिस्थितैर् अङ्कैर् गुणनीयास् तु तेऽखिलाः ॥ ४१ ॥

24.42

अधमर्णोऽधिको राशिर् ऊनो राशिर् धनी स्मृतः ।
मन्त्रो यदाधमर्णः स्यात् तदा ग्राह्यो धनी न तु ॥ ४२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Symbolische numerologische Eignungsprüfung, keine finanzielle Aussage und kein wissenschaftlich begründetes Auswahlverfahren.

24.43

एवं धनार्णं सम्प्रोक्तम् अन्यथा प्रोच्यते पुनः ।
नामाद्यक्षरम् आरभ्य यावन् मन्त्रादिम् अक्षरम् ॥ ४३ ॥

24.44

गणयेन् मातृकावर्णं क्रमेण गुणयेत् त्रिभिः ।
विभक्ते सप्तभिः शिष्टो नामराशिर् उदीरितः ॥ ४४ ॥

24.45

एवं मन्त्रार्णम् आरभ्य यावन् नामादिम् अक्षरम् ।
गणयित्वा त्रिभिर् हत्वा विभजेत् सप्तभिः सुधीः ॥ ४५ ॥

24.46

मन्त्रराशिः स्मृतः शिष्टः पूर्ववद् धनितर्णिता ।
यद् वा मन्त्राक्षराणीह स्वरव्यञ्जनरूपतः ॥ ४६ ॥

24.47

पृथक् कृत्य द्विगुणयेद् योजयेत् साधकाक्षरैः ।
तादृशैर् अष्टभिर् भक्तो मन्त्रराशिर् उदाहृतः ॥ ४७ ॥

24.48

एवं नामार्णसङ्ख्योऽपि द्विगुणीकृत्य योजितः ।
मन्त्रवर्णैर् अष्टभक्तो नामराशिः स्मृतो बुधैः ॥ ४८ ॥

24.49

ऋणिता धनिता चात्र पूर्ववत् परिकीर्तिता ।
उक्तान्यतममार्गेण शोधनीयम् ऋणं धनैः ॥ ४९ ॥

24.50

यो मन्त्रः पूर्वजनुषि सेवितो नाददात् फलम् ।
पापात् पापक्षये जाते फलवाप्तिर् अनेहसि ॥ ५० ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Schluss ist im Druck gedrängt; die Naukā erklärt die Zeitangabe. Der Vers begründet die Schuldmetapher durch die Vorstellung früherer Leben.

24.51

आयुःक्षयाद् गतो नाशं साधकोऽस्य भवान्तरे ।
ऋणित्वात् प्राप्तिमात्रेण मन्त्रोऽभीष्टं प्रयच्छति ॥ ५१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Naukā erläutert den Zusammenhang: Der Übende starb, bevor die Frucht eintreten konnte; dadurch blieb der Mantra ihm gleichsam etwas schuldig.

24.52

समाङ्कौ यद्य् उभौ राशी तदा संसेवनात् फलम् ।
धनी मन्त्रस् तु सम्प्राप्तः फलत्य् अधिकसेवया ॥ ५२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Diese Aussage relativiert die vorherige ablehnende Einordnung des „Gläubiger“-Mantra.

Eine weitere Diagrammprüfung

Die Übertragung soll nach dem Text mit einer Eignungsprüfung verbunden werden.

24.53

मन्त्राणां शोधने चैतत् प्रकारान्तरम् उच्यते ।
षट्कोणे विलिखेत् पूर्वकोणाद्यैकैकवर्णकान् ॥ ५३ ॥

24.54

अकारादिहकारान्तान् नपुंसकविवर्जितान् ।
नामाद्यक्षरम् आरभ्य मन्त्रार्णावधि शोधयेत् ॥ ५४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Gemeint sind wiederum ṛ, ṝ, ḷ und ḹ, wie die Naukā erläutert.

24.55

प्रथमे सम्पदां प्राप्तिर् द्वितीये धनसंक्षयः ।
तृतीये धनसम्प्राप्तिश् चतुर्थे बन्धुविग्रहः ॥ ५५ ॥

24.56

पञ्चमे तु भवेद् व्याधिः षष्ठे सर्वस्य संक्षयः ।
एवं संशोधितं मन्त्रं दद्याच् छिष्याय मान्त्रिकः ॥ ५६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische divinatorische Zuschreibungen; keine Prognosen über Gesundheit oder Vermögen heutiger Übender.

Ausnahmen von der Prüfung

Zahlreiche Mantras und Übertragungsweisen sind ausdrücklich ausgenommen.

24.57

येषां मनूनां सिद्धादिशोधनं नास्ति तान् ब्रुवे ।
एकवर्णस् त्रिवर्णो वा पञ्चार्णो रसवर्णकः ॥ ५७ ॥

24.58

सप्तार्णो नववर्णश् च रुद्रार्णो रदनाक्षरः ।
अष्टार्णो हंसमन्त्रश् च कूटो वेदोदितो ध्रुवः ॥ ५८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Naukā erklärt radana als zweiunddreißig, kūṭa als Konsonantenverbindung und dhruva als Om.

24.59

स्वप्नलब्धः स्त्रिया प्राप्तो माला मन्त्रो नृकेसरी ।
प्रासादो रविमन्त्रश् च वाराहो मातृकापरा ॥ ५९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die ausdrückliche Ausnahme für einen von einer Frau empfangenen Mantra ist ein wichtiges Zeugnis weiblicher Übertragung. Sie steht neben den an anderer Stelle dokumentierten sozialen Einschränkungen.

24.60

त्रिपुराकाममन्त्रश् चाज्ञासिद्धः पक्षिनायकः ।
बौद्धमन्त्रा जैनमन्त्रा नैव सिद्धादिशोधनम् ॥ ६० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Naukā identifiziert Pakshinayaka als Garuda. Die Nennung buddhistischer und Jaina-Mantras erweitert den Horizont über die zuvor dargestellten hinduistischen Gottheiten hinaus.

24.61

एतद् इतरेषु मन्त्रेषु शुद्धिर् आवश्यकी मता ।
विद्यां मन्त्रं स्तवं सूक्तम् अरिभूतं त्यजेद् ध्रुवम् ॥ ६१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Aribhūta bedeutet „feindlich geworden beziehungsweise als feindlich bestimmt“ und leitet zum folgenden Ritual des Aufgebens über.

Einen ungeeigneten Mantra aufgeben

Ein traditioneller Aufhebungsritus bittet um Beruhigung und läuternde Hingabe.

24.62

अरिमन्त्रो गृहीतश् चेद् अज्ञानवशतस् तदा ।
तस्य त्यागः प्रकर्तव्यस् तत्प्रकारोऽधुनोच्यते ॥ ६२ ॥

24.63

सुदिने स्थापयेत् कुम्भं सर्वतोभद्रमण्डले ।
विलोमं सञ् जपन् मन्त्रं पूरयेत् तं सुपाथसा ॥ ६३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Dokumentation eines traditionellen Aufhebungsritus, keine Anleitung zur eigenmächtigen Beendigung einer empfangenen Einweihung.

24.64

तत्र देवं समावाह्य यजेद् आवरणान्वितम् ।
तदग्रे स्थण्डिलं कृत्वा प्रतिष्ठाप्यानलं ततः ॥ ६४ ॥

24.65

जुहुयान् मूलमन्त्रेण विलोमेन शतं घृतैः ।
दिक्पतिभ्यो बलिं दद्यात् पायसान्नैर् घृतान्वितैः ॥ ६५ ॥

24.66

पुनः सम्पूज्य देवेशं प्रार्थयेन् मनुनामुना ।
आनुकूल्यम् अनालोच्य मया तरलबुद्धिना ॥ ६६ ॥

24.67

यद् उपात्तं पूजितं च प्रभो मन्त्रस्वरूपकम् ।
तेन मे मनसः क्षोभम् अशेषं विनिवर्तय ॥ ६७ ॥

24.68

पापं प्रतिहतं चास्तु भूयाच् छ्रेयः सनातनम् ।
तनोतु मम कल्याणं पावनी भक्तिर् अस्तु ते ॥ ६८ ॥

24.69

एवं सम्प्रार्थ्य देवेशं कर्पूरागुरुचन्दनैः ।
विलोमं विलिखेन् मन्त्रं ताडपत्रे तद् अर्चयेत् ॥ ६९ ॥

24.70

प्रबध्य निजमूर्ध्य् एतत् स्नायात् कुम्भस्थितैर् जलैः ।
पुनः सम्पूर्य तं तोयैस् तस्यास्ये मन्त्रपत्रकम् ॥ ७० ॥

24.71

सम्पूज्य कुम्भे सरिति तडागे वा विनिक्षिपेत् ।
विप्रान् सम्भोज्य मुच्येत पीडया सोऽमनूत्थया ॥ ७१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Ritualbeschreibung; daraus folgt weder eine heutige Entsorgungsempfehlung noch die Behauptung, Mantras verursachten objektiv die hier angenommenen Schäden.

Abhilfe und Vorrang der Hingabe

Besondere Bhakti kann nach dem Text eine ungünstige Zuordnung überwinden.

24.72

अनेकधा शोधने चेच् छुद्धो न प्राप्यते मनुः ।
मायां कामं श्रियं चादौ दद्यात् तद् अदोषमुक्तये ॥ ७२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Text nennt Bija-Bezeichnungen. Es wird keine freie Kombination als neuer Übungsmantra vorgeschlagen.

24.73

यद् वा दुष्टो मनुर् जप्तः सिध्येत् प्रणवसम्पुटः ।
यद् वा क्रमोत्क्रममया प्रजप्तो वर्णमालया ॥ ७३ ॥

24.74

मन्त्रे यस्य भवेद् भक्तिविशेषः समन्त्रतः ।
वैरिकोष्ठमनुप्राप्तः सिद्धिस् तस्य जायते ॥ ७४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Ein entscheidendes Gegengewicht zur vorangehenden Zahlenprüfung: Der Vers räumt besonderer Hingabe Vorrang vor einer ungünstigen Klassifikation ein.

Bija-, Mantra- und Mala-Formen

Die Länge der Formeln begründet eine eigene technische Einteilung.

24.75

बीजमन्त्रास् तथा मन्त्रा मालामन्त्रास् तथापरे ।
त्रिधा मन्त्रगणः प्रोक्तो बुधैर् आगमवेदिभिः ॥ ७५ ॥

24.76

बीजमन्त्रा दशार्णान्तास् ततो मन्त्रा नखावधि ।
विंशत्यधिकवर्णा ये मालामन्त्रास् तु ते स्मृताः ॥ ७६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die hier verwendete technische Definition von Bija-Mantra ist weiter als die verbreitete Beschränkung des Wortes Bija auf einen einzelnen Keimlaut.

24.77

बाल्ये वयसि सिध्यन्ति बीजमन्त्रा उपासिताः ।
मन्त्राः सिद्धा यौवने तु मालामन्त्राश् च वार्धके ॥ ७७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Traditionelle altersbezogene Zuordnung, keine allgemeingültige Begrenzung der spirituellen Befähigung.

24.78

उक्तान्यस्याम् अवस्थायाम् अभीष्टप्राप्तये सुधीः ।
बीजमन्त्रादि मन्त्राणां द्विगुणं जपम् आचरेत् ॥ ७८ ॥

Die fünf Elemente und die Laute

Die Matrika wird als Entfaltung der elementaren Natur verstanden.

24.79

स्वकुलान्यकुलाख्योऽथ मन्त्राणां भेद उच्यते ।
प्रकृतिः पञ्चभूतात्मा ततो जाता तु मातृका ॥ ७९ ॥

24.80

तस्माद् वर्णास् तु पञ्चाशत् पञ्चभूतमया यतः ।
तृतीया वर्गगाः कर्णा वोललाः पार्थिवा मताः ॥ ८० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Naukā schreibt die Erdgruppe als u, ū, o, ga, ja, ḍa, da, ba, la und ḷa aus. Die Kurzbezeichnungen des Grundtextes bleiben davon unterschieden.

24.81

नासयौ वर्गतुर्याश् च वसौवर्णाः स्मृता अपाम् ।
नेत्रे द्वितीया वर्गामैरेक्षा पावकात्मकाः ॥ ८१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Naukā erläutert die Wassergruppe als ṛ, ṝ, au, gha, jha, ḍha, dha, bha, va, sa; die Feuergruppe als i, ī, kha, cha, ṭha, tha, pha, ai, ra, kṣa. Der chiffrierte Wortlaut ist im Druck teilweise schwer abzugrenzen.

24.82

वर्गाद्यानन्तझिण्टीशा अयषा मारुता मताः ।
वर्गान्तिमाः कपोलौशोहिबिन्दुर् चेति नाभसाः ॥ ८२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Naukā nennt für Luft a, ā, e, ka, ca, ṭa, ta, pa, ya, śa; für Raum ṅa, ña, ṇa, na, ma, ḷ, ḹ, śa, ha, aṃ. Die wiederholte Zuordnung von śa im Druck verlangt Vorsicht; es wird keine stillschweigende Harmonisierung vorgenommen.

24.83

विसर्गस् तु प्रकृत्यात्मा सर्वभूतमयो यतः ।
प्राणेरितो विनिर्याति कण्ठादिस्थानम् अस्पृशन् ॥ ८३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Traditionelle kosmologische Lautlehre; die Erklärung ist im Begriffsrahmen des Textes zu lesen.

24.84

पार्थिवादिवर्णानां स्वकीयाः स्वकुलाभिधाः ।
पार्थिवस्य च वर्णस्य मित्रं वारुणम् अक्षरम् ॥ ८४ ॥

24.85

तैजसं शत्रुभूतं स्याद् उदासीनं तु मारुतम् ।
जलोद्भवस्य वर्णस्य पार्थिवं मित्रम् ईरितम् ॥ ८५ ॥

24.86

सपत्नं वह्निसम्भूतम् उदासीनं तु वायवम् ।
तैजसस्याथ वर्णस्य वायवं मित्रम् उच्यते ॥ ८६ ॥

24.87

विद्वेषी वारुणो वर्ण उदासीनस् तु पार्थिवः ।
पवनोत्थितवर्णस्य मित्रं वह्निसमुद्भवम् ॥ ८७ ॥

24.88

शत्रुः पार्थिववर्णः स्याद् उदासीनस् तु पाथिजः ।
चतुर्णां पार्थिवादीनाम् आकाशार्णः सखा सदा ॥ ८८ ॥

24.89

मनोः साधकनाम्नोऽपि यौ वर्णाव् आदिमौ तयोः ।
स्वकुलादिकभेदस् तु शोध्यो मन्त्रप्रदित्सुना ॥ ८९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Gemeint sind die beiden Anfangslaute von Mantra und Empfängername im Rahmen der Übertragung.

24.90

स्वकुलेऽभीप्सितासिद्धिः सिद्धिर् मित्रेऽपि कीर्तिता ।
अमित्रे मरणं रोग उदासीने न किञ्चन ॥ ९० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Zusammenschreibung abhīpsitāsiddhiḥ ist missverständlich; der Zusammenhang und die Naukā meinen abhīpsita-siddhi, die Erfüllung des Ersehnten. Die Schadenszuschreibungen sind historische Vorstellungen.

24.91

उदासीनम् अमित्रं च मन्त्रं दूरेण वर्जयेत् ।
स्वकुलं मित्रभूतं च गृह्णीयाद् इष्टकामुकः ॥ ९१ ॥

Männliche, weibliche und neutrale Formeln

Die Kategorien richten sich nach Endungen und traditionellen Anwendungen.

24.92

नक्षत्रैक्येऽपि सम्प्रोक्तं स्वकुलं नाममन्त्रयोः ।
पुंस्त्रीनपुंसकाः प्रोक्ता मनवस् त्रिविधा बुधैः ॥ ९२ ॥

24.93

वषडन्ताः फडन्ताश् च पुमांसो मनवः स्मृताः ।
वौषट्स्वाहान्तगा नार्यो हुं नमोऽन्ता नपुंसकाः ॥ ९३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Technische Klassifikation von Formeln; die Kategorien bewerten weder Geschlechter noch Personen.

24.94

वश्योच्चाटनरोधेषु पुमांसः सिद्धिदायकाः ।
क्षुद्रकर्मरुजां नाशे स्त्रीमन्त्राः शीघ्रसिद्धिदाः ॥ ९४ ॥

24.95

अभिचारे स्मृताः क्लीबा एवं ते मनवस् त्रिधा ।
नक्षत्रशोधने जन्मनक्षत्रम् इतरत्र तु ॥ ९५ ॥

24.96

शोधने मन्त्रिभिर् ग्राह्यं प्रसिद्धं जन्मना मतम् ।
दत्तः संशोधितो मन्त्रो भवेच् छिष्येष्टसिद्धये ॥ ९६ ॥

Die zehn Mantra-Samskaras

Geburt, Entzünden, Erwecken und weitere Weihen dienen der rituellen Vollendung des Mantra.

24.97

छिन्नादिकदोषा ये पञ्चाशन् मन्त्रसंस्थिताः ।
तैर् दोषैः सकला व्याप्ता मनवः सप्तकोटयः ॥ ९७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Naukā verweist für die Fehlerliste ausdrücklich auf Kapitel 2 des Sharada Tilaka. Diese konkrete Quellenangabe ist von bloßen thematischen Vergleichen zu unterscheiden.

24.98

अतस् तद्दोषशान्त्यर्थं संस्कारदशकं चरेत् ।
भूर्जपत्रे लिखेत् सम्यक् त्रिकोणं रोचनादिभिः ॥ ९८ ॥

24.99

वारुणं कोणम् आरभ्य सप्तधा विभजेत् समम् ।
एवम् ईशाग्निकोणाभ्यां जायन्ते तत्र योनयः ॥ ९९ ॥

24.100

नववेदमितास् तत्र विलिखेन् मातृकां क्रमात् ।
अकारादिहकारान्ताम् ईशादिदिगरुणावधि ॥ १०० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die gedrängte letzte Richtungsangabe wird entsprechend der Naukā wiedergegeben.

24.101

देवीं तत्र समावाह्य पूजयेच् चन्दनादिभिः ।
ततः समुद्धरेन् मन्त्रं जननं तद् उदीरितम् ॥ १०१ ॥

24.102

जपो हंसपुटस्यास्य साहस्रं दीपनं स्मृतम् ।
नभोवह्नीन्दुयुक्तार्धीशसम्पुटस्य जपो मनोः ॥ १०२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Naukā erläutert die folgende Umschließung als hūṃ. Der chiffrierte Grundtext wird nicht durch eine erfundene selbstständige Formel ersetzt.

24.103

सहस्रपञ्चकम् इतो बोधनं तत् स्मृतं बुधैः ।
सहस्रं प्रजपेद् अस्त्रसम्पुटितं ताडनं हि तत् ॥ १०३ ॥

24.104

वाघसतारैर् जप्तेन सहस्रं पाथसा मनुः ।
अभिषिच्येत वागाद्यैर् अभिषेकोऽयम् ईरितः ॥ १०४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die knappe Lautfolge wird in der Naukā ausgeschrieben; der Grundtext ist hier stark verdichtet. Pāthasā bedeutet „mit Wasser“.

24.105

हरिवह्न्यन्वितस् तारो वषडन्तो ध्रुवादिकः ।
सहस्रं तत्पुटं जप्याद् विमलीकरणे मनुः ॥ १०५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Stelle beschreibt eine traditionsgebundene Mantra-Bearbeitung; die Umschließungsformel wird hier nicht als eigenständiger Übungsmantra rekonstruiert.

24.106

स्वधावषटपुटं जप्यात् सहस्रं जीवने मनुम् ।
क्षीराज्ययुतपाथोभिस् तर्पणे तर्पयेन् मनुम् ॥ १०६ ॥

24.107

जपेन् मायापुटं मन्त्रं सहस्रं गोपनं हि तत् ।
बाला तार्तीयबीजेन गगनाध्येन सम्पुटम् ॥ १०७ ॥

24.108

सहस्रं प्रजपेन् मन्त्रं तद् आप्यायनं मतम् ।
संस्कारदशकं प्रोक्तं मनूनां दोषनाशनम् ॥ १०८ ॥

Mantras des Kali-Yuga und Übertragungsberechtigung

Gottheitenvielfalt steht neben historisch bedingten sozialen Beschränkungen.

24.109

सिद्धिप्रदा कलियुगे ये मन्त्रास् तान् वदाम्य् अतः ।
त्र्यर्ण एकाक्षरोऽनुष्टुप् त्रिविधो नरकेसरी ॥ १०९ ॥

24.110

एकाक्षरोऽर्जुनोऽनुष्टुब् द्विविधस् तुरगाननः ।
चिन्तामणिः क्षेत्रपालो भैरवो यक्षनायकः ॥ ११० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Naukā bezieht die zwei Formen auf Arjuna und nennt Chintamani als den bereits behandelten Mantra.

24.111

गोपालो गजवक्त्रश् च चेटका यक्षिणी तथा ।
मातङ्गी सुन्दरी श्यामा तारा कर्णपिशाचिनी ॥ १११ ॥

24.112

शबर्य् एकजटा वामा काली नीलसरस्वती ।
त्रिपुरा कालरात्रिश् च कलाव् इष्टप्रदा इमे ॥ ११२ ॥

24.113

अघोरो दक्षिणामूर्तिर् उमामहेश्वरो मनुः ।
हयग्रीवो वराहश् च लक्ष्मीनारायणस् तथा ॥ ११३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Beginn einer sozial hierarchischen Einteilung der Übertragungsberechtigung, die in 116 abgeschlossen wird.

24.114

प्रणवाध्याश् चतुर्वर्णा वह्नेर् मन्त्रास् तथा रवेः ।
प्रणवाध्यो गणपतिर् हरिद्रागणनायकः ॥ ११४ ॥

24.115

सौरोऽष्टाक्षरमन्त्रश् च तथा रामषडक्षरः ।
मन्त्रराजो ध्रुवादिश् च प्रणवो वैदिको मनुः ॥ ११५ ॥

24.116

वर्णत्रयाय दातव्या एते शूद्राय नो बुधैः ।
सुदर्शनं पाशुपतम् आग्नेयास्त्रं नृकेसरी ॥ ११६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Dokumentation einer historischen Standesbeschränkung; sie wird nicht als heutiges Werturteil oder als Empfehlung des Yoga-Wiki übernommen.

24.117

वर्णद्वयाय दातव्या नान्त्यवर्ण कदाचन ।
छिन्नमस्ता च मातङ्गी त्रिपुरा कालिका शिवः ॥ ११७ ॥

24.118

लघुश्यामा कालरात्रिर् गोपालो जानकीपतिः ।
उग्रतारा भैरवश् च देया वर्णचतुष्टये ॥ ११८ ॥

24.119

मृगीदृशां विशेषेण मन्त्रा एते सुसिद्धिदाः ।
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा नार्योऽधिकारिणः ॥ ११९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Vers öffnet die Berechtigung für die zuletzt genannten Mantras ausdrücklich über die zuvor gezogenen Standesgrenzen hinweg.

24.120

श्रद्धावन्तो देवगुरुद्विजपूजासु सर्वथा ।
मायां कामं श्रियं वाचं प्रदद्यान् मुखजन्मने ॥ १२० ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers steht auf PDF 819. Die kosmologische Standesbezeichnung meint den Brahmanen; die Übertragungsregel ist historisch zu verstehen.

24.121

मायाम् ऋते बाहुजेभ्य ऊरुजेभ्यः श्रियं गिरम् ।
वाणीबीजं तु शूद्रेभ्योऽन्येभ्यो वर्मवषण्नमः ॥ १२१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Historische Zuordnung an Kshatriyas, Vaishyas, Shudras und weitere soziale Gruppen. Die letzte Lautverbindung ist im Druck gedrängt.

Homa-Gaben und historische Wirkungszuschreibungen

Aggressive Ziele werden ausschließlich nichtanleitend wiedergegeben.

24.122

सर्वसाधारणम् अथ होमद्रव्यम् इहोच्यते ।
फलैर् हुतैः सुखावाप्तिः पालाशैर् इष्टसिद्धये ॥ १२२ ॥

24.123

हयमारैः स्त्रियो वश्या गुडूच्या रोगसंक्षयः ।
दूर्वया बुद्धिवृद्धिः स्याद् गुडेन जनवश्यता ॥ १२३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Beeinflussungsziele werden nicht empfohlen; die Krankheitszuschreibung ist keine medizinische Wirksamkeitsaussage.

24.124

बिल्वपत्रैर् घृतैः पद्मैः पाटलैश् चम्पकैः श्रियः ।
सिद्धार्थैर् मल्लिकाभिश् च कीर्तिर् जातिभिर् गिरः ॥ १२४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Traditionelle Homa-Fruchtzuordnungen, keine gesicherten Wirkversprechen.

24.125

व्रीहिभिश् च यवैः प्लक्षोदुम्बराश्वत्थजैधसा ।
तिलैस् त्रिमधुरैर् इष्टाः सम्पदः स्फूर्णा हुतैः ॥ १२५ ॥

24.126

किंशुकैः कासमर्दैश् च कृतमालैश् च पाटलैः ।
विप्रादयः क्रमाद् वश्याः सौभाग्यं गन्धवस्तुभिः ॥ १२६ ॥

24.127

कोद्रवैर् व्याधयोऽरीणाम् उन्मत्तत्वं विभीतकैः ।
कलापैः साध्वसोत्पत्तिर् मर्मष्टेषां तु मूकता ॥ १२७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Bezeichnung vor der letzten Schadenswirkung ist im Druck schwer lesbar. Weder Materialliste noch Durchführung werden in der deutschen Wiedergabe zu einer Schädigungsanleitung ausgearbeitet.

24.128

समिद्भिः शाल्मलैर् नाशो रिपूणाम् अचिराद् भवेत् ।
किं भूरिणा ददातीष्टं देवता समुपासिता ॥ १२८ ॥

Erneute und beständige Praxis

Der Schluss betont die fortgesetzte Wiederholung des Mantra.

24.129

पुरश्चरणम् एकस्मिन् कृते जन्मान्तराघतः ।
मन्त्रो यदि न सिद्धः स्यात् तदा तत् पुनर् आचरेत् ॥ १२९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Religiöse Erklärung aus dem Karma- und Wiedergeburtsverständnis des Textes, kein Urteil über Menschen, deren Übung nicht die erhoffte Erfahrung bringt.

24.130

यद् वा समुद्रगामिन्यां नद्याम् इन्दुरविग्रहे ।
स्पर्शान् मोक्षान्तम् आजप्य जुहुयात् तद्दशांशतः ॥ १३० ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers steht auf PDF 821; historische verkürzte Purashcharana-Form.

24.131

विप्रान् सम्भोज्य नानामन्त्राणां सिद्धिम् आप्नुयात् ।
शश्वज् जपपरस्यापि सिध्यन्ति मनवोऽचिरात् ॥ १३१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der letzte Halbvers führt den umfangreichen Prüfungskomplex auf die beständige Praxis des Japa zurück.

Kolophon des Taraṅga 24

इति श्रीमन्महीधरविरचिते मन्त्रमहोधौ मन्त्रशोधनं नाम चतुर्विंशस् तरङ्गः ॥ २४ ॥

Anmerkung zum Kolophon: Der Grundtextkolophon druckt mantramahodhau statt des erwarteten mantramahodadhau; der Naukā-Kolophon nennt den Werkstitel vollständig. Vers 120 ist über PDF 819–820, Vers 130 über 821–822 verteilt. Schwer lesbare Zahlen- und Lautlisten sind als solche gekennzeichnet und nicht als gesicherte Rekonstruktionen ausgegeben.

Textgrundlage dieses Taraṅga: Sanskrit-Grundtext der verwendeten Ausgabe, PDF-Seiten 795–822, gedruckte Seiten 743–770. Naukā und die Hindi-Erklärung bleiben vom Grundtext getrennt.

Taraṅga 25 – Sechs Ritualanwendungen, Wunschlosigkeit und Selbsterkenntnis

Der letzte Taraṅga systematisiert die sechs historischen Ritualanwendungen einschließlich manipulativer und gewaltsamer Ziele. Diese werden in der deutschen Erschließung nichtanleitend dokumentiert. Anschließend setzt Mahidhara selbst einen entscheidenden Akzent: Ergebnisgebundenes Handeln bleibt begrenzt; wunschlose Verehrung soll das Innere läutern und zur Erkenntnis des Selbst als Brahman führen. Werkübersicht, Familiengeschichte, Segenswünsche und Datierung beschließen das Buch.

Die sechs historischen Ritualziele

Die Terminologie wird sachlich erklärt; aggressive Ziele werden nicht empfohlen.

25.1

कर्माणि षडथो वक्ष्ये सिद्धिदानि प्रयोगतः ।
शान्तिर् वश्यं स्तम्भनं च द्वेषम् उच्चाटमारणे ॥ १ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die aggressiven und manipulativen Anwendungen dieses Kapitels werden historisch und nichtanleitend dokumentiert. Die Sanskritübertragung dient der Quellenerschließung.

25.2

उक्तानीमानि कर्माणि शान्ती रोगादिनाशनम् ।
वश्यं वचनकारित्वं स्तम्भो वृत्तिनिरोधनम् ॥ २ ॥

Erläuterung zur Stelle: Shanti ist hier eine historische Ritualkategorie; daraus folgt kein medizinisches Heilversprechen.

25.3

द्वेषोऽप्रीतिः प्रीतिमतोर् उच्चाटः स्थानतश् च्युतिः ।
मारणं प्राणहरणम् इति षट्कर्मलक्षणम् ॥ ३ ॥

Ritualfaktoren und Zuordnungen

Gottheiten, Farben, Zeiten, Richtungen und Materialien bilden ein historisches Ordnungssystem.

25.4

देवतादेवतावर्णा ऋतुदिग्दिवसासनम् ।
विन्यासमण्डलं मुद्राक्षरं भूतोदयः समित् ॥ ४ ॥

25.5

मालाग्निलेखनं द्रव्यं कुण्डस्रुक्स्रुवलेखनीः ।
षट्कर्माणि प्रयुञ्जीत ज्ञात्वैतानि यथायथम् ॥ ५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die technische Liste beschreibt den historischen Systematisierungsanspruch des Kapitels; sie ist keine heutige Praxisempfehlung.

25.6

रतिवाणीरमाज्येष्ठादुर्गाकाली च देवताः ।
सितारुणहरिद्राभमिश्रश्यामलधूसराः ॥ ६ ॥

25.7

प्रपूजयेत् कर्मादौ स्ववर्णैः कुसुमैः क्रमात् ।
ऋतुषट्कं वसन्ताद्यम् अहोरात्रं भवेत् क्रमात् ॥ ७ ॥

25.8

एकैकस्य ऋतोर् मानं घटिकादशकं मतम् ।
हेमन्तं च वसन्ताख्यं शिशिरं ग्रीष्मतो यदौ ॥ ८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die letzte Wortverbindung ist im Druck nicht sicher; der Zusammenhang wird ohne spekulative Ergänzung wiedergegeben.

25.9

शरदं कर्मणां षट्के योजयेत् क्रमतः सुधीः ।
शिवसोमेन्द्रनिरृतिपवनाग्निदिशः क्रमात् ॥ ९ ॥

25.10

तत्तत्कर्माणि कुर्वीत जपंस् तत्तद्दिशामुखः ।
शुक्लपक्षे द्वितीया च सप्तमी पञ्चमी तथा ॥ १० ॥

25.11

तृतीयाबुधजीवाभ्यां युता शान्तिविधौ मता ।
चतुर्थीनवमीषष्ठीत्रयोदशीतिथिस् तथा ॥ ११ ॥

25.12

जीवसोमयुता शस्ता वशीकरणकर्मणि ।
एकादशी च दशमी नवमी चाष्टमी पुनः ॥ १२ ॥

25.13

शनैश्चरसितोपेता प्रोक्ता विद्वेषकर्मणि ।
कृष्णे चतुर्दश्यष्टम्यौ भानुसूनुयुते यदि ॥ १३ ॥

25.14

उच्चाटनाख्यं कर्मात्र कर्तव्यं फलसिद्धये ।
भूताष्टम्यौ कृष्णगते अमावास्या तदन्वगा ॥ १४ ॥

25.15

भानुमन्दकुजोपेताः स्तम्भमारणयोः शुभाः ।
पद्मं स्वस्तिकविकटे कुक्कुटं वज्रभद्रके ॥ १५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers steht auf PDF 825. Die Asana-Namen werden als historische Zuordnungen dokumentiert, nicht als Mittel schädigender Praxis empfohlen.

25.16

शान्त्यादिषु प्रकुर्वीत क्रमाद् आसनम् उत्तमम् ।
गोखड्गगजफेरूणां मेषीमहिषयोस् तथा ॥ १६ ॥

25.17

कृत्तौ निवेश्य कुर्वीत जपं शान्त्यादिकर्मणि ।
आसनान्य् एव सङ्कीर्त्य विन्यासः प्रोच्यतेऽधुना ॥ १७ ॥

Mantra und Namen verbinden

Die sechs technischen Anordnungen werden ohne moderne Handlungsanleitung erschlossen.

25.18

ग्रन्थनं च विदर्भाख्यः सम्पुटो रोधनं तथा ।
योगः पल्लव एते षड्विन्यासाः कर्मसु स्मृताः ॥ १८ ॥

25.19

प्रत्येकम् एषां षण्णां तु लक्षणं प्रणिगद्यते ।
एको मन्त्रस्य वर्णः स्यात् ततो नामाक्षरं पुनः ॥ १९ ॥

25.20

मन्त्रार्णो नामवर्णश् चैवं ग्रन्थनम् ईरितम् ।
आदौ मन्त्राक्षरद्वन्द्वम् एकं नामाक्षरं ततः ॥ २० ॥

25.21

एवं पुनः पुनः प्रोक्तो विदर्भो मन्त्रवित्तमैः ।
मन्त्रम् आदौ समुच्चार्य ततो नामाखिलं पठेत् ॥ २१ ॥

25.22

अन्ते व्युत्क्रमतो मन्त्र एष सम्पुट ईरितः ।
आदिमध्यावसानेषु नाम्नो मन्त्रस् तु रोधनम् ॥ २२ ॥

Mandalas, Mudras und Laute

Geometrie, Gesten und Lautlehre gehören zum rituellen Zusammenhang.

25.23

नामान्ते तु मनुर् योगो मन्त्रान्ते नामपल्लवः ।
अर्धचन्द्रनिभं पार्श्वद्वये पद्ममध्याङ्कितम् ॥ २३ ॥

25.24

जलस्य मण्डलं प्रोक्तं प्रशस्तं शान्तिकर्मणि ।
त्रिकोणं स्वस्तिकोपेतं वश्ये वह्नेस् तु मण्डलम् ॥ २४ ॥

25.25

चतुरस्रं वज्रयुक्तं स्तम्भे भूमेस् तु मण्डलम् ।
वृत्तं दिवस् तद्विद्वेषे बिन्दुषट्काङ्कितं तु तत् ॥ २५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers steht auf PDF 828.

25.26

वायुमण्डलम् उच्चाटे मारणे वह्निमण्डलम् ।
सरोरुहं पाशगदे मुसलं कुलिशं त्व् असिः ॥ २६ ॥

25.27

षण्मुद्राः कर्मषट्के स्युर् अथ होमे निगद्यते ।
मृगी हंसी सूकरीति होमे मुद्रात्रयं मतम् ॥ २७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers steht auf PDF 829.

25.28

मध्यमानामिकाङ्गुष्ठयोगे मुद्रा मृगी मता ।
हस्ताकनिष्ठहीनानां सर्वासां योजने मता ॥ २८ ॥

25.29

सूकरी करसङ्कोचे मुद्रालक्षणम् ईरितम् ।
शान्तौ वश्ये मृगी हंसी स्तम्भनादिषु सूकरी ॥ २९ ॥

25.30

चन्द्रतोयधराकाशपवनानलवर्णकाः ।
षट्सु कर्मसु यन्त्रस्य बीजत्वं युक्तानि मन्त्रिभिः ॥ ३० ॥

25.31

स्वराः सठौ चन्द्रवर्णा भूतवर्णा उदीरिताः ।
चन्द्रवर्णहीनास् ते ग्राह्या वशीकृत्यादिकर्मणि ॥ ३१ ॥

25.32

केचित् सवलाहंयंरमाहुर् चन्द्रादिवर्णकान् ।
शान्त्यादिकर्मसु ज्ञेया जातयः षट्सु क्रमात् ॥ ३२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Lautfolge wird dem Druck folgend dokumentiert; es werden keine vollständigen Mantras rekonstruiert.

Atemdeutung und Elemente

Die historische Atemdivination ist von heutiger Atem- und Meditationspraxis zu unterscheiden.

25.33

नमः स्वाहा वषड्वौषढुं फट् षण् मनुवित्तमैः ।
नासापुटद्वयाधस्ताद् यदा प्राणगतिर् भवेत् ॥ ३३ ॥

25.34

तोयोदयस् तथा ज्ञेयः शान्तिकर्मणि सिद्धिदः ।
नासादण्डाश्रितगतौ प्राणे स्तम्भे धरोदयः ॥ ३४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Traditionelle Atemdivination, keine medizinische Atemdiagnostik.

25.35

पुटमध्यगतौ तस्मिन् द्वेषे व्योमोदयः शुभः ।
पुटोपरिष्टाद् गमने प्राणे स्यात् पावकोदयः ॥ ३५ ॥

25.36

तदा कर्मद्वये सिद्धिर् मारणे च वशीकृतौ ।
प्राणे तिर्यग्गतौ ज्ञेय उच्चाटे मारुतोदयः ॥ ३६ ॥

Opferstoffe, Malas und Feuer

Problematische Material- und Wirkungszuordnungen werden nichtanleitend dokumentiert.

25.37

दूर्वायाः समिधः शान्तौ गोघृतेन समन्विताः ।
दाडिमप्रसुवी होमे वश्येऽजाघृतसंयुताः ॥ ३७ ॥

25.38

मेषीघृताक्ताः समिधः स्तम्भे राजतरूद्भवाः ।
धत्तूरसमिधो द्वेषे अतसीतैलसंयुताः ॥ ३८ ॥

25.39

चूतजाः कटुतैलाक्ता उच्चाटनविधौ मताः ।
कटुतैलयुताः शस्ता मारणे खदिरोद्भवाः ॥ ३९ ॥

25.40

शङ्खजा पद्मबीजोत्था निम्बारिष्टफलोद्भवा ।
प्रेतदन्तसम्भवा वाहरदोत्था खरदन्तजा ॥ ४० ॥

25.41

जपमालाः क्रमाज् ज्ञेयाः शान्तिमुख्येषु कर्मसु ।
मध्यमायां स्थितां मालां ज्येष्ठेनावर्तयेत् सुधीः ॥ ४१ ॥

25.42

शान्तौ वश्ये तथा पुष्टौ भोगमोक्षार्थके जपे ।
अनामाङ्गुष्ठयोगेन स्तम्भनादौ जपेत् सुधीः ॥ ४२ ॥

25.43

तर्जन्यङ्गुष्ठयोगेन द्वेषोच्चाटनयोः पुनः ।
कनिष्ठाङ्गुष्ठसंयोगान् मारणे प्रजपेत् सुधीः ॥ ४३ ॥

25.44

अष्टोत्तरशतं सङ्ख्या तदर्धं च तदर्धकम् ।
मणीनां शुभकार्ये स्यात् तिथिसङ्ख्याभिचारके ॥ ४४ ॥

25.45

शान्तिर् वश्यं लौकिकाग्नौ स्तम्भनं वटजेऽनले ।
द्वेषः कलितरूत्पन्ने शेषे पितृवनस्थिते ॥ ४५ ॥

25.46

शुभे कर्मणि बिल्वार्कपलाशक्षीरवृक्षजैः ।
अशुभे विषवृक्षाक्षनिम्बधत्तूरशेलुजैः ॥ ४६ ॥

25.47

काष्ठैः प्रदीपयेद् अग्निं होमकर्मणि मन्त्रवित् ।
वह्नेर् जिह्वां सुप्रभाख्यां शान्तिकर्मणि पूजयेत् ॥ ४७ ॥

25.48

वश्यकार्ये हि रक्ताख्यां स्तम्भने कनकाभिधाम् ।
विद्वेषे गगनां जिह्वाम् उच्चाटेऽप्य् अतिरक्तिकाम् ॥ ४८ ॥

Gemeinschaft und Brahmanenspeisung

Speisung und Segen werden mit dem Ritualabschluss verbunden.

25.49

कृष्णां तु मारणे चार्चेद् बहुरूपां तु सर्वतः ।
भोज्यसङ्ख्याविशेषोऽपि ज्ञेयः शान्त्यादिकर्मसु ॥ ४९ ॥

25.50

शान्तौ वश्ये भोजयेद् धोमाद् विप्रान् दशांशतः ।
उत्तमं तद् भवेत् कर्म तत्पञ्चांशेन तु मध्यमम् ॥ ५० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die gedrängte Zahlform im zweiten Halbvers wird nach der ausdrücklichen Erklärung der Naukā als ein Fünfundzwanzigstel verstanden.

25.51

होमाच् छतांशतो विप्रभोजनं त्व् अधमं तु तत् ।
शान्तेर् द्विगुणितं विप्रभोजनं स्तम्भने मतम् ॥ ५१ ॥

25.52

त्रिगुणं द्वेषणोच्चाटे मारणे होमसम्मितम् ।
अतिशुद्धकुलोत्पन्नाः साङ्गवेदविदोऽमलाः ॥ ५२ ॥

25.53

सदाचाररता विप्रा भोज्या भोज्यैर् मनोहरैः ।
पूज्यास् ते देवताबुद्ध्या नमस्कार्याः पुनः पुनः ॥ ५३ ॥

25.54

सन्तोष्या मधुरैर् वाक्यैर् हिरण्यादिप्रदानतः ।
अचिराल् लभतेऽभीष्टं गृहीतायां तदाशिषि ॥ ५४ ॥

Schreibstoffe, Gefäße und weitere Mittel

Die technische Dokumentation bleibt von heutigen Praxisanregungen getrennt.

25.55

एनोऽभिचारकर्मोत्थं नश्यतीति द्विजवाक्यतः ।
चन्दनं रोचनारात्रिगृहधूमश् चिताभवः ॥ ५५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Naukā erläutert den behaupteten Abbau von Schuld durch Brahmanenspeisung. Diese Entlastungsvorstellung wird historisch dokumentiert, nicht ethisch übernommen.

25.56

अङ्गारोऽष्टविषाणीति शान्त्यादौ यन्त्रलेखने ।
पूर्वोक्तं लेखनद्रव्यं गृह्णीयाद् अपि ध्रुवम् ॥ ५६ ॥

25.57

पिप्पलीमरिचं शुण्ठी श्येनविष्ठा च चित्रकः ।
गृहधूमोन्मत्तरसो लवणं च विषाष्टकम् ॥ ५७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Name bezeichnet eine Ritualmischung; er ist keine moderne toxikologische Klassifikation. Einzelne Drucklesungen sind unsicher.

25.58

शान्तौ वश्ये लिखेद् भूर्जे स्तम्भने द्वीपिचर्मणि ।
खरचर्मणि विद्वेषे उच्चाटे ध्वजवाससि ॥ ५८ ॥

25.59

नरास्थिनि लिखेद् यन्त्रं मारणे मन्त्रवित्तमः ।
ये त्व् आधाराः स्मृता यन्त्रतरङ्गे तेऽपि सम्मताः ॥ ५९ ॥

25.60

वृत्तं पद्मं चतुष्कोणं त्रिषट्कोणं दलेन्दुवत् ।
तोयेशसोमशक्राणां या तु वाय्वर्यमस्य च ॥ ६० ॥

25.61

आशासु क्रमतः कुण्डं शान्तिमुख्येषु कर्मसु ।
सौवर्णौ यज्ञवृक्षोत्थौ स्रुक्स्रुवौ शान्तिवश्ययोः ॥ ६१ ॥

25.62

स्तम्भनादिषु कार्येषु स्मृतौ लोहमयौ हि तौ ।
हेमजा रूप्यजा जातीसम्भवा लेखनी शुभे ॥ ६२ ॥

25.63

वश्ये दूर्वाङ्कुरोत्पन्ना स्तम्भनेऽगस्त्यवृक्षजा ।
राजवृक्षभवा वा स्याद् विद्वेषे तु करञ्जजा ॥ ६३ ॥

25.64

शुभे कर्मणि रम्याहे लेखनीं रचयेत् सुधीः ।
विभीतकोत्थितोच्चाटे मारणे तु पुमस्थिजा ॥ ६४ ॥

25.65

रिक्तातिथौ कुजदिने विष्ट्यां ताम् अशुभे पुनः ।
भक्ष्यं च तर्पणं द्रव्यं तत्पात्रम् अथ कीर्त्यते ॥ ६५ ॥

25.66

शान्तौ वश्ये हविष्यान्नं स्तम्भने परमान्नकम् ।
माषमुद्गांश् च विद्वेषे गोधूमान् भ्रंशने स्थलात् ॥ ६६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Sanskritverbindung der Hülsenfrüchte ist im Druck gedrängt; es wird keine Rezeptfolge daraus entwickelt.

25.67

मसूरान्श् च तथा श्यामा अजादुग्धोत्थपायसम् ।
मारणे प्रोदितं भक्ष्यं मन्त्रिणां कर्मकुर्वताम् ॥ ६७ ॥

25.68

शान्तौ वश्ये हरिद्राक्तं जलं तर्पणम् ईरितम् ।
मरिचाढ्यं कवोष्णं तत् स्तम्भने मारणे तथा ॥ ६८ ॥

25.69

मेषरक्ताञ्चितं तोयं विद्वेषोच्चाटयोर् मतम् ।
स्वर्णपात्रं तर्पणस्याच् छान्तौ वश्ये च कर्मणि ॥ ६९ ॥

25.70

स्तम्भने मृत्तिकापात्रं विद्वेषे खदिरोद्भवम् ।
लोहनिर्मितम् उच्चाटे कुक्कुटाण्डं तु मारणे ॥ ७० ॥

25.71

मृद्वासने समासीनः शान्तौ वश्ये प्रतर्पयेत् ।
जानुभ्याम् उत्थितः स्तम्भे द्वेषादाव् एकपात् स्थितः ॥ ७१ ॥

Die Begrenztheit wunschgerichteter Rituale

Der Autor warnt selbst vor der Fixierung auf begrenzte Ergebnisse.

25.72

षट्कर्मणां विधिः प्रोक्त एवं मन्त्रज्ञतुष्टये ।
सम्यक् कृत्वा न्यासजातम् आत्मरक्षां विधाय च ॥ ७२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Mantrajña bedeutet „Mantrakundiger“. Der zweite Halbvers wird in 73 fortgeführt.

25.73

काम्यं कर्म प्रकर्तव्यम् अन्यथाभिभवो भवेत् ।
शुभं वाप्य् अशुभं वापि काम्यं कर्म करोति यः ॥ ७३ ॥

25.74

तस्यारित्वं व्रजेन् मन्त्रो न तस्मात् तत्परो भवेत् ।
विषयासक्तचित्तानां सन्तोषाय प्रकाशितम् ॥ ७४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Mahidhara warnt nach der technischen Darlegung ausdrücklich vor der Bindung an ergebnisgerichtete Anwendungen.

25.75

पूर्वाचार्योदितं काम्यं कर्म नैतद् धितावहम् ।
काम्यकर्मप्रसक्तानां तावन्मात्रं भवेत् फलम् ॥ ७५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Eine zentrale Aussage für die Gesamtdeutung des Werkes: Begrenzte Ritualergebnisse werden von weiterführendem spirituellem Heil unterschieden.

Wunschlose Verehrung und Erkenntnis

Handlung und Verehrung sollen das Innere läutern; Selbsterkenntnis führt zur Befreiung.

25.76

निष्कामं भजतां देवम् अखिलाभीष्टसिद्धयः ।
प्रतिमन्त्रं समुदिता ये प्रयोगाः सुखाप्तये ।
तदासक्तिं विहायैव निष्कामो देवतां भजेत् ॥ ७६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Nummer 76 umfasst drei Halbverse. Im letzten Halbvers wird die im Druck undeutliche beziehungsweise fehlerhafte Schreibung zu tadāsaktiṃ („Anhaftung daran“) normalisiert. Dazu passt Mahīdharas Naukā, die hier ausdrücklich von der Abwendung von dieser Anhaftung spricht. Es geht um die Loslösung von eigennützigen Ritualergebnissen, nicht um die Ablehnung hingebungsvoller Sadhana.

25.77

वेदे काण्डत्रयं प्रोक्तं कर्मोपासनबोधनम् ।
साधनं काण्डयुग्मोक्तं तृतीये साध्यम् ईरितम् ॥ ७७ ॥

25.78

तस्माद् वेदोदितं कुर्याद् उपासीत च देवताः ।
शुद्धान्तःकरणस् तेन लभते ज्ञानम् उत्तमम् ॥ ७८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Upāsīta („man verehre“) ist eine grammatische Normalisierung des im benutzten Druck stehenden upāsīti. Die Läuterung des inneren Organs, antaḥkaraṇa, wird hier als Voraussetzung höherer Erkenntnis dargestellt.

25.79

कार्यकारणसङ्घातं प्रविष्टश् चेतनात्मकः ।
जीवो ब्रह्मैव सम्पूर्णम् इति ज्ञात्वा विमुच्यते ॥ ७९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Naukā erläutert den Verband als Körper aus Elementen und ihre Erkenntnis ausdrücklich mit Upanishaden-Aussagen wie tat tvam asi und ahaṃ brahmāsmi.

25.80

मनुष्यदेहं सम्प्राप्य उपासीत च देवताः ।
यो न मुच्येत संसारान् महापापयुतो हि सः ॥ ८० ॥

Erläuterung zur Stelle: Upāsīta ist wie in 25.78 grammatisch normalisiert. Die scharfe Mahnung gehört zur religiösen Sprache des Werkes. Die Naukā bezieht sie auf unterlassene Bemühung um Erkenntnis; sie ist kein Maßstab zur Abwertung erkrankter oder leidender Menschen.

25.81

आत्मज्ञानाप्तये तस्माद् यतितव्यं नरोत्तमैः ।
कर्मभिर् देवसेवाभिः कामाद्यरिगणक्षयात् ॥ ८१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Naukā nennt Begierde, Zorn und Gier und erklärt die Läuterung des inneren Organs als Weg zur Erkenntnis.

Traumgebet und historische Traumdeutung

Shiva wird als Herr der Träume angerufen; die Zeichenlisten sind zeitgebundene Deutungen.

25.82

चिकीर्षुर् देवतोपास्तिम् आदौ भावि विचारयेत् ।
स्नानदानादिकं कृत्वा स्मृत्वा हरिपदाम्बुजम् ॥ ८२ ॥

25.83

शयीत कुशशय्यायां प्रार्थयेद् वृषभध्वजम् ।
भगवन् देवदेवेश शूलभृद् वृषवाहन ॥ ८३ ॥

25.84

इष्टानिष्टे समाचक्ष्व मम सुप्तस्य शाश्वत ।
नमोऽजाय त्रिनेत्राय पिङ्गलाय महात्मने ॥ ८४ ॥

25.85

वामाय विश्वरूपाय स्वप्नाधिपतये नमः ।
स्वप्ने कथय मे तथ्यं सर्वकार्येष्व् अशेषतः ॥ ८५ ॥

25.86

क्रियासिद्धिं विधास्यामि त्वत्प्रसादान् महेश्वर ।
एभिर् मन्त्रैः शिवं प्रार्थ्य निद्रां कुर्यान् निराकुलः ॥ ८६ ॥

25.87

स्वप्नं दृष्टं निशि प्रातर् गुरवे विनिवेदयेत् ।
तम् अन्तरेण मन्त्रज्ञः स्वयं स्वप्नं विचारयेत् ॥ ८७ ॥

Erläuterung zur Stelle: Beginn einer historischen Traumdeutung. Die folgenden Zeichenlisten sind keine verlässlichen Prognosen zukünftiger Ereignisse.

25.88

लिङ्गं चन्द्रार्कयोर् बिम्बं भारतीं जाह्नवीं गुरुम् ।
रक्ताब्धितरणं युद्धे जयोऽनलसमर्चनम् ॥ ८८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Abdhi bezeichnet ein Meer. Die Stelle gehört zur historischen Traumdeutung.

25.89

शिखिहंसरथाङ्गाढ्ये रथे स्नानं च मोहनम् ।
आरोहणं सारसस्य धरालाभश् च निम्नगा ॥ ८९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Naukā erläutert die gedrängten Wagenattribute; mohana wird dort als Liebesvereinigung verstanden.

25.90

प्रासादः स्यन्दनः पद्मं छत्रं कन्या द्रुमः फली ।
नागो दीपो हयः पुष्पं वृषभोऽश्वश् च पर्वतः ॥ ९० ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Aufzählung gehört zur historischen Traumdeutung; haya und aśva bezeichnen beide ein Pferd.

25.91

सुराघटो ग्रहास् तारा नारी सूर्योदयोऽप्सराः ।
हर्म्यशैलविमानानाम् आरोहो गगने गमः ॥ ९१ ॥

25.92

मद्यमांसादनं विष्टालेपो रुधिरसेचनम् ।
दध्योदनादनं राज्याभिषेको गोवृषध्वजाः ॥ ९२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Ausschließlich Traumsymbole der historischen Liste, keine empfohlenen Handlungen.

25.93

सिंहसिंहासनं शङ्खो वादित्रं रोचनादधि ।
चन्दनं दर्पणश् चैव स्वप्ने सन्दर्शनं शुभम् ॥ ९३ ॥

25.94

तैलाभ्यक्तः कृष्णवर्णो नग्नो ना गर्धवायसौ ।
शुष्ककण्टकवृक्षश् च चाण्डालो दीर्घकन्धरः ॥ ९४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Liste enthält historische körperbezogene und soziale Abwertungen. Diese Traumzuordnungen sind keine Aussagen über den Wert oder die spirituelle Eignung von Menschen.

25.95

प्रासादस्तलहीनश् च नैते स्वप्ने शुभावहाः ।
शान्तिं कुर्वीत दुःस्वप्ने जपेन् मन्त्रम् अनन्यधीः ॥ ९५ ॥

Ausdauer und Zeichen der Reifung

Neben außergewöhnlichen Erfahrungen nennt der Text Klarheit, Zufriedenheit und Freiheit von Zorn und Gier.

25.96

अब्दत्रिकं जपं तस्य कुर्वतो विघ्नसम्भवः ।
विघ्नसङ्घम् अनादृत्य तदा जपपरो भवेत् ॥ ९६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Zahl gehört zum traditionellen Übungsrahmen; sie ist keine allgemeine Frist für spirituelle Entwicklung.

25.97

सिद्धो विश्वस्तचित्तः संस् तुरीयेऽब्दे ससिद्धिभाक् ।
मनःप्रसादः सन्तोषः श्रवणं दुन्दुभिस्वनेः ॥ ९७ ॥

25.98

गीतस्य तालशब्दस्य गन्धर्वाणां समीक्षणम् ।
स्वतेजः सूर्यसाम्येक्षणं निद्राक्षुधाजपः ॥ ९८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Druck bietet nidrākṣudhājapaḥ, wörtlich schwer verständlich. Der Zusammenhang legt nidrākṣudhājayaḥ, „Überwindung von Schlaf und Hunger“, nahe. Diese mögliche Lesung wird nicht stillschweigend in den Sanskrittext eingesetzt. Die Stelle beschreibt traditionelle Siddhi-Zeichen und empfiehlt keinen Schlaf- oder Nahrungsentzug.

25.99

रम्यतारोग्यगाम्भीर्यम् अभावक्रोधलोभयोः ।
एवम् आदीनि चिह्नानि यदा पश्यति मन्त्रवित् ॥ ९९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Neben außergewöhnlichen Erfahrungen nennt der Text ausdrücklich psychische und ethische Reifung.

Auch nach Siddhi weiter nach Erkenntnis streben

Das Ziel bleibt die Erkenntnis des Selbst als Brahman.

25.100

सिद्धिं मन्त्रस्य जानीयाद् देवतायाः प्रसन्नताम् ।
ततो जपे ऽधिकं यत्नं प्रकुर्याज् ज्ञानलब्धये ॥ १०० ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers steht auf PDF 843. Erkenntnis bleibt das Ziel auch nach den beschriebenen Zeichen von Mantra-Siddhi.

25.101

लब्धज्ञानः कृतार्थः स्यात् संसारात् प्रतिमुच्यते ।
ज्ञात्वात्मानं परं ब्रह्म वेदान्तैः प्रतिपादितम् ॥ १०१ ॥

25.102

तं वन्दे परमात्मानं सर्वव्यापिनम् ईश्वरम् ।
यो नानादेवतारूपो नृणाम् इष्टं प्रयच्छति ॥ १०२ ॥

Mahidharas eigene Werkübersicht

Die fünfundzwanzig Wellen werden vom Autor selbst bestätigt und inhaltlich zusammengefasst.

25.103

विलोक्य नानातन्त्राणि प्रार्थितो द्विजसत्तमैः ।
स्वमतेर् अनुसारेण कृतो मन्त्रमहोदधिः ॥ १०३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Mahidhara beschreibt sein Werk selbst als auf vielen Tantras beruhende, eigenständig geordnete Zusammenstellung; eine direkte Abhängigkeit von jedem einzelnen Vergleichswerk folgt daraus nicht.

25.104

बाणनेत्रमितास् तस्मिंस् तरङ्गाः सन्ति निर्मिताः ।
तत्रानुक्रमणीं वक्ष्ये मन्त्रिणां सुखवृद्धये ॥ १०४ ॥

Erläuterung zur Stelle: Bāṇa-netra ist die Zahlumschreibung für 25; die Autorenübersicht beginnt mit Vers 105.

25.105

भूतशुद्धिस् तथा प्राणप्रतिष्ठान्यसनं लिपेः ।
पुरश्चर्याहोमविधिस् तर्पणाद्य् आद्य ईरितम् ॥ १०५ ॥

25.106

द्वितीयोर्मौ गणेशस्य मन्त्राः सम्यक् समीरिताः ।
कालीकाल्यभिधानानां सुमुख्याश् च तृतीयके ॥ १०६ ॥

25.107

तारा तुरीये सम्प्रोक्ता ताराभेदास् तु पञ्चमे ।
षष्ठे तरङ्गे गदिता छिन्नमस्ता शबर्य् अपि ॥ १०७ ॥

25.108

स्वयंवरा मधुमती प्रमदा च प्रमोदया ।
बन्दी बन्धनहारीति सप्तमे वटयक्षिणी ॥ १०८ ॥

25.109

तस्या भेदाश् च वाराही ज्येष्ठा कर्णपिशाचिनी ।
स्वप्नेश्वरी च मातङ्गी बाणेशी मदनेश्वरी ॥ १०९ ॥

25.110

अष्टमे विस्तरात् प्रोक्ता बाला बालाभिदा अपि ।
नवमे त्व् अन्नपूर्णोक्ता तद्भेदा मोहनाद्रिजा ॥ ११० ॥

25.111

ज्येष्ठालक्ष्मीर् अत्र मन्त्रा उक्ता प्रत्यङ्गिरारिहा ।
दशमे बगलावक्त्रा वाराहीद्वितयं तथा ॥ १११ ॥

25.112

श्रीविद्यैकादशे प्रोक्ता द्वादशे तु तदावृतिः ।
त्रयोदशे तु हनुमान् विस्तरात् प्रतिपादितः ॥ ११२ ॥

25.113

चतुर्दशे नारसिंहो गोपालो गरुडो ऽपि च ।
अथ पञ्चदशे सूर्यो भौमो जीवः सितो मुनिः ॥ ११३ ॥

Erläuterung zur Stelle: Bhauma, Jiva und Sita bezeichnen Mars, Jupiter und Venus; der Weise ist nach der Naukā Vedavyasa.

25.114

षोडशोर्मौ महामृत्युञ्जयो रुद्रो धनेश्वरः ।
जाह्नवी मणिकर्णी च प्रोक्ता सप्तदशे ऽर्जुनः ॥ ११४ ॥

25.115

अष्टादशे कालरात्रिश् चण्डिकाया नवाक्षरः ।
एकोनविंशे चरणायुधः शास्तृसमन्वितः ॥ ११५ ॥

Erläuterung zur Stelle: Charanayudha ist der Hahn-Mantra; Shastri bezeichnet Shasta. Der Beginn von 116 gehört ebenfalls zum neunzehnten Taraṅga.

25.116

पार्थिवार्चनकीनाशचित्रगुप्तासुरीविधिः ।
विंशे तरङ्गे यन्त्राणि स्वर्णाकर्षणभैरवः ॥ ११६ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der erste Halbvers steht auf PDF 846. Kinasha ist Yama; die erdgebundene Verehrung bezieht sich auf das Parthiva-Linga.

25.117

स्नानादिर् अन्तर्यागान्त एकविंशे ऽर्चनाविधिः ।
द्वाविंशे ऽर्घ्यं समारभ्य पूजनं तद्भिदा अपि ॥ ११७ ॥

25.118

त्रयोविंशे तु दमनैः पवित्रैश् च समर्चनम् ।
चतुर्विंशे च भेदेन मन्त्राणां परिशोधनम् ॥ ११८ ॥

25.119

तरङ्गे चरमे प्रोक्तं कर्मषट्कम् अनुक्रमात् ।
एवं मन्त्रोदधाव् अस्मिन् पञ्चविंशतिर् ऊर्मयः ॥ ११९ ॥

Bitte um Prüfung und Geschichte des Autors

Mahidhara bittet um Korrektur und beschreibt Familie, Ortswechsel und Anlass des Werkes.

25.120

विशोधनीया विद्वद्भिः क्षन्तव्यं साहसं मम ।
चापलं निजबालानां क्षमते जनको यथा ॥ १२० ॥

25.121

अहिच्छत्रद्विजच्छत्रवत्सगोत्रसमुद्भवः ।
आसीद् रत्नाकरो नाम विद्वान् ख्यातो धरातले ॥ १२१ ॥

25.122

तत्तनूजो रामभक्तः फनूभट्टाभिधो ऽभवत् ।
महीधरस् तदुत्पन्नः संसारासारतां विदन् ॥ १२२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Vatername wird in der Druckausgabe Phanubhatta geschrieben; anderslautende bibliographische Umschriften sind davon zu unterscheiden.

25.123

निजदेशं परित्यज्य गतो वाराणसीं पुरीम् ।
सेवमानो नरहरिं तन्त्रग्रन्थम् इमं व्यधात् ॥ १२३ ॥

25.124

कल्याणाभिधपुत्रेण तथान्यैर् द्विजसत्तमैः ।
अनेकान् आगमग्रन्थान् विलोक्य तु मुनीश्वरैः ॥ १२४ ॥

25.125

एकग्रन्थे स्थितं सर्वं मन्त्राणां सारम् इच्छुभिः ।
सम्प्रार्थितः स्वमत्यासौ नाम्ना मन्त्रमहोदधिः ॥ १२५ ॥

Segen für alle und Gottesverehrung

Das Werk schließt mit Abkehr von Feindseligkeit, dem Wunsch nach Wohlergehen und der Hingabe an Narasimha.

25.126

अविच्छिन्नान्वयाः सन्तु निजधर्मपरायणाः ।
मङ्गलानि प्रपश्यन्तु सर्वे द्रोहपराङ्मुखाः ॥ १२६ ॥

25.127

हरिः करोतु कल्याणं सर्वेषां जगदीश्वरः ।
प्रवर्तयन्त्व् इमं ग्रन्थं यावद् वेदो रविः शशी ॥ १२७ ॥

25.128

नरसिंहो महादेवो महादेवार्तिनाशनः ।
मुदे परो महालक्ष्म्या देवावरनतोऽस्तु मे ॥ १२८ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die gedrängten Komposita werden im Zusammenhang der Naukā erläutert; Mahadeva ist hier ein Epitheton Narasimhas, nicht der Beginn einer zweiten Gottheitsanrufung.

25.129

नृसिंह उत्सङ्गसमुद्रजायां समुद्रजद्वीपगृहे निषण्णः ।
समुद्रजोहीनमतिः सदाव्यात् समुद्रभक्ताखिलसिद्धिदायी ॥ १२९ ॥

Erläuterung zur Stelle: Kunstvoll mit wiederkehrenden Lautfolgen gestalteter Vers. Die Naukā erläutert den Sitz als das Haus auf Shvetadvipa und die folgende Verbindung als Freiheit von Unwissenheit. Die Worttrennung der gedrängten Druckzeile bleibt unsicher.

25.130

राजा लक्ष्मीनृसिंहो जयति सुखकरं श्रीनृसिंहं भजे यं ।
दैत्याधीशामहान्तोऽहसत नृहरिणा श्रीनृसिंहाय नौमि ।
सेव्यो लक्ष्मीनृसिंहाद् अपर इह नहि श्रीनृसिंहस्य पादौ ।
सेवे लक्ष्मीनृसिंहे वसतु मम मनः श्रीनृसिंहाव भक्तम् ॥ १३० ॥

Erläuterung zur Stelle: Der Vers spielt nach der Naukā mit den Sanskrit-Kasusformen des Gottesnamens. Die schwierig gedruckte Verbform im zweiten Viertel ist vorläufig gelesen; die Naukā gibt den Sinn „getötet“ an.

25.131

विश्वेशो गिरिजाबिन्दुमाधवो मणिकर्णिका ।
भैरवो जाह्नवीदण्डपाणिर् मे तन्वतां शिवम् ॥ १३१ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Namen verbinden Shiva, die Göttin, Vishnu und die heiligen Gegenwarten von Varanasi. Śivam bedeutet hier Heil oder Wohlergehen.

Datierung und Abschluss

Die eigene Datierung wird durch die Naukā erläutert.

25.132

अब्दे विक्रमतो जाते बाणवेदनृपैर् मिते ।
ज्येष्ठाष्टम्यां शिवस्याग्रे पूर्णो मन्त्रमहोदधिः ॥ १३२ ॥

Erläuterung zur Stelle: Die Naukā löst die Jahreszahl als Vikrama 1645 auf, entsprechend 1588 n. Chr. für diesen Monat. Die letzte Versziffer des Grundtextes ist im Scan beschädigt; der Kommentar nennt eindeutig 132. Weitere datierte Verse unterhalb des abgeschlossenen Kommentars sind kein zusätzlicher Grundtext des 25. Taraṅga.

Kolophon des Taraṅga 25

इति श्रीमन्महीधरविरचिते मन्त्रमहोधौ षट्कर्मादिनिरूपणं नाम पञ्चविंशस् तरङ्गः ॥ २५ ॥

Anmerkung zum Kolophon: Der Grundtextkolophon druckt die verkürzte Titelform mantramahodhau. Die Naukā besitzt einen eigenen Kolophon und bleibt vom Grundtext getrennt. Vers 76 umfasst drei Halbverse; Vers 130 ist ein längerer, mit den Kasusformen des Gottesnamens spielender Vers. Die beschädigte letzte Ziffer wird durch die Kommentarzählung als 132 gesichert.

Textgrundlage dieses Taraṅga: Sanskrit-Grundtext der verwendeten Ausgabe, PDF-Seiten 823–850, gedruckte Seiten 771–798. Naukā und die Hindi-Erklärung bleiben vom Grundtext getrennt.

Textgrundlage und Übersetzungsmethode

Verwendet wird die Sanskritausgabe des Mantramahodadhi mit Mahīdharas Naukā und Sudhakar Malaviyas Hindi-Erklärung Aritra, zugänglich im Digitalisat des Internet Archive. Taraṅga 1 steht auf den gedruckten Seiten 1–43, entsprechend den PDF-Seiten 51–93; Taraṅga 2 auf den gedruckten Seiten 44–75, entsprechend den PDF-Seiten 94–125. Für diese Abschnitte wurde der Sanskrit-Grundtext am Seitenbild gelesen. Vorhandene OCR von Ram Kumar Rais Ausgabe wurde bei einzelnen schwierigen Wörtern zum Auffinden der Lesung herangezogen; maßgeblich blieb die Kontrolle des verwendeten Sanskritdrucks. Grundtext und Kommentare sind im Druck getrennt gesetzt. Die deutsche Übersetzung wurde aus dem Sanskrit erstellt; Naukā wurde bei einzelnen Zuordnungen und gedrängten Formulierungen herangezogen. Kommentarerklärungen erscheinen ausdrücklich als solche.

Die Devanagari-Fassung ist eine Transliteration der am Druck kontrollierten IAST-Lesefassung und keine unabhängige zweite Edition. Wortabstände und Interpunktion sind für die Lesbarkeit vereinheitlicht. Die gedruckte Verszählung wird beibehalten, auch bei Sätzen, die über die Versgrenze hinausgehen, und bei Versen mit drei Halbversen. Unsichere Lesungen werden bei der betreffenden Stelle erläutert. Diese Ausgabe beansprucht keine kritische Neuedition. Die fortlaufende deutsche Erschließung enthält bei einzelnen aggressiven, manipulativen oder gesundheitlich problematischen Anwendungen ausdrücklich gekennzeichnete nichtanleitende Inhaltswiedergaben. Sie ist daher auch innerhalb des erfassten Umfangs keine ausnahmslos wörtliche Übersetzung aller Ritualvorschriften.

Siehe auch

• Mantramahodadhi
• Mantramahodadhi Die 25 Tarangas
• Mantramahodadhi Sanskrit IAST Auswahl
• Mantramahodadhi Sanskrit Devanagari Auswahl
• Mantra
• Guru
• Nyasa
• Sharada Tilaka Tantra
• Prapanchasara Tantra
• Kularnava Tantra
• Dakshinamurti Samhita
• Parashurama Kalpasutra
• Nityotsava
• Yogini Hridaya
• Nitya Shodashikarnava
• Kama Kala Vilasa
• Varivasyarahasya

Seminare

Angebote zu Yoga und Meditation können helfen, eine regelmäßige Praxis zu entwickeln.

Kundalini Yoga

06.11.2026 - 08.11.2026 Kundalini Yoga Einführung

Gründliche Einführung in die Theorie und Praxis des Kundalini Yoga, Yoga der Energie. Die praktischen Übungen des Kundalini Yoga umfassen Pranayama (…

Arjuna Wingen

13.11.2026 - 15.11.2026 Kundalini Yoga Mittelstufe

Intensives Kundalini Yoga Seminar zur Erweckung der inneren Kundalini Energie, Erweiterung des Bewusstseins und Entfaltung des vollen Potentials. Yoga A…

Manuel Hirning

Indische Schriften

26.12.2026 - 02.01.2027 Indische Rituale Ausbildung

Du interessierst dich für indische Rituale? Du hast die einzigartige Gelegenheit, in dieser Rituale Ausbildung bei Yoga Vidya die kleine Puja, große P…

Sukadev Bretz, Shankari Winkelbauer

01.01.2027 - 10.01.2027 Yogalehrer Weiterbildung Intensiv A1 - Jnana Yoga und Vedanta

Kompakte, vielseitige Weiterbildung für Yogalehrer rund um Jnana Yoga und Vedanta.
Tauche tief ein ins Jnana Yoga und Vedanta, studiere die indischen S…

Vedamurti Dr Olaf Schönert

Chakras

20.11.2026 - 22.11.2026 Heilreise durch die Chakren

Tauche ein in eine transformative Reise durch die sieben Hauptchakren und erfahre, wie du deine Energiezentren aktivieren, ausbalancieren und für dein …

Nese Niekrens, Gajendra Sebastian Niekrens

26.12.2026 - 01.01.2027 Kundalini Yoga Intensiv Praxis - Live Online

Intensives Praktizieren der im Mittelstufen-Seminar gelernten Übungen für noch tiefere Erfahrung und Erweiterung des Bewusstseins ohne viel Theorie. L…

Sukadev Bretz, Shaktipriya Vogt, Radharani Birkner

Energiearbeit

04.11.2026 - 04.11.2026 Einführung in die Chakratherapie - Online Workshop

Uhrzeit: 18 - 21 Uhr
Ein Chakra ist ein feinstoffliches Kraftzentrum des Körpers, welches wichtige Körperfunktionen steuert und bestimmten Organen zug…

Beate Menkarski

06.11.2026 - 08.11.2026 Kundalini Yoga Einführung

Gründliche Einführung in die Theorie und Praxis des Kundalini Yoga, Yoga der Energie. Die praktischen Übungen des Kundalini Yoga umfassen Pranayama (…

Arjuna Wingen

Vom Lesen zur Sammlung

Eine Schrift langsam lesen zu lernen kann selbst zur Übung der Sammlung werden. Verweile bei einer kurzen, verstandenen Stelle und verbinde sie mit ihrer Übersetzung. Das geduldige Wiedererkennen von Laut und Sinn kann die Beziehung zur Überlieferung wachsen lassen.

Im Schlusssegen bittet Mahīdhara um das Wohl aller (25.127). Diese Haltung darf das Studium begleiten: Wissen empfangen, Guru und Überlieferung würdigen und die eigene Sadhana mit einem offenen Herzen fortsetzen.

Zur Mantramahodadhi-Ausgabe: Hauptartikel · Deutsche Übersetzung · Sanskrit IAST · Sanskrit Devanagari · Leseführer zu den 25 Taraṅgas · 108 inspirierende Verse und Mantras · Frühere IAST-Auswahl · Frühere Devanagari-Auswahl