Bhutashuddhi Tantra

Bhutashuddhi Tantra (Sanskrit: भूतशुद्धितन्त्र bhūtaśuddhitantra n.), auch Bhūtaśuddhi Tantra, Bhuta Shuddhi Tantra und Bhūtaśuddhitantra, ist eine umfangreiche tantrische Schrift über Bhūtaśuddhi, die „Reinigung der Elemente“. In der vorliegenden Muktabodha-Fassung umfasst das Werk 17 Paṭalas und ist als Dialog zwischen Pārvatī / Gaurī und Śiva / Īśvara gestaltet.

Das Bhutashuddhi Tantra behandelt Bhūtaśuddhi nicht als eine einzelne kurze Vorübung. Es entfaltet ein umfassendes System aus innerem Bad, Ajapā, Kuṇḍalinī, sechs Chakras, Nāḍīs, Prāṇāyāma, Mātṛkā, Nyāsa, Mantrārtha, Mantracaitanya, innerer Pūjā, Dhyāna, Dhāraṇā, Samādhi und Śakti-Theologie.

Die zugrunde gelegte Muktabodha-Datei trägt die Katalognummer M00130. Muktabodha nennt Chatterjee als Herausgeber und vermerkt, dass der E-Text aus dessen Ausgabe des späten 19. Jahrhunderts in bengalischer Schrift transkribiert wurde. Ein Autor wird in den bereitgestellten Metadaten nicht genannt; deshalb wird in diesem Artikel keine Autorschaft behauptet.

Meditation als innerer Weg. Im Bhutashuddhi Tantra vollzieht sich Bhūtaśuddhi wesentlich durch innere Visualisierung, Japa, Atem und Bewusstsein.

Was Bhūtaśuddhi im Bhutashuddhi Tantra bedeutet

Bhūta bedeutet hier vor allem die Elemente bzw. die aus ihnen aufgebaute körperlich-kosmische Wirklichkeit; śuddhi bedeutet Reinigung oder Läuterung. Der Grundgedanke des Werkes ist jedoch tiefer als eine bloße „Reinigung“: Die Elemente, Sinne, Tattvas und der individuelle Jīva werden zunächst in einer höheren Wirklichkeit aufgelöst und danach als gereinigte göttliche Gestalt neu hervorgebracht.

Das Werk beschreibt damit einen inneren kosmologischen Prozess:

• Mūlādhāra und Erde,
• Svādhiṣṭhāna und Wasser,
• Maṇipūra und Feuer,
• Anāhata und Luft,
• Viśuddha und Raum,
• Ājñā und Geist,
• darüber Sahasrāra als Ort der Vereinigung mit Sadāśiva.

Die konkreten Zuordnungen sind im Text nicht an jeder Stelle völlig einheitlich und weichen teilweise von später verbreiteten Chakra-Schemata ab. Sie werden deshalb nicht nachträglich harmonisiert.

Nāḍīs und Chakras. Das Bhutashuddhi Tantra beschreibt Iḍā, Piṅgalā, Suṣumṇā, Citrā und Brahmanāḍī in seinem eigenen subtilkörperlichen System.

Śakti als zentrales Prinzip
Ein wiederkehrender Lehrsatz lautet: Ohne Śakti ist selbst Brahman bzw. Śiva „wie ein Leichnam“ – śavarūpa. Erst in Verbindung mit Śakti wird er im Text als schöpferisch und handelnd beschrieben. Das Bhutashuddhi Tantra entfaltet damit eine ausgeprägt śāktische Deutung von Yoga, Mantra und Kosmologie.

Inneres und äußeres Ritual
Besonders der achte Paṭala unterscheidet eine äußere, grobe Pūjā und eine innere, subtile Pūjā. Die innere Verehrung wird ausdrücklich höher bewertet: mentaler Japa, Meditation und die Betrachtung des inneren Lichtes erscheinen dort als besonders wirksame Formen der Verehrung.

Mantra und Mātṛkā
Die Sanskritbuchstaben erscheinen als Mātṛkā, als schöpferische Lautmatrix und „Mutter“ der Mantras. Das Werk beschreibt ihre Zuordnung zu Chakras und Körperstellen sowie ihre Verbindung mit Bindu, Halbmond, Nyāsa und Mantracaitanya.

Hinweis zur Praxis
Das Bhutashuddhi Tantra enthält genaue Prāṇāyāma-Verhältnisse, Kumbhaka-Zeiten, Bīja-Rezitationen und subtile Visualisierungen. Diese werden vollständig dokumentiert. Besonders Atemhaltepraktiken und intensive Kuṇḍalinī-Techniken sollten jedoch nicht allein aus einem historischen Text heraus ohne sachkundige Anleitung übernommen werden.

Aufbau der 17 Paṭalas

1. Bhūtaśuddhi, innere Sandhyā, Ajapā und Beginn des Chakraweges
2. Aufstieg durch Maṇipūra, Anāhata, Viśuddha und Ājñā
3. Sahasrāra, Śiva-Śakti-Vereinigung, Auflösung und Wiedererschaffung des Körpers
4. Bindu, Pāpapuruṣa, Geist und Elementzuordnungen
5. Unmanī, Göttinnen in den Chakras und Siddhi-Lehre
6. Grober und subtiler Körper, Nāḍīs und Prāṇāyāma
7. Bindu, Śakti-Prādhānya und Paramasundarī
8. Innere Pūjā, Śakti und Reinigung der Chakras
9. Dhyāna, Dhāraṇā, Samādhi und Svāgama
10. Wiederholter innerer Auf- und Abstieg durch die Chakras
11. Ajapā, Mātṛkā und alternative Bhūtaśuddhi
12. Bhāgavatī-Vidyā und Śakti als Wesen aller Tattvas
13. Siebzehnsilbige Vidyā und Prāṇāyāma
14. Mantrārtha, Mantracaitanya und die Vision des kosmischen Baumes
15. Mātṛkā-Nyāsa, Triguṇa-Nyāsa und Ṣoḍhā
16. Prāṇāyāma, Śabdabrahman und Kuṇḍalinī als Mutter aller Wesen
17. Preis des Tantra und abschließende kompakte Bhūtaśuddhi-Praxis

Vollständiger deutscher Text

1. Paṭala – Bhūtaśuddhi, innere Sandhyā und Ajapā

Die folgenden nummerierten Abschnitte geben den vollständigen Text dieses Paṭala in deutscher Übersetzung wieder. Reine Bīja-, Mātṛkā- und Lautfolgen, deren Bedeutung gerade in ihrer Sanskrit-Lautgestalt liegt, werden nicht künstlich semantisch übersetzt, sondern als technische Sanskritformen bezeichnet und in ihrer Funktion erklärt. Beschädigte oder unsichere Stellen der Vorlage werden nicht ergänzt.

Abschnitt 1
Die Göttin spricht: O Gott der Götter, Mahādeva, erkläre mir jetzt die Reinigung der Elemente, die Reinigung des Körpers und danach den Prāṇāyāma.

Abschnitt 2
Erkläre der Reihe nach, o Dreizackträger, auch Mantra und Yantra, durch die hier auf Erden Reinigung geschieht.

Abschnitt 3
Īśvara spricht: Ich werde dir, Schönäugige, drei große und höchst geheime Prinzipien erklären.

Abschnitt 4
Wer ohne diese drei Prinzipien eine Siddhi-Vidyā rezitiert, verliert nach Aussage des Textes seine Ziele; sein Japa bleibt fruchtlos.

Abschnitt 5
Diese drei sind Bhūtaśuddhi, der schwer zu erlangende Nyāsa und danach Prāṇāyāma.

Abschnitt 6
Alles soll mit den Mātṛkā-Buchstaben verbunden werden, von a bis kṣa, denn sie bilden die Gestalt der Mātṛkā.

Abschnitt 7
Nach vedischem und tantrischem Bad soll man Sandhyā vollziehen und sich dann dem Opfer- bzw. Pūjā-Maṇḍala nähern.

Abschnitt 8
Danach folgen inneres Bad und innere Sandhyā; höre nun, wie beide vollzogen werden.

Abschnitt 9
Zuerst meditiert man den Guru. Dann beginnt das innere Bad, indem der Jīva durch den Praṇava ergriffen wird.

Abschnitt 10
Der Weise zieht den Jīva aus dem Mūlādhāra empor und führt ihn zum zwölfteiligen Ort; dort badet er im reinen inneren Tīrtha, dem mit dem Herzen verbundenen Puṣkara.

Abschnitt 11
Aus dem Mūlādhāra wird er zum tausendblättrigen Lotus geführt; durch Vereinigung mit Paraśiva entsteht Ānanda.

Abschnitt 12
In dieser Freude soll der Jīva im Anāhata gleichsam baden. Danach wird die Ajapā als Gestalt des Prāṇa aufgenommen.

Abschnitt 13
Nach 108-fachem Japa gilt das innere Bad als vollzogen. Danach soll mit Sorgfalt die innere Sandhyā geschehen.

Abschnitt 14
Der Zeitpunkt, an dem Śiva und Śakti sich vereinigen, ist für die Kula-Sādhakas die wahre Sandhyā; sie wird als samādhihaft verstanden.

Abschnitt 15
So wird der Übende durch die Sandhyā gereinigt.

Abschnitt 16
Die Göttin fragt: O Herr, Schatz des Mitgefühls, erkläre mir die Ajapā.

Abschnitt 17
Īśvara spricht: Höre das noch Geheimere. Ich erkläre zuerst ihre Meditation, damit der Mensch sie richtig rezitieren kann.

Abschnitt 18
Die Ajapā wird als ewiger Haṃsa, unendlich und unvergänglich, aus eigener Natur hervorgehend, sonnenhell und die Welt bezaubernd meditiert; dann beginnt der Japa.

Abschnitt 19
Sie wird inmitten der sechs Chakras als höchste unvergängliche Silbenkraft betrachtet.

Abschnitt 20
Man nehme das Śiva-Bīja, danach das Bhṛgu-Bīja, verbinde es mit Bindu und Halbmond und bilde so die Vidyā.

Abschnitt 21
Diese Vidyā wird vom Text für die vier gesellschaftlichen Gruppen empfohlen; ohne ihren Japa sei Bhūtaśuddhi fruchtlos.

Abschnitt 22
Darum soll zuerst die Ajapā, die Prāṇa-Gestalt, 108-mal rezitiert und danach Bhūtaśuddhi vollzogen werden.

Abschnitt 23
Die Buchstaben, die auf den Blättern der sechs Chakras stehen, werden zusammen mit dem Jīva in die Meditation aufgenommen.

Abschnitt 24
Nun beginnt die eigentliche Bhūtaśuddhi mit dem Wurzellotus im Mūlādhāra.

Abschnitt 25
Der Mūlādhāra wird als vierblättriger roter Lotus beschrieben; die überlieferte Lesung nennt zugleich eine Verbindung mit zehn Buchstaben und ist hier nicht völlig klar.

Abschnitt 26
In seiner Mitte liegt ein schönes reines Dreieck mit dem Erd-Bīja; darin wird Śiva als dunkel und schön meditiert.

Abschnitt 27
Dort befindet sich Kuṇḍalinī als höchste Prakṛti. Sie umwindet Śiva und verweilt beständig an diesem Ort.

Abschnitt 28
Sie wird als schlafende Schlange, blitzhell, von Brahmā und Viṣṇu gepriesen und selbst als Brahman-Gestalt beschrieben.

Abschnitt 29
Der Geist wird im Mūlādhāra verankert. Die vierblättrige Buchstabenordnung wird als überwindend und hindernisvernichtend betrachtet.

Abschnitt 30
Mit Bindu und Halbmond verbunden wird die betreffende Lautform zehnmal rezitiert; die Ajapā wird in den vier Blättern vergegenwärtigt.

Abschnitt 31
Danach wird sie zum Svādhiṣṭhāna geführt, das mit Wasser erfüllt vorgestellt wird und mit Haṃsa bzw. einer blütenhaften Gestalt verbunden ist.

Abschnitt 32
Wie der Mūlādhāra durch das Erdprinzip gekennzeichnet ist, so erscheint Svādhiṣṭhāna durch das Wasserprinzip.

Abschnitt 33
Das sechsgliedrige Zentrum ist mit sechs Buchstaben va, bha, ma, ya, ra und la verbunden und wird mit weißen Kunda-Blüten verglichen.

Abschnitt 34
Im Svādhiṣṭhāna wird Śiva als allwissender Gegenstand der Meditation erkannt; Kuṇḍalinī wird aus dem Mūlādhāra erhoben.

Abschnitt 35
Sie wird weiter zum Maṇipūra geführt; dort werden die zugehörigen Buchstaben rezitiert und Śiva mit Bindu und Halbmond verehrt. Durch diesen sechsbuchstabigen Japa sollen sechs Arten von Verfehlung augenblicklich vernichtet werden; die letzte Zeile der Überlieferung ist sprachlich schwer.

2. Paṭala – Aufstieg durch Maṇipūra, Anāhata, Viśuddha und Ājñā

Die folgenden nummerierten Abschnitte geben den vollständigen Text dieses Paṭala in deutscher Übersetzung wieder. Reine Bīja-, Mātṛkā- und Lautfolgen, deren Bedeutung gerade in ihrer Sanskrit-Lautgestalt liegt, werden nicht künstlich semantisch übersetzt, sondern als technische Sanskritformen bezeichnet und in ihrer Funktion erklärt. Beschädigte oder unsichere Stellen der Vorlage werden nicht ergänzt.

Abschnitt 1
Nach dem Durchgang durch Maṇipūra wird der innere Wind dorthin geführt und geistig gesammelt.

Abschnitt 2
Samāna und Apāna werden miteinander verbunden; der Wind durchdringt die Brahmanāḍī und erreicht Maṇipūra.

Abschnitt 3
Das dortige Śivaliṅga wird als dunkel wie eine Regenwolke beschrieben; Gefäß und Buchstaben erscheinen schwarz.

Abschnitt 4
In seiner Mitte befindet sich Mahādeva, Ursache aller Götter; Maṇipūra selbst leuchtet wie ein großer Smaragd.

Abschnitt 5
Nachdem Śiva dort vergegenwärtigt wurde, soll eine zehnteilige Buchstabenfolge rezitiert werden, die in der Quelle von ḍa bis ka angegeben ist.

Abschnitt 6
Die Buchstaben stehen auf zehn Blättern und werden der Reihe nach von Osten an rezitiert; Blätter und Buchstaben werden dunkel vorgestellt.

Abschnitt 7
Mahādeva wohnt in ihrer Mitte. Der zehnfache Buchstaben-Japa soll nach Aussage des Textes Verfehlungen aus zehn Geburten beseitigen.

Abschnitt 8
Danach gelangt der Wind zum Anāhata, einem Lotus mit zwölf Blättern und zwölf Buchstaben.

Abschnitt 9
Die Blätter bzw. Buchstaben werden weiß gedacht; die Reihe reicht von ka bis ṭha.

Abschnitt 10
Der Herzlotus gilt als von reinem Sattva; in seiner Mitte steht eine flammenartige Gestalt des Brahman.

Abschnitt 11
Diese ist von zwölf Buchstaben und allen Śaktis umgeben; der Jīva verweilt ihr gegenüber.

Abschnitt 12
Der Jīva steht dort beständig. Man betrachtet ihn als mit Vāyu und Tejas verbunden und lässt den Geist zur Ruhe kommen.

Abschnitt 13
Der Jīva wird als Ātman- und Vāyu-Gestalt, wunschlos und rein, goldglänzend und mit dem Bīja ya verbunden beschrieben; die genaue Bīja-Angabe ist unsicher.

Abschnitt 14
Die zwölf Buchstaben werden mit Bindu und Halbmond verbunden und mit Sorgfalt rezitiert.

Abschnitt 15
Der Text erklärt, dass so Verfehlungen aus zwölf Geburten augenblicklich aufgelöst werden.

Abschnitt 16
Nachdem das Luftprinzip durchdrungen ist, gelangt man zum Viśuddha, rein und mit sechzehn Vokalen ausgestattet.

Abschnitt 17
Viśuddha wird rauchfarben und schön beschrieben; in seiner Mitte befindet sich der Raum als Śakti-Gestalt.

Abschnitt 18
Der Jīva wird zusammen mit Kuṇḍalinī und Praṇava dorthin geführt; der Geist ist dabei der Wagenlenker.

Abschnitt 19
Alles an Bhūtaśuddhi soll im Geist vollzogen werden.

Abschnitt 20
Die sechzehn Vokale werden mit Bindu und Halbmond verbunden.

Abschnitt 21
Sie werden der Reihe nach von Osten an jeweils zehnmal rezitiert.

Abschnitt 22
Der Text sagt, dass dadurch angesammelte Verfehlungen wie Gras im Feuer verbrennen.

Abschnitt 23
Danach wird der Wind rasch zur Ājñā-Stadt geführt; sie ist zweiblättrig und mit einem Buchstabenpaar verbunden.

Abschnitt 24
Die Buchstaben leuchten golden, das Zentrum mondhell; der Sādhaka verbindet sie mit Bindu und Halbmond und rezitiert.

Abschnitt 25
Mit dem Geist als Wagenlenker werden Jīva und Kuṇḍalinī schnell zur Ājñā geführt.

Abschnitt 26
Der Geist hat dort seinen besonderen Sitz; weil hier die Weisung des Guru aufgenommen wird, heißt dieser Ort Ājñā.

Abschnitt 27
Ājñā wird als Tor bzw. Fenster zur Stadt Sadāśivas bezeichnet. Kuṇḍalinī durchdringt so den Bereich des manifesten Kosmos.

Abschnitt 28
Sie wird mit Jīva, fünf Prāṇas und den 24 Tattvas zur Stadt Śivas geführt.

Abschnitt 29
Sinne, fünf großen Elemente, Buddhi, Ahaṃkāra und Citta werden in diesen Aufstieg einbezogen.

Abschnitt 30
Alles wird zum Sahasrāra geführt und dort geistig vereinigt.

Abschnitt 31
Die Göttin fragt: Was tut Kuṇḍalinī, wenn sie dort angekommen ist?

Abschnitt 32
Īśvara antwortet: Wenn die 24 Tattvas, die fünf Prāṇas, die Sinne und die Buchstaben in Einheit treten, wird Kuṇḍalinī gemäß der zuvor gelehrten Meditation als höchste Kraft erkannt; sie bildet den Behälter des All-Selbst und trägt alle Vidyās.

3. Paṭala – Vereinigung von Kuṇḍalinī und Sadāśiva, Auflösung und Wiedererschaffung

Die folgenden nummerierten Abschnitte geben den vollständigen Text dieses Paṭala in deutscher Übersetzung wieder. Reine Bīja-, Mātṛkā- und Lautfolgen, deren Bedeutung gerade in ihrer Sanskrit-Lautgestalt liegt, werden nicht künstlich semantisch übersetzt, sondern als technische Sanskritformen bezeichnet und in ihrer Funktion erklärt. Beschädigte oder unsichere Stellen der Vorlage werden nicht ergänzt.

Abschnitt 1
Īśvara spricht: Höre, Pārvatī, ein höchst wunderbares, noch geheimeres und in den drei Welten sorgsam zu bewahrendes Geheimnis.

Abschnitt 2
Im Brahmarandhra, im Sahasrāra, befindet sich Sadāśiva; die höchste Göttin umgibt bzw. umfängt ihn.

Abschnitt 3
Kuṇḍalinī wird dorthin geführt, und dann entsteht Einheit. Alle Buchstaben von a bis kṣa werden in die Bīja-Struktur einbezogen.

Abschnitt 4
Zuerst soll geistig die Prāṇa-Vidyā zehnmal rezitiert werden; danach gelangt die höchste Kuṇḍalinī zur höchsten Stufe.

Abschnitt 5
Diese wird als Stadt der Śakti, als immerwährende Wonne und als tausendblättriger Lotus beschrieben.

Abschnitt 6
In der Mitte dieses Lotus liegt die Śakti-Stadt, in der Sadāśiva verweilt.

Abschnitt 7
Sadāśiva ist rein, unbewegt und den reinen Tattvas zugeordnet. Kuṇḍalinī gelangt in seine Gegenwart.

Abschnitt 8
Kuṇḍalinī küsst das Lotusgesicht Śivas; durch die vollständige Vereinigung wird der höchste Śiva gleichsam von Śakti ergriffen.

Abschnitt 9
Sadāśiva wird dort friedvoll und wie reglos in der Lotusmitte beschrieben.

Abschnitt 10
Mahādeva erscheint ohne Śakti wie ein Leichnam; erst durch die Verbindung mit Śakti wird er zum Handelnden.

Abschnitt 11
Darum erklärt der Text den Vorrang der Śakti: Ohne Śakti geschieht nichts.

Abschnitt 12
Sadāśiva allein wird bildhaft als Mahāpreta bezeichnet; seine Stadt ist das höchste Ziel.

Abschnitt 13
Nachdem die Paradevatā Kuṇḍalinī die Stadt Sadāśivas erreicht hat, vereinigt sie sich für einen Augenblick mit ihm.

Abschnitt 14
Aus der Vereinigung mit Sadāśiva entsteht Amṛta; mit diesem Nektar werden die sechs Chakras der Reihe nach überflutet.

Abschnitt 15
Īśvara setzt erneut an: Höre ein auf Erden seltenes, höchst geheimes und schönes Wissen.

Abschnitt 16
Apāna wird aufwärts geführt; durch den Prāṇa-Mantra wird die höchste Kuṇḍalinī erfüllt und bewegt.

Abschnitt 17
Sie durchdringt der Reihe nach die Chakras und wird zusammen mit dem Jīvātman zum Sahasrāra, zum höchsten Brahman, geführt.

Abschnitt 18
Buddhi, Ahaṃkāra, Citta, Prakṛti und alle Tattvas werden in Bīja-Form gedacht.

Abschnitt 19
Danach wird im scheinbar leeren Körper links im Bauch ein grausamer, dunkelhaariger Pāpapuruṣa, eine Personifikation der Verfehlungen, visualisiert.

Abschnitt 20
Im Nabel wird das rauchfarbene Vāyu-Bīja gedacht und zehnmal rezitiert; der Wind trocknet den mit Verfehlung verbundenen Körper aus.

Abschnitt 21
Danach wird im Herzen das rote Feuer-Bīja zehnmal rezitiert und ein inneres Feuer erzeugt.

Abschnitt 22
Dieses Feuer verbrennt den alten Körper zusammen mit dem Pāpapuruṣa; anschließend wird an der Stirn das reine Wasser-Bīja meditiert.

Abschnitt 23
Durch seinen Japa entsteht Amṛta; daraus wird ein von Leid freier göttlicher Körper gebildet.

Abschnitt 24
Dieser reine Körper wird mit Nektar überflutet; danach wird das Erd-Bīja im Mūlādhāra erkannt.

Abschnitt 25
Durch zehnfachen Japa wird das Erdprinzip neu hervorgebracht.

Abschnitt 26
Danach werden alle Bījas und Tattvas wieder an ihre jeweiligen Stellen gesetzt.

Abschnitt 27
Von Ājñā abwärts werden die entsprechenden Zentren und Eigenschaften wiederhergestellt.

Abschnitt 28
Nun wird die genaue Reihenfolge erklärt; dieses Geheimnis, sagt Śiva, ruhe beständig in seinem Herzen.

Abschnitt 29
Mit Mantra wird Kuṇḍalinī zunächst zum Ājñā-Cakra gebracht.

Abschnitt 30
Dort befindet sich der Ātman mit dem Geist; die fünfzig Mātṛkā-Buchstaben werden zehnmal rezitiert.

Abschnitt 31
Die dortige Doppel-Kalā wird meditiert und mit dem Mūlamantra getränkt; Jīva und Kuṇḍalinī werden herabgeführt.

Abschnitt 32
Mit dem Geist als Wagenlenker gelangen sie zum Viśuddha; dort wird die höchste Mātṛkā-Buchstabenordnung rezitiert.

Abschnitt 33
Der Japa wird dort zehnmal vollzogen; alles geschieht durch den Geist, der als Mittel aller Ziele bezeichnet wird.

Abschnitt 34
Die dortige sechzehnfache Kalā wird mit dem Mūlamantra getränkt, und der Abstieg wird fortgesetzt.

Abschnitt 35
Mahādeva im betreffenden Zentrum wird mit dem Praṇava verehrt.

Abschnitt 36
Die dortige zwölfteilige Kalā, blitzhell, wird nach Mātṛkā-Japa mit dem Mūlamantra getränkt.

Abschnitt 37
Danach wird zum Maṇipūra herabgeführt und Śiva dort verehrt; die zehn Kalās werden mit dem Mūlamantra getränkt.

Abschnitt 38
Zuerst wird die Mātṛkā rezitiert, dann die höchste Kalā; danach geht es weiter zum Svādhiṣṭhāna.

Abschnitt 39
Svādhiṣṭhāna wird weiß und diamantgleich gedacht; Śiva dort wird mit dem Mūlamantra verehrt.

Abschnitt 40
Die sechs göttlichen Kalās werden mit dem Māyā-Bīja getränkt; der Text verbindet den Mūlamantra hier mit dem höchsten Śiva.

Abschnitt 41
Danach wird Kuṇḍalinī zusammen mit dem Bīja zum Mūlādhāra gebracht und Śiva mit dem Geist als Wagenlenker vergegenwärtigt.

Abschnitt 42
Śiva wird mit Mūlamantra und Prāsāda-Mantra verehrt; die dortige Doppel-Kalā wird ebenfalls getränkt.

Abschnitt 43
Nach zehnfachem Mātṛkā-Japa wird Śiva befriedigt; Kuṇḍalinī kehrt an ihren eigenen Sitz zurück.

Abschnitt 44
Sie wird als mit Brahmā, Viṣṇu und Śiva verbunden, feiner als ein Lotusfaden und rot wie Japa-Blüte oder Sindūra beschrieben.

Abschnitt 45
Sie ist die junge Gefährtin Śivas, von Feuerwesen; danach wird der Jīva zum Puṣkara des Herzens geführt.

Abschnitt 46
Dieser Herzlotus ist der beständige Sitz des Jīva und wird als Brahmasthāna, sonnenähnlich, bezeichnet.

Abschnitt 47
Dort befinden sich Śabdabrahman und das höchste Brahman; die Klänge haben dort ihren Sitz.

Abschnitt 48
Śabdabrahman wird wie die Flamme einer Lampe beschrieben.

Abschnitt 49
Auch der Jīva hat diese flammenartige Gestalt; Śabdabrahman und Parabrahman sind stets mit Śakti verbunden.

Abschnitt 50
Śakti ist in Wasser, Sonne, Feuer und Mond und in allen Göttern und Göttinnen gegenwärtig. Alles wird durch Śakti belebt; die drastische Schlussdrohung des Verses richtet sich gegen den, der diese Lehre nicht erkennt.

4. Paṭala – Bindu, Geist und die Ursachen erneuter Verunreinigung

Die folgenden nummerierten Abschnitte geben den vollständigen Text dieses Paṭala in deutscher Übersetzung wieder. Reine Bīja-, Mātṛkā- und Lautfolgen, deren Bedeutung gerade in ihrer Sanskrit-Lautgestalt liegt, werden nicht künstlich semantisch übersetzt, sondern als technische Sanskritformen bezeichnet und in ihrer Funktion erklärt. Beschädigte oder unsichere Stellen der Vorlage werden nicht ergänzt.

Abschnitt 1
Īśvara spricht: Vāmā befindet sich im Nabel, Jyeṣṭhā im Herzen und Raudrī im Kopf.

Abschnitt 2
Vāmā wird mit Brahmā, Jyeṣṭhā mit Viṣṇu und Raudrī mit Rudra verbunden; zusammen bilden sie die drei Bindus.

Abschnitt 3
Brahmā, Viṣṇu und Rudra erscheinen so als Gestalten der Prakṛti; durch Bindu werden sie zu Handelnden.

Abschnitt 4
Bindu ist das Bīja dieser drei Gottheiten; aus Bindu entstehen Schöpfung und Erhaltung.

Abschnitt 5
Durch Bindu geschieht auch die Auflösung; ohne Bindu ist alles nach der Bildsprache des Textes wie leblos.

Abschnitt 6
Nun folgt ein weiteres großes Geheimnis: Im Mūlādhāra soll eine dreisilbige Vidyā zehnmal rezitiert werden.

Abschnitt 7
Höre ihre Herleitung: Das Śiva-Bīja wird aufgenommen und in das Erd-Bīja eingeschlossen.

Abschnitt 8
Mit Bindu und Halbmond verbunden beginnt der Sādhaka den Japa; im Herzlotus wird eine weitere Śiva-bezogene Lautform hergeleitet.

Abschnitt 9
Auch diese wird in ein Śiva-Bīja eingeschlossen; an der Stirn wird ein weiteres Bīja aufgenommen, dessen Lesart in der Vorlage unsicher ist.

Abschnitt 10
Diese drei Vidyās, jeweils mit Bindu und Halbmond, gelten als Ursachen der Bhūtaśuddhi.

Abschnitt 11
Die Göttin bittet um Erklärung dieses Erkenntnisweges, der das Auge der Erkenntnis öffnen soll.

Abschnitt 12
Sie fragt: Nachdem der links befindliche Pāpapuruṣa verbrannt und der Jīva gereinigt ist,

Abschnitt 13
und nachdem man die Iṣṭadevatā verehrt und die Vidyā rezitiert hat – wie kann der Pāpapuruṣa erneut entstehen?

Abschnitt 14
Dieser Zweifel steckt, sagt die Göttin, wie ein Dorn im Herzen; Mahādeva möge ihn aus Mitgefühl durchschneiden.

Abschnitt 15
Īśvara antwortet: Der Pāpapuruṣa wird durch Austrocknen und Verbrennen zerstört,

Abschnitt 16
doch kann er erneut entstehen, weil Iḍā auf der linken Seite fortbesteht.

Abschnitt 17
Das durch die linke Nāḍī bewirkte karmische Dunkel sitzt symbolisch im linken Bauchbereich; durch die Verbindung der Nāḍīs kann seine Wurzel abgeschnitten werden.

Abschnitt 18
Darum kann die schwarze Personifikation der Verfehlung nach Japa und Pūjā erneut vorgestellt bzw. wirksam werden, solange die Ursache nicht ganz aufgehoben ist.

Abschnitt 19
Will man auch den Rest der Verfehlung vernichten, soll man das im Herzen verborgene Geheimnis hören.

Abschnitt 20
Zur Beseitigung dieser Restbindung wird eine besondere Vidyā rezitiert; der Text verbindet sie mit Kāma/Manmatha.

Abschnitt 21
Nach 108-fachem Japa soll man von dieser Verfehlung frei werden. Geist und Jīvātman werden durch Prāṇāyāma gereinigt.

Abschnitt 22
Diese Reinigung wird nach Aussage des Textes in den Tantras allgemein gepriesen,

Abschnitt 23
und soll bei Viṣṇu-, Śiva-, Gaṇeśa-, Śakti-, Sūrya- und anderen Gottheitsmantras anwendbar sein.

Abschnitt 24
So ist dieses große Geheimnis erklärt.

Abschnitt 25
Das Mūlādhāra entspricht Erde, Svādhiṣṭhāna dem Wasser, Maṇipūra dem Feuer und Anāhata dem Luftprinzip.

Abschnitt 26
Im Kehlzentrum befindet sich das Raumprinzip; darüber steht das Manastattva, und der Geist gilt als überall gegenwärtig.

Abschnitt 27
Wegen seiner Durchdringung wird der Geist als binduhaft beschrieben. Alle Vorgänge der Bhūtaśuddhi werden im Geist vollzogen.

Abschnitt 28
Der Geist gilt als allgehend, allwissend und Zeuge; er bewahrt bzw. vermittelt sowohl Pāpa als auch Puṇya. Sprache, Mantra und Vidyā werden letztlich im Geist hervorgebracht und innerlich rezitiert.

5. Paṭala – Unmanī, Göttinnen in den Chakras und Siddhis

Die folgenden nummerierten Abschnitte geben den vollständigen Text dieses Paṭala in deutscher Übersetzung wieder. Reine Bīja-, Mātṛkā- und Lautfolgen, deren Bedeutung gerade in ihrer Sanskrit-Lautgestalt liegt, werden nicht künstlich semantisch übersetzt, sondern als technische Sanskritformen bezeichnet und in ihrer Funktion erklärt. Beschädigte oder unsichere Stellen der Vorlage werden nicht ergänzt.

Abschnitt 1
Der Jīva handelt stets in Verbindung mit dem Geist; der Geist steht wiederum mit Unmanī in Beziehung.

Abschnitt 2
Unmanī wird als Zustand beschrieben, der die Sünde bzw. Bindung des Werdens durchschneidet. Höre das verborgene Wesen des Jīva.

Abschnitt 3
Der im Mūlādhāra befindliche Jīva wird als flammenförmig meditiert und durch Praṇava zum Dvādaśānta emporgezogen.

Abschnitt 4
Im Raum erlangt er nach Aussage des Textes Glück und Befreiung; im Herzlotus wird das höchste Brahman geschaut.

Abschnitt 5
In Ājñā findet zuerst Guru-Darśana statt; danach wird der Jīva geistig zum Maṇipūra geführt.

Abschnitt 6
Vom Maṇipūra geht er zum Svādhiṣṭhāna, erfährt dort die Berührung des Feuers und wird anschließend wieder in den Mūlādhāra geführt.

Abschnitt 7
Der Geist ist der Wagenlenker, Unmanī vernichtet das Werden. Der Jīva vollzieht gutes und schlechtes Karma in Verbindung mit diesen Kräften.

Abschnitt 8
Der reine, sattvische Jīva ist an sich frei von gutem und schlechtem Karma; das Schlechte wird mit dem links befindlichen Pāpapuruṣa verbunden.

Abschnitt 9
Wenn Verbindung mit diesem Pāpa entsteht, folgt schlechtes Handeln.

Abschnitt 10
Wenn dagegen Geist und Jīva in rechter Weise verbunden sind, entsteht gutes Handeln. Der reine Jīva selbst wird als jenseits beider bezeichnet.

Abschnitt 11
Wo der Geist mit Unmanī verbunden ist, steht der Träger der Verfehlung symbolisch links vom Jīva.

Abschnitt 12
Rechts wirkt der Geist mit Unmanī; durch diese Dynamik tauchen die Wesen in die Welt ein und wieder aus ihr auf.

Abschnitt 13
Unmanī wird in den Zuständen Wachen, Traum und Tiefschlaf wirksam gedacht.

Abschnitt 14
In der Suṣumṇā liegt Citrā, strahlend wie Millionen Monde; dort bewegt sich Kuṇḍalinī auf und ab.

Abschnitt 15
Der innere Lotus erscheint je nach Zustand unterschiedlich – dunkel, rot, weiß oder feurig.

Abschnitt 16
Kuṇḍalinī durchbricht die inneren Städte und kehrt wieder zurück; diese Bewegung wird mit den Welten und göttlichen Kräften verbunden.

Abschnitt 17
Nun wird ein in vielen Tantras verborgenes Wissen erklärt, durch das der Sādhaka alle Siddhis erlangen soll.

Abschnitt 18
Es wird mit den vier menschlichen Zielen Dharma, Artha, Kāma und Mokṣa verbunden; aus Liebe zur Göttin offenbart Śiva die Lehre.

Abschnitt 19
Im Viśuddha-Lotus werden Brahmāṇī, Caṇḍikā, Raudrī, Gaurī, Indrāṇī, Kaumārī, Vaiṣṇavī, Durgā, Nārasiṃhī und Kālī genannt.

Abschnitt 20
Außerdem Śivadūtī, Vārāhī, Māheśī, Kauśikī, Śāṅkarī und Jayantī; sie wohnen im Viśuddha-Lotus.

Abschnitt 21
Im Herzlotus werden Maṅgalā, Kapālikā, Medhā, Śivarūpikā, Śākambharī, Bhīmā, Gāṇḍā und Bhrāmarī genannt.

Abschnitt 22
Dazu Rudrarūpiṇī, Ambikā, Kṣamā und eine Feuer-Gestalt; diese Kräfte wohnen im Herzen.

Abschnitt 23
Im Maṇipūra werden Dhātrī, Vahnirūpā, Madhyamā und weitere Kräfte genannt.

Abschnitt 24
Aparṇā, Vāmā, Mahodarī, Ghorarūpā, Mahākālī, Bhayaṅkarī und Kṣemaṅkarī werden ebenfalls dem Maṇipūra zugeordnet.

Abschnitt 25
Im Svādhiṣṭhāna erscheinen Ugracaṇḍā, Caṇḍāvatī, Caṇḍā und Pracaṇḍā sowie weitere Caṇḍikā-Gestalten.

Abschnitt 26
Der Text nennt außerdem Mahādevī und Moharūpiṇī als dortige Kräfte.

Abschnitt 27
Priyaṅkarī und Sanātanī werden mit dem Mūlādhāra verbunden.

Abschnitt 28
Am Ājñā-Cakra befinden sich zwei Buchstabenkräfte, die als Phalavikariṇī und Balapramathinī bezeichnet werden; die Lesart ist technisch.

Abschnitt 29
Śiva kündigt eine besondere Lehre über diese Zuordnung an; sie gilt als im Wissen Sadāśivas gegründet.

Abschnitt 30
Durch dieses Wissen, heißt es, vollzieht Śiva Auflösung, Viṣṇu Erhaltung und Brahmā Schöpfung.

Abschnitt 31
Das jeweils zuvor genannte Bīja soll mit dem Bīja der betreffenden Gottheit umschlossen und dann rezitiert werden.

Abschnitt 32
So werde Bhūtaśuddhi vollendet; ohne diese Integration gleiche die Reinigung nach drastischer Formulierung einem leblosen Vorgang.

Abschnitt 33
Die fünfzig Mātṛkā-Buchstaben sollen der Reihe nach in den sechs Chakras rezitiert werden.

Abschnitt 34
Durch diese Praxis verspricht der Text große Siddhi und Khecaratva.

Abschnitt 35
Der Sādhaka wird als Träger von Aṇimā, Laghimā und den übrigen Siddhis beschrieben; die Definitionen sind teilweise ungewöhnlich überliefert.

Abschnitt 36
Prāpti wird mit dem Erlangen umfassender Herrschaft verbunden, eine weitere Siddhi mit der Überwindung geistiger Bedrängnis; die Lesart ist nicht überall eindeutig.

Abschnitt 37
Mahimā wird als große, in allen Welten gepriesene Macht beschrieben.

Abschnitt 38
Īśitva bedeutet umfassende Herrschaft über das Brahmāṇḍa, Vaśitva dessen Beherrschung.

Abschnitt 39
Kāmavaśāyitā wird als Macht über Begierde bzw. Liebeskraft beschrieben; alle diese Siddhis werden auf die Gnade bzw. Bhakti zur Göttin zurückgeführt.

Abschnitt 40
Diese Lehre soll nicht wahllos weitergegeben werden. Nun wird erneut die Ursache bzw. Methode der Bhūtaśuddhi erklärt.

Abschnitt 41
Die erste Hälfte des Verses ist in der elektronischen Vorlage beschädigt. Sicher erhalten ist die Vorschrift zu 108-fachem Japa und eine technische Folge aus Tārā-, Raum-, Feuer- und Jyotis-Mantra; durch dieses Wissen soll das Ziel der Bhūtaśuddhi erreicht werden.

6. Paṭala – Grober und subtiler Körper, Nāḍīs und Prāṇāyāma

Die folgenden nummerierten Abschnitte geben den vollständigen Text dieses Paṭala in deutscher Übersetzung wieder. Reine Bīja-, Mātṛkā- und Lautfolgen, deren Bedeutung gerade in ihrer Sanskrit-Lautgestalt liegt, werden nicht künstlich semantisch übersetzt, sondern als technische Sanskritformen bezeichnet und in ihrer Funktion erklärt. Beschädigte oder unsichere Stellen der Vorlage werden nicht ergänzt.

Abschnitt 1
Śiva sagt: Höre dieses besondere Wissen; wer es erkennt, so erklärt der Text, versteht die Kraft, durch die Śiva den Tod überwindet.

Abschnitt 2
Durch dieses Wissen wird Brahmā als Schöpfer und Viṣṇu als Erhalter verstanden.

Abschnitt 3
Śiva selbst erscheint damit als Auflöser; auch Mond und Sonne wirken durch dieselbe Erkenntnis.

Abschnitt 4
Durch diese Kraft wird das ganze bewegliche und unbewegliche Universum erhellt. Die zugrunde liegende Śakti ist unmanifest und durch Yoga zugänglich.

Abschnitt 5
Sie wohnt im Körper in Kāmārūpa-Gestalt. Der Körper wird zweifach unterschieden: grob und subtil.

Abschnitt 6
Der grobe Körper besteht aus Fleisch, Knochen, Haar, Blut, Fett, Mark und den übrigen körperlichen Bestandteilen; die überlieferte Aufzählung ist teils beschädigt.

Abschnitt 7
Nun wird der subtile Körper erklärt: links befindet sich Iḍā, weiß und mondhaft.

Abschnitt 8
Rechts liegt Piṅgalā, männlich und sonnenhaft; dazwischen Suṣumṇā als Brahman-Gestalt.

Abschnitt 9
Suṣumṇā verläuft vom Wurzelbereich bis zum Brahmarandhra und wird als fein wie ein Lotusfaden beschrieben.

Abschnitt 10
Die drei Nāḍīs werden mit Icchā, Jñāna und Kriyā verbunden. Der Text nennt eine sehr große Zahl von Nāḍīs im Körper.

Abschnitt 11
Unter ihnen seien zehn besonders wichtig und unter diesen wiederum drei. Durch Iḍā wird mit dem Vāyu-Bīja eingeatmet.

Abschnitt 12
Der Vāyu-Japa erfolgt sechzehnmal; im Maṇipūra wird der Atem mit 64 Wiederholungen gehalten.

Abschnitt 13
Ausgeatmet wird mit der halben Kumbhaka-Zahl über die rechte Nāḍī; danach folgt im Herzlotus das Feuer-Bīja.

Abschnitt 14
Nach Reinigung durch das Luft-Bīja wird mit dem Feuer-Bīja verbrannt; an der Stirn wird das weiße Varuṇa-Bīja meditiert.

Abschnitt 15
Nach der vorgesehenen Japa-Zahl wird rechts ausgeatmet. Dieser ganze Vorgang wird zwölfmal als Bhūtaśuddhi beschrieben.

Abschnitt 16
Dies nennt der Text die große Reinigung der fünf Elemente; daneben kennt er eine allgemeinere, zuvor erklärte Reinigung.

Abschnitt 17
Die Bhūtaśuddhi betrifft sowohl den groben Körper als auch dessen subtile Gestalt.

Abschnitt 18
Wenn der Geist mit Unmanī verbunden ist, sollen Jīva und Geist in die Suṣumṇā eintauchen.

Abschnitt 19
Durch Dhyāna, Dhāraṇā und Yoga wird Brahman unmittelbar erkannt, so erklärt der Text; die Vidyā wird mit tiefer Bhakti und entsprechend der Buchstabenzahl rezitiert.

Abschnitt 20
Für einen Muhūrta wird die Vidyā mit Manas und Unmanī meditiert; der Jīva rezitiert im Brahmarandhra.

Abschnitt 21
Durch das Erreichen der Brahmanāḍī und das innere Bad wird der Jīva mitsamt seinem 'Gefolge' gereinigt.

Abschnitt 22
Nun wird dieses Gefolge des Jīva beschrieben: Augen, Nase, Ohren und Zunge.

Abschnitt 23
Dazu Hände, Füße, Ausscheidungs- und Zeugungsorgane, Nabel und Geist.

Abschnitt 24
Der Geist ist der Wagenlenker aller Sinne; Unmanī wird als das Werden vernichtende Kraft des Geistes bezeichnet.

Abschnitt 25
Unmanī führt über die guṇahaften Zustände hinaus; Wachen, Traum und Tiefschlaf bilden die bekannten drei Zustände.

Abschnitt 26
Darüber nennt die beschädigte Überlieferung einen weiteren Zustand; zugleich bleibt der Geist der höchste Wagenlenker aller Sinne.

Abschnitt 27
Als Lenker des Jīva vermittelt der Geist gutes und schlechtes Karma; Unmanī führt über diese Bindung hinaus.

Abschnitt 28
Schlechtes Handeln, Weinen, Verblendung, Ohnmacht, Hunger und Durst werden symbolisch dem Pāpapuruṣa zugeschrieben.

Abschnitt 29
Der Jīva selbst wird als ewig, unvergänglich, subtil, allgegenwärtig und wissend beschrieben; die Zeile enthält einen offensichtlichen Überlieferungsfehler bei 'jīva'.

Abschnitt 30
Wie Brahman wird der Jīva als kleine Lampenflamme beschrieben, die sich in der Erfahrung entfaltet.

Abschnitt 31
Mit dem Geist soll eine höchste, sonnenstrahlende und Verfehlungen vernichtende Nāḍī meditiert werden.

Abschnitt 32
In ihrer Mitte liegt Suṣumṇā, unmittelbar einem Brahman-See vergleichbar und Trägerin innerer Freude.

Abschnitt 33
Sie ist verehrungswürdig, Brahman-Gestalt, mit Erkenntnis und unmittelbarem Wissen verbunden und von der Natur des Bewusstseins.

Abschnitt 34
Links davon wird eine ewige, blitzartige Brahman-Gestalt beschrieben; die genaue syntaktische Beziehung zum vorangehenden Vers ist nicht völlig klar.

Abschnitt 35
Rechts liegt Piṅgalā, sonnenhaft; in der Mitte befindet sich die subtile, mit Amṛta erfüllte Bahn.

Abschnitt 36
Diese mittlere Kraft ist höchst subtil und wird als große Spenderin von Mokṣa gepriesen.

Abschnitt 37
Die linke Nāḍī wird mit Schlaf verbunden; die folgende Zuordnung von Traum und Turīya ist in der Vorlage beschädigt.

Abschnitt 38
Ein Teil des Verses fehlt; sicher ist nur, dass die rechte Seite mit Piṅgalā verbunden wird.

Abschnitt 39
Suṣumṇā wird als wacher, ewiger Zustand bezeichnet, Citrā wiederum mit Turīya verbunden.

Abschnitt 40
Wenn der Jīva in Citrā zur Mitte gelangt, wird sein Geist rein; der sattvische Jīva installiert die Iṣṭadevatā im Herzen.

Abschnitt 41
Durch Herzmeditation wird der Jīva brahmanorientiert; der Auf- und Abstieg wird dreimal vollzogen.

Abschnitt 42
Dieses Geheimnis gilt als selbst in Brahmaloka schwer zu erlangen und soll nach traditioneller Aussage nicht Ungeeigneten mitgeteilt werden.

Abschnitt 43
Die Offenlegung an Ungeeignete soll Schaden bringen; deshalb soll das Tattva im Herzen bewahrt werden.

Abschnitt 44
Brahmā, Viṣṇu und Śiva kennen dieses Tattva; ohne es, sagt der Text, entsteht keine Mantrasiddhi. Es ist selbst von der Natur dieser drei Gottheiten.

7. Paṭala – Bindu, Śakti-Prādhānya und Paramasundarī

Die folgenden nummerierten Abschnitte geben den vollständigen Text dieses Paṭala in deutscher Übersetzung wieder. Reine Bīja-, Mātṛkā- und Lautfolgen, deren Bedeutung gerade in ihrer Sanskrit-Lautgestalt liegt, werden nicht künstlich semantisch übersetzt, sondern als technische Sanskritformen bezeichnet und in ihrer Funktion erklärt. Beschädigte oder unsichere Stellen der Vorlage werden nicht ergänzt.

Abschnitt 1
Die Göttin bittet: Erkläre mir noch ein weiteres höchst wunderbares Geheimnis der Bhūtaśuddhi, wenn ich dir lieb bin.

Abschnitt 2
Wenn du es nicht erklärst, sagt sie in devotionaler Übertreibung, werde ich den Körper aufgeben; darum sprich aus Gnade, o Dreizackträger.

Abschnitt 3
Śiva antwortet, dass er aus Liebe immer wieder mitteilt, was in seinem Herzen als Geheimnis verschlossen ist.

Abschnitt 4
Im Herzen und im Brahmarandhra befinden sich diese verborgenen Lehren; dort sind die geheimen Kräfte gesammelt.

Abschnitt 5
Der Text nennt eine dreizehnfache Form, verbunden mit Bindu und Halbmond.

Abschnitt 6
Sie wird mit Praṇava, den drei Guṇas und Brahmā, Viṣṇu und Śiva verbunden; die Überlieferung zählt diesen Abschnitt unregelmäßig.

Abschnitt 7
Eine weitere beschädigte Zeile beschreibt über Brahmā, Viṣṇu und Śiva eine Halbyoni und darüber den unbewegten, wunschlosen Bindu.

Abschnitt 8
Dieser Bindu ist lichtvoll, von Brahmā und anderen verehrt und soll beständig meditiert werden.

Abschnitt 9
Der reine, fleckenlose Bindu im Herzen ist nach Śivas Aussage selbst Gegenstand der Bhāvanā; bloßer Japa tritt demgegenüber zurück.

Abschnitt 10
Wer dies im Herzen meditiert, erhält nach Aussage des Textes die Frucht der gesamten Pūjā; wenn äußere Pūjā fehlt, soll Śivā innerlich verehrt werden.

Abschnitt 11
Die Meditation des Bindu wird als so umfassend dargestellt, dass die Frucht aller Pūjā daraus erwächst.

Abschnitt 12
Alle Sinne und Tattvas sowie Jīva und Unmanī werden auf Brahman als Ursache bezogen.

Abschnitt 13
Die Sinne werden als höchste Körpergestalt der Prakṛti beschrieben; in der Quelle ist die Versnummer 11 doppelt gesetzt.

Abschnitt 14
Prakṛti ist Ursache bzw. unmanifestes, unvergängliches Prinzip in Beziehung zu Brahman.

Abschnitt 15
Sie tritt für die Entfaltung der Welt in Verschiedenheit. Ohne Śakti ist Brahman, bildhaft gesprochen, wie ein Leichnam.

Abschnitt 16
Die Yogis sehen das fleckenlose Formlose; zugleich verbindet sich dieses mit Prakṛti.

Abschnitt 17
Durch diese Verbindung wird es zum Schöpfer; daher wird der Vorrang der Śakti gelehrt.

Abschnitt 18
Unzählige Śaktis durchdringen Bewegliches und Unbewegliches; ohne Śakti ist das Brahmāṇḍa wie leblos.

Abschnitt 19
Śakti selbst wird mit Mukti identifiziert; sie erscheint als weibliche, ewige Ursache.

Abschnitt 20
Alles Wirken geht schließlich im höchsten Licht auf.

Abschnitt 21
Śiva erklärt nun ein noch wesentlicheres Geheimnis, das im Inneren des Selbst ruht.

Abschnitt 22
Der Jīva meditiert die höchste Schöne, die jugendliche Śakti Śivas, von unermesslicher Schönheit.

Abschnitt 23
Schon ihr Seitenblick macht nach poetischer Darstellung selbst Brahmā und andere reglos; sie soll nach tantrischer Vorschrift meditiert werden.

Abschnitt 24
Die eigene Iṣṭa-Vidyā wird 108-mal rezitiert; zugleich wird die Brahmanāḍī vom Mūla bis zum Brahmarandhra meditiert.

Abschnitt 25
Der Jīva badet in dieser inneren Nāḍī und wird dadurch rein.

Abschnitt 26
Vāyu, Agni und danach Varuṇa werden als Reinigungsprinzipien mit den entsprechenden Bījas vergegenwärtigt.

Abschnitt 27
Mit Bindu und Halbmond verbunden werden sie im Geist meditiert; daraus entsteht Bhūtaśuddhi.

Abschnitt 28
Der Jīva wird friedvoll und erlangt subtile Reinigung; damit werden Sinne und Tattvas einbezogen.

Abschnitt 29
Alle subtilen Prinzipien ruhen in Prakṛti. Der Körper wird erneut in grob und subtil unterschieden.

Abschnitt 30
Der subtile Körper ist eine Form der Prakṛti; zuerst soll dieser und danach der grobe Körper gereinigt werden.

Abschnitt 31
Nun wird die Iṣṭadevatā meditiert und der Jīva in der Brahmanāḍī vergegenwärtigt.

Abschnitt 32
Nach dem inneren Bad geht der Jīva zur Stadt Śivas.

Abschnitt 33
Über den linken Nasengang wird eine äußerst reine, feine und lotusfadenartige Kraft aufgenommen.

Abschnitt 34
Sie erscheint feurig und als Paramasundarī; in der Stadt Śivas wird die höchste Göttin meditiert.

Abschnitt 35
Dort wird die Iṣṭadevatā nach tantrischer Vorschrift als amṛtahaft und sechzehnjährig-jugendlich visualisiert.

Abschnitt 36
Sie ist vollmondgleich, rötlich und mit beweglichen Augen.

Abschnitt 37
Ihre Farbigkeit umfasst Weiß, Schwarz, Rot, Gelb und Blau; sie ist von Edelsteinen und Schmuck umgeben.

Abschnitt 38
Ihre Füße tragen Fußreifen, ihre Hüften klingelnden und goldenen Schmuck.

Abschnitt 39
Sie ist von unzähligen Yoginīs umgeben, bewegt sich in verschiedenen Freuden und besitzt Schönheit wie Millionen Kāmadevas.

Abschnitt 40
Mit ihrem geöffneten Blick erweckt sie den höchsten Śiva; der Duft ihres Lotusgesichts erfüllt ihn.

Abschnitt 41
Śiva wird durch sie erweckt und nimmt neben ihr Platz; die überlieferte Wortform in dieser Zeile ist beschädigt.

Abschnitt 42
Durch die bloße Verbindung von Śakti und Śiva entsteht rasch Ānanda. Der Text versteht diese Vereinigung als kosmischen und inneren Prozess.

8. Paṭala – Innere Pūjā und die Vorrangstellung der Śakti

Die folgenden nummerierten Abschnitte geben den vollständigen Text dieses Paṭala in deutscher Übersetzung wieder. Reine Bīja-, Mātṛkā- und Lautfolgen, deren Bedeutung gerade in ihrer Sanskrit-Lautgestalt liegt, werden nicht künstlich semantisch übersetzt, sondern als technische Sanskritformen bezeichnet und in ihrer Funktion erklärt. Beschädigte oder unsichere Stellen der Vorlage werden nicht ergänzt.

Abschnitt 1
In diesem Zustand soll der Weise seine eigene Vidyā 108-mal rezitieren; so entsteht nach Aussage des Textes Siddhi.

Abschnitt 2
Der Jīva hat den Geist als Wagenlenker, der Geist wiederum Unmanī; in diesem Augenblick wird der Pāpapuruṣa zurückgelassen.

Abschnitt 3
Wenn der Jīva mit dem Geist wie mit einem Freund nach Brahmapura geht, kann der Pāpapuruṣa die Stadt Sadāśivas nicht erreichen.

Abschnitt 4
Sadāśivapura wird als von allen Śaktis erfüllt bezeichnet. In den sechs Chakras soll jeweils kurz meditiert und der Mantra rezitiert werden.

Abschnitt 5
Danach wird in jedem einzelnen Chakra weiter rezitiert; die sechs Chakras werden selbst mit der göttlichen Stadt verglichen.

Abschnitt 6
In ihnen wohnen sechs Śaktis. Wer den Auf- und Abstieg innerhalb eines Muhūrta vollzieht, gilt als vollendeter Übender.

Abschnitt 7
Ein solcher wird im Text mit Śiva und Viṣṇu verglichen, wenn er die Praxis in der Suṣumṇā mit klarem Geist vollzieht.

Abschnitt 8
Wer seine eigene Vidyā mit höchster Bhakti rezitiert, soll schon durch eine einzige Rezitation die Frucht unzähliger Pūjās erlangen.

Abschnitt 9
Der Text relativiert daraufhin die äußere Pūjā: mentaler Japa gilt als unmittelbar siddhigebend.

Abschnitt 10
Bloße innere Meditation wird als Träger aller Siddhis gepriesen; eine innere Pūjā wird millionenfacher äußerer Pūjā gleichgesetzt.

Abschnitt 11
Pūjā ist zweifach: innerlich-subtil und äußerlich-grob.

Abschnitt 12
Eine einzige subtile Pūjā gilt als gewichtiger als unzählige grobe; äußere Reinheitsmittel wie Kleidung sind für die reine innere Praxis nicht entscheidend.

Abschnitt 13
Bei allen äußeren Pūjās soll zugleich eine innere Pūjā stattfinden; sie ist die Meditation eines Lichtbündels.

Abschnitt 14
Dieses Lichtbündel ist mit unendlichen Śaktis erfüllt; die subtile Pūjā geschieht im subtilen Körper.

Abschnitt 15
Die grobe Pūjā geschieht im groben Körper; die subtile wird als die höchste und als Prakṛti-Gestalt bezeichnet.

Abschnitt 16
Diese höchste Pūjā ist weiblich und Śakti-Gestalt; sie wird selbst als Iṣṭadevatā Brahmās, Viṣṇus, Śivas und anderer verstanden.

Abschnitt 17
Ob man Viṣṇu oder Śiva verehrt – alles geht im höchsten Licht auf.

Abschnitt 18
Naivedya, Lampe und alle anderen Opfergaben werden durch Darbringung an das höchste Licht unvergänglich gedacht.

Abschnitt 19
Das höchste Brahman ist formlos, wunschlos und jenseits der Sinne; Begriffe von Gefallen und Genuss greifen dort nicht in gewöhnlicher Weise.

Abschnitt 20
Dennoch durchdringt die Mohinī-Śakti alles, und jede verdienstvolle Handlung erhält in ihr bleibende Bedeutung.

Abschnitt 21
Brahman und Śakti werden hier nicht getrennt: eine besondere äußere Pūjā des reinen Brahman ist nach dem Text nicht möglich.

Abschnitt 22
Darum wird Śakti als Ursache der Manifestation des Brahman und als Wirkkraft bezeichnet.

Abschnitt 23
Jenseits von Ursache und Wirkung ruht, wer unerschütterlich im Īśvara gegründet ist.

Abschnitt 24
Der Gott wird immer als mit Śakti verbunden rezitiert; so erscheint Brahmaśakti als höchste Kraft.

Abschnitt 25
Ohne Śakti entsteht nach Aussage des Textes keine Mukti; Śakti und Mukti werden miteinander identifiziert.

Abschnitt 26
Ebenso wird Bhakti als notwendige Ursache der Befreiung gepriesen.

Abschnitt 27
Die Schlusszeile dieses Abschnitts besagt, dass das Bewegliche und Unbewegliche in dreifacher Weise von der weiblichen Śakti durchdrungen ist; die Syntax ist knapp.

Abschnitt 28
Nun erklärt Śiva die stufenweise Reinigung der sechs Chakras, beginnend beim Mūlādhāra und seinem Erdprinzip.

Abschnitt 29
Der Text ordnet im weiteren Verlauf Wasser, Feuer, Luft und Raum den inneren Zentren zu; die konkrete Zuordnung in diesen Zeilen weicht teilweise von verbreiteten späteren Schemata ab und wird nicht harmonisiert.

Abschnitt 30
Im Ājñā-Cakra steht der Geist als Mittel aller Ziele; darüber liegt ein nach oben geöffnetes Lotuszentrum.

Abschnitt 31
Darüber wird Śaktipura und die Stadt Sadāśivas beschrieben, kristallklar.

Abschnitt 32
Sie leuchtet wie tausend Sonnen und ist von Mahākāla und Scharen großer Nandins umgeben; so soll sie geistig meditiert werden.

9. Paṭala – Dhyāna, Dhāraṇā, Samādhi und der Svāgama

Die folgenden nummerierten Abschnitte geben den vollständigen Text dieses Paṭala in deutscher Übersetzung wieder. Reine Bīja-, Mātṛkā- und Lautfolgen, deren Bedeutung gerade in ihrer Sanskrit-Lautgestalt liegt, werden nicht künstlich semantisch übersetzt, sondern als technische Sanskritformen bezeichnet und in ihrer Funktion erklärt. Beschädigte oder unsichere Stellen der Vorlage werden nicht ergänzt.

Abschnitt 1
Wenn der Jīva auf diese Weise geistig den höchsten Śiva schaut, wird er von Freude und Gänsehaut erfüllt.

Abschnitt 2
Sadāśiva wird kristallklar, mit vielen Edelsteinen geschmückt, langarmig und wunderschön meditiert.

Abschnitt 3
Sein Gesicht ist heiter; Ohrringe und Edelsteinketten schmücken ihn.

Abschnitt 4
Sein Leib trägt eine tausendfache Lotusgirlande; er wird achtarmig und dreiäugig gedacht, mit lotusblattgleichen Augen.

Abschnitt 5
An seinen Füßen erklingen schöne Fußreifen wie Śabdabrahman. So soll seine grobe Gestalt meditiert werden.

Abschnitt 6
Darüber wird eine subtile, höchste, göttliche und wunschlose Śiva-Gestalt vorgestellt, die in der Vorlage ungewöhnlich mit 'hundert Jīvas' verbunden wird.

Abschnitt 7
Die subtile Gestalt kann nach Aussage des Textes nicht direkt bildhaft meditiert werden; durch grobe Meditation gelangt man dennoch zur Befreiung.

Abschnitt 8
Die grobe Gestalt gehört zur Prakṛti, ebenso die bildhafte Meditation. Zuerst soll deshalb die grobe Gestalt verehrt werden.

Abschnitt 9
Danach wird das höchste Licht meditiert; auch dieses wird mit Prakṛti bzw. Mohinī in Beziehung gesetzt.

Abschnitt 10
Darum erklärt der Text bei der Śiva-Pūjā den Vorrang der Prakṛti und allgemein der Śakti.

Abschnitt 11
Wenn man Hari im Herzen meditiert, wird ebenfalls zuerst eine subtile und dann eine grobe Form eingesetzt.

Abschnitt 12
Viṣṇu wird dunkel, gelb gekleidet und mit Vanamālā meditiert.

Abschnitt 13
Er trägt Krone und Ohrringe; sein heiteres Gesicht und die Śrīvatsa-Zeichnung auf der Brust werden beschrieben.

Abschnitt 14
Der Kaustubha glänzt; die langen Arme schenken Segen; seine Lotusaugen und Fußreifen strahlen.

Abschnitt 15
Durch den Klang von Flöte und Vīṇā, der als Śabdabrahman gedeutet wird, erfüllt er die Welt.

Abschnitt 16
Auch bei Hari soll danach die subtile Gestalt meditiert werden; die subtile Form ist unbewegt und wiederum mit Prakṛti verbunden.

Abschnitt 17
Auch in der Viṣṇu-Pūjā wird deshalb der Vorrang der Śakti erklärt. Dhyāna, Dhāraṇā und Samādhi gehören ebenfalls zur Prakṛti.

Abschnitt 18
Dhyāna wird als Betrachtung der gesamten Gestalt definiert.

Abschnitt 19
Dhāraṇā ist die Konzentration auf einen einzelnen Teil bzw. ein einzelnes Glied.

Abschnitt 20
Wenn Dhyāna und Dhāraṇā überschritten werden und das Herz unmittelbar im Gegenstand aufgeht, nennt der Text dies Samādhi.

Abschnitt 21
Dhyāna, Dhāraṇā und Samādhi werden insgesamt als von Śakti erfüllt beschrieben; ebenso grobe und subtile Ebenen.

Abschnitt 22
Die Göttin fragt, wie in den sechs Chakras Pūjā, Dhyāna und Japa vollzogen werden sollen.

Abschnitt 23
Sie bittet um dieses höchste Geheimnis, das ihre Freude vermehrt, und erklärt sich als Dienerin des Herrn.

Abschnitt 24
Śiva antwortet mit starker Devotionalität: Er sei ihr Diener und könne keinen halben Augenblick ohne sie leben.

Abschnitt 25
Durch den Nektar ihres Lotusgesichts habe er den Tod besiegt und sei Śiva geworden.

Abschnitt 26
Er verbindet seine Unverwundbarkeit mit der Vereinigung im Śṛṅgāra-Rasa; selbst Kālakuṭa-Gift könne so getrunken werden.

Abschnitt 27
Innen und außen betrachtet er sich als ihren Diener; innerlich meditiert er sie in subtiler Gestalt.

Abschnitt 28
Durch diese Bhāvanā seien unermessliche Zeiten vergangen; daraus entstehe auch seine äußere Erkenntnis.

Abschnitt 29
Sie selbst ist seine subtile innere Gestalt. Beim Anblick ihrer Füße und ihres Antlitzes wird die persönliche Selbstgewissheit in Hingabe aufgegeben.

Abschnitt 30
Er fällt zu ihren Füßen und kündigt nun eine weitere Erklärung an.

Abschnitt 31
Alles zuvor Gesagte über Bhūtaśuddhi sei letztlich sie selbst, die Tochter des Berges; nun erläutert er seinen eigenen Āgama.

Abschnitt 32
Dieser 'Svāgama' gilt ihm als höchstes Wissen und als Auge der Erkenntnis; die Überlieferung ist in diesem Vers etwas beschädigt.

Abschnitt 33
Veden, philosophische Systeme und andere Lehren werden als vielfältige Ausformungen betrachtet.

Abschnitt 34
Auch die zahlreichen Tantras und Āgamas gehen nach dieser Selbstdarstellung aus dem Svāgama hervor.

Abschnitt 35
Śiva nennt den Svāgama seinem eigenen Lebensatem gleich und als in seinem Herzen verschlossen.

Abschnitt 36
Wenn er sich nach innen versenkt, wird dieser Svāgama im Herzen unmittelbar erfahren.

Abschnitt 37
Aus der inneren Versenkung hervorgeholt, wird er in äußerer Sprache mitgeteilt.

Abschnitt 38
So spricht Śiva ihn vor der Göttin aus, nachdem er ihn im eigenen Herzen vergegenwärtigt hat.

Abschnitt 39
Der Svāgama wird als riesige, viele Vidyās umfassende Überlieferung beschrieben.

Abschnitt 40
Er gilt als brahmanhaft und als unvergänglicher Same des Brahmāṇḍa.

Abschnitt 41
Die Göttin soll ihn hören; unter vielen Schriften und Vidyās wird er besonders gerühmt.

Abschnitt 42
Er wird als höchste Vidyā beschrieben, die vielfältige tantrische Lehren umfasst.

Abschnitt 43
Sein Prinzip gilt für Śiva, Viṣṇu, Sonne und andere Gottheiten.

Abschnitt 44
Schließlich erklärt der Vers ausdrücklich, dass in allen Schriften der Vorrang der Śakti gelehrt wird; die letzte Textform ist beschädigt.

10. Paṭala – Abstieg durch die Chakras und geistiger Japa

Die folgenden nummerierten Abschnitte geben den vollständigen Text dieses Paṭala in deutscher Übersetzung wieder. Reine Bīja-, Mātṛkā- und Lautfolgen, deren Bedeutung gerade in ihrer Sanskrit-Lautgestalt liegt, werden nicht künstlich semantisch übersetzt, sondern als technische Sanskritformen bezeichnet und in ihrer Funktion erklärt. Beschädigte oder unsichere Stellen der Vorlage werden nicht ergänzt.

Abschnitt 1
Śiva erklärt: Vanamālā und die übrigen Attribute Viṣṇus sind letztlich selbst Śakti-Gestalten.

Abschnitt 2
Im Sahasrāra, der Stadt der Śakti, soll die Einheit von Jīva und Brahman mit Sorgfalt meditiert werden.

Abschnitt 3
Danach wird entsprechend dem eigenen Āgama meditiert und der Japa geistig vollzogen.

Abschnitt 4
Konzentriert wird nach der vorgeschriebenen Buchstabenzahl rezitiert; dann führt man den Geist zur Ājñā-Stadt und meditiert die Iṣṭadevatā.

Abschnitt 5
Durch Dhyāna und Japa werde der Übende nach Textaussage einem göttlichen Lehrer gleich; anschließend wird der Geist zum Viśuddha herabgeführt.

Abschnitt 6
Im Viśuddha, einem höchsten Lotus, wird die weltumfassende Śivā meditiert.

Abschnitt 7
Sie ist schlank, strahlt wie Millionen Blitze und trägt die Gestalt des gesamten Brahmāṇḍa.

Abschnitt 8
Sie ist wunschlos, unbewegt, schön, von großer Yoga-Natur und amṛtahaft.

Abschnitt 9
Sie ist die junge Gefährtin Śivas; geistig wird sie acht hundertmal rezitiert bzw. verehrt.

Abschnitt 10
Danach wird der Herzlotus erreicht; die Passage fordert reine Meditation der in den Buchstaben und im Yoga-Lotus ruhenden höchsten Śakti.

Abschnitt 11
Im Yoga-Lotus soll der Jīva die ewige Kuṇḍalinī als Schlangengestalt im Geist betrachten.

Abschnitt 12
Sie ist unmanifest, schön und nur durch Meditation zugänglich; auf dem Yogaweg wird erneut acht hundertmal rezitiert.

Abschnitt 13
Danach wird der Jīva mit dem Geist zum Maṇipūra geführt, das leuchtend und schlangenhaft beschrieben wird.

Abschnitt 14
Kuṇḍalinī wird dort mit dem Śivaliṅga verbunden; daraus soll der Jīva unmittelbar Brahman erlangen.

Abschnitt 15
Der vom Geist umgebene Jīva meditiert die reine brahmanhafte Kraft und rezitiert erneut acht hundertmal.

Abschnitt 16
Danach wird die höchste Kraft zum Svādhiṣṭhāna geführt, das kristallklar vorgestellt wird.

Abschnitt 17
Dort wird der helle Gott meditiert und die göttliche Śakti mit Śiva vereinigt.

Abschnitt 18
Alles wird durch den Geist vollzogen, denn der Geist wird als führend unter den Sinnen bezeichnet.

Abschnitt 19
Śiva wird dort friedvoll gedacht; der Übende wird brahmanhaft und rezitiert erneut acht hundertmal.

Abschnitt 20
Danach geht die Bewegung zum Mūlādhāra, das der Text mit dem unteren Lotus identifiziert.

Abschnitt 21
Es besitzt vier Blätter und eine junge rote Farbe; dort wird der höchste Herr in einer wasserhaften bzw. Varuṇa-bezogenen Gestalt meditiert.

Abschnitt 22
Die ewige erkenntnishafte Śakti wird mit ihm verbunden; allein durch Śiva-Saṃyoga wird der Jīva brahmanhaft. Mit dem Geist verbunden wird auch hier acht hundertmal rezitiert.

11. Paṭala – Ajapā, Mātṛkā und eine weitere Bhūtaśuddhi-Lehre

Die folgenden nummerierten Abschnitte geben den vollständigen Text dieses Paṭala in deutscher Übersetzung wieder. Reine Bīja-, Mātṛkā- und Lautfolgen, deren Bedeutung gerade in ihrer Sanskrit-Lautgestalt liegt, werden nicht künstlich semantisch übersetzt, sondern als technische Sanskritformen bezeichnet und in ihrer Funktion erklärt. Beschädigte oder unsichere Stellen der Vorlage werden nicht ergänzt.

Abschnitt 1
Wer diesen Auf- und Abstieg zwölfmal vollzieht, wird im Text als Siddha und Śiva gleich beschrieben.

Abschnitt 2
Schon sein Wort lässt Vidyās wirksam werden; dies wird auf unzählige Vidyās und Mantras bezogen.

Abschnitt 3
Diese höchste Lehre soll als äußerst geheim und für Ungeeignete verborgen gelten.

Abschnitt 4
Im Herzen Śivas ruht die Ajapā in einem Sampuṭa; für alle Menschen wird sie als Haṃsa-Vogel beschrieben.

Abschnitt 5
Aus ihr gehen Vidyās und Mantras hervor; Śiva führt ihre Offenbarung auf die Gnade der Śakti zurück.

Abschnitt 6
Er meditiere seit unermesslichen Zeiten die höchste Vidyā, die alle Vidyās umfasst.

Abschnitt 7
Sie ist sowohl männliche als auch Prakṛti-Gestalt, sonnen- und mondhell, Mutter des Veda und Yoga-Gestalt.

Abschnitt 8
Sie rettet aus dem Saṃsāra und schenkt große Befreiung; Śiva verneigt sich vor ihr als der reinen, ewigen Göttin.

Abschnitt 9
Danach wird eine weitere, verschlüsselte Lautfolge hergeleitet. Die Begriffe 'Kāñcana', 'Roma' und weitere Chiffren sind technisch und werden nicht frei rekonstruiert.

Abschnitt 10
Mit Bindu und Halbmond verbunden wird die Formel in den sechs Lotuszentren 108-mal rezitiert.

Abschnitt 11
Alternativ kann zehnmal rezitiert werden; auch eine einmalige Herleitung wird als Bestandteil der Bhūtaśuddhi genannt.

Abschnitt 12
Erst dadurch gelte Bhūtaśuddhi als vollständig; andernfalls seien Pūjā und Japa fruchtlos.

Abschnitt 13
Ein bestimmtes Buchstabenpaar wird mit der Frucht von vier Weltzeitaltern verglichen.

Abschnitt 14
Schon einmaliges Aussprechen soll dieselbe Frucht bringen und Śiva erfreuen.

Abschnitt 15
Die höchste Vidyā wird als Sampuṭa, ewig und allgestaltig meditiert; zugleich werden die sechs Chakras vergegenwärtigt.

Abschnitt 16
Durch Verehrung der einen Mahāvidyā werde die Mahāvidyā richtig verehrt; die Formulierung des Textes ist repetitiv.

Abschnitt 17
Ohne diese Verbindung, sagt der Text, werde selbst die Mahāvidyā-Praxis 'wie leblos'.

Abschnitt 18
Śiva beginnt nochmals mit einer anderen tantrischen Erklärung der Bhūtaśuddhi.

Abschnitt 19
Der Pāpapuruṣa wird als Ursache der Verfehlung beschrieben: dunkel, leicht rötlich und von Zorn und Verblendung geprägt.

Abschnitt 20
Nun soll seine Reinigung erklärt werden; die fünf Vāyus selbst gelten dabei nicht als unrein.

Abschnitt 21
Der aus fünf Elementen bestehende Körper ist seiner Natur nach rein; Weinen, Ohnmacht und Verwirrung werden symbolisch dem Pāpapuruṣa zugeschrieben.

Abschnitt 22
Diese Zustände entstehen nach der Darstellung aus der sündhaften Personifikation; nun folgen die Mantras der Bhūtaśuddhi.

Abschnitt 23
Der Praṇava wird dreifach mit Vāmā, Jyeṣṭhā und Raudrī verbunden.

Abschnitt 24
Mit Praṇava am Anfang und Ende werden die fünfzig Mātṛkā-Buchstaben, mit Bindu und Halbmond, als befreiende Vidyā rezitiert.

Abschnitt 25
Die Mātṛkā wird ausdrücklich Vater und Mutter aller Mantra-Vidyās genannt.

Abschnitt 26
Wenn Vater und Mutter zufrieden sind, wird anderer Zorn bedeutungslos; wer die uralte Mātṛkā nicht kennt und Bhūtaśuddhi übt, verfehlt nach dem Text ihre Grundlage.

Abschnitt 27
Dessen Bhūtaśuddhi gilt als fruchtlos; ebenso werden Japa und Pūjā ohne diese Grundlage nicht gepriesen.

12. Paṭala – Bhāgavatī-Vidyā und die Lehre von der Allgegenwart der Śakti

Die folgenden nummerierten Abschnitte geben den vollständigen Text dieses Paṭala in deutscher Übersetzung wieder. Reine Bīja-, Mātṛkā- und Lautfolgen, deren Bedeutung gerade in ihrer Sanskrit-Lautgestalt liegt, werden nicht künstlich semantisch übersetzt, sondern als technische Sanskritformen bezeichnet und in ihrer Funktion erklärt. Beschädigte oder unsichere Stellen der Vorlage werden nicht ergänzt.

Abschnitt 1
Wer dieses Wissen beständig übt, wird nach Aussage des Textes ein großer Yogeśvara und Śiva gleich.

Abschnitt 2
Seine Mantras und Vidyās sollen rasch Siddhi erlangen.

Abschnitt 3
Dieses Geheimnis gilt als Entscheidung über Brahman; Yoga, Erkenntnis, Askese, Wissenschaft und Künste werden einbezogen.

Abschnitt 4
Alles wird als Gestalt der Prakṛti erklärt. Nun folgt ein weiteres höchstes Geheimnis.

Abschnitt 5
Śiva kündigt eine besonders verborgene Vidyā der Bhūtaśuddhi an.

Abschnitt 6
Die sogenannte Bhāgavatī-Vidyā soll unbedingt meditiert werden; zunächst wird das Kāma-Bīja dreimal ausgesprochen.

Abschnitt 7
Danach folgt eine mit 'dhīmahi' und der Feuer-Gefährtin bezeichnete Lautkonstruktion; der Mantra wird dreifach aus Kāma-Elementen aufgebaut.

Abschnitt 8
Der Text nennt dies die Bhāgavata- bzw. Bhāgavatī-Mahāvidyā und schreibt zehnfachen Japa vor.

Abschnitt 9
Wer sie täglich rezitiert, soll die Frucht einer Dīkṣā erlangen.

Abschnitt 10
Sie wird als Nitya-Karman und als wunscherfüllende Vidyā beschrieben, die Dharma, Kāma, Artha und Mokṣa schenkt.

Abschnitt 11
In Veden und Tantras werde diese Bhāgavatī-Vidyā als ewige Prakṛti-Gestalt gepriesen.

Abschnitt 12
Gerade deshalb dürfe sie nicht aus Unwissenheit, Verblendung oder Begierde vernachlässigt werden.

Abschnitt 13
Der Text verbindet ihre Unterlassung mit drastischen sozialen und rituellen Abstufungen; diese Aussagen spiegeln seine historische Gesellschaftsordnung.

Abschnitt 14
Ein Kṣatriya, der sie nicht rezitiert, werde nach der Textlogik herabgestuft; ebenso ein Vaiśya.

Abschnitt 15
Umgekehrt behauptet der Text, ein Kṣatriya könne durch einmaligen Japa Brāhmaṇa-Status erlangen.

Abschnitt 16
Ein Vaiśya könne Kṣatriya werden; ein Brāhmaṇa werde geradezu Brahman gleichgesetzt.

Abschnitt 17
Auch ein Śūdra könne nach der Textaussage aufsteigen; die Vidyā wird weiterhin Bhāgavatī genannt.

Abschnitt 18
Wer diese elfsilbige Vidyā nicht kennt und dennoch Purāṇa-Unterweisung erteilt, wird scharf verurteilt.

Abschnitt 19
Er soll nach der polemischen Sprache des Textes Höllenfolgen erleiden; daher sei ein solcher Lehrer zu meiden.

Abschnitt 20
Die Göttin fragt, wie Śūdras diese Vidyā mit einer sonst eingeschränkten Feuer- bzw. Svāhā-Formel sprechen sollen.

Abschnitt 21
Śiva antwortet, dass der im Tantra gelehrte Praṇava und die Feuerformel auch dafür entsprechend verwendet werden sollen.

Abschnitt 22
Wenn die Śakti-Vidyā richtig angewandt wird, entsteht nach Aussage des Textes Siddhi.

Abschnitt 23
Eine mit Gāyatrī-Buchstaben verbundene Fassung solle jedoch nicht in derselben Weise verwendet werden; nun wird eine besondere Bhāgavatī-Vidyā für Śūdras erklärt.

Abschnitt 24
Sie beginnt mit einer dreifachen Manmatha-/Kāma-Herleitung und einer weiteren Lautkomponente; die technische Konstruktion wird nicht frei rekonstruiert.

Abschnitt 25
Mit der Feuer-Gefährtin am Ende wird sie zehnmal rezitiert; der Text behauptet erneut eine Veränderung des rituellen Status.

Abschnitt 26
Auch dadurch soll große Siddhi entstehen; diese besondere Bhāgavatī gilt als Teil des Svāgama.

Abschnitt 27
Der Svāgama ist das höchste Brahman, erfüllt von unendlicher Śakti; aus Liebe offenbart Śiva das streng gehütete Wissen.

Abschnitt 28
Nun erklärt er die für Śūdras bestimmte Form vollständig nach der Logik der Quelle.

Abschnitt 29
Sie enthält drei Manmatha-Elemente, 'dhī' und am Ende wiederum die Feuer-Gefährtin sowie eine weitere Dreierfolge.

Abschnitt 30
Diese Fassung heißt Bhāgavatī-Vidyā für Śūdras. Damit ist das Tattva erklärt.

Abschnitt 31
Die Lehre soll nur an einen friedlichen, aufrichtigen und hingebungsvollen Menschen weitergegeben werden; soziale Herkunft ist im folgenden Vers weniger wichtig als Bhakti.

Abschnitt 32
Einem unhingebungsvollen Brāhmaṇa soll sie nicht gegeben werden, ebenso wenig bloß aufgrund familiärer Nähe.

Abschnitt 33
Dem hingebungsvollen, ruhigen Schüler darf sie gegeben werden; die Drohung gegen falsche Weitergabe ist Teil der esoterischen Schutzsprache.

Abschnitt 34
Was immer in den drei Welten sichtbar ist, bewegt oder unbewegt, ist sicher mit Śakti verbunden.

Abschnitt 35
Alle Tattvas und besonders Formen werden auf die höchste Śakti bzw. Kuṇḍalinī zurückgeführt.

Abschnitt 36
Der Text unterscheidet sechs Arten von Form und sechs Geschmacksrichtungen; die genaue Systematik ist knapp.

Abschnitt 37
Auch Geruch wird gegliedert; die übrigen 24 Tattvas werden ebenfalls einbezogen.

Abschnitt 38
Alles soll letztlich als śaktimaya, von Śakti erfüllt, erkannt werden; Weiß, Rot, Gelb, Grün, Schwarz und gemischte Farben werden genannt.

Abschnitt 39
Die Schlusszeilen nennen nochmals verschiedene Sinnesqualitäten; die Überlieferung ist hier nicht völlig klar. Das Fazit lautet: Alles ist von Śakti erfüllt.

13. Paṭala – Die siebzehnsilbige Vidyā und Prāṇāyāma

Die folgenden nummerierten Abschnitte geben den vollständigen Text dieses Paṭala in deutscher Übersetzung wieder. Reine Bīja-, Mātṛkā- und Lautfolgen, deren Bedeutung gerade in ihrer Sanskrit-Lautgestalt liegt, werden nicht künstlich semantisch übersetzt, sondern als technische Sanskritformen bezeichnet und in ihrer Funktion erklärt. Beschädigte oder unsichere Stellen der Vorlage werden nicht ergänzt.

Abschnitt 1
Śiva kündigt eine weitere, ganz von Śakti erfüllte Vidyā an. Zuerst wird der Praṇava aufgenommen.

Abschnitt 2
Darauf folgt das Kāma-Bīja, dann erneut Praṇava und danach das Māyā-Bīja.

Abschnitt 3
Wieder wird Praṇava gesprochen, dann das Kāma-Bīja und anschließend noch einmal Praṇava.

Abschnitt 4
Danach folgt Māyā; die nächste Herleitung ist in der Quelle teilweise unsicher, anschließend wird erneut Kandarpabīja genannt.

Abschnitt 5
Am Ende steht die 'Feuer-Frau', also die Svāhā-Komponente; so entsteht eine siebzehnsilbige Vidyā.

Abschnitt 6
Der Text erklärt diese Vidyā für Vaiṣṇava-, Gāṇapatya-, Śaiva- und Śākta-Kontexte als hoch angesehen.

Abschnitt 7
Sie gilt als allumfassende Śakti-Vidyā; wer sie trotz Kenntnis nicht rezitiert, dem droht nach der Textlogik Verlust.

Abschnitt 8
Pūjā und Japa sollen ohne sie fruchtlos werden.

Abschnitt 9
Ebenso Nyāsa, Bhūtaśuddhi, Prāṇāyāma und Ācamana.

Abschnitt 10
Darum soll der Sādhaka zuerst die siebzehnsilbige Vidyā rezitieren.

Abschnitt 11
Der Text behauptet, diese Regel gelte in vielen Śāstras, besonders in Vaiṣṇava-Kontexten.

Abschnitt 12
Auch in Śaiva- und Gāṇapatya-Praxis wird sie als Śakti-Gestalt gepriesen; zunächst soll sie zehnmal rezitiert werden.

Abschnitt 13
Danach werden Bhūtaśuddhi und anschließend Mātṛkā-Nyāsa vollzogen.

Abschnitt 14
Darauf folgt Prāṇāyāma. Ohne Prāṇāyāma soll nach Aussage des Textes keine Pūjā begonnen werden; drei Prāṇāyāmas gehen dem Sitz und der weiteren Praxis voraus.

14. Paṭala – Mantrārtha, Mantracaitanya und die kosmische Baumvision

Die folgenden nummerierten Abschnitte geben den vollständigen Text dieses Paṭala in deutscher Übersetzung wieder. Reine Bīja-, Mātṛkā- und Lautfolgen, deren Bedeutung gerade in ihrer Sanskrit-Lautgestalt liegt, werden nicht künstlich semantisch übersetzt, sondern als technische Sanskritformen bezeichnet und in ihrer Funktion erklärt. Beschädigte oder unsichere Stellen der Vorlage werden nicht ergänzt.

Abschnitt 1
Wer Bedeutung des Mantras, Mantra-Caitanya und Yoni nicht kennt, dem wird die Vidyā selbst durch hundert Millionen Wiederholungen nicht siddha.

Abschnitt 2
Die Göttin bittet Mahādeva, dieses bereits angedeutete Geheimnis aus Gnade zu erklären.

Abschnitt 3
Śiva sagt: Höre aufmerksam die Bedeutung des Mantras und ebenso sein Caitanya, das mit dem höchsten Nirvāṇa verbunden wird.

Abschnitt 4
Im Mūlādhāra wird die Mūlavidyā zusammen mit der Iṣṭadevatā meditiert.

Abschnitt 5
Sie wird kristallklar als höchste Buchstabengestalt und als ganze Reihe der Mantra-Akṣaras vorgestellt.

Abschnitt 6
Diese Meditation wird für eine halbe Muhūrta-Zeit gehalten; der Übende vertieft sich in die vorgeschriebene Dhyāna-Folge.

Abschnitt 7
Danach zieht der Jīva mit dem Geist zum Svādhiṣṭhāna und meditiert dort die Iṣṭadevatā.

Abschnitt 8
Sie erscheint rot wie Bandhūka-Blüte und Sindūra; die Buchstabenreihe leuchtet in der Lotusmitte.

Abschnitt 9
Dann gelangt der geläuterte Jīva zusammen mit der vogelartigen Haṃsa-Kraft zum Maṇipūra und meditiert die Iṣṭadevatā.

Abschnitt 10
Dort wird die Buchstabenreihe in der Lotusmitte, kristallklar und auf Śivas Brust ruhend, visualisiert.

Abschnitt 11
Anschließend eilt der Jīva mit dieser Haṃsa-Kraft zum Herzlotus.

Abschnitt 12
Dort erscheint die Vidyā auf dem Lotus, die Buchstabenreihe smaragdgrün leuchtend.

Abschnitt 13
Vom Herzen geht der Jīva zum Viśuddha und tritt in dessen inneren Lotusraum ein.

Abschnitt 14
Die Iṣṭavidyā wird dort im Raum meditiert; die Buchstabenreihe erscheint gelblich bzw. grün.

Abschnitt 15
Dann gelangt der Jīva mit dem Haṃsa zur Ājñā-Stadt.

Abschnitt 16
Die Iṣṭavidyā wird als unmittelbare Brahman-Gestalt gesehen; die Buchstabenreihe ist mit mehreren Farben gefärbt.

Abschnitt 17
Nachdem in den sechs Chakras auf diese Weise meditiert wurde,

Abschnitt 18
gilt genau die in der Meditation hervorgetretene Gestalt als Mantrārtha, als Bedeutung des Mantras.

Abschnitt 19
Der Jīva überschreitet danach den manifesten Bereich und gelangt mit der Haṃsa-Kraft zum höchsten Nirvāṇa.

Abschnitt 20
Im Sahasrāra, der Stadt Śivas, liegt eine sattvische, śaktihafte Stadt, die mit Kauśikī verbunden wird.

Abschnitt 21
Der Jīva gelangt schnell dorthin und meditiert die Buchstabenreihe als amṛtahafte Rasāyanī.

Abschnitt 22
Sadāśivapura wird als herrliche Stadt unter einem Kalpavṛkṣa und mit unzähligen Edelsteinen beschrieben.

Abschnitt 23
Der große Baum besitzt die drei Guṇas und wird zugleich als aus den fünf Elementen bestehend und mit fünf Hauptästen versehen gesehen.

Abschnitt 24
Vier Äste werden mit den vier Veden verbunden; die Blüten tragen vier Farben: Weiß, Rot, Gelb und Schwarz.

Abschnitt 25
Dazu kommen Grün und vielfältige Mischfarben; der Baum ist von faszinierender Pracht.

Abschnitt 26
Eine Passage über sechs weitere Qualitäten bzw. Verdienste ist beschädigt.

Abschnitt 27
Die kleineren Äste und Blätter symbolisieren die verschiedenen Śāstras.

Abschnitt 28
Rinde, Knochen, Fett und Mark werden in die Baummetapher aufgenommen; die Sinnesorgane erscheinen als weitere Teile dieses kosmischen Baumes.

Abschnitt 29
Der ganze Baum ist von Śakti erfüllt und von Bienen umschwärmt; Itihāsas und Purāṇas wohnen gleichsam in ihm.

Abschnitt 30
Kuckucke und viele Vögel beleben ihn; göttliche Frauen erscheinen in dieser visionären Landschaft.

Abschnitt 31
Devas, Dānavas, Gandharvas und weitere Scharen schmücken den Ort.

Abschnitt 32
Darunter steht ein äußerst subtiler, göttlicher Thron bzw. ein Lager, mondhell und alles bezaubernd.

Abschnitt 33
Es ist mit Mondstrahlen, Düften, Blumen und goldenen Girlanden geschmückt.

Abschnitt 34
Darauf wird Sadāśiva selbst zusammen mit dem Jīva vergegenwärtigt.

Abschnitt 35
Sadāśiva erscheint mit Mahākuṇḍalinī; unter dem Kalpavṛkṣa wird eine Edelsteinplattform meditiert.

Abschnitt 36
Darauf befindet sich ein herrliches Lager, umgeben von zahllosen weiblichen Gestalten mit Fächern; dies ist visionäre Tantrasymbolik.

Abschnitt 37
Nachdem dies alles geistig aufgebaut ist, richtet der Jīva sich auf die jeweils eigene Iṣṭadevatā.

Abschnitt 38
Mit ihrer Meditation verbunden wird der Jīva ganz in Dhyāna gesammelt.

Abschnitt 39
Er rezitiert die Vidyā acht hundertmal.

Abschnitt 40
Die Mantra-Buchstaben werden der Reihe nach mit Mātṛkā umschlossen und ebenfalls acht hundertmal rezitiert.

Abschnitt 41
Dies geschieht vorwärts und rückwärts, anuloma und viloma; darin erkennt der Text das Caitanya des Mantras.

Abschnitt 42
So seien Mantrārtha und Mantracaitanya aus Hingabe zur Göttin erklärt.

Abschnitt 43
Die Lehre soll nicht wahllos mitgeteilt, sondern verborgen gehalten werden.

Abschnitt 44
Sie darf einem hingebungsvollen Schüler und ernsthaften Sādhaka offenbart werden.

Abschnitt 45
Der Text behauptet, dass dieselbe Caitanya-Lehre auch bei Vaiṣṇava- und Śaiva-Mantras anzuwenden sei.

Abschnitt 46
Durch diese Belebung werde Mantra oder Vidyā siddha.

Abschnitt 47
Wer ein siddha gewordenes Mantra besitzt, wird im Text Śiva gleichgesetzt und bewegt sich frei im Brahmāṇḍa.

Abschnitt 48
Ohne Mantracaitanya wären selbst enorme Puraścaraṇa-Zahlen nicht ausreichend; die genaue Syntax dieses Verses ist etwas beschädigt.

Abschnitt 49
Mantrārtha und Mantracaitanya gelten als eines der geheimsten Themen der drei Welten; Śiva erklärt es aus Liebe zur Göttin.

Abschnitt 50
Śiva bezeichnet sich als Mṛtyuñjaya durch ihre Gnade und den Nektar ihres Lotusgesichts.

Abschnitt 51
Dadurch sei sein Leib vajragleich und von wachsender Kraft.

Abschnitt 52
Das gesamte Brahmāṇḍa sei immer von ihrer Gestalt erfüllt.

Abschnitt 53
Welche Śakti es auch gibt, sie ist die Göttin selbst; sie ist die mit dem Körper verbundene Prakṛti.

Abschnitt 54
Śiva erinnert an ihre Gestalt als Satī und ihre spätere Geburt als Pārvatī.

Abschnitt 55
Die Überlieferung erzählt den Übergang von Satī zu Pārvatī in Menās Haus.

Abschnitt 56
In dieser Zwischenzeit sei Śiva unablässig in Meditation versunken gewesen.

Abschnitt 57
Auf dem Meditationsweg rezitiert er seinen Svāgama, der als Śakti-Gestalt im Herzen wohnt.

Abschnitt 58
Der Svāgama besteht aus Buchstabenmengen und vielen Vidyās; unter ihnen werden die zehn Mahāvidyās genannt.

Abschnitt 59
Er wird als Essenz der Essenz und als höchste, śaktihafte Offenbarung gepriesen.

Abschnitt 60
Durch unermesslich langen Japa erlange man Siddhi im Svāgama.

Abschnitt 61
Schließlich führt der Weg von bloßer Meditationsmethode wieder zu den Füßen der Göttin.

Abschnitt 62
Alles, was im Dhyānaweg erkannt wird, wird ihr erklärt; ohne Svāgama bestehe nach Aussage des Textes nichts.

Abschnitt 63
Das ganze Brahmāṇḍa ruht im Svāgama; aus ihm entstehen unzählige rituelle Feuer und Systeme.

Abschnitt 64
Auch unzählige kosmische Schöpfungen, Purāṇas und verschiedene Tantras werden auf ihn zurückgeführt.

Abschnitt 65
Alles Sichtbare, grob oder subtil, geht nach dieser Selbstdarstellung aus dem Svāgama hervor.

Abschnitt 66
Brahmā erschafft aus dem Svāgama.

Abschnitt 67
Viṣṇu erhält aus dem Svāgama.

Abschnitt 68
Śiva löst aus dem Svāgama das gesamte bewegliche und unbewegliche Universum auf; Brahmā, Viṣṇu und Rudra sind selbst seine Gestalten.

Abschnitt 69
Der Svāgama wird als Form des Brahman und als höchstes Ziel bezeichnet; er ist das zuvor genannte Lichtbündel.

Abschnitt 70
Dieses Lichtbündel erscheint als weibliche Śakti; Svāgama wird mit Mukti, Kaivalya und unvergänglichem Nirvāṇa identifiziert.

Abschnitt 71
Ohne Svāgama gebe es nach der Sprache des Textes weder Götter, Asuras noch Menschen in ihrer spirituellen Ordnung.

Abschnitt 72
Śiva nennt den Svāgama sein stets Geliebtes und erklärt, dieses mit Geheimnis erfüllte Wissen aus dem Zusammenhang heraus mitgeteilt zu haben.

15. Paṭala – Mātṛkā-Nyāsa, Triguṇa-Nyāsa und Ṣoḍhā

Die folgenden nummerierten Abschnitte geben den vollständigen Text dieses Paṭala in deutscher Übersetzung wieder. Reine Bīja-, Mātṛkā- und Lautfolgen, deren Bedeutung gerade in ihrer Sanskrit-Lautgestalt liegt, werden nicht künstlich semantisch übersetzt, sondern als technische Sanskritformen bezeichnet und in ihrer Funktion erklärt. Beschädigte oder unsichere Stellen der Vorlage werden nicht ergänzt.

Abschnitt 1
Wer Mātṛkā-Nyāsa vollzieht, erlange Glück, Ruhm, langes Leben und Reinigung von den Makeln des Kali-Zeitalters; er werde Sadāśiva gleich.

Abschnitt 2
Wer dagegen Mātṛkā-Buchstaben ohne Nyāsa rezitiert, wird in der polemischen Sprache des Textes mit Hindernissen und Höllenfolgen bedroht.

Abschnitt 3
Auch Brahmā und die übrigen Götter sollen durch diesen Nyāsa zur Schöpfung, Erhaltung und Auflösung befähigt worden sein; Kṛṣṇa wird ebenfalls genannt.

Abschnitt 4
Kṛṣṇa habe, auf die Mātṛkā-Buchstaben gestützt, außergewöhnliche Anziehungskraft besessen.

Abschnitt 5
Der Text verbindet seine Liebesmythologie mit der Kraft der Mātṛkā.

Abschnitt 6
Auch Rāma in Ayodhyā wird als durch diese Kraft gestärkt beschrieben und soll lange ungehindert regiert haben.

Abschnitt 7
Seine Siege werden ebenfalls auf die Mātṛkā-Buchstaben zurückgeführt.

Abschnitt 8
Die fünfzigbuchstabige Mātṛkā wird als Mutter und Weltverzauberin verehrt; der Kenner soll die zuvor gelehrte Ordnung anwenden.

Abschnitt 9
Zuerst werden Mātṛkā-Gāyatrī und Dhyāna vollzogen, danach der Japa.

Abschnitt 10
Es folgen paarweise Ṣaḍaṅga-Nyāsa, Mātṛkā-Dhyāna und äußerer Nyāsa.

Abschnitt 11
Danach nennt der Text eine weitere Mātṛkā-Praxis; insgesamt wird ein achtfacher Nyāsa-Zusammenhang angedeutet.

Abschnitt 12
Nach dem Kavaca wird am Körper Nyāsa vollzogen; der Guru gilt als maßgeblich für dessen richtige Form.

Abschnitt 13
Nun wird ein in anderen Tantras nicht vollständig erklärter Triguṇa-Nyāsa angekündigt.

Abschnitt 14
Die erste Hälfte des Verses ist beschädigt; erhalten ist die Verbindung von Śiva, Viṣṇu, Brahmā, Bindu und Halbmond.

Abschnitt 15
Rajas, Sattva und Tamas werden mit einer halben Yoni und darüber mit dem brahmanhaften Bindu verbunden.

Abschnitt 16
Dieser Triguṇa-Nyāsa wird an den Verbindungsstellen und an den fünfzig Mātṛkā-Orten vorgenommen.

Abschnitt 17
Danach soll der 'die drei Welten bezaubernde' Nyāsa meditiert werden; sein Geheimnis gilt als höchst wunderbar.

Abschnitt 18
Die drei Guṇas werden auf den Blättern der inneren Zentren installiert; die genaue Bewegungsform wird dreifach beschrieben.

Abschnitt 19
Im Sahasrāra wird der Triguṇa-Nyāsa achtfach und in einer weiteren Ordnung 108-mal vollzogen.

Abschnitt 20
Dadurch erlangt der Sādhaka nach Textaussage die Berechtigung zum Nyāsa.

Abschnitt 21
Ohne diese Grundlage werden andere Nyāsas und Japa als fruchtlos erklärt; zugleich verweist der Text auf die Vielfalt der Nyāsa-Systeme.

Abschnitt 22
Unter allen Nyāsas wird Mātṛkā besonders hoch bewertet und von Brahmā und anderen meditiert.

Abschnitt 23
Sie wird als schöpferische Weltverzauberin bezeichnet; darum soll man Mātṛkā-Nyāsa mit Sorgfalt üben.

Abschnitt 24
Als nächstes folgt die sechsfache Mātṛkā-Ṣoḍhā, die Mokṣa schenken soll.

Abschnitt 25
Wer andere Nyāsas ohne diese Ṣoḍhā ausführt, dessen Praxis wird als unvollständig bezeichnet.

Abschnitt 26
Wer sie dagegen vorher vollzieht, soll die folgenden Nyāsas fruchtbar machen.

Abschnitt 27
Darum wird die Ṣoḍhā als unmittelbare Brahman-Gestalt erklärt.

Abschnitt 28
Sie kann als jenseits der Buchstaben und zugleich als buchstabenhaft gedacht werden, mondhell und von Brahmā und Viṣṇu gepriesen.

Abschnitt 29
Śiva nennt sie eine seinem Lebensatem gleiche, lichtvolle Vidyā und fordert Pārvatī auf, aufmerksam zuzuhören.

Abschnitt 30
Die fünfzig Mātṛkā-Buchstaben werden nach der Praṇava-Ordnung in die drei Guṇas eingeschlossen.

Abschnitt 31
Sie werden mit großer Sorgfalt an fünfzig Körperstellen gesetzt, zuerst in Vorwärts-, dann in Rückwärtsfolge.

Abschnitt 32
Danach folgt erneut der Triguṇa-Nyāsa; 108-fache Ausführung soll umfassende Siddhi verleihen.

Abschnitt 33
Schon durch diesen Nyāsa wird im Text Jīvanmukti versprochen; zuerst geschieht er an den Blättern der inneren Zentren.

Abschnitt 34
Danach folgt äußerer Nyāsa. Für Śūdras nennt die Quelle besondere Vokalregeln.

Abschnitt 35
Eine langgezogene Praṇava-Form mit vierzehn Vokalen wird in diesem historischen Regelwerk gesondert zugeordnet; der Abschnitt endet mit dieser Vorschrift.

16. Paṭala – Prāṇāyāma, Śabdabrahman und Kuṇḍalinī-Śakti

Die folgenden nummerierten Abschnitte geben den vollständigen Text dieses Paṭala in deutscher Übersetzung wieder. Reine Bīja-, Mātṛkā- und Lautfolgen, deren Bedeutung gerade in ihrer Sanskrit-Lautgestalt liegt, werden nicht künstlich semantisch übersetzt, sondern als technische Sanskritformen bezeichnet und in ihrer Funktion erklärt. Beschädigte oder unsichere Stellen der Vorlage werden nicht ergänzt.

Abschnitt 1
Śiva sagt: Nun erkläre ich den Prāṇāyāma; er gilt als Reinigung des Jīva und des Geistes.

Abschnitt 2
Prāṇāyāma ist zweifach. Ohne ihn sollen weder Pūjā noch Japa ausgeführt werden.

Abschnitt 3
Unterschieden werden sagarbha und vigarbha: Sagabhra ist mit Japa und Dhyāna verbunden.

Abschnitt 4
Vigarbha ist ohne Buchstabenrezitation. Beim Einatmen über Iḍā wird sechzehnfach gezählt bzw. rezitiert.

Abschnitt 5
Mit 64 Einheiten wird der Atem gehalten und anschließend mit der halben Zahl wieder ausgeatmet; die genaue Nāḍī-Bezeichnung der Zeile ist technisch.

Abschnitt 6
Dieser Prāṇāyāma wird zwölfmal wiederholt und als Mahāyoga beschrieben.

Abschnitt 7
Ohne Yoga entstehe keine Mantrasiddhi; die Verbindung der dualen Kräfte gilt als Ursache der Brahman-Verwirklichung.

Abschnitt 8
So soll Yoga geistig beständig geübt werden; bei jeder Gottheit werden deren Schmuck und Fahrzeug in die Meditation einbezogen.

Abschnitt 9
Diese Attribute werden während Pūraka, Dhāraṇa/Kumbhaka und Recaka vergegenwärtigt.

Abschnitt 10
Diese drei Atemphasen werden als von Śakti erfüllt bezeichnet; danach vergleicht der Text verschiedene philosophische Systeme.

Abschnitt 11
Im Vedānta wird Brahman, im Vaiśeṣika das Atom und in Nyāsa-Kontexten Īśvara als maßgeblich genannt.

Abschnitt 12
Eine beschädigte Zeile scheint einen Puruṣa-Begriff anzuschließen; in der Mīmāṃsā wird Brahman bzw. Veda-Karman hervorgehoben.

Abschnitt 13
Im Veda wird Turīya-Caitanya gelehrt; darüber hinaus spricht der Text von einem verborgenen, ewigen Brahman.

Abschnitt 14
Dieses ist ohne Sinne und unbewegt, gleichsam schlafend; ohne Śakti erscheint es nach der Bildsprache des Textes wie ein Leichnam.

Abschnitt 15
Für alle Systeme ist Prakṛti-Śakti entscheidend; darum wird der Vorrang der Śakti bei allen Gottheiten verkündet.

Abschnitt 16
Kuṇḍalinī-Śakti wird als Mutter aller Wesen und vielfach gewundene Kraft gepriesen; Śiva verneigt sich vor ihr.

Abschnitt 17
Ohne Śakti seien selbst Brahmā und die anderen Götter wie leblos.

Abschnitt 18
Wenn Brahman mit Śakti verbunden ist, tritt es als Gottheit und wirksame Wirklichkeit hervor.

Abschnitt 19
Der Svāgama wird mit Prakṛti identifiziert und als Träger aller Veden und vieler Tantras bezeichnet.

Abschnitt 20
Ohne Svāgama gebe es nichts; daher sei alles von Prakṛti erfüllt.

Abschnitt 21
Schöpfung unzähliger Brahmāṇḍas, Grundlage und Gelehrsamkeit werden auf Śakti zurückgeführt.

Abschnitt 22
Auch Stummheit und Dichtkunst sowie alle anderen Fähigkeiten sollen als Wirkungen der Śakti erkannt werden.

Abschnitt 23
Śabdabrahman und Parabrahman sind stets mit Śakti verbunden.

Abschnitt 24
Die Mātṛkā als Brahman-Gestalt wird Ursache des Lautes genannt; deshalb ruht sie im Herzen Śivas.

Abschnitt 25
Aus Bhakti habe Śiva dieses streng geheime Wissen erklärt; es soll nicht wahllos weitergegeben werden.

17. Paṭala – Preis des Tantra und die zusammengefasste Bhūtaśuddhi

Die folgenden nummerierten Abschnitte geben den vollständigen Text dieses Paṭala in deutscher Übersetzung wieder. Reine Bīja-, Mātṛkā- und Lautfolgen, deren Bedeutung gerade in ihrer Sanskrit-Lautgestalt liegt, werden nicht künstlich semantisch übersetzt, sondern als technische Sanskritformen bezeichnet und in ihrer Funktion erklärt. Beschädigte oder unsichere Stellen der Vorlage werden nicht ergänzt.

Abschnitt 1
Śiva preist dieses Tantra als in Himmel, Erde und Unterwelt gültig und erklärt seine Lehre für maßgeblich.

Abschnitt 2
In einem Reich, in dem dieses Tantra bewahrt werde, soll nach der traditionellen Verheißung kein Unheil und keine Furcht entstehen.

Abschnitt 3
Auch Seuchen und Krankheiten sollen dort fernbleiben; dies ist eine religiöse Verheißung des Textes, keine medizinische Aussage.

Abschnitt 4
Die Verehrung des Buches selbst wird mit der Frucht vieler Dharmas und Opferhandlungen gleichgesetzt.

Abschnitt 5
Ein Haus, in dem dieses Buch aufbewahrt wird, wird mit Kāmarūpa, einem großen Śākta-Pīṭha, verglichen.

Abschnitt 6
Alle heiligen Orte, einschließlich Kāśī, sollen in einem solchen Haus gegenwärtig sein.

Abschnitt 7
Das Haus bzw. der Besitzer des Buches wird als von allen Gottheiten erfüllt gepriesen.

Abschnitt 8
Wer dieses Tantra beständig im Heiligtum bewahrt, wird mit der Gesamtheit der Āgamas verbunden.

Abschnitt 9
Ebenso wird er mit allen Śāstras gleichgesetzt. Danach folgt eine kompakte Zusammenfassung der Bhūtaśuddhi: Feuerkreis, So'ham-Jīva, Kuṇḍalinī, Durchgang durch die sechs Chakras, Auflösung der 24 Tattvas im Paramātman, Austrocknen und Verbrennen des Pāpapuruṣa durch Vāyu- und Feuer-Bīja, Neubildung des Körpers durch Mond- und Varuṇa-Nektar sowie Festigung durch das Erd-Bīja. Mit dieser komprimierten Praxisbeschreibung endet das Werk.

Zusammenfassende Praxispassage am Werkende
Nach Vers 9 folgt im Sanskrit eine längere Prosazusammenfassung der Bhūtaśuddhi. Sie beginnt mit der Visualisierung eines Feuerwalls und dem Gedanken so'ham. Der Jīvātman wird als kleine Flamme im Herzen erkannt und zusammen mit der im Mūlādhāra ruhenden Kula-Kuṇḍalinī durch die Suṣumṇā emporgeführt. Mūlādhāra, Svādhiṣṭhāna, Maṇipūra, Anāhata, Viśuddha und Ājñā werden durchdrungen, bis Jīva und Kuṇḍalinī im nach unten gerichteten tausendblättrigen Lotus mit dem Paramātman vereinigt werden.

Dort werden Erde, Wasser, Feuer, Luft, Raum sowie Geruch, Geschmack, Form, Berührung und Klang, die fünf Erkenntnissinne, die fünf Handlungssinne, Prakṛti, Manas, Buddhi und Ahaṃkāra – zusammen 24 Tattvas – in der höchsten Wirklichkeit aufgelöst.

Danach wird das rauchfarbene Vāyu-Bīja yaṃ im linken Nasengang meditiert. Mit sechzehn Wiederholungen wird eingeatmet, mit 64 gehalten und mit 32 ausgeatmet; dadurch wird der mit dem schwarzen Pāpapuruṣa verbundene alte Körper ausgetrocknet. Anschließend wird das rote Feuer-Bīja raṃ rechts meditiert und der alte Körper im aus dem Mūlādhāra aufsteigenden Feuer verbrannt. Danach wird ein weißes Mond-Bīja meditiert; vom Mond an der Stirn fließt Nektar. Mit dem Varuṇa-Bīja wird aus diesem Nektar ein neuer, aus Mātṛkā-Buchstaben bestehender Körper aufgebaut. Mit dem Erd-Bīja laṃ wird dieser neue Körper gefestigt. So endet die zusammengefasste Bhūtaśuddhi des Werkes.

Hinweis: Die Passage enthält genaue Atemhalte- und Japa-Zahlen. Sie wird hier als Textinhalt dokumentiert und nicht als eigenständige moderne Übungsanleitung empfohlen.

Vollständiger Sanskrittext in Umschrift

bhūtaśuddhitantre

prathamaḥ paṭalaḥ

śrīdevī uvāca

deva deva mahādeva sāmprataṃ kathaya prabho ! |

bhūtaśuddhiṃ dehaśuddhiṃ prāṇāyāmaṃ tataḥ param || 1 ||

krameṇa kathyatāṃ deva śūlapāṇe piṇākadhṛk |

mantraṃ yantraṃ mahādeva yena śudhyati bhūtale || 2 ||

śrī-īśvara uvāca

kathayāmi varārohe khañjanākṣi śucismite |

tattvatrayaṃ pravakṣyāmi guhyād guhyataraṃ mahat || 3 ||

tattvatrayaṃ vinā devi ! siddhividyāṃ japet tu yaḥ |

tasya sarvārthahāniḥ syājjapaṃ ca viphalaṃ priye || 4 ||

bhūtaśuddhiṃ maheśāni ! nyāsaṃ paramadurlabham |

prāṇāyāmaṃ tataḥ kuryāt tattvatrayamidaṃ smṛtam || 5 ||

sarvaṃ kuryānmaheśāni ! mātṛkākṣarasaṃyutam |

akārādikṣakārāntāṃ mātṛkākṣararūpiṇīm || 6 ||

vaidikaṃ tāntrikaṃ snānaṃ kṛtvā sandhyāmupāśrayet |

āgatya devadeveśi ! yāgamaṇḍalasanīdhim || 7 ||

antaḥsnānaṃ tataḥ kṛtvā antaḥsandhyāmupāśrayet |

antaḥsnānaṃ ca sandhyāṃ ca kathayāmi śṛṇu priye ! || 8 ||

gurudhyānaṃ prathamatastataḥ snānaṃ samācaret |

praṇavena maheśāni ! jīvaṃ dhṛtvā śucismite || 9 ||

mūlādhārāt samākṛṣya dvādaśārṇaṃ nayet sudhīḥ |

snāyācca vimale tīrthe puṣkare hṛdayānvite || 10 ||

mūlādhārāt maheśāni saha sradalamānayet |

saṅgaṃ paraśive kṛtvā ānanda upajāyate || 11 ||

tenānandena deveśi snāyājjīvamanāhate |

tatastu parameśāni ajapāṃ prāṇarūpiṇīm || 12 ||

aṣṭottaraśataṃ japtvā snāto bhavati pārvati ! |

antaḥsandhyāṃ maheśāni ! kuru yatnena pārvati || 13 ||

śivaśaktisamāyogo yasmin kāle prajāyate |

sā sandhyā kulasādhūnāṃ samādhisthaḥ pratīyate || 14 ||

evaṃ tu te maheśāni ! sandhyāpūto bhaved dhruvam |

śrīdevī uvāca

ajapāṃ parameśāna ! kathyatāṃ me dayānidhe ! || 15 ||

śrī-īśavara uvāca

śṛṇu vakṣyāmi deviśi ! guhyād guhyataraṃ priye |

dhyānamasyāḥ pravakṣyāmi yathā dhyātvā japennaraḥ || 16 ||

haṃsaṃ nityamanantamakṣayaguṇaṃ svābhāvato nirgatā |

yāntī svāśrayamarkakoṭirucirā dhyeyā jaganmohinī
iti dhyānaṃ maheśāni kṛtvā samārabhet japam |

ṣaṭcakraṃ madhyagaṃ kṛtvā ajapāṃ paramākṣarām || 17 ||

śivabījaṃ samuddhṛtya bhṛgubījaṃ tataḥ param |

bindvarddhaṃ candrasaṃyuktaṃ kuru yatnena sundari ! || 18 ||

eṣā vidyā varārohe ! cāturvarṇeṣu śasyate |

etajjapaṃ vinā devi bhūtaśuddhiśca niṣphalā || 19 ||

tasmādādau japed vidyāmajapāṃ prāṇarūpiṇīm |

aṣṭottaraśataṃ japtvā bhūtaśuddhiṃ samācaret || 20 ||

ṣaṭcakradalasaṃsthāne yāni varṇāni pārvati ! |

tāni sarvāṇi deveśi jīvaṃ saṃnyasya pārvati || 21 ||

bhūtaśuddhiṃ maheśāni yatnataḥ samupāsmahe |

mūlādhārānmaheśāni ! mūlapadmaṃ śucismite || 22 ||

caturdalayutaṃ mūlaṃ daśavarṇena saṃyutam |

raktavarṇaṃ sadā sevyaṃ yogibhiḥ parameśvari ! || 23 ||

trikoṇaṃ sundaraṃ śuddhaṃ pṛthvībījaṃ tu madhyagam |

tanmadhye bhāvayed devaṃ śivaṃ śyāmalasundaram || 24 ||

atra kuṇḍalīnī devi paraṃ prakṛtirūpiṇī |

śivaṃ veṣṭya maheśāni ! sarvadā tatra tiṣṭhati || 25 ||

prasuptabhujagākāraṃ vidyutkoṭinibhāṃ parām |

brahmaviṣṇustutāṃ devīṃ kuṇḍalīṃ brahmarūpiṇīm || 26 ||

mūlādhāre mano devi vinyasya bhāvayet sadā |

caturdalayutaṃ varṇaṃ tāraṇaṃ vighnanāśanam || 27 ||

bindvardhasaṃyutaṃ kṛtvā daśadhā prajapet tataḥ |

ajapānāṃ maheśāni ! caturdalagataṃ kuru || 28 ||

svādhiṣṭhāne tato nītvā puṣpahaṃsasamanvitam |

tatpurīṃ ca maheśāni ! nīreṇa paripūritam || 29 ||

mūlādhāraṃ yathā pṛthvyā śobhate parameśvari |

nīreṇa śobhitaṃ devi ! svādhiṣṭhānaṃ śucismite || 30 ||

ṣaḍaṅgavidyudādhāraṃ ṣaḍakṣarasamanvitam |

va - bha - ma - ya - ra - lairyuktaṃ kundapuṣpasamanvitam || 31 ||

svādhiṣṭhānasthitaṃ devi śivaṃ sarvajñabhāvanam |

mūlādhārāt samutthāpya kuṇḍalīṃ brahmarūpiṇīm || 32 ||

nītvā maṇipuraṃ devi ! tadvarṇaṃ japamācaret |

bindvardhasaṃyutaṃ kṛtvā śobhitaṃ śivamarcayet || 33 ||

tatraiva parameśāni ! ṣaḍakṣarajapaṃ kuru |

ṣaṭpāpaṃ nāśayed devi ! tatkṣaṇāt parameśvari ! |

ṣaḍdalaṃ ṣaḍguṇaṃ devi ! gudaṃ ca caturaṅgulam || 34 ||

|| iti śrībhūtaśuddhitantre haragaurīsaṃvāde prathamaḥ paṭalaḥ || 1 ||

atha dvitīyaḥ paṭalaḥ

tatastu prameśāni ! maṇipūraṃ vibhidyate |

vāyuṃ ca tatra vai nītvā manasā parameśvari || 1 ||

samānaṃ saṃyutaṃ kuryādapānaṃ parameśvari ! |

tato brahmanadīṃ bhittvā vāyurmaṇipuraṃ yayau || 2 ||

tatrasthaṃ śivaliṅgaṃ tu nīlanīradasannibham |

tatpātraṃ kṛṣṇavarṇaṃ ca akṣaraṃ kṛṣṇarūpakam || 3 ||

tanmadhyasthaṃ mahādevaṃ sarvadevādikāraṇam |

maṇipūraṃ maheśāni ! mahāmarakataprabham || 4 ||

śivaṃ sambhāvya deveśi ! daśavarṇaṃ manuṃ japet |

ḍakārādikakārāntaṃ bindvardhasaṃyutaṃ kuru || 5 ||

daśapatrasthitaṃ varṇaṃ pūrvādikramato japet |

daśapatraṃ kṛṣṇavarṇaṃ akṣaraṃ kṛṣṇarūpakam || 6 ||

tanmadhyasthaṃ mahādevaṃ sarvadevādikāraṇam |

daśākṣarajapād devi daśajanmāghanāśadam || 7 ||

tato vāyurmaheśāni ! anāhatapurīṃ yayau |

ādityapatrasaṃyuktaṃ varṇairdvādaśabhiryutam || 8 ||

tatpatraṃ parameśāni ! varṇaṃ ca śuklarūpakam |

kādiṭhāntākṣarairvarṇaiḥ śobhitaṃ paramākṣaram || 9 ||

hṛtpadmaṃ parameśāni śuddhasattvātmakaṃ sadā |

pradīpakalikākāraṃ tanmadhye brahmarūpiṇam || 10 ||

veṣṭitaṃ dvādaśavarṇaiḥ sarvaśaktimayaṃ priye |

sammukhe tasya deveśi ! jīvastiṣṭhati sarvadā || 11 ||

tatra jīvo maheśāni sadā tiṣṭhati pārvati ! |

vāyuṃ tejoyutaṃ jīvaṃ dṛṣṭvā manolayaṃ kuru || 12 ||

ātmarūpaṃ vāyurūpaṃ nirīhaṃ nirmalaṃ sadā |

yakārasyāṣṭasaṃbījaṃ jīvaṃ hemaprabhaṃ sadā || 13 ||

tatrādityākṣaraṃ devi bindvardhasaṃyutaṃ kuru |

kṛtvā japaṃ maheśāni ! yatnena kuru sundari || 14 ||

janmabhiśca dvādaśabhirdevi yat [kṛtam] pāpamarjitam |

tatsarvaṃ nāśayatyeva tatkṣaṇāt parameśvari || 15 ||

evaṃ hi maruto bhittvā viśuddhaṃ pratigacchati |

viśuddhaṃ nirmalaṃ śuddhaṃ ṣoḍaśasvarasaṃyutam || 16 ||

dhūmravarṇaṃ maheśāni ! viśuddhākhyaṃ manoharam |

tasya madhye sthitaṃ devi ākāśaṃ śaktirūpiṇam || 17 ||

kramājjīvaṃ kuṇḍalinyā praṇaveṇa samāharet |

manastatra maheśāni ! sārathiḥ sarvataḥ sadā || 18 ||

sarvaṃ manasi kartavyaṃ bhūtaśuddhyādikaṃ priye ! |

svaraṃ ca ṣoḍaśaṃ devi bindvardhasaṃyutaṃ kuru || 19 ||

tatastu parameśāni ! japet ṣoḍaśamakṣaram |

pūrvādikramato devi daśadhā prajapet priye || 20 ||

janmabhiḥ ṣoḍaśabhiryat tu (kṛtaṃ) pāpaṃ śubhāśubham |

dahet tasya japād devi tṛṇaṃ vahniryathā dahet || 21 ||

tato vāyuṃ maheśāni ! drutamājñāpurīṃ nayet |

tatpurīṃ parameśāni dvidalaṃ yugavarṇakam || 22 ||

varṇaṃ hemaprabhaṃ devi ! purīṃ candraprabhaṃ sadā |

bindvardhasaṃyutaṃ kṛtvā sādhako japamācaret || 23 ||

manaḥsārathinā devi ! jīvaṃ kuṇḍalinīṃ priye |

ājñāṃ purīṃ nayet śīghraṃ mano manasi bhāvanam || 24 ||

manasaḥ parameśāni ! ājñāpuryāṃ sthitiḥ sadā |

gurorājñādhāraṇāt tu ājñāpuramimaṃ smṛtam || 25 ||

sadāśivapuradvāraṃ gavākṣaṃ parameśvari ! |

evaṃ prapañcaṃ bhittvā vai kuṇḍalīṃ jīvasaṃyutām || 26 ||

manaḥsārathinā devi sadāśivapuraṃ nayet |

pañcaprāṇasamāyuktā caturviṃśatisaṃyutā || 27 ||

indriyāṇi daśaikaṃ ca mahābhūtāni pañca ca |

buddhyahaṅkāracittāni nayet śivapuraṃ prati || 28 ||

sahasrāre tato nītvā manasā yojayet sadā |

śrīdevī uvāca

tatra gatvā maheśāna kuṇḍalī kimakarot prabho || 29 ||

śrī-īśvara uvāca

caturviṃśatitattvena pañcaprāṇena sundari |

indriyairakṣarairdevi ! ekatvaṃ jāyate yadā || 30 ||

tatra devi maheśāni kuṇḍalīṃ bhāvatatparām |

pūrvoktadhyānamārgeṇa parāṃ tatra vibhāvayet ||

sarvātmasampuṭaṃ devi ! sarvavidyābhidhāraṇam || 31 ||

iti śrībhūtaśuddhitantre haragaurīsaṃvāde dvitīyaḥ paṭalaḥ || 2 ||

atha tṛtīyaḥ paṭalaḥ

śrī-īśvara uvāca

śṛṇu pārvati ! vakṣyāmi rahasyaṃ paramādbhutam |

guhyād guhyataraṃ devi sugopyaṃ bhuvanatraye || 1 ||

brahmarandhre sahasrāre yatra devaḥ sadāśivaḥ |

saṃveṣṭya paramā devī yatrāste parameśvari ! || 2 ||

kuṇḍalīṃ yojayet tatra ekatvaṃ jāyate tadā |

akārādikṣakārāntāḥ sarvabīje niyojayet || 3 ||

ādau manasi deveśi ! prāṇavidyāṃ varānane |

prajapya daśadhā devi ! kuṇḍalīṃ paramāṃ vrajet || 4 ||

purīṃ śaktimayīṃ devi nityānandamayaṃ sadā |

sahasradalasaṃyuktaṃ padmaṃ nityāgamaṃ priye || 5 ||

padmamadhye maheśāni ! purīṃ śaktimayīṃ priye |

sadāśivo maheśāni ! yatrāste parameśvari || 6 ||

śuddhatattvādikaṃ devaṃ nirmalaṃ niścalaṃ sadā |

śivaṃ prāpya maheśāni ! kuṇḍalī śivasannidhau || 7 ||

śivasya mukhapadmaṃ hi cucumbe kuṇḍalī priye |

sarvatra sampuṭaṃ dattvā mohayet paramaṃ śivam || 8 ||

sadāśivaḥ śivastatra śānto bhavati supriye |

padmamadhye sthitaṃ devaṃ nirīhaṃ śavarūpavat || 9 ||

śavarūpo mahādevo hṛdyo nāsti kadācana |

śaktisaṃyogamātreṇa karmakartā sa ucyate || 10 ||

tasmāt tat parameśvāni ! śakteḥ prādhānyamucyate |

śaktiṃ vinā maheśāni na kiñcidapi vartate || 11 ||

sadāśivo mahāpretaḥ kevalaṃ niścayaṃ priye |

sadāśivapuraṃ devi vaikuṇṭhaṃ paramaṃ padam || 12 ||

sadāśivapuraṃ gatvā kuṇḍalī paradevatā |

sadāśivena ca samaṃ kṣaṇamātraṃ ramet priye ! || 13 ||

sadāśivena deveśi saṅgamaṃ jāyate priye |

amṛtaṃ jāyate devi tatkṣaṇāt parameśvari |

tenāmṛtena deveśi ṣaṭcakraṃ plāvayet kramāt || 14 ||

śrī-īśvara uvāca

śṛṇu pārvati ! vakṣyāmi rahasyaṃ bhuvi durlabham |

guhyād guhyataraṃ ramyaṃ triṣu lokeṣu durlabham || 15 ||

apānamūrdhagaṃ kṛtvā divyamarthaṃ prapūrya ca |

prāṇamantreṇa deveśi ! śaktiṃ kuṇḍalinīṃ parām || 16 ||

kramāccakrāṇi nirbhidyaṃ jīvātmānamanoharāt |

sahasrāre śiraḥpadme pare brahmaṇi yojayet || 17 ||

buddhyahaṅkāracittāni tattvāni prakṛtirvapuḥ |

tasmāt sarvāṇi tattvāni bījarūpeṇa bhāvayet || 18 ||

tataḥ śūnye śarīre ca kukṣau vāme vicintayet |

sarvapāpātmakaṃ krūraṃ puruṣaṃ piṅgamūrdhajam || 19 ||

tato nābhau vāyubījaṃ dhūmraṃ sañcintya tajjapet |

daśadhā vāyumutṣādya vapuḥ pāpaṃ viśodhayet || 20 ||

sa pāpaṃ tu tato mantrī hṛdaye vahnibījakam |

raktaṃ vibhāvya daśadhā tajjapācca hutāśanam || 21 ||

samutpādya dahatyenaṃ sapāpaṃ tadvapuḥ priye |

lalāṭe vāruṇaṃ bījaṃ śuddhaṃ sañcintya tajjapāt || 22 ||

daśadhāmṛtaviṣṭintu samutpādya śucismite |

sarvavyathāvinirmuktaṃ jātaṃ divyavapustataḥ || 23 ||

niṣpāpaṃ plāvayet tasmāt tathā bhāvena tatparaḥ |

avagatya dharābījaṃ mūlādhāre vicintayet || 24 ||

daśadhā tajjapād devi ! pṛthvīmutpādya sundari |

tataḥ sarvāṇi bījāni tattvāni ca śucismite || 25 ||

yathāsthāne nyased bījaṃ ājñācakrāt śucismite |

ājñādiguṇapadmāntaṃ saṃsthāpya parameśvari ! || 26 ||

kramaṃ tasya pravakṣyāmi sāvadhānā'vadhāraya |

etad rahasyaṃ paramaṃ sadā mama hṛdi sthitam || 27 ||

yanmantrasahitaṃ devi kramāt sundari tat śṛṇu |

bījaṃ kuṇḍalinīṃ devi ājñācakraṃ samānayet || 28 ||

tasmin cakre maheśāni ātmā manaḥsamanvitaḥ |

pañcāśanmātṛkāmantraṃ daśadhā prajapet priye || 29 ||

tatra yugmakalāṃ dhyātvāṃ mūlamantreṇa tarpayet |

lambayet parameśāni jīvaṃ kuṇḍalinīsaha || 30 ||

manasā saṃyutaṃ kṛtvā viśuddhau lambayet priye ! |

taccakre parameśāni mātṛkāvarṇamuttamam || 31 ||

prajaped daśadhā devi ! manaḥsārathinā priye |

sarvaṃ hi manasā kāryaṃ manaḥ sarvārthasādhakam || 32 ||

tatrasthāṃ ṣoḍaśakalāṃ mūlamantreṇa tarpayet |

lambayet praṇavairdevi purīṃ[prati]dhvanimayīṃ prati || 33 ||

tatrasthaṃ devadeveśaṃ mahādevaṃ ca tarpayet |

praṇavena tu mantreṇa tarpayet śivarūpiṇam || 34 ||

tatrasthāṃ dvādaśakalāṃ taḍitkotisamaprabhām |

tarpayet mūlamantreṇa mātṛkājapapūrvakam || 35 ||

lambayet maṇipūre ca śivaṃ tatra pratarpayet |

tatrasthāṃ daśakalāṃ devi ! mūlamantreṇa tarpayet || 36 ||

mātṛkāṃ prathame japtvā tarpayet paramāṃ kalām |

tadadhaḥ parameśāni ! svādhiṣṭhāneṣu lambayet || 37 ||

svādhiṣṭhānaṃ maheśāni ! śuklaṃ hīrakasannibham |

tatrasthaṃ śivadevaṃ ca mūlamantreṇa tarpayet || 38 ||

mūlamantraṃ maheśāni ! prāsādaṃ paramaṃ śivam |

tatrasthāṃ ṣaṭkalāṃ divyāṃ māyābījena tarpayet || 39 ||

mūlādhāraṃ tato nītvā bījaṃ kuṇḍalinīsaha |

manaḥsārathinā devi ! śivaṃ sambhāvya yatnataḥ || 40 ||

tarpayenmūlamantreṇa prāsādena śivaṃ priye ! |

tato yugakalāṃ nityāṃ mūlamantreṇa tarpayet || 41 ||

mātṛkāṃ daśadhā japtvā śivaṃ santoṣayet sadā |

svasthānaṃ prāpya deveśi ! kuṇḍalī paradevatā || 42 ||

brahmaviṣṇuśivayutā viṣatantutanīyasīm |

javāsindūrasaṅkāśāmudyadbhāskarasannibhām || 43 ||

śivasya yuvatīṃ yogyāṃ vahnirūpadharāṃ priye ! |

tatastu parameśāni ! jīvaṃ puṣkaramānayet || 44 ||

hṛdisthaṃ puṣkaraṃ padmaṃ jīvasthāṃ sadā smṛtam |

brahmasthānaṃ ca tad devi ! sūryamaṇḍalasannibham || 45 ||

śabdabrahma paraṃ brahma śabdāstiṣṭhanti tatra vai |

pradīpakalikākāraṃ śabdabrahma śucismite || 46 ||

pradīpakalikākāraṃ jīvaṃ ca parameśvari ! |

śabdabrahma paraṃ brahma śaktiyuktaṃ sadā priye ! || 47 ||

jalasūryāgnicandreṣu śaktiḥ sarvatra vartate |

śaktiḥ sarveṣu deveṣu devīṣu ca śucismite || 48 ||

śaktiyuktaṃ jāyate sarvaṃ yo na jānāti pāmaraḥ |

pretalokaṃ sa gatvā vai śūkaratvaṃ prajāyate || 49 ||

|| iti śrībhūtaśuddhitantre harapārvatīsaṃvāde tṛtīyaḥ paṭalaḥ || 3 ||

atha caturthaḥ paṭalaḥ

śrī-īśvara uvāca

nābhimadhye tu vāmā ca jyeṣṭhā ca hṛdi saṃsthitā |

raudrī ca parameśāni ! sadā śirasi saṃsthitā || 1 ||

vāmā brahmā maheśāni ! jyeṣṭhā ca viṣṇurīritā |

raudrī rudraṃ tu vijñeyā bindutrayamitīritā || 2 ||

brahmā viṣṇuśca rudraśca sadā prakṛtirūpiṇī |

bindunā parameśāni ! karmakartā sadā priye || 3 ||

brahmaviṣṇumaheśānāṃ bindubījaṃ śucismite ! |

bindunā jāyate sṛṣṭiḥ pālanaṃ ca śucismite || 4 ||

bindunā harate sṛṣṭiṃ kramataḥ parameśvari ! |

binduṃ vinā maheśāni ! sakalaṃ pretavat priye || 5 ||

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi rahasyaṃ paramādbhutam |

mūlādhāre maheśāni ! tryakṣarīṃ daśadhā japet || 6 ||

tryakṣarīṃ śṛṇu deveśi ! sāvadhānā'vadhāraya |

śivabījaṃ samuddhṛtya pṛthvībījapuṭaṃ kuru || 7 ||

bindvardhasaṃyutaṃ kṛtvā sādhako japamārabhet |

hṛtpadme rañjitaśivā samuddhṛtya śucismite || 8 ||

śivabīje puṭīkṛtya bindvardhasaṃyutaṃ kuru |

lalāṭe parameśāni ! ralabījaṃ samuddhara || 9 ||

kalāvatī puṭīkṛtvā bindvardhasaṃyuktaṃ kuru |

etā vidyā maheśāni ! bhūtaśuddhestu kāraṇam || 10 ||

śrīdevī uvāca

kathyatāṃ devadeveśa ! jñānacakṣustapomayam |

kṛpayā kathayeśāna ! yadyahaṃ tava vallabhā || 11 ||

vāmapārśve sthitaṃ devaṃ saṃdahya parameśvara ! |

jīvaḥ śuddhātmako bhūtvā manasā parameśvara || 12 ||

pūjayediṣṭadevaṃ ca japed vidyāṃ prasannadhīḥ |

punastu puruṣaṃ pāpaṃ kathamutpadyate tathā || 13 ||

etattu saṃśayaṃ deva hṛdaye śālyavanmama |

saṃśayaṃ me mahādeva ! chindhi deva dayānidhe || 14 ||

śrī-īśvara uvāca

śṛṇu kamalapatrākṣi ! rahasyaṃ paramādbhutam |

śoṣaṇairdahanairdevi ! puruṣaṃ pāparūpakam || 15 ||

saṃdahya parameśāni ! punarutpadyate sadā |

iḍā tu vāmadeśe hi sadā tiṣṭhati pārvati || 16 ||

vāmanāḍyā kṛtaṃ pāpaṃ vāmakukṣau sthitaṃ priye |

nāḍīsaṃyogamātreṇa pāpamūlaṃ nikṛntati || 17 ||

ata eva maheśāni ! puruṣaṃ kṛṣṇamūrdhajam |

punarutpadyate devi ! japapūjāvidheranu || 18 ||

śṛṇu kamalapatrākṣi ! rahasyaṃ hṛdaye sthitam |

dahantaṃ śeṣapāpaṃ ca nāśanaṃ yadi cecchasi || 19 ||

tat pāpasyāpanode ca vidyāmenāṃ japaṃ kuru |

kāmanayā tathā devi ! manmathaṃ parameśvari || 20 ||

aṣṭottaraśataṃ japtvā tasmāt pāpād vimucyate |

mano jīvātmanoḥ śuddhiḥ prāṇayāmena sundari || 21 ||

etat śuddhirmaheśāni sarvatantreṣu śasyate |

sarveṣu viṣṇumantreṣu śivamantre gaṇādhipe || 22 ||

śaktau sūrye maheśāni ! anyadevagaṇeṣu ca |

evaṃ te kathitaṃ devi ! rahasyaṃ paramādbhutam || 23 ||

ādhāraṃ pṛthvītattvaṃ vai svādhiṣṭhānaṃ jalaṃ priye |

maṇipuram agnitattvaṃ vāyutattvamanāhate || 24 ||

kaṇṭhe ca parameśāni ! śūnyatattvaṃ sadā smṛtam |

manastattvaṃ tadūrdhvaṃ ca manaḥ sarvatra vyāpakam || 25 ||

vibhutvād vyāpakatvācca sākṣād bindumayaṃ manaḥ |

yāvasti parameśāni bhūtaśuddhyāṃdi yāni ca || 26 ||

tāni sarvāṇi deveśi ! manasaiva praṇīyate |

sarvagāmī sarvavettā sarvasākṣī sadā manaḥ || 27 ||

pāpapuṇye maheśāni rakṣakaṃ syāt manaḥ priye |

manasā vākyamutpannaṃ manasaiva praṇīyate |

mantraṃ vidyā maheśāni ! manasā japamācaret || 28 ||

|| iti śrībhūtaśuddhitantre harapārvatīsaṃvāde caturthaḥ paṭalaḥ || 4 ||

atha pañcamaḥ paṭalaḥ

śrī-īśvara uvāca

manasā jīvansaṃyuktaḥ karmakartā sadā priye |

manaḥ pravibhave devi ! unmanīsahitā yataḥ || 1 ||

unmanī ca maheśāni ! bhavapāpanikṛntanī |

jīvasya parameśāni ! guptatattvaṃ śṛṇu priye || 2 ||

mūlādhāre sthitaṃ jīvaṃ pradīpakalikākṛtim |

praṇavena samākṛṣya dvādaśāntaṃ layet sudhīḥ || 3 ||

ākāśe ca maheśāni ! sukhamokṣamavāpnuyāt |

hṛtpadme ca maheśāni paraṃ brahma nirīkṣaṇam || 4 ||

ājñāyāṃ parameśāni prathamaṃ gurudarśanam |

maṇipūraṃ tato gatvā snāpayenmanasā saha || 5 ||

svādhiṣṭhānaṃ tato gatvā agnisparśaṃ samācaret |

tato jīvaṃ maheśāni ! mūlādhāraṃ layet priye || 6 ||

manaḥsārathinā devi ! unmanī bhavanāśinī |

saṃhatya sadasatkarma jīvaḥ sarvaṃ karoti hi || 7 ||

śuddhasattvātmako jīvaḥ sadasatkarmavarjitaḥ |

vāmapārśve sthitaṃ pāpaṃ puruṣeṇa yadā priye || 8 ||

saṃyogo jāyate tatra asatkarma tadā'karot |

pāpasya parameśāni ! saṃyogo yadi jāyate || 9 ||

manasā jīvasaṃyogāt satkāryaṃ kurute tadā |

śuddhasattvātmako jīvastasya kāryaṃ kutaḥ priye || 10 ||

manaśca parameśāni unmanī saṃyutā yadi |

jīvasya vāmapārśve tu tadā tiṣṭhati pāpadhṛk || 11 ||

dakṣiṇe parameśāni manaśca unmanī yataḥ |

unmajjanti nimajjanti prapañceṣu śucismite || 12 ||

unmanīkaraṇaṃ devi ! daśāsu parameśvari |

jāgratsvapnasuṣuptyavasthāṃ cāpi parameśvari || 13 ||

suṣumnāntargatā citrā candrakoṭisamaprabhā |

tatra kuṇḍalinī devi yātāyātaṃ karoti hi || 14 ||

kadācit māsi taṃ padmaṃ kadācit raktapaṅkajam |

kadācit śuklapadmaṃ hi vahnipadmaṃ kadā priye || 15 ||

bhitvā purīṃ yāti punarāyāti kuṇḍalī sadā |

prapañcānāṃ maheśāni ! devānucaramuttamam || 16 ||

kathayāmi maheśāni sarvatantreṣu gopitam |

yajjñātvā sādhako devi sarvasiddhimavāpnuyāt || 17 ||

dharmārthakāmamokṣāṇāṃ phalabhāg vaiṣṇavo yataḥ |

tava snehānmaheśāni ! nigadāmi śucismite || 18 ||

brahmāṇī caṇḍikā raudrī gaurīndrāṇī tathaiva ca |

kaumārī vaiṣṇavī durgā nārasiṃhī ca kālikā || 19 ||

śivadūtī ca vārāhī māheśī kauśikī tathā |

śāṅkarī ca jayantī ca viśuddhapadmasaṃsthitā || 20 ||

maṅgalā kapālikā caiva medhā ca śivarūpikā |

śākambharī ca bhīmā ca gāṇḍā ca bhrāmarī tathā || 21 ||

rudrarupiṇyambikā ca kṣamā ca vahnirūpiṇī |

etāstu parameśāni ! hṛtpadme saṃsthitāḥ sadā || 22 ||

dhātrī ca vahnirūpā ca madhyamā ca śucismite ! |

aparṇā ca maheśāni tathā vāmā mahodarī || 23 ||

ghorarūpā mahākālī tathā caiva bhayaṅkarī |

kṣemaṅkarī ca deviśi ! maṇipūre sthitā sadā || 24 ||

ugracaṇḍā ca deveśi tathā caṇḍāvatī priye |

caṇḍā caiva pracaṇḍā ca caṇḍanāyakasevitā || 25 ||

caṇḍikā caiva deveśi ! svādhiṣṭhāne sthitā sadā |

mahādevī maheśāni tathaiva moharupiṇī || 26 ||

tathā priyaṅkarī caiva tathā caiva sanātanī |

etāstu parameśāni mūlādhāre sthitāḥ sadā || 27 ||

phalavikariṇīrūpā balapramathinī tathā |

akṣaraṃ yugalaṃ devi ājñācakre sthitā sadā || 28 ||

asyāstu parameśāni viśeṣaṃ śṛṇu pārvati |

etajjñānaṃ maheśāni sadāśivavyavasthitam || 29 ||

asya jñānaprabhāveṇa saṃharāmi jagat trayam |

sthitikartā bhaved viṣṇurbrahmā sṛṣṭikaraṃ sadā || 30 ||

yasya yasya ca deveśi ! yad bījaṃ pūrvasūcitam |

tadbīje puṭitaṃ kṛtvā devānāṃ japamācaret || 31 ||

bhūtaśuddhistadā devi ! siddho bhavati pārvati |

anyathā pretavacchuddhirjāyate kamalekṣaṇe || 32 ||

pañcāśanmātṛṇāṃ devi ṣaṭcakre kramato japet |

ṣaṭcakre parameśāni ! yatnato japamācaret || 33 ||

tadaiva mahatī siddhiḥ sādhakasyāṣi jāyate |

kalāvṛkṣe samo bhūtvā sādhakaḥ khecaro bhavet || 34 ||

aṇimādiguṇādhāraṃ tathā bhavati sādhakaḥ |

aṇimā sūkṣmarūpaṃ ca laghimā sthūlarūpakam || 35 ||

sarvaiśvaryapadaprāptiṃ prāptiṃ paramamucyate |

manaḥkleśakaraṃ caiva prākāśyaṃ kamalānane || 36 ||

mahimā sarvalokeṣu gīyate kamalānane |

tadaiva mahimā devi ! mama jñāneṣu vartate || 37 ||

brahmāṇḍavyāpakaṃ rūpaṃ īśitvaṃ ca prakīrtitam |

brahmāṇḍavaśarūpaṃ ca vaśitvaṃ kathitaṃ priye ! || 38 ||

kandarpadhvaṃsajananametat kāmavaśāyitā |

aṇimādiguṇaṃ devi ! tava bhaktyā prakāśitam || 39 ||

na kasmaicit pravaktavyaṃ tava yoniṃ yathā priye |

śṛṇu devi pravakṣyāmi bhūtaśuddhestu kāraṇam || 40 ||

---

maheśāni ! aṣṭottaraśataṃ japet |

tāraṃ vyomāgni guṇḍī tathā jyotirmanuḥ smṛtaḥ |

etajjñānaprabhāveṇa bhūtaśuddheḥ phalaṃ bhavet || 41 ||

|| iti śrībhūtaśuddhitantre harapārvatīsaṃvāde pañcamaḥ paṭalaḥ || 5 ||

atha ṣaṣṭhaḥ paṭalaḥ

śrī-īśvara uvāca

śṛṇu jñānaṃ maheśāni ! viśeṣaṃ kathayāmi te |

yajjñātvā parameśāni śivo'haṃ mṛtyunāśakaḥ || 1 ||

yajjñātvā parameśāni ! brahmā sṛṣṭikaraḥ sadā |

yajjñātvā viṣṇudevaśca sthitikartā śucismite || 2 ||

yajñātvā tu maheśāni ! nāśako'haṃ maheśvari |

candraḥ sūryo maheśāni yajjñātvā parameśvari || 3 ||

prakāśaṃ kurute viśvaṃ brahmāṇḍaṃ sacarācaram |

avyaktarūpiṇīṃ ramyāṃ yogagamyāṃ sadā priye || 4 ||

sadā śarīramāśritya vasate kāmarūpiṇī |

śarīraṃ dvividhaṃ devi ! sthūlaṃ sūkṣmaṃ śucismite || 5 ||

māṃsāsthilomaraktāni medo majjā varānane ! |

viṇmūtrasthe haraṃ caiva vātapitte tu saṅgatam || 6 ||

etat sthūlamayaṃ devi sūkṣmaṃ ca kathayāmi te |

iḍā vāme sthitā nāḍī śuklā tu candrarūpiṇī || 7 ||

dakṣiṇe piṅgalā nāmnī puṃrūpā sūryavigrahā |

tanmadhye parameśāni ! suṣumnā brahmarūpiṇī || 8 ||

vāmāvartakrameṇaiva veṣṭanaṃ viṣatantuvat |

mūlādibrahmarandhrāntaṃ vyāpya tiṣṭhati sarvadā || 9 ||

icchājñānakriyārūpā trināḍī sarvatantuṣu |

tisraḥ koṭyaḥ sahasraṃ tu śarīre nāḍyo matāḥ || 10 ||

tāsu mukhyā daśa proktā tāsu tisro vyavasthitāḥ |

vāmanāḍyāṃ maheśāni ! vāyubījena pūrayet || 11 ||

vāyuṃ ṣoḍśadhā japtvā pūrayed vāmavartani |

maṇipūre maheśāni catuḥṣaṣṭhī ca dhārayet || 12 ||

recayet kumbhakārdhena dakṣanāḍyāṃ śucismite |

vahnibījaṃ maheśāni ! hṛtpadme pūrvavat priye || 13 ||

saṃśodhya vāyubījena vahnibījena sandahet |

lalāṭe vāruṇaṃ bījaṃ śuklaṃ sañcintya sundari || 14 ||

kumbhakārdhaṃ japitvā vai recayed dakṣiṇe pathe |

evaṃ dvādaśadhā devi bhūtaśuddhiṃ samācaret || 15 ||

bṛhacchuddhiṃ maheśāni pañcabhūtasya pārvati ! |

pūrvoktaṃ parameśāni sāmānyaṃ śuddhimeva ca || 16 ||

dehasya parameśāni bhūtaśuddhiritīritā |

dehasya sūkṣmarūpasya bhūtaśuddhiriyaṃ priye || 17 ||

manasaḥ parameśāni ! unmanīsahitā yadi |

jīvena saha deveśi suṣumnāyāṃ nimajjayet || 18 ||

dhyānadhāraṇayogena brahma sākṣānna saṃśayaḥ |

prajapet parayā bhaktyā mālayā varṇasaṅkhyayā || 19 ||

muhūrtaṃ bhāvayed vidyāṃ manonmanīyutā priye |

manonmanīyute jīvaḥ brahmarandhre ca saṃjapet || 20 ||

tato brahmanadīṃ prāpya snānaṃ kṛtvā varānane ! |

jīvaḥ śuddho bhaved devi gaṇaiḥ parikaraiḥ saha || 21 ||

jīvasya parameśāni parivāraṃ śṛṇu priye |

akṣiṇī nāsike karṇau jihvā ca kamalekṣaṇe || 22 ||

hastapādau maheśāni guhyopasthau kramāt priye |

nābhiṃ ca parameśāni ! manaśca parameśvari || 23 ||

sarveṣāmindriyāṇāṃ ca manaḥ sarvatra sārathiḥ |

manaśca parameśāni ! unmanī bhavanāśinī || 24 ||

unmanī sārathirdevi daśā tu nirguṇāḥ priye |

jāgratsvapnasuṣuptyavasthā etad devi trayaṃ smṛtam || 25 ||

tataḥ paraṃ maheśāni tu [sū] ryāvasthā vidhīyate |

indriyāṇāṃ tu sarveṣāṃ manaḥ paramasārathiḥ || 26 ||

sadasatkarmakartṛtvājjīvasya sārathirmanaḥ |

svakarma bhajate devi ! unmanī satataṃ priye || 27 ||

asatkarma maheśāni pāpayogāt prajāyate |

rodanaṃ mohamūrcche ca kṣudhā tṛṣṇā śucismite || 28 ||

puruṣāt pāpamu[syo]tpattirjāyate kamalekṣaṇe |

jobo nityo'vyayaḥ sūkṣmaḥ sarvagaḥ sarvavit paraḥ || 29 ||

yathā brahma tathā jīvaḥ pradīpakalikā iva |

pradīpakalikākāraḥ sarvaḥ prāpya vijṛmbhate || 30 ||

manasā parameśāni dhyātvā nāḍīṃ parāṃ śivām |

koṭisūryapratīkāśāṃ svarṇadīṃ pāpanāśinīm || 31 ||

tanmadhye parameśāni suṣumnāṃ bhuvi tatparām |

sākṣād brahmahradākārāṃ nānāsukhavihāriṇīm || 32 ||

sukhasevyāṃ sadārādhyāṃ sākṣād brahmasvarūpiṇīm |

jñānavijñānasaṃyuktāṃ cidākārāṃ sanātanīm || 33 ||

paraṃ brahma maheśāni yasyāḥ pālaṅkamicchati |

vāmapārśve sthitāṃ nityāṃ brahmarūpāṃ taḍinmayīm || 34 ||

dakṣiṇe piṅgalāṃ devīṃ puṃrūpāṃ sūryasannibhām |

tanmadhyasthāṃ maheśāni amṛtabhavapūritām || 35 ||

vicitrāṃ paramāṃ sūkṣmāṃ mahāmokṣapradāyinīm |

vāmanāḍī maheśāni suptirūpā puraḥsthitā || 36 ||

svapnantu parameśāni turīyā parigīyate |

---

dakṣiṇe piṅgalāśritā || 37 ||

suṣumnā parameśāni jāgadrūpā sanātanī |

vicitrā parameśāni turīyā parigīyate || 38 ||

citrā madhyagatā bhūtvā jīvaḥ śuddhamanā bhavet |

śuddhaḥ sattvātmako jīva iṣṭadevīṃ hṛdi nyaset || 39 ||

hṛdi dhyātvā maheśāni jīvo brahmaparaṃ bhavet |

vāratrayaṃ maheśāni yātāyātaṃ karoti hi || 40 ||

etadrahasyaṃ paramaṃ brahmaloke sudurlabham |

na kasmaicit pravaktavyaṃ paśave kamalekṣaṇe || 41 ||

etat prakāśanāddevi hāniḥ syāduttarottaram |

etattatvaṃ maheśāni hṛdaye kuru yatnataḥ || 42 ||

etattatvaṃ maheśāni brahma jānāti keśavaḥ |

etattattvaṃ vinā devi mantrasiddhirna jāyate |

etattattvaṃ maheśāni brahmaviṣṇuśivātmakam || 43 ||

|| iti śrībhūtaśuddhitantre haragaurīsaṃvāde ṣaṣṭhaḥ paṭalaḥ || 6 ||

atha saptamaḥ paṭalaḥ

śrīdevī uvāca

bhūtaśuddhermaheśāna rahasyaṃ paramādbhutam |

anyad vada maheśāna yadyahaṃ tava vallabhā || 1 ||

yadi na kathyate deva vimuñcāmi tadā tanum |

śūlapāṇe mahādeva kṛpayā kathaya prabho || 2 ||

gaṇasundara deveśa hṛdayānmama sāmpratam |

rahasyaṃ na hi deveśi sampuṭaṃ hṛdaye mama |

tava snehānmaheśāni nigadāmi punaḥ punaḥ || 3 ||

hṛdaye sampuṭe devi brahmarandhre ca varttate |

yāni yānīha tiṣṭhanti rahasyaṃ kamalekṣaṇe || 4 ||

sadā mayi maheśāni gauravaṃ vihitaḥ priye |

trayodaśātmakaṃ [devi] bindvarddhacandrasaṃyutam || 5 ||

kuru brahmaviṣṇuśivātmakaṃ praṇavaṃ triguṇānvitaṃ tattvasukham |

brahmasthānaṃ sadā sevyamānaṃ parameśvari || 6 ||

---

brahmā viṣṇuśivopari sthitam |

arddhayoniṃ tadupari binduṃ nirvikāraṃ nirīham || 6 ||

jyotirmayī sadā saṃsevyamānaṃ brahmādibhiryā mūrdhni dhatte parameśvari |

taṃ binduṃ sadā bhāvaya pārvati || 7 ||

nānyathā vacanaṃ mama hṛdi saṃsthitaṃ nirañjanaṃ puraṃ bindum |

binduṃ bhāvaya deveśi kiṃ japena śucismite || 8 ||

śrī-īśvara uvāca

iti sañcintya hṛdaye sarvaṃ pūjāphalaṃ labhet |

pūjābhāve maheśāni hṛdaye cintayet śivām || 9 ||

sarvapūjāphalaṃ devi prāpnoti pūjakaḥ priye |

kiṃ tasya dhyānapūjāyāṃ binduṃ bhāvaya pārvati || 10 ||

sarveṣāmindriyāṇāñca tattvānāñca śucismite |

jīvonmanī ca deveśi sarvāṇi brahma kāraṇam || 11 ||

yāni yānīha deveśi indriyāṇīha pārvati |

tāni sarvāṇi deveśi prakṛteḥ paramaṃ vapuḥ || 11 ||

brahmaṇaḥ kāraṇaṃ devi sadā prakṛtirūpiṇī |

prakṛtiḥ parameśāni brahmaṇo'vyaktamavyayam || 12 ||

svastyarthe parameśāni bhinnatāṃ satataṃ gatā |

śaktiṃ vinā maheśāni brahma vai śavarūpavat || 13 ||

nirañjanaṃ nirākāraṃ sadā paśyanti yoginaḥ |

prakṛtyā saha saṃyogaṃ sadā yāti nirañjanaḥ || 14 ||

sṛṣṭikartā sadā nityaṃ jāyate kamalānane |

ata eva maheśāni śaktiprādhānyamucyate || 15 ||

anantāḥ śaktayaḥ proktā vyāpya te sacarācaram |

śaktiṃ binā maheśāni brahmāṇḍaṃ śavarūpavat || 16 ||

yā śaktiḥ parameśāni muktistu parigīyate |

sā strīrūpā mahādevi hetubhūtā sanātanī || 17 ||

yatkiñcit kriyate kāryaṃ sarvaṃ tejasi līyate |

śrī-īśvara uvāca

śṛṇu vakṣyāmi deveśi rahasyaṃ paramādbhutam |

sārātsārataraṃ ramyaṃ ātmamadhyasthitaṃ sadā || 18 ||

tato jīvo maheśāni dhyāyet paramasundarīm |

śivasya yuvatīṃ bhadrāṃ koṭikandarpasaṃyutām || 19 ||

tasyā kaṭākṣamātreṇa brahmādyā jaḍavat priye |

tantroktavidhinā devi dhyāyet paramasundarīm || 20 ||

iṣṭavidyāṃ maheśāni aṣṭottaraśataṃ japet |

mūlādibrahmarandhrāntaṃ nadīṃ brahmasvarūpiṇīm || 21 ||

tatra nadyāṃ maheśāni snāto jīvaḥ sadā śuciḥ |

vāyuṃ vahniṃ tadā devi varuṇaṃ tadanantaram || 22 ||

bindvarddhasaṃyutaṃ kṛtvā sadā manasi bhāvayet |

bhūtaśuddhirmaheśāni tatkṣaṇādapi jāyate || 23 ||

tato jīvaḥ prasannātmā sūkṣmaśuddhimavāpnuyāt |

indriyāṇāñca sarveṣāṃ sarvatattvaṃ śucismite || 24 ||

tāni sarvāṇi sūkṣmāṇi prakṛtisthā sadā śive |

śarīraṃ dvividhaṃ devi sthūlaṃ sūkṣmamidaṃ smṛtam || 25 ||

sūkṣmañca prakṛte rūpaṃ sthūlañca parameśvari |

sūkṣmaṃ saṃśodhya vidhivat sthūlañca tadanantaram || 26 ||

śṛṇu kamalapatrākṣi bhāvayediṣṭadevatām |

jīvañca parameśāni brahmanadyāṃ śucismite || 27 ||

snānaṃ hi vidhivat kṛtvā sadā śivapuraṃ vrajet |

tato jīvo maheśāni vāmanāsāpuṭe priye || 28 ||

viśuddhāṃ paramāṃ sukṣmāṃ viṣatantutanīyasīm |

samānīya vahnirūpaṃ sākṣāt paramasundarīm || 29 ||

sadā śivapure bhadre bhāvayet paradevatām |

tatra gatvā maheśāni bhāvayediṣṭadevatām || 30 ||

tantroktavidhinā devi dhyātvāmṛtamayīṃ śivām |

sadā ṣoḍaśavarṣīyāṃ navayauvanasaṃyutām || 31 ||

pūrṇacandranibhāṃ raktāṃ sadā cañcalalocanām |

śuklakṛṣṇāruṇayutāṃ pītāṃ nīlasamāvṛtām || 32 ||

nānāratnayutāṃ ramyāṃ pādau nūpuraśobhitām |

kiṅkiṇī ca tathā kaṭyāṃ ratnakāñcanamaṇḍitām || 33 ||

yoginīkoṭibhiryuktāṃ nānāsukhavihāriṇīm |

kandarpakoṭilāvaṇyāṃ sadāmṛtavivarddhinīm || 34 ||

praphullacañcalāpāṅgi prabodhya paramaṃ śivam |

mukhāravindagandhenāmoditaṃ paramaṃ śivam || 35 ||

prabodhya parameśāni tatropa(copa)viśet priye |

śaktisaṃyogamātreṇa sāratvaṃ tasya naśyati |

śivaśaktisamāyogādānandaṃ jāyate drutam || 36 ||

|| iti śrībhūtaśuddhitantre haragaurīsaṃvāde saptamaḥ paṭalaḥ || 7 ||

atha athāṣṭamaḥ paṭalaḥ

śrī-īśvara uvāca

etasmin samaye devi svavidyāṃ prajapet sudhīḥ |

aṣṭottaraśataṃ japtvā siddho bhavati nānyathā || 1 ||

manaḥsārathinā jīvaḥ unmanī manasārathiḥ |

tasmin kṣaṇe maheśāni puruṣaṃ pāparupiṇam || 2 ||

sakhāvat manasā devi jīvo brahmapuraṃ yadā |

pāpasya gamanaṃ nāsti sadāśivapuraṃ priye || 3 ||

sadāśivapuraṃ devi sarvaśaktimayaṃ smṛtam |

ṣaṭcakre parameśāni kṣaṇaṃ dhyātvā japenmanum || 4 ||

tadanu parameśāni praticakreṣu saṃjapet |

ṣaṭcakraṃ paramaṃ divyaṃ sadā śivapurīsamam || 5 ||

ṣaṭcakre parameśāni ṣaṭśaktirvidyate nṛṇām |

muhūrtābhyantare devi yātāyātaṃ karoti yaḥ || 6 ||

sa śivaḥ sa ca viṣṇuśca sa siddhaḥ parameśvari |

yaḥ karoti prasannātmā suṣumnāmadhyavartini || 7 ||

yo japet parayā bhaktyā svavidyāṃ kamalekṣaṇe |

ekoccāreṇa girije koṭipūjāphalaṃ labhet || 8 ||

kiṃ tasya bāhyapūjāyāṃ sarvaṃ vyarthaṃ kadarthanam |

mānasoccāraṇād devi japāt siddhiḥ prajāyate || 9 ||

manasā dhyānamātreṇa sarvasiddhirna saṃśayaḥ |

antaḥpūjā maheśāni bāhyakoṭisamaṃ smṛtam || 10 ||

pūjā hi parameśāni dvividhaṃ kamalānane |

antaḥ sūkṣmaṃ bahiḥ sthūlaṃ sarvāgamamataṃ priye || 11 ||

ekaṃ hi sūkṣmapūjāyāṃ koṭisthūlaṃ bhavet priye |

na śuddhiṃ parameśāni vastrādīni śucismite || 12 ||

sarvāsu bāhyapūjāsu antaḥpūjā vidhīyate |

antaḥpūjā maheśāni tejaḥpuñjasya bhāvanam || 13 ||

tejaḥpuñjaṃ maheśāni anantaśaktisaṃyutam |

sūkṣmadehe maheśāni sūkṣmapūjā vidhīyate || 14 ||

sthūlapūjā sthūladehe pūjādvayamihocyate |

sukṣmā tu paramā pūjā sākṣāt prakṛtirūpiṇī || 15 ||

yā pūjā parameśāni strīrūpā śaktirūpiṇī |

brahmaviṣṇuśivādīnāṃ sā pūjā iṣṭadevatā || 16 ||

viṣṇuṃ vā pūjayed yastu śivaṃ vā kamalekṣaṇe |

sarvaṃ hi parameśāni paratejasi līyate || 17 ||

yāni yāni maheśāni naivedyaṃ dīpamuttamam |

sarvaṃ tadakṣayaṃ yāti paratejasi arpaṇāt || 18 ||

niścayaṃ paramaṃ brahma kutaḥ prītiḥ kutaḥ sukham |

nirākāraṃ nirīhañca rahitamindriyeṇa ca || 19 ||

sarvaṃ hi parameśāni vyāpya tiṣṭhati mohinī |

yad yat karmakṛtaṃ puṇyaṃ tattadakṣayamāpnuyāt || 20 ||

brahmarūpaṃ maheśāni śaktiśca niścayaṃ priye |

tasya pūjā maheśāni kadācinnāsti pārvati || 21 ||

ata eva maheśāni brahmaṇaḥ śaktikāraṇam |

kāryañca parameśāni śaktiśca satataṃ priye || 22 ||

ataḥ paraṃ maheśāni na kāryakāraṇaṃ priye |

yastu satataṃ devi īśvare niścalaḥ sadā || 23 ||

śaktiyuktaṃ japed devaṃ īśvaraṃ satataṃ priye |

ata eva maheśāni brahmaśaktiḥ parā sadā || 24 ||

śaktyā binā maheśāni na hi muktiḥ prajāyate |

tasmācchaktiśca muktiśca strīrūpī śaktirūpiṇī || 25 ||

bhaktyā binā maheśāni na hi muktiḥ prajāyate |

muktestu kāraṇaṃ devi bhaktiḥ paramadurlabhā || 26 ||

atastrayaṃ maheśāni strīmayaṃ sacarācaram |

śrī-īśvara uvāca

ṣaṭcakrāṇāṃ maheśāni kramād vakṣyāmi śodhanam |

mūlādhārasthitaṃ bhūmiṃ svādhiṣṭhānasvarūpakam || 27 ||

maṇipūre jalaṃ devi tataśca marutaṃ tathā |

viśuddhau ca maheśāni ākāśaṃ kamalānane || 28 ||

ājñācakre maheśāni manaḥ sarvārthasādhakam |

tadūrdhve parameśāni padmamūrdhvamukhaṃ tathā || 29 ||

śaktipuraṃ maheśāni sadāśivapuropari |

sadāśivapuraṃ prāpya śuddhasphaṭikasannibham || 30 ||

sahasrādityasaṅkāśaṃ mahākālena saṅgatam |

mahānandigaṇākīrṇaṃ manasā bhāvayet sadā || 31 ||

|| iti śrībhūtaśuddhitantre harapārvatīsaṃvāde aṣṭamaḥ paṭalaḥ ||

atha navamaḥ paṭalaḥ

śrī-īśvara uvāca

evaṃ hi manasā jīvaṃ dṛṣṭvā hi paramaṃ śivam |

ānandapulakodbhūte jīvo bhavati sundari || 1 ||

sadāśivaṃ maheśāni śuddhasphaṭikasannibham |

bahuratnasamākīrṇaṃ dīrghabāhuṃ manoharam || 2 ||

sukhaprasannavadanaṃ svairāpyaṃ satataṃ priye |

śravaṇe kuṇḍalopete ratnahāreṇa śobhitam || 3 ||

golapadmasahasreṇa mālayā śobhitaṃ vapuḥ |

aṣṭabāhu/ trinayanaṃ śivaṃ padmadalekṣaṇam || 4 ||

pādayornūpuraṃ ramyaṃ śabdañca śabdabrahmavat |

evaṃ sthūlavapustasya bhāvayet kamalānane || 5 ||

śirasopari deveśi bhāvayejjīvaśataṃ śivam |

sūkṣmantu paramaṃ divyaṃ nirīhaṃ jaḍavat sadā || 6 ||

sūkṣme dhyānaṃ maheśāni kadācinna hi jāyate |

sthūladhyānaṃ maheśāni kṛtvā mokṣamavāpnuyāt || 7 ||

sthūlaṃ hi prakṛte rūpaṃ dhyānañca prakṛteḥ priye |

ādau sthūlatanuṃ devi sampūjya kamalānane || 8 ||

tatastu parameśāni paratejaśca bhāvayet |

tejaśca parameśāni prakṛtirmohinīti ca || 9 ||

prādhānyaṃ parameśāni prakṛteḥ śivapūjane |

tasmāt sarvāsu pūjsāsu śaktiḥ prādhānyamucyate || 10 ||

yadā tu parameśāni hṛdaye cintayeddharim |

dhyānaṃ kṛtvā sūkṣmatanoḥ sthūlaṃ vinyasya tatra vai || 11 ||

tataḥ sthūlatanuṃ dhyātvā hariṃ padmadalekṣaṇam |

śyāmalaṃ pītavāsañca vanamālāvibhūṣitam || 12 ||

kirīṭinaṃ kuṇḍalinaṃ prasannamukhapaṅkajam |

śrīvatsaśobhitaṃ vakṣo ratnahāreṇa śobhitam || 13 ||

kaustubhodbhāsi varadaṃ dīrghabāhumarindamam |

prasannanetrakamalaṃ caraṇe nūpuraṃ priye || 14 ||

veṇuvīṇāninādena śabdabrahmeṇa sundari |

pūrayantaṃ jagad devi satataṃ kamalānane || 15 ||

śrī-īśvara uvāca

hareḥ sūkṣmaṃ maheśāni vibhāvya dhyānamācaret |

sūkṣmaṃ hi niścalaṃ dehaṃ sūkṣmā prakṛtirūpiṇī || 16 ||

tathāpi haripūjāyāṃ śaktiprādhānyamucyate |

yattu dhyānaṃ dhāraṇañca samādhiśca śucismite || 17 ||

sarvaṃ hi prakṛte rūpaṃ nānyathā vacanaṃ mama |

dhyānañca parameśāni sarvāṅgacintanaṃ priye || 18 ||

tadanu parameśāni ekāṅgacintanaṃ priye |

idantu dhāraṇākhyātaṃ śṛṇu pārvati sādaram || 19 ||

dhyāñca dhāraṇaṃ devi tyaktvā yadbhāvayet hṛdi |

eṣā samādhirvijñeyo nātra kāryā vicāraṇā || 20 ||

dhyānañca dhāraṇañcaiva samādhiśca śucismite |

mayoktaṃ yat tad deveśi sarvaṃ śaktimayaṃ smṛtam || 21 ||

sūkṣmaṃ sthūlaṃ maheśāni tathā śaktidvayaṃ priye |

śrīdevyuvāca

devadeva mahādeva ṣaṭcakre parameśvara |

yathā pūjāṃ yathā dhyānaṃ kṛtvā japaṃ samācaret || 22 ||

rahasyaṃ paramaṃ guhyaṃ mama harṣavivarddhanam |

kṛpayā kathaya me nātha tavāhaṃ paricārikā || 23 ||

śrī-īśvara uvāca

deveśi tava dāso'haṃ kathayāmi śucismite |

kṣaṇārddhaṃ na hi jīvāmi tvāṃ vinā kamalekṣaṇe || 24 ||

tvadvaktrāmbujapānena amṛtena śucismite |

śivo'haṃ parameśāni mṛtyuṃ jitvā varānane || 25 ||

śṛṅgārarasasaṃyogāt kālakūṭaṃ pibāmyaham |

mamāpi parameśāni tanuvajrasamaṃ sadā || 26 ||

deveśi tava dāsoha'mantarbāhye śucismite |

antare tvāṃ maheśāni vibhāvya sūkṣmarūpiṇī || 27 ||

bhāvanāt parameśāni lakṣavarṣo gato mama |

bāhyajñānaṃ mayā devi jāyate mama yoginī || 28 ||

mayi ca parameśāni tvameva sūkṣmarūpiṇī |

dṛṣṭvā taccaraṇadvandvaṃ tava vaktraṃ varānane || 29 ||

ātmajñānaṃ parityajya caraṇe patito hyaham |

prakārācca maheśāni śṛṇu samprati madvacaḥ || 30 ||

yaduktaṃ bhūtaśuddhyādi sarvaṃ tvaṃ naganandini |

sadyogatvaṃ maheśāni svāgamaṃ kathayāmi te || 31 ||

sghāgamaṃ paramaṃ jñānaṃ cakṣuḥ prajñānasaṃyutam |

vijñānena mataṃ devi devamātarameva ca || 32 ||

vedāśca parameśāni yāni yāni yathā tathā |

darśanāni tathā devi sakalāni pṛthak pṛthak || 33 ||

caturdaśāni tantrāṇi tathā nānāvidhāni ca |

svāgamāśca prasūyante satataṃ parameśvari || 34 ||

mama prāṇasamaṃ devi svāgamaṃ mama sampuṭam |

hṛdaye mama deveśi saṃsthitaṃ kamalānane || 35 ||

yasmin kṣaṇe maheśāni antardhyātvā haro hyaham |

svāgamaṃ bhāvitaṃ devi tatkṣaṇe parameśvari || 36 ||

antardhyānaṃ hṛtaṃ devi svāgamaṃ hṛdaye sthitam |

antardhyānaṃ samāhṛtya bāhyadṛṣṭiṃ sadā mama || 37 ||

tadāhaṃ sahasā devi kathayāmi tavāgrataḥ |

vibhāvya parameśāni svāgamaṃ hṛdayātmani || 38 ||

anyathā parameśāni svāgamaṃ kathayāmi te |

svāgamaṃ lakṣagranthaṃ hi nānā vidyā śucismite || 39 ||

maheṣu parameśāni nirmitaṃ brahmarūpiṇam |

svāgamaṃ paramaṃ puṇyaṃ brahmāṇḍabījamavyam || 40 ||

svāgamaṃ śṛṇu vakṣyāmi girijā ca trilocane |

nānāśāstre ca vidyāsu svāgamastu praśasyate || 41 ||

svāgamaṃ paramāṃ vidyāṃ nānātantravinirmitām |

śive viṣṇau maheśāni sūrye ca naganandini || 42 ||

tathā ca sarvadeveṣu vanhyādiṣu śucismite |

tathā ca sarvaśāstreṣu śakteḥ prādhānyamucyate |

śaṅkhāva(saṃkhyayaiva)kramāddevi śaktiḥ sarvatra gīyate || 43 ||

|| iti śrībhūtaśuddhitantre harapārvatīsaṃvāde navamaḥ paṭalaḥ || 9 ||

atha daśamaḥ paṭalaḥ

śrī-īśvara uvāca

vanamālādikaṃ devi viṣṇormataṃ śucismite |

tatsarvaṃ parameśāni śaktirūpaṃ na cānyathā || 1 ||

sahasrāre śaktipure bhāvayet parameśvari |

jīvasya brahmaṇaścāpi ekatāṃ yatnataścaret || 2 ||

tato dhyānaṃ prakurvīta svāgame rūḍhitañca yat |

japañca parameśāni manasā ca samācaret || 3 ||

japet samāhito bhūtvā mālayā varṇasaṅkhyayā |

tata ājñāpurīṃ nītvā bhāvayediṣṭadevatām || 4 ||

dhyātvā japtvā ca deveśi sākṣāt suragururbhavet |

viśuddhaṃ prati deveśi lambayenmano vidyayā || 5 ||

viśuddhaṃ paramaṃ padmaṃ ṣaṭcakraṃ tattu gamyate |

ṣaṭcakre parameśāni dhyātvā jaganmayīṃ śivām || 6 ||

taḍitkoṭiprabhāṃ tanvīṃ brahmāṇḍarūpiṇīṃ śivām |

nirīhāṃ niścalāṃ ramyāṃ mahāyogamayīṃ parām || 7 ||

mohinīṃ sarvadevānāṃ ānandārthiyutāṃ parām |

viṣatantumayīṃ devīṃ sākṣādamṛtarūpiṇīm || 8 ||

śivasya yuvatīṃ yogyāṃ vibhāvya śuddhavartini |

manasā parameśāni japedaṣṭaśataṃ priye || 9 ||

hṛtpadmaṃ prati deveśi na svapet paramāṃ parām |

śuddhadhyānañca varṇānāṃ yogapadmasthitāṃ parām || 10 ||

yogapadme maheśāni jīvo manasi bhāvayet |

bhujaṅgarūpiṇīṃ devīṃ nityāṃ kuṇḍalinīṃ parām || 11 ||

avyaktarūpiṇīṃ ramyāṃ dhyānagamyāṃ varānane |

yogapathe maheśāni japedaṣṭaśataṃ punaḥ || 12 ||

na svapejjīvamanasā maṇipūraṃ prati priye |

bhujaṅgabhṛṅgasaṅkāśaṃ maṇipūraṃ mahāprabham || 13 ||

tatrasthaśivaliṅgena yojayet kuṇḍalīṃ parām |

tato jīvo maheśāni tatkṣaṇād brahmacāpnuyāt || 14 ||

tatastu parameśāni jīvastu manasā vṛtaḥ |

dhyātvā brahmamayīṃ śuddhāṃ japedaṣṭaśataṃ priye || 15 ||

tadanu parameśāni svādhiṣṭhānaṃ layet parām |

svādhiṣṭhānaṃ maheśāni śuddhasphaṭikasannibham || 16 ||

bhāvayet tatra deveśaṃ śaṅkhakundasamaprabham |

saṃyojya paramāṃ divyāṃ śivena saha pārvati || 17 ||

sarvaṃ hi parameśāni manasā kuru yatnataḥ |

indriyāṇāṃ pradhānaṃ hi manaḥ sarvatra gīyate || 18 ||

tatra devaṃ śivaṃ śāntaṃ vicintya manasā kṣaṇāt |

paraṃ brahmamayaṃ bhūtvā japedaṣṭaśataṃ tathā || 19 ||

tadanu parameśāni mūlādhārāt vrajet param |

gudapadmaṃ maheśāni mūlādhāraṃ prakīrtitam || 20 ||

caturdalayutaṃ ramyaṃ taruṇāruṇavigraham |

bhāvayet parameśānaṃ sindhuvaruṇavigraham || 21 ||

saṃyojya paramāṃ nityāṃ niṣphalāṃ jñānarūpiṇīm |

śivasaṃyogamātreṇa jīvo brahmamayo bhavet ||

manasā saṃyuto bhūtvā japedaṣṭaśataṃ tathā || 22 ||

|| iti śrībhūtaśuddhitantre haragaurīsaṃvāde daśamaḥ paṭalaḥ || 10 ||

atha ekādaśaḥ paṭalaḥ

śrī-īśvara uvāca

evaṃ dvādaśadhā devi yatāyātaḥ karoti yaḥ |

sa siddhaḥ sa gamaḥ so'pi mama tulyaḥ sadā priye || 1 ||

vacomātreṇa deveśi tasya vidyā hi siddhaye |

saptānāṃ koṭividyānāṃ mantrāṇāñca varānane || 2 ||

siddhamādhyādikaṃ devi atiguhyataraṃ priye |

aprakāśyamidaṃ tattvaṃ paśorgopyaṃ sadā priye || 3 ||

hṛdaye mama deveśi ajapā sampuṭe sthitam |

sarvāsāṃ naranārīṇāṃ sampuṭaṃ haṃsapakṣiṇam || 4 ||

niḥsaranti maheśāni vidyāmantrāṇi pārvati |

śaktiprasādād deveśi lakṣavarṣaṃ gatastadā || 5 ||

lakṣavarṣaṃ maheśāni bhāvayāmi śucismite |

sampuṭe paramāṃ vidyāṃ sarvavidyāsvarūpiṇīm || 6 ||

puṃrūpāṃ prakṛtirūpāṃ candrasūryasamaprabhām |

vedamātāṃ sadā vandhyāṃ yoginīṃ yogarūpiṇīm || 7 ||

saṃsāratāriṇīṃ devīṃ mahāmokṣapradāyinīm |

praṇamāmi sadā śuddhāṃ nityāṃ vigraharūpiṇīm || 8 ||

praṇamya paramāṃ divyāṃ nigadāmi śucismite |

īśvara uvāca

kāñcanākhyaṃ samuddhṛtya romañca tadanantaram |

sarihariṃ samuddhṛtya tadanu kāñcanaṃ priye || 9 ||

bindvarddhasaṃyutaṃ kṛtvā ṣaṭpadme japamācaret |

aṣṭottaraśataṃ japtvā ṣaṭpadme kamalekṣaṇe || 10 ||

daśadhā prajaped vāpi bhūtaśuddhiphalaṃ labhet |

ekadhā tu samuddhṛtya bhūtaśuddhiṃ samācaret || 11 ||

bhūtaśuddhiṃ maheśāni tadā sāṅgaṃ bhavet priye |

anyathā viphalā pūjā japañca viphalaṃ priye || 12 ||

yugākṣaraṃ japed devi caturyugaphalaṃ labhet |

caturyugajapāddevi yatphalaṃ labhate nṛṇām || 13 ||

tatphalaṃ samavāpnoti ekoccāreṇa pārvati |

ekoccāreṇa deveśi mama toṣo na saṃśayaḥ || 14 ||

sampuṭaṃ parameśāni nityāṃ sarvasvarūpiṇīm |

vibhāvya satataṃ devi ṣaṭcakraṃ satataṃ śive || 15 ||

ekāmupāsya deveśi mahāvidyāmupāsmahe |

anyathā parameśāni mahāvidyāṃ varānane || 16 ||

tadanu parameśāni mahāvidyāmupāsmahe |

anyathā parameśāni pretavat sakalaṃ bhavet || 17 ||

śrī-īśvara uvāca

anyatantraṃ maheśāni nigadāmi punaḥ priye |

tantraṃ tantrasya vakṣyāmi bhūtaśuddhiṃ bhaved yathā || 18 ||

pāpasya kāraṇaṃ devi puruṣaṃ pāpasaṃyutam |

krodhamohayutaṃ kṛṣṇaṃ īṣatpiṅgaṃ varānane || 19 ||

tasya śuddhiṃ pravakṣyāmi nīrajāyatalocane |

pañcānāmapi vāyūnāṃ śuddhiṃ nāsti varānane || 20 ||

svabhāvataḥ sadā śuddhiṃ pañcabhūtātmakaṃ vapuḥ |

rodanañca tathāmūrcchāṃ bhramañca kamalānane || 21 ||

puruṣāt pāparūpācca jāyate kamalānane |

bhūtaśuddhestu mantrāṇi nigadāmi śṛṇu priye || 22 ||

praṇavaṃ trividhaṃ devi vāmā jyeṣṭhā ca pārvati |

tato raudrī maheśāni triprakāraṃ varānane || 23 ||

ādyante praṇavaṃ dattvā pañcāśanmātṛkāṃ japet |

bindvarddhasaṃyutaṃ kṛtvā vidyāṃ bhava vimocinīm || 24 ||

mātā hi mantravidyānāṃ pitā caiva śucismite |

sarvāsāṃ mantravidyānāṃ pitā mātā ca mātṛkā || 25 ||

pitā mātā ca santuṣya anyakrodho nirarthakaḥ |

purātanīmavijñāya bhūtaśuddhiṃ karoti yaḥ || 26 ||

viphalaṃ tasya deveśi bhūtaśuddhiṃ varānane |

bhūtaśuddhiṃ maheśāni japapūjāṃ na śaṃśate || 27 ||

|| iti śrībhūtaśuddhitantre haragaurīsaṃvāde ekādaśaḥ paṭalaḥ || 11 ||

atha dvādaśaḥ paṭalaḥ

śrī-īśvara uvāca

etajjñānaṃ maheśāni yaḥ kuryāt satataṃ priye |

mahāyogeśvaraḥ so'pi mama tulyo na saṃśayaḥ || 1 ||

tasya sarvāṇi mantrāṇi vidyā ca parameśvari |

śīghraṃ sidhyati deveśi nātra kāryā vicāraṇā || 2 ||

etadrahasyaṃ paramaṃ sadā brahmavinirṇayam |

yogajñānaṃ tapaḥ śāstraṃ vidyā śilpāni yāni ca || 3 ||

sarvaṃ hi prakṛte rūpaṃ niścayaṃ vacanaṃ mama |

śṛṇu pārvati vakṣyāmi rahasyaṃ paramavyam || 4 ||

bhūtaśuddhermaheśāni vidyāṃ paramagopitām |

nigadāmi śṛṇu prājñe nīrajāyatalocane || 5 ||

śrī-īśvara uvāca

avaśyaṃ bhāvayed devi vidyāṃ bhāgavatābhidhām |

kāmabījaṃ maheśāni triruccārya śucismite || 6 ||

dhīmahīti tato devi vahnijāyāṃ samuddharet |

tatastu parameśāni trividhaṃ kāmamuddharet || 7 ||

bhagavatyā idaṃ devi tena bhāgavataṃ smṛtam |

bhāgavatākhyāṃ mahāvidyāṃ daśadhā japamācaret || 8 ||

divase divase devi prajapet yadi mānavaḥ |

tadeva parameśāni dīkṣāphalamavāpnuyāt || 9 ||

nityāṃ karma maheśāni vidyāṃ bhāgavatābhidhām |

vidyāṃ kalpadrumākārāṃ dharmakāmārthamokṣadām || 10 ||

sarvavedeṣu tantreṣu vidyāṃ bhāgavatābhidhām |

gīyate parameśāni nityā prakṛtirūpiṇī || 11 ||

ata eva maheśāni vidyāṃ bhāgavatābhidhām |

ajñānād yadi vā mohāt kāmādvā kamalekṣaṇe || 12 ||

na japed yadi deveśi dvijaḥ śūdratvamāpnuyāt |

sarvaṃ tasya vṛthā devi kutaḥ pūjā kutaḥ sukham || 13 ||

kṣatriyo'pi varārohe na japed yadi pāmaraḥ |

vaiśyatvaṃ sahasāyāti vaiśyaḥ śūdratvamāpnuyāt || 14 ||

kṣatriyo'pi varārohe prajapedyadekadhā |

brāhmaṇatvaṃ tato yāti sahasā parameśvari || 15 ||

vaiśyastu parameśāni kṣātratvaṃ yāti tatkṣaṇāt |

brāhmaṇo'pi naraśreṣṭhaḥ sākṣād brahma na saṃśayaḥ || 16 ||

śūdrastu parameśāni vaiśyatvaṃ yāti pārvati |

iyaṃ vidyā varārohe sadā bhāgavatābhidhā || 17 ||

imāṃ vidyāṃ maheśāni mātrāmekādaśākṣarīm |

ajñātvā parameśāni purāṇaṃ yastu vācayet || 18 ||

sa yāti narakaṃ ghoraṃ sadā saṃsargiṇā saha |

tasmād yatnena deveśi varjanīyaḥ sa tu dvijaḥ || 19 ||

śrīdevyuvāca

śūdrasya parameśāni nādhikāro vṛṣadhvaja |

vahnijāyānvitāṃ vidyāṃ śūdrasya kathamuccaret || 20 ||

śrī-īśvara uvāca

tantroktaṃ praṇavaṃ devi vahnijāyāñca sundari |

prajapet satataṃ devi nātra kāryā vicāraṇā || 21 ||

śaktividyānvitā devi jāyate yadi pārvati |

prajapet sahasā devi tadā siddhiśca jāyate || 22 ||

gāyatryakṣarasaṃyuktaṃ na japed bhāgavatābhidhām |

śūdrasya parameśāni vidyāṃ bhāgavatīṃ śṛṇu || 23 ||

manmathaṃ triguṇaṃ devi samuddhṛnya varānane |

prathamaṃ caturdaśaṃ dattvā svayaṃ praṇavarūpiṇīm || 24 ||

vahnijāyāṃ pare dattvā prajapet daśadhā yadi |

śūdro'pi parameśāni vaiśyatvaṃ yāti tatkṣaṇāt || 25 ||

tadaiva mahatī siddhiḥ śūdrasya kamalekṣaṇe |

imāṃ bhāgavatīṃ vidyāṃ svāgamaṃ viddhi pārvati || 26 ||

svāgamaṃ paramaṃ brahma anantaśaktisaṃyutam |

tava snehāt samākhyātaṃ sugopyaṃ kamalekṣaṇe || 27 ||

sārātsāraṃ maheśāni vidyāṃ bhāgavatābhidhām |

śūdrasya sakalaṃ devi kathayāmi varānane || 28 ||

manmathatrayamuddhṛtya dhīkāraṃ tadanantaram |

vahnijāyāṃ pare dattvā manmathatrayamuddharet || 29 ||

iyaṃ bhāgavatī vidyā śūdravācyā vidhīyate |

iti te kathitaṃ tattvaṃ mahābhaktyā varānane || 30 ||

kasmaicit pravaktavyaṃ yadīcchedātmanaḥ sukham |

śāntāya ṛjave devi bhaktiścāṇḍālajātiṣu || 31 ||

abhaktāya maheśāni brāhmaṇāya na dāpayet |

abhaktabhyo'pi putrebhyo na dadyāt kamalekṣaṇe || 32 ||

bhaktāya śāntacittāya dadyād vidyāṃ varānane |

abhaktebhyo'pi putrebhyastatra mṛtyumavāpnuyāt || 33 ||

yat kiñcid dṛśyate devi trailokyaṃ sacarācaram |

tatsarvaṃ parameśāni śaktiyuktaṃ suniścitam || 34 ||

sarvatattvaṃ maheśāni parā śaktiśca mohinī |

rūpādi yāni tattvāni tāni tattvāni kuṇḍalī || 35 ||

rūpaṃ hi ṣaḍvidhaṃ devi sarvatantreṣu niścitam |

rasastu ṣaḍvidhaḥ svāhā nānāsvādaḥ syānniścitam || 36 ||

gandhaṃ hi dvividhaṃ devi sarvaśaktiyutaṃ priye |

anyāni yāni tattvāni caturviṃśati sundari || 37 ||

sarvaṃ śaktimayaṃ vijñe krameṇa kamalekṣaṇe |

śuklaṃ raktaṃ tathā pītaṃ haritaṃ kṛṣṇameva ca || 38 ||

vicitrāṇi kramato varṇaṃ kṛṣṇavarṇaṃ prakīrtitam |

rasastu dvividhaṃ devi sugandhi pratigandhakam ||

evaṃ sarvaṃ vijānīyāt sadā śaktimayaṃ priye || 39 ||

|| iti śrībhūtaśuddhitantre haragaurisaṃvāde dvādaśaḥ paṭalaḥ || 12 ||

atha trayodaśaḥ paṭalaḥ

śrī-īśvara uvāca

atha vakṣyāmi deveśi vidyāṃ śaktimayīṃ priye |

praṇavaṃ prathamaṃ devi uddhṛtya kamalānane || 1 ||

tataḥ kāmaṃ samuddhṛtya praṇavaṃ tadanantaram |

tataḥ praṇavamuddhṛtya māyābījaṃ samuddharet || 2 ||

praṇavaṃ punaruccārya śṛṇu devi varānane |

kāmabījaṃ samuddhṛtya praṇavamuddharet tataḥ || 3 ||

tato māyāṃ samuddhṛtya (vittoddhāraṃ) varānane |

tataḥ paraṃ maheśāni kandarpamuddharet priye || 4 ||

sarvānte vahnilalanāṃ dattvā japaṃ samārabhet |

eṣā tu parameśāni vidyā saptadaśākṣarī || 5 ||

vaiṣṇave gāṇapatye ca śaive ca parameśvari |

śākteṣu parameśāni daśavidyā suśasyate || 6 ||

eṣā vidyā varārohe sarvaśaktimayī priye |

sarvaśaktimayīṃ vidyāṃ na japet yadi pāmaraḥ || 7 ||

sarvaṃ tasya vṛthā devi hāniḥ syāduttarottaram |

vṛthā pūjā maheśāni japastasya vṛthā bhavet || 8 ||

nyāsañca viphalaṃ tasya bhūtaśuddhiśca pārvati |

prāṇāyāmaṃ maheśāni tathaivācamanaṃ priye || 9 ||

sarvāṇi tasya viphalaṃ jāyate kamalānane |

tasmādādau japed vidyāṃ saptadaśākṣarīṃ priye || 10 ||

na japed yadi deveśi jñātvā pūjāṃ samācaret |

sarvaśāstreṣu deveśi vaiṣṇave ca viśeṣataḥ || 11 ||

śaive ca gāṇapatye ca praśastā śaktirūpiṇī |

ādau vidyā maheśāni daśadhā japamācaret || 12 ||

bhūtaśuddhyādikaṃ sarvaṃ tataḥ sādhaka ārabhet |

śrī-īśvara uvāca

bhūtaśuddhi vidhāyetthaṃ mātṛkānyāsamācaret |

tataḥ paraṃ maheśāni prāṇāyāmaṃ varānane || 13 ||

prāṇāyāmaṃ vinā devi nahi pūjāṃ samācaret |

prāṇāyāmatrayaṃ dattvā āsanāni samācaret || 14 ||

|| iti śrībhūtaśuddhitantre harapārvatīsaṃvāde trayodaśaḥ paṭalaḥ || 13 ||

atha caturdaśaḥ paṭalaḥ

mantrārthaṃ mantracaitanyaṃ yoniñcāpi na vetti yaḥ |

śatakoṭi japenāpi tasya vidyā na sidhyati || 1 ||

devadeva mahādeva rahasyaṃ pūrvasūcitam |

etattattvaṃ mahādeva kṛpayā vada śaṅkara || 2 ||

śrī-īśvara uvāca

mantrārthaṃ parameśāni sāvadhānāvadhāraya |

tathā ca mantracaitanyaṃ nirvāṇapadamuttamam || 3 ||

prasaṅgāt parameśāni nivadāmi tavājñayā |

mūlādhāre mūlavidyāṃ bhāvayediṣṭadevatām || 4 ||

śuddhasphaṭikasaṅkāśāṃ bhāvayet paramākṣarīm |

bhāvayedakṣaraśreṇīmiṣṭavidyāṃ sanātanīm || 5 ||

mūhūrttārddhaṃ vibhāvyaitāṃ pañcadhyānaparo bhavet |

dhyānaṃ kṛtvā maheśāni muhūrttārddhaṃ tataḥ param || 6 ||

tato jīvo maheśāni manasā kamalekṣaṇe |

svādhiṣṭhānaṃ tato gatvā bhāvayediṣṭadevatām || 7 ||

bandhūkāruṇasaṅkāśāṃ japāsindūra ākṛtim |

vibhāvya akṣaraśreṇīṃ padmamadhyagatāṃ śubhām || 8 ||

tato jīvaḥ prasannātmā pakṣiṇā saha sundarī |

maṇipūraṃ tato gatvā bhāvayediṣṭadevatām || 9 ||

vibhrāma akṣaraśreṇīṃ padmamadhyagatāṃ parām |

śuddhasphaṭikasaṅkāśāṃ śivavakṣopari sthitām || 10 ||

tato jīvo maheśāni pakṣiṇā saha pārvati |

hṛtpadmaṃ prayayau śīghraṃ nīrajāyatalocane || 11 ||

iti vidyāṃ maheśāni bhāvayet kamalopari |

vibhāvya akṣaraśreṇīṃ mahāmarakataprabhām || 12 ||

tato jīvo varārohe viśuddhaṃ prayayau priye |

tatpadmagahanaṃ gatvā pakṣiṇā jīva pārvati || 13 ||

iṣṭavidyāṃ maheśāni ākāśopari bhāvayet |

vibhāvya akṣaraśreṇīṃ haridvarṇaṃ varānane || 14 ||

tatra ājñāpuraṃ devi prayayau jīva pārvati |

pakṣiṇā saha deveśi khañjanākṣi śucismite || 15 ||

iṣṭavidyāṃ maheśāni sākṣād brahmasvarūpiṇīm |

vibhāvya akṣaraśreṇīṃ caturvarṇānurañjitām || 16 ||

ājñācakrāṇi (sambhāvya) vibhāvya varavarṇini |

ṣaṭcakre parameśāni dhyānaṃ kṛtvā śucismite || 17 ||

dhyānena parameśāni yadrūpaṃ samupasthitam |

tadeva parameśāni mantrārthaṃ viddhi pārvati || 18 ||

praṣañcāni tato'tītya jīvastu pakṣiṇā saha |

prayayau paramaṃ ramyaṃ nirvāṇaṃ paramaṃ padam || 19 ||

sahasrāraṃ śivapuraṃ tanmadhye sāttvikīṃ purīm |

kauśikīṃ satataṃ devi purīṃ śaktimayīṃ priye || 20 ||

pakṣiṇā saha deveśi jīvaḥ śīghraṃ prayāti hi |

vibhāvya akṣaraśreṇīmamṛtāntu rasāyanīm || 21 ||

tat sadā śivapuraṃ ramyaṃ kalpavṛkṣatalasthitam |

nānāratnasamākīrṇaṃ tanmūlaṃ kamalānane || 22 ||

vṛkṣañca parameśāni satataṃ triguṇātmakam |

pañcabhūtātmakaṃ vṛkṣaṃ pañcaśākhāsamanvitam || 23 ||

catuḥśākhā caturvedaṃ cakratattvasamanvitam |

caturvarṇayutaṃ puṣpaṃ śuklaṃ raktaṃ śucismite || 24 ||

pītaṃ kṛṣṇaṃ maheśāni puṣpadvayaṃ paraṃ śṛṇu |

haritañca maheśāni vicitraṃ sarvamohanam || 25 ||

ṣaṭpuṇyañca maheśāni------------- midaṃ smṛtam |

anyāni yāni śākhāni kṣudrāṇi nīlalocane || 26 ||

tāni sarvāṇi patrāṇi sarvaśāstrāṇi sundari |

tvagasthimedhāmajjāni vṛkṣaśākhāni ca priye || 27 ||

tāni sarvāṇi deveśi indriyāṇi prakīrtitam |

sarvaśaktimayīṃ devi divyāṃ nīrajalocane || 28 ||

evaṃbhūtaṃ mahāvṛkṣaṃ bhramaraiḥ pariśobhitam |

itihāsapurāṇāni sarvāṇi vṛkṣasaṃsthitam || 29 ||

kokilaiḥ parameśāni śobhitaṃ bahupakṣibhiḥ |

nānāpakṣiyutaṃ ramyaṃ divyastrīgaṇasaṃyutam || 30 ||

devadānavagandharvaśobhitaṃ kamalānane |

bandhubhiḥ śobhitaṃ devi gaṇairatnādikāṅkṣabhiḥ || 31 ||

sūkṣmaṃ hi paramaṃ divyaṃ paryaṅkaṃ sarvamohanam |

candrakoṭisamaṃ devi sarvakoṭisamaprabham || 32 ||

śītāṃśuraśmisaṃyuktaṃ nānāgandhānumoditam |

nānāpuṣpasamūhena racitaṃ hemamālayā || 33 ||

tataḥ paraṃ maheśāni sadāśivaḥ svayaṃ punaḥ |

jīvaḥ pakṣiyuto devi bhāvayet tatra pārvati || 34 ||

sadāśivo maheśāni mahākuṇḍalinīyutaḥ |

evaṃ kalpadrumaṃ dhyātvā tadadho ratnavedikām || 35 ||

tatropari maheśāni paryaṅkaṃ bhāvayet priye |

kāminīkoṭisaṃyuktaṃ cāmarairhastasaṃsthitam || 36 ||

evaṃ vibhāvya manasi sadājīvaṃ śucismite |

yasya yasya maheśāni yadiṣṭaṃ kamalānane || 37 ||

tasya dhyānasamāyukto manasā parameśvari |

jīvo dhyānaparo bhūtvā japedaṣṭaśataṃ priye || 38 ||

mantrākṣarāṇi deveśi mātṛkāpuṭitaṃ kramāt |

kṛtvā jīvaḥ prasannātmā japedaṣṭaśataṃ priye || 39 ||

anulomavilomena kuryāt paramayatnataḥ |

anena kramato devi caitanyaṃ viddhi sundari || 40 ||

mantrārthaṃ mantracaitanyaṃ kathitaṃ tava bhaktitaḥ |

na kasmaicit pravaktavyaṃ yadīcchecchubhamātmanaḥ || 41 ||

idaṃ rahasyaṃ paramaṃ gopanīyaṃ varānane |

śiṣyāya bhaktiyuktāya sādhakāya prakāśayet || 42 ||

vaiṣṇave'pi maheśāni kuryāccaitanyamadtam |

viṣṇumantre maheśāni śivamantre'pyupāsate || 43 ||

caitanyaṃ bahuratnena vaiṣṇavo yatnataścaret |

tataḥ siddho bhavenmantro vidyā ca kamalānane || 44 ||

siddhamantrastu yaḥ kuryāt sa śivo nātra saṃśayaḥ |

brahmāṇḍabhāṇḍamadhye tu viharet sa ca sādhakaḥ || 45 ||

śatakoṭi maheśāni tatpuraścaraṇaṃ smṛtam |

caitanyarahitaṃ devi yo japet na ca pāpakṛt || 46 ||

mantrārthaṃ mantracaitanyaṃ sugopyaṃ bhuvanatraye |

tava bhaktyā mayākhyātaṃ dāso'haṃ tava sundari || 47 ||

ahaṃ mṛtyuñjayo devi prasādāt tava sundari |

tvadvaktrāmbujapīyūṣapānena kamalānane || 48 ||

vajratulyaṃ mama vapuḥ sadāvibhavavarddhanam |

brahmāṇḍaṃ sakalaṃ devi tava rūpamayaṃ sadā || 49 ||

yā śaktiḥ parameśāni sā tvaṃ bhavasi sarvadā |

kṛpāmayi maheśāni prakṛtiḥ śarīramāśritā || 50 ||

satī tvaṃ parameśāni pārvatītvaṃ gatā priye |

satītvaṃ paramaṃ prāptā idānīṃ pārvatī priye || 51 ||

satī snehaṃ maheśāni tyaktvā sundari yat kṛtā |

pārvaṃtītvaṃ gatā bhadre menakāyāṃ śucismite || 52 ||

etasminnantare kāle sadā dhyānaparo hyaham |

iti dhyānaṃ samāgacchan bhūtvā tiṣṭhāmi sundari || 53 ||

dhyānamārgaparo bhūtvā karomi svāgamaṃ japam |

svāvāsaṃ śaktirūpaṃ sadā yat hṛdi saṃsthitam || 54 ||

svāvāsaṃ varṇapuñjāni nānāvidyāni pārvati |

nānāvidyāsu deveśi daśa vidyā pragīyate || 55 ||

etāni svāgamaṃ devi sārātsāraṃ parātparam |

japitvā lakṣavarṣāṇi svāgamaṃ śaktirūpiṇam || 56 ||

siddhiṃ gatā maheśāni svāgame parameśvari |

dhyānamārgaṃ parityajya tava pādeṣu gīyate || 57 ||

yadiṣṭaṃ dhyānamārgeṇa tatsarvaṃ kathayāmi te |

svāgamaṃ hi vinā devi na kiñcid varttate priye || 58 ||

sarvaṃ hi parameśāni brahmāṇḍaṃ svāgame sthitam |

svāgamācca prasūyante koṭiśaḥ kuṇḍa (ma) gnayaḥ || 59 ||

brahmāṇḍaṃ koṭiśo devi nirmāṇaṃ svāgamāt priye |

purāṇāni maheśāni tandraṇi vividhāni ca || 60 ||

yat kiñcid dṛśyate devi sthūlasūkṣmaṃ śucismite |

tat sarvaṃ parameśāni svāgamāt kamalānane || 61 ||

sṛṣṭiñca kurute devi brahmā svāgamāt kamalānane |

sthitiñca kurute viṣṇuḥ svāgamāt naganandini || 62 ||

saṃharāmi jagat sarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram |

brahmā viṣṇuśca rudraśca sarve svāgamarūpiṇaḥ || 63 ||

svāgamo brahmaṇo rūpaṃ svāgamaṃ paramaṃ padam |

tejaḥpuñjaṃ maheśāni yaduktaṃ kamalānane || 64 ||

tejaḥpuñjantu deveśi strīrūpaṃ svāgamaṃ priye |

svāgamaṃ muktikaivalyaṃ nirvāṇapadamavyayam || 65 ||

svāgamantu vinā devi sadevāsuramānuṣam |

svāgamaṃ parameśāni mama iṣṭaṃ sadā priye ||

rahasyaṃ svāgamopetaṃ prasaṅgāt kathitaṃ mayā || 66 ||

|| iti śrībhūtaśuddhitantre harapārvatīsaṃvāde caturdaśaḥ paṭalaḥ || 14 ||

atha pañcadaśaḥ paṭalaḥ

śrī-īśvara uvāca

dhanyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ kalikalmaṣanāśanam |

yaḥ kuryānmātṛkānyāsaṃ sa eva śrīsadāśivaḥ || 1 ||

vinā nyāsaṃ maheśāni yo japenmātṛkākṣaram |

sa yāti narakaṃ ghoraṃ vighnastasya pade pade || 2 ||

brahmādayo'pi yāṃ kṛtvā sṛṣṭisthityantakārakāḥ |

dvārakānāyakaḥ kṛṣṇaḥyāṃ kṛtvāpi yuge yuge || 3 ||

yāṃ kṛtvā parameśāni śrīkṛṣṇaḥ strīṣu mohanaḥ |

mātṛkāvarṇamāśritya śrīkṛṣṇaḥ kamalānane || 4 ||

ṣoḍaśastrīsahasrāṇi sa reme mātṛkākāraṇāt |

śrīrāmaśca maheśāni ayodhyāyāṃ varānane || 5 ||

vīryādhikārī deveśi bhuṅkte rājyamakaṇṭakam |

daśavarṣasahasrāṇi rāmo rājyamācīkarat || 6 ||

hatvā ca trividhān vīrān vāraṇādiniśācarān |

mātṛkāvarṇamāśritya sarvaṃ kuryādraghūttamaḥ || 7 ||

pañcāśanmātṛkāṃ devīṃ jananīṃ viśvamohinīm |

pūrvoktatantravad devi sarvaṃ kuryād vicakṣaṇaḥ || 8 ||

prathamaṃ mātṛkāgāyatrīṃ dhyānapūrvāṃ śucismite |

tato japaṃ mātṛkāyāḥ kuryāt sādhakayatnataḥ || 9 ||

ṣaḍaṅgayugalaṃ devi tataḥ kuryāt samāhitaḥ |

tatastu mātṛkādhyānaṃ bahirnyāsaṃ tataḥ param || 10 ||

tataḥ paraṃ maheśāni mātṛkāpānamuttamam |

evamaṣṭamakaṃ devi mātṛkānyāsamācaret || 11 ||

paṭhitvā kavacaṃ devi deheṣu nyāsamācaret |

nyāsasya parameśāni varasya gururūpakam || 12 ||

yannoktaṃ sarvatantreṣu prasaṅgāt kathayāmi te |

triguṇasya maheśāni nyāsaṃ vakṣyāmi saṃśṛṇu || 13 ||

yaṃ vinā parameśāni vyartha-------------------------------|

śivaviṣṇubrahmayutaṃ bindvardhvacandrasaṃyutam || 14 ||

rajaḥ sattvaṃ tamo devi arddha yonī śucismite |

sarvopari maheśāni bindu brahmasvarūpiṇam || 15 ||

nyāsaśca triguṇopetaṃ vinyaset tasya sandhiṣu |

pañcāśanmātṛkāsthāne triguṇaṃ nyāsamācaret || 16 ||

tato bhāvaya deveśi nyāsaṃ trailokyamohanam |

nyāsasya parameśāni rahasyaṃ paramādbhutam || 17 ||

prapañcānāṃ maheśāni daleṣu triguṇaṃ nyaset |

gatañca parameśāni tridhā vartanato bhavet || 18 ||

aṣṭadhā triguṇaṃ devi sahasrāre tato nyaset |

aṣṭottaraśataṃ devi bhinnāyāṃ triguṇaṃ nyaset || 19 ||

nyāsādhikārī deveśi tato bhavati sādhakaḥ |

triguṇanyāsamātreṇa adhikārīti gīyate || 20 ||

anyathā viphalaṃ nyasyaṃ japañca viphalaṃ bhavet |

nyāsañca vividhaṃ devi nānātantreṣu gīyate || 21 ||

mātṛkāparamādhyānaṃ sadā brahmādibhiḥ priye |

nyāsānāṃ parameśāni mātṛkā viśvamohinī || 22 ||

sraṣṭā ca parameśāni gīyate āgamaiḥ priye |

tasmāttu yatnato devi mātṛkānyāsamācaret || 23 ||

rahasyaṃ paramaṃ divyaṃ triguṇanyāsakarmaṇi |

ataḥ paraṃ mātṛkāyāḥ ṣoḍhā mokṣapradāyinī || 24 ||

akṛtvā mātṛkāṃ ṣoḍhāṃ nyāsamanyaṃ karoti yaḥ |

ṣoḍhā ca viphalaṃ tasya mātṛkā viphalaṃ bhavet || 25 ||

kṛtvā tu parameśāni yāni nyāsāni ācaret |

saphalāni sadā tasya anyathā rodanaṃ vane || 26 ||

tasmāttu yatnataḥ ṣoḍhāṃ śṛṇu devi varānane |

ṣoḍhā tu parameśāni sākṣād brahmasvarūpiṇī || 27 ||

nirakṣarā sākṣarā vā koṭicandrasamaprabhām |

brahmaviṣṇunutāṃ ramyāṃ mama sampuṭasaṃsthitām || 28 ||

mama prāṇasamāṃ vidyāṃ sākṣājjyotirmayīṃ śivām |

mātṛṣoḍhāṃ varārohe sāvadhānāvadhāraya || 29 ||

mantrauṅkārakrameṇaiva prasaṅgāt kathayāmi te |

triguṇe puṭitāṃ kṛtvā pañcāśanmātṛkāṃ priye || 30 ||

parayatnena deveśi pañcāśat sthānasandhiṣu |

prathamamanulome tu vilomaṃ tadanantaram || 31 ||

tataḥ paraṃ varārohe triguṇaṃ nyāsamācaret |

aṣṭottaraśataṃ kṛtvā sarvasiddhīśvaro bhavet || 32 ||

nyāsamātreṇa deveśi jīvanmukto bhavennaraḥ |

prapañcānāṃ dale devi prathamaṃ nyāsamācaret || 33 ||

tataḥ paraṃ maheśāni bāhyanyāsaṃ samācaret |

śūdrastu parameśāni caturdaśasvaraṃ nyaset || 34 ||

kavacaṃ hi vinā devi prathamaṃ nyāsamācaret |

caturdaśasvaraṃ puṇyaṃ dīrghapraṇavamucyate ||

tasmāt sarvatra śūdrastu dīrghapraṇavamucyate || 35 ||

|| iti śrībhūtaśuddhitantre harapārvatīsaṃvāde pañcadaśaḥ paṭalaḥ || 15 ||

atha ṣoḍaśaḥ paṭalaḥ

śrī-īśvara uvāca

prāṇāyāmaṃ maheśāni prasaṅgāt kathayāmi te |

jīvaśuddhiṃ manaḥśuddhiṃ prāṇāyāmamidaṃ smṛtam || 1 ||

dvividhaṃ parameśāni prāṇāyāmaṃ samācaret |

prāṇāyāmaṃ vinā devi na pūjāṃ na japañcaret || 2 ||

sagarbhañca vigarbhañca prāṇāyāmaṃ varānane |

japadhyānādibhiryuktaṃ sagarbhaṃ kamalānane || 3 ||

vigarbhañca tathā devi varṇahīnaṃ bhaved dhruvam |

pūrayet ṣoḍaśairvāyumiḍayā parameśvari || 4 ||

catuṣaṣṭyā dhārayettu citrāmadhyagatāṃ priye |

recayet kumbhakārdhena nāḍyā madhyamayā sadā || 5 ||

evaṃ dvādaśād devi prāṇāyāmaṃ samācaret |

prāṇāyāmaṃ maheśāni mahāyogamayaṃ sadā || 6 ||

yogaṃ vinā maheśāni mantrasiddhirna jāyate |

dvayordvayornāmayogo brahmasaṃsiddhikāraṇam || 7 ||

evaṃ hi manasā devi sadā yogaṃ samabhyaset |

yasya yasya ca devasya yathā bhūṣaṇavāhanam || 8 ||

tadeva pūjane tasya cintayet pūrakādibhiḥ |

pūrakaṃ dhārakaṃ devi recakaṃ naganandini || 9 ||

sarvaśaktimayaṃ devi sarvatantreṣu niścitam |

---

vedānte brahma nirṇitam || 10 ||

vaiśeṣike tu deveśi paramāṇurnigīyate |

nyāse ca parameśāni īśvaraṃ nyāsasammatam || 11 ||

---

------------------- --puruṣaṃ kūṭarūpiṇam |

mīmāṃsayā tathā devi brahmakarma pragīyate || 12 ||

vedādau turyacaitanyaṃ gīyate satataṃ priye |

tatpuro'pyasti deveśi guptabrahma sanātanam || 13 ||

nirindriyaṃ niścalaṃ hi sākṣāt suptamiva sthitam |

etat sarvaṃ maheśāni śavarūpaṃ nirindriyam || 14 ||

sarveṣāṃ parameśāni śaktiḥ prakṛtirūpiṇī |

tasmāt sarveṣu deveṣu śakteḥ prādhānyamucyate || 15 ||

śaktiḥ kuṇḍalinī samastajananī śatadhā vartanamayī |

sadā tāñca namāmyātmabhūtaye kamalekṣaṇe || 16 ||

tataḥ śaktiṃ vinā devi brahmādyāḥ śavarūpavat |

śavatvaṃ sarvadeveṣu vinā śaktiṃ śucismite || 17 ||

śavarūpa ivāyāti paraṃ brahma sadā priye |

śaktiyuktaṃ yadā brahma tadā devatvamāpnuyāt || 18 ||

svāgamaṃ hi maheśāni prakṛtiṃ viddhi pārvati |

svāgame sarvavedāni nānātantrāṇi vidyate || 19 ||

svāgamaṃ hi vinā devi na kiñcid vidyate priye |

tasmāttu parameśāni sarvaṃ prakṛtimayaṃ smṛtam || 20 ||

brahmāṇḍaṃ koṭinirmāṇaṃ sarvaśaktiyutaṃ sadā |

ādhārañca tathā deyaṃ pāṇḍityaṃ yastu pārvati || 21 ||

mūkatvaṃ kavitāṃ devi yadyadanyaṃ śucismite |

tatsarvaṃ parameśāni śaktiṃ vidyāt śucismite || 22 ||

śaktihiṃ parameśāni brahmadvandvaṃ sadā priye |

śabdabrahma paraṃbrahma śaktiyuktaṃ sadā priye || 23 ||

evaṃ brahmā maheśāni śabdabrahma praśasyate |

śabdasya kāraṇaṃ devi mātṛkāṃ brahmarūpiṇīm || 24 ||

ata eva maheśāni sadā mama hṛdi sthitam |

tava bhaktyā mayā khyātaṃ sugopyaṃ hi śucismite |

na kasmaicit pravaktavyaṃ yadīcchet śubhamātmanaḥ || 25 ||

iti śrībhūtaśuddhitantre harapārvatīsaṃvāde ṣoḍaśaḥ paṭalaḥ || 16 ||

atha saptadaśaḥ paṭalaḥ

śrī-īśvara uvāca

etat tantraṃ maheśāni svargamartyarasātale |

praśastaṃ syāt sadā devi nānyathā mama bhāṣitam || 1 ||

yasmin rājye maheśāni etat tantraṃ hi vartate |

notpātastatra deveśi na ca bhītiḥ kadācana || 2 ||

nāśayurvyādhayo devi tasmin rājye na kutracit |

na ca mārībhayaṃ tatra na ca rogastadā priye || 3 ||

sarvadharmeṣu yaddharmaḥ sarvayajñeṣu yat phalam |

tatphalaṃ labhate devi pustakasya ca pūjanāt || 4 ||

yadgṛhe vidyate devi pustakaṃ mama durlabham |

kāmarūpasamaṃ devi tadgṛhaṃ bhuvi durlabham || 5 ||

pustakañca maheśāni yadgṛhe vidyate sadā |

kāśyādīni ca tīrthāni sarvāṇi tasya mandire || 6 ||

yadgṛhe pustakaṃ devi vidyate kamalānane |

sarvadevamayaḥ sarvadevamayaḥ sadā || 7 ||

etat tantraṃ maheśāni satataṃ yasya mandire |

sarvāgamamayaṃ so'pi sa nānyathā tu kadācana || 8 ||

satataṃ mandire yasya etat tantraṃ varānane |

sarvaśāstrasamaḥ so'pi nānyathā vacanaṃ mama || 9 ||

saṃkṣepeṇa bhūtaśuddhivivaraṇam

ramiti jaladhārayā vahniprākāraṃ vicintya svāṅke uttānau karau kṛtvā so'hamiti jīvātmānaṃ hṛdayasthaṃ dīpakalikākāraṃ mūlādhārastha kulakuṇḍalinyā saha suṣumnāvartmanā mūlādhārasvādhiṣṭhānamaṇipūrakānāhata viśuddhājñākhyaṣaṭ cakrāṇi bhitvā śiro'vasthitādhomukha sahasradalakamalakarṇikāntargataparamātmani saṃyojya tatraiva pṛthivyaptejovāyvākāśagandharasarūpasparśaśabda nāsikā - jihvā - cakṣustvakśrotravākpāṇipādapāyupasthaprakṛtimanobuddhyāhaṅkāra-rūpacaturviṃśatitattvāni līnāni vibhāvya yamiti vāyubījaṃ dhūmravarṇaṃ vāmanāsāpuṭe vicintya tasya ṣoḍaśavārajapena | vāyunā dehamāpūrya nāsāpuṭau dhṛtvā tasya catuḥṣaṣṭhivārajapena kumbhakaṃ kṛtvā vāmakukṣisthakṛṣṇavarṇaṃ pāpapuruṣeṇa saha dehaṃ saṃśoṣya tasya dvātriṃśadvārajapena dakṣiṇanāsayā vāyuṃ recayet, dakṣiṇanāsāpuṭe ramiti vahnibījaṃ raktavarṇaṃ dhyātvā tasya ṣoḍaśavārajapena vāyunā dehamāpūrya nāsāpuṭau dhṛvā tasya catuḥṣaṣṭivārajapena kumbhakaṃ kṛtvā pāpapuruṣeṇa saha dehaṃ mūlādhārotthitavahninā dagdhvā tasya dvātriṃśadvārajapena vāmanāsayā bhasmanā saha ṭhamiti candrabījaṃ śuklavarṇaṃ vāmanāsāyāṃ dhyātvā tasya ṣoḍaśavārajapena lalāṭe candraṃ nītvā nāsāpuṭau dhṛtvā ramiti varuṇabījasya catuḥṣaṣṭivārajapena tasmāllalāṭasthacandrād galitasudhayā mātṛkāvarṇātmikayā samastadehaṃ viracya lamiti pṛthvībījasya dvātriṃśadvārajapena dehaṃ sudṛrḍha vicintya dakṣiṇena vāyuṃ recayet |

iti śrībhūtaśuddhitantraṃ samāptam |

Vollständiger Sanskrittext in Devanagari

भूतशुद्धितन्त्रे

प्रथमः पटलः

श्रीदेवी उवाच

देव देव महादेव साम्प्रतं कथय प्रभो ! |

भूतशुद्धिं देहशुद्धिं प्राणायामं ततः परम् || १ ||

क्रमेण कथ्यतां देव शूलपाणे पिणाकधृक् |

मन्त्रं यन्त्रं महादेव येन शुध्यति भूतले || २ ||

श्री-ईश्वर उवाच

कथयामि वरारोहे खञ्जनाक्षि शुचिस्मिते |

तत्त्वत्रयं प्रवक्ष्यामि गुह्याद् गुह्यतरं महत् || ३ ||

तत्त्वत्रयं विना देवि ! सिद्धिविद्यां जपेत् तु यः |

तस्य सर्वार्थहानिः स्याज्जपं च विफलं प्रिये || ४ ||

भूतशुद्धिं महेशानि ! न्यासं परमदुर्लभम् |

प्राणायामं ततः कुर्यात् तत्त्वत्रयमिदं स्मृतम् || ५ ||

सर्वं कुर्यान्महेशानि ! मातृकाक्षरसंयुतम् |

अकारादिक्षकारान्तां मातृकाक्षररूपिणीम् || ६ ||

वैदिकं तान्त्रिकं स्नानं कृत्वा सन्ध्यामुपाश्रयेत् |

आगत्य देवदेवेशि ! यागमण्डलसनीधिम् || ७ ||

अन्तःस्नानं ततः कृत्वा अन्तःसन्ध्यामुपाश्रयेत् |

अन्तःस्नानं च सन्ध्यां च कथयामि शृणु प्रिये ! || ८ ||

गुरुध्यानं प्रथमतस्ततः स्नानं समाचरेत् |

प्रणवेन महेशानि ! जीवं धृत्वा शुचिस्मिते || ९ ||

मूलाधारात् समाकृष्य द्वादशार्णं नयेत् सुधीः |

स्नायाच्च विमले तीर्थे पुष्करे हृदयान्विते || १० ||

मूलाधारात् महेशानि सह स्रदलमानयेत् |

सङ्गं परशिवे कृत्वा आनन्द उपजायते || ११ ||

तेनानन्देन देवेशि स्नायाज्जीवमनाहते |

ततस्तु परमेशानि अजपां प्राणरूपिणीम् || १२ ||

अष्टोत्तरशतं जप्त्वा स्नातो भवति पार्वति ! |

अन्तःसन्ध्यां महेशानि ! कुरु यत्नेन पार्वति || १३ ||

शिवशक्तिसमायोगो यस्मिन् काले प्रजायते |

सा सन्ध्या कुलसाधूनां समाधिस्थः प्रतीयते || १४ ||

एवं तु ते महेशानि ! सन्ध्यापूतो भवेद् ध्रुवम् |

श्रीदेवी उवाच

अजपां परमेशान ! कथ्यतां मे दयानिधे ! || १५ ||

श्री-ईशवर उवाच

शृणु वक्ष्यामि देविशि ! गुह्याद् गुह्यतरं प्रिये |

ध्यानमस्याः प्रवक्ष्यामि यथा ध्यात्वा जपेन्नरः || १६ ||

हंसं नित्यमनन्तमक्षयगुणं स्वाभावतो निर्गता |

यान्ती स्वाश्रयमर्ककोटिरुचिरा ध्येया जगन्मोहिनी
इति ध्यानं महेशानि कृत्वा समारभेत् जपम् |

षट्चक्रं मध्यगं कृत्वा अजपां परमाक्षराम् || १७ ||

शिवबीजं समुद्धृत्य भृगुबीजं ततः परम् |

बिन्द्वर्द्धं चन्द्रसंयुक्तं कुरु यत्नेन सुन्दरि ! || १८ ||

एषा विद्या वरारोहे ! चातुर्वर्णेषु शस्यते |

एतज्जपं विना देवि भूतशुद्धिश्च निष्फला || १९ ||

तस्मादादौ जपेद् विद्यामजपां प्राणरूपिणीम् |

अष्टोत्तरशतं जप्त्वा भूतशुद्धिं समाचरेत् || २० ||

षट्चक्रदलसंस्थाने यानि वर्णानि पार्वति ! |

तानि सर्वाणि देवेशि जीवं संन्यस्य पार्वति || २१ ||

भूतशुद्धिं महेशानि यत्नतः समुपास्महे |

मूलाधारान्महेशानि ! मूलपद्मं शुचिस्मिते || २२ ||

चतुर्दलयुतं मूलं दशवर्णेन संयुतम् |

रक्तवर्णं सदा सेव्यं योगिभिः परमेश्वरि ! || २३ ||

त्रिकोणं सुन्दरं शुद्धं पृथ्वीबीजं तु मध्यगम् |

तन्मध्ये भावयेद् देवं शिवं श्यामलसुन्दरम् || २४ ||

अत्र कुण्डलीनी देवि परं प्रकृतिरूपिणी |

शिवं वेष्ट्य महेशानि ! सर्वदा तत्र तिष्ठति || २५ ||

प्रसुप्तभुजगाकारं विद्युत्कोटिनिभां पराम् |

ब्रह्मविष्णुस्तुतां देवीं कुण्डलीं ब्रह्मरूपिणीम् || २६ ||

मूलाधारे मनो देवि विन्यस्य भावयेत् सदा |

चतुर्दलयुतं वर्णं तारणं विघ्ननाशनम् || २७ ||

बिन्द्वर्धसंयुतं कृत्वा दशधा प्रजपेत् ततः |

अजपानां महेशानि ! चतुर्दलगतं कुरु || २८ ||

स्वाधिष्ठाने ततो नीत्वा पुष्पहंससमन्वितम् |

तत्पुरीं च महेशानि ! नीरेण परिपूरितम् || २९ ||

मूलाधारं यथा पृथ्व्या शोभते परमेश्वरि |

नीरेण शोभितं देवि ! स्वाधिष्ठानं शुचिस्मिते || ३० ||

षडङ्गविद्युदाधारं षडक्षरसमन्वितम् |

व - भ - म - य - र - लैर्युक्तं कुन्दपुष्पसमन्वितम् || ३१ ||

स्वाधिष्ठानस्थितं देवि शिवं सर्वज्ञभावनम् |

मूलाधारात् समुत्थाप्य कुण्डलीं ब्रह्मरूपिणीम् || ३२ ||

नीत्वा मणिपुरं देवि ! तद्वर्णं जपमाचरेत् |

बिन्द्वर्धसंयुतं कृत्वा शोभितं शिवमर्चयेत् || ३३ ||

तत्रैव परमेशानि ! षडक्षरजपं कुरु |

षट्पापं नाशयेद् देवि ! तत्क्षणात् परमेश्वरि ! |

षड्दलं षड्गुणं देवि ! गुदं च चतुरङ्गुलम् || ३४ ||

|| इति श्रीभूतशुद्धितन्त्रे हरगौरीसंवादे प्रथमः पटलः || १ ||

अथ द्वितीयः पटलः

ततस्तु प्रमेशानि ! मणिपूरं विभिद्यते |

वायुं च तत्र वै नीत्वा मनसा परमेश्वरि || १ ||

समानं संयुतं कुर्यादपानं परमेश्वरि ! |

ततो ब्रह्मनदीं भित्त्वा वायुर्मणिपुरं ययौ || २ ||

तत्रस्थं शिवलिङ्गं तु नीलनीरदसन्निभम् |

तत्पात्रं कृष्णवर्णं च अक्षरं कृष्णरूपकम् || ३ ||

तन्मध्यस्थं महादेवं सर्वदेवादिकारणम् |

मणिपूरं महेशानि ! महामरकतप्रभम् || ४ ||

शिवं सम्भाव्य देवेशि ! दशवर्णं मनुं जपेत् |

डकारादिककारान्तं बिन्द्वर्धसंयुतं कुरु || ५ ||

दशपत्रस्थितं वर्णं पूर्वादिक्रमतो जपेत् |

दशपत्रं कृष्णवर्णं अक्षरं कृष्णरूपकम् || ६ ||

तन्मध्यस्थं महादेवं सर्वदेवादिकारणम् |

दशाक्षरजपाद् देवि दशजन्माघनाशदम् || ७ ||

ततो वायुर्महेशानि ! अनाहतपुरीं ययौ |

आदित्यपत्रसंयुक्तं वर्णैर्द्वादशभिर्युतम् || ८ ||

तत्पत्रं परमेशानि ! वर्णं च शुक्लरूपकम् |

कादिठान्ताक्षरैर्वर्णैः शोभितं परमाक्षरम् || ९ ||

हृत्पद्मं परमेशानि शुद्धसत्त्वात्मकं सदा |

प्रदीपकलिकाकारं तन्मध्ये ब्रह्मरूपिणम् || १० ||

वेष्टितं द्वादशवर्णैः सर्वशक्तिमयं प्रिये |

सम्मुखे तस्य देवेशि ! जीवस्तिष्ठति सर्वदा || ११ ||

तत्र जीवो महेशानि सदा तिष्ठति पार्वति ! |

वायुं तेजोयुतं जीवं दृष्ट्वा मनोलयं कुरु || १२ ||

आत्मरूपं वायुरूपं निरीहं निर्मलं सदा |

यकारस्याष्टसंबीजं जीवं हेमप्रभं सदा || १३ ||

तत्रादित्याक्षरं देवि बिन्द्वर्धसंयुतं कुरु |

कृत्वा जपं महेशानि ! यत्नेन कुरु सुन्दरि || १४ ||

जन्मभिश्च द्वादशभिर्देवि यत् [कृतम्] पापमर्जितम् |

तत्सर्वं नाशयत्येव तत्क्षणात् परमेश्वरि || १५ ||

एवं हि मरुतो भित्त्वा विशुद्धं प्रतिगच्छति |

विशुद्धं निर्मलं शुद्धं षोडशस्वरसंयुतम् || १६ ||

धूम्रवर्णं महेशानि ! विशुद्धाख्यं मनोहरम् |

तस्य मध्ये स्थितं देवि आकाशं शक्तिरूपिणम् || १७ ||

क्रमाज्जीवं कुण्डलिन्या प्रणवेण समाहरेत् |

मनस्तत्र महेशानि ! सारथिः सर्वतः सदा || १८ ||

सर्वं मनसि कर्तव्यं भूतशुद्ध्यादिकं प्रिये ! |

स्वरं च षोडशं देवि बिन्द्वर्धसंयुतं कुरु || १९ ||

ततस्तु परमेशानि ! जपेत् षोडशमक्षरम् |

पूर्वादिक्रमतो देवि दशधा प्रजपेत् प्रिये || २० ||

जन्मभिः षोडशभिर्यत् तु (कृतं) पापं शुभाशुभम् |

दहेत् तस्य जपाद् देवि तृणं वह्निर्यथा दहेत् || २१ ||

ततो वायुं महेशानि ! द्रुतमाज्ञापुरीं नयेत् |

तत्पुरीं परमेशानि द्विदलं युगवर्णकम् || २२ ||

वर्णं हेमप्रभं देवि ! पुरीं चन्द्रप्रभं सदा |

बिन्द्वर्धसंयुतं कृत्वा साधको जपमाचरेत् || २३ ||

मनःसारथिना देवि ! जीवं कुण्डलिनीं प्रिये |

आज्ञां पुरीं नयेत् शीघ्रं मनो मनसि भावनम् || २४ ||

मनसः परमेशानि ! आज्ञापुर्यां स्थितिः सदा |

गुरोराज्ञाधारणात् तु आज्ञापुरमिमं स्मृतम् || २५ ||

सदाशिवपुरद्वारं गवाक्षं परमेश्वरि ! |

एवं प्रपञ्चं भित्त्वा वै कुण्डलीं जीवसंयुताम् || २६ ||

मनःसारथिना देवि सदाशिवपुरं नयेत् |

पञ्चप्राणसमायुक्ता चतुर्विंशतिसंयुता || २७ ||

इन्द्रियाणि दशैकं च महाभूतानि पञ्च च |

बुद्ध्यहङ्कारचित्तानि नयेत् शिवपुरं प्रति || २८ ||

सहस्रारे ततो नीत्वा मनसा योजयेत् सदा |

श्रीदेवी उवाच

तत्र गत्वा महेशान कुण्डली किमकरोत् प्रभो || २९ ||

श्री-ईश्वर उवाच

चतुर्विंशतितत्त्वेन पञ्चप्राणेन सुन्दरि |

इन्द्रियैरक्षरैर्देवि ! एकत्वं जायते यदा || ३० ||

तत्र देवि महेशानि कुण्डलीं भावतत्पराम् |

पूर्वोक्तध्यानमार्गेण परां तत्र विभावयेत् ||

सर्वात्मसम्पुटं देवि ! सर्वविद्याभिधारणम् || ३१ ||

इति श्रीभूतशुद्धितन्त्रे हरगौरीसंवादे द्वितीयः पटलः || २ ||

अथ तृतीयः पटलः

श्री-ईश्वर उवाच

शृणु पार्वति ! वक्ष्यामि रहस्यं परमाद्भुतम् |

गुह्याद् गुह्यतरं देवि सुगोप्यं भुवनत्रये || १ ||

ब्रह्मरन्ध्रे सहस्रारे यत्र देवः सदाशिवः |

संवेष्ट्य परमा देवी यत्रास्ते परमेश्वरि ! || २ ||

कुण्डलीं योजयेत् तत्र एकत्वं जायते तदा |

अकारादिक्षकारान्ताः सर्वबीजे नियोजयेत् || ३ ||

आदौ मनसि देवेशि ! प्राणविद्यां वरानने |

प्रजप्य दशधा देवि ! कुण्डलीं परमां व्रजेत् || ४ ||

पुरीं शक्तिमयीं देवि नित्यानन्दमयं सदा |

सहस्रदलसंयुक्तं पद्मं नित्यागमं प्रिये || ५ ||

पद्ममध्ये महेशानि ! पुरीं शक्तिमयीं प्रिये |

सदाशिवो महेशानि ! यत्रास्ते परमेश्वरि || ६ ||

शुद्धतत्त्वादिकं देवं निर्मलं निश्चलं सदा |

शिवं प्राप्य महेशानि ! कुण्डली शिवसन्निधौ || ७ ||

शिवस्य मुखपद्मं हि चुचुम्बे कुण्डली प्रिये |

सर्वत्र सम्पुटं दत्त्वा मोहयेत् परमं शिवम् || ८ ||

सदाशिवः शिवस्तत्र शान्तो भवति सुप्रिये |

पद्ममध्ये स्थितं देवं निरीहं शवरूपवत् || ९ ||

शवरूपो महादेवो हृद्यो नास्ति कदाचन |

शक्तिसंयोगमात्रेण कर्मकर्ता स उच्यते || १० ||

तस्मात् तत् परमेश्वानि ! शक्तेः प्राधान्यमुच्यते |

शक्तिं विना महेशानि न किञ्चिदपि वर्तते || ११ ||

सदाशिवो महाप्रेतः केवलं निश्चयं प्रिये |

सदाशिवपुरं देवि वैकुण्ठं परमं पदम् || १२ ||

सदाशिवपुरं गत्वा कुण्डली परदेवता |

सदाशिवेन च समं क्षणमात्रं रमेत् प्रिये ! || १३ ||

सदाशिवेन देवेशि सङ्गमं जायते प्रिये |

अमृतं जायते देवि तत्क्षणात् परमेश्वरि |

तेनामृतेन देवेशि षट्चक्रं प्लावयेत् क्रमात् || १४ ||

श्री-ईश्वर उवाच

शृणु पार्वति ! वक्ष्यामि रहस्यं भुवि दुर्लभम् |

गुह्याद् गुह्यतरं रम्यं त्रिषु लोकेषु दुर्लभम् || १५ ||

अपानमूर्धगं कृत्वा दिव्यमर्थं प्रपूर्य च |

प्राणमन्त्रेण देवेशि ! शक्तिं कुण्डलिनीं पराम् || १६ ||

क्रमाच्चक्राणि निर्भिद्यं जीवात्मानमनोहरात् |

सहस्रारे शिरःपद्मे परे ब्रह्मणि योजयेत् || १७ ||

बुद्ध्यहङ्कारचित्तानि तत्त्वानि प्रकृतिर्वपुः |

तस्मात् सर्वाणि तत्त्वानि बीजरूपेण भावयेत् || १८ ||

ततः शून्ये शरीरे च कुक्षौ वामे विचिन्तयेत् |

सर्वपापात्मकं क्रूरं पुरुषं पिङ्गमूर्धजम् || १९ ||

ततो नाभौ वायुबीजं धूम्रं सञ्चिन्त्य तज्जपेत् |

दशधा वायुमुत्षाद्य वपुः पापं विशोधयेत् || २० ||

स पापं तु ततो मन्त्री हृदये वह्निबीजकम् |

रक्तं विभाव्य दशधा तज्जपाच्च हुताशनम् || २१ ||

समुत्पाद्य दहत्येनं सपापं तद्वपुः प्रिये |

ललाटे वारुणं बीजं शुद्धं सञ्चिन्त्य तज्जपात् || २२ ||

दशधामृतविष्टिन्तु समुत्पाद्य शुचिस्मिते |

सर्वव्यथाविनिर्मुक्तं जातं दिव्यवपुस्ततः || २३ ||

निष्पापं प्लावयेत् तस्मात् तथा भावेन तत्परः |

अवगत्य धराबीजं मूलाधारे विचिन्तयेत् || २४ ||

दशधा तज्जपाद् देवि ! पृथ्वीमुत्पाद्य सुन्दरि |

ततः सर्वाणि बीजानि तत्त्वानि च शुचिस्मिते || २५ ||

यथास्थाने न्यसेद् बीजं आज्ञाचक्रात् शुचिस्मिते |

आज्ञादिगुणपद्मान्तं संस्थाप्य परमेश्वरि ! || २६ ||

क्रमं तस्य प्रवक्ष्यामि सावधानाऽवधारय |

एतद् रहस्यं परमं सदा मम हृदि स्थितम् || २७ ||

यन्मन्त्रसहितं देवि क्रमात् सुन्दरि तत् शृणु |

बीजं कुण्डलिनीं देवि आज्ञाचक्रं समानयेत् || २८ ||

तस्मिन् चक्रे महेशानि आत्मा मनःसमन्वितः |

पञ्चाशन्मातृकामन्त्रं दशधा प्रजपेत् प्रिये || २९ ||

तत्र युग्मकलां ध्यात्वां मूलमन्त्रेण तर्पयेत् |

लम्बयेत् परमेशानि जीवं कुण्डलिनीसह || ३० ||

मनसा संयुतं कृत्वा विशुद्धौ लम्बयेत् प्रिये ! |

तच्चक्रे परमेशानि मातृकावर्णमुत्तमम् || ३१ ||

प्रजपेद् दशधा देवि ! मनःसारथिना प्रिये |

सर्वं हि मनसा कार्यं मनः सर्वार्थसाधकम् || ३२ ||

तत्रस्थां षोडशकलां मूलमन्त्रेण तर्पयेत् |

लम्बयेत् प्रणवैर्देवि पुरीं[प्रति]ध्वनिमयीं प्रति || ३३ ||

तत्रस्थं देवदेवेशं महादेवं च तर्पयेत् |

प्रणवेन तु मन्त्रेण तर्पयेत् शिवरूपिणम् || ३४ ||

तत्रस्थां द्वादशकलां तडित्कोतिसमप्रभाम् |

तर्पयेत् मूलमन्त्रेण मातृकाजपपूर्वकम् || ३५ ||

लम्बयेत् मणिपूरे च शिवं तत्र प्रतर्पयेत् |

तत्रस्थां दशकलां देवि ! मूलमन्त्रेण तर्पयेत् || ३६ ||

मातृकां प्रथमे जप्त्वा तर्पयेत् परमां कलाम् |

तदधः परमेशानि ! स्वाधिष्ठानेषु लम्बयेत् || ३७ ||

स्वाधिष्ठानं महेशानि ! शुक्लं हीरकसन्निभम् |

तत्रस्थं शिवदेवं च मूलमन्त्रेण तर्पयेत् || ३८ ||

मूलमन्त्रं महेशानि ! प्रासादं परमं शिवम् |

तत्रस्थां षट्कलां दिव्यां मायाबीजेन तर्पयेत् || ३९ ||

मूलाधारं ततो नीत्वा बीजं कुण्डलिनीसह |

मनःसारथिना देवि ! शिवं सम्भाव्य यत्नतः || ४० ||

तर्पयेन्मूलमन्त्रेण प्रासादेन शिवं प्रिये ! |

ततो युगकलां नित्यां मूलमन्त्रेण तर्पयेत् || ४१ ||

मातृकां दशधा जप्त्वा शिवं सन्तोषयेत् सदा |

स्वस्थानं प्राप्य देवेशि ! कुण्डली परदेवता || ४२ ||

ब्रह्मविष्णुशिवयुता विषतन्तुतनीयसीम् |

जवासिन्दूरसङ्काशामुद्यद्भास्करसन्निभाम् || ४३ ||

शिवस्य युवतीं योग्यां वह्निरूपधरां प्रिये ! |

ततस्तु परमेशानि ! जीवं पुष्करमानयेत् || ४४ ||

हृदिस्थं पुष्करं पद्मं जीवस्थां सदा स्मृतम् |

ब्रह्मस्थानं च तद् देवि ! सूर्यमण्डलसन्निभम् || ४५ ||

शब्दब्रह्म परं ब्रह्म शब्दास्तिष्ठन्ति तत्र वै |

प्रदीपकलिकाकारं शब्दब्रह्म शुचिस्मिते || ४६ ||

प्रदीपकलिकाकारं जीवं च परमेश्वरि ! |

शब्दब्रह्म परं ब्रह्म शक्तियुक्तं सदा प्रिये ! || ४७ ||

जलसूर्याग्निचन्द्रेषु शक्तिः सर्वत्र वर्तते |

शक्तिः सर्वेषु देवेषु देवीषु च शुचिस्मिते || ४८ ||

शक्तियुक्तं जायते सर्वं यो न जानाति पामरः |

प्रेतलोकं स गत्वा वै शूकरत्वं प्रजायते || ४९ ||

|| इति श्रीभूतशुद्धितन्त्रे हरपार्वतीसंवादे तृतीयः पटलः || ३ ||

अथ चतुर्थः पटलः

श्री-ईश्वर उवाच

नाभिमध्ये तु वामा च ज्येष्ठा च हृदि संस्थिता |

रौद्री च परमेशानि ! सदा शिरसि संस्थिता || १ ||

वामा ब्रह्मा महेशानि ! ज्येष्ठा च विष्णुरीरिता |

रौद्री रुद्रं तु विज्ञेया बिन्दुत्रयमितीरिता || २ ||

ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च सदा प्रकृतिरूपिणी |

बिन्दुना परमेशानि ! कर्मकर्ता सदा प्रिये || ३ ||

ब्रह्मविष्णुमहेशानां बिन्दुबीजं शुचिस्मिते ! |

बिन्दुना जायते सृष्टिः पालनं च शुचिस्मिते || ४ ||

बिन्दुना हरते सृष्टिं क्रमतः परमेश्वरि ! |

बिन्दुं विना महेशानि ! सकलं प्रेतवत् प्रिये || ५ ||

अतः परं प्रवक्ष्यामि रहस्यं परमाद्भुतम् |

मूलाधारे महेशानि ! त्र्यक्षरीं दशधा जपेत् || ६ ||

त्र्यक्षरीं शृणु देवेशि ! सावधानाऽवधारय |

शिवबीजं समुद्धृत्य पृथ्वीबीजपुटं कुरु || ७ ||

बिन्द्वर्धसंयुतं कृत्वा साधको जपमारभेत् |

हृत्पद्मे रञ्जितशिवा समुद्धृत्य शुचिस्मिते || ८ ||

शिवबीजे पुटीकृत्य बिन्द्वर्धसंयुतं कुरु |

ललाटे परमेशानि ! रलबीजं समुद्धर || ९ ||

कलावती पुटीकृत्वा बिन्द्वर्धसंयुक्तं कुरु |

एता विद्या महेशानि ! भूतशुद्धेस्तु कारणम् || १० ||

श्रीदेवी उवाच

कथ्यतां देवदेवेश ! ज्ञानचक्षुस्तपोमयम् |

कृपया कथयेशान ! यद्यहं तव वल्लभा || ११ ||

वामपार्श्वे स्थितं देवं संदह्य परमेश्वर ! |

जीवः शुद्धात्मको भूत्वा मनसा परमेश्वर || १२ ||

पूजयेदिष्टदेवं च जपेद् विद्यां प्रसन्नधीः |

पुनस्तु पुरुषं पापं कथमुत्पद्यते तथा || १३ ||

एतत्तु संशयं देव हृदये शाल्यवन्मम |

संशयं मे महादेव ! छिन्धि देव दयानिधे || १४ ||

श्री-ईश्वर उवाच

शृणु कमलपत्राक्षि ! रहस्यं परमाद्भुतम् |

शोषणैर्दहनैर्देवि ! पुरुषं पापरूपकम् || १५ ||

संदह्य परमेशानि ! पुनरुत्पद्यते सदा |

इडा तु वामदेशे हि सदा तिष्ठति पार्वति || १६ ||

वामनाड्या कृतं पापं वामकुक्षौ स्थितं प्रिये |

नाडीसंयोगमात्रेण पापमूलं निकृन्तति || १७ ||

अत एव महेशानि ! पुरुषं कृष्णमूर्धजम् |

पुनरुत्पद्यते देवि ! जपपूजाविधेरनु || १८ ||

शृणु कमलपत्राक्षि ! रहस्यं हृदये स्थितम् |

दहन्तं शेषपापं च नाशनं यदि चेच्छसि || १९ ||

तत् पापस्यापनोदे च विद्यामेनां जपं कुरु |

कामनया तथा देवि ! मन्मथं परमेश्वरि || २० ||

अष्टोत्तरशतं जप्त्वा तस्मात् पापाद् विमुच्यते |

मनो जीवात्मनोः शुद्धिः प्राणयामेन सुन्दरि || २१ ||

एतत् शुद्धिर्महेशानि सर्वतन्त्रेषु शस्यते |

सर्वेषु विष्णुमन्त्रेषु शिवमन्त्रे गणाधिपे || २२ ||

शक्तौ सूर्ये महेशानि ! अन्यदेवगणेषु च |

एवं ते कथितं देवि ! रहस्यं परमाद्भुतम् || २३ ||

आधारं पृथ्वीतत्त्वं वै स्वाधिष्ठानं जलं प्रिये |

मणिपुरम् अग्नितत्त्वं वायुतत्त्वमनाहते || २४ ||

कण्ठे च परमेशानि ! शून्यतत्त्वं सदा स्मृतम् |

मनस्तत्त्वं तदूर्ध्वं च मनः सर्वत्र व्यापकम् || २५ ||

विभुत्वाद् व्यापकत्वाच्च साक्षाद् बिन्दुमयं मनः |

यावस्ति परमेशानि भूतशुद्ध्यांदि यानि च || २६ ||

तानि सर्वाणि देवेशि ! मनसैव प्रणीयते |

सर्वगामी सर्ववेत्ता सर्वसाक्षी सदा मनः || २७ ||

पापपुण्ये महेशानि रक्षकं स्यात् मनः प्रिये |

मनसा वाक्यमुत्पन्नं मनसैव प्रणीयते |

मन्त्रं विद्या महेशानि ! मनसा जपमाचरेत् || २८ ||

|| इति श्रीभूतशुद्धितन्त्रे हरपार्वतीसंवादे चतुर्थः पटलः || ४ ||

अथ पञ्चमः पटलः

श्री-ईश्वर उवाच

मनसा जीवन्संयुक्तः कर्मकर्ता सदा प्रिये |

मनः प्रविभवे देवि ! उन्मनीसहिता यतः || १ ||

उन्मनी च महेशानि ! भवपापनिकृन्तनी |

जीवस्य परमेशानि ! गुप्ततत्त्वं शृणु प्रिये || २ ||

मूलाधारे स्थितं जीवं प्रदीपकलिकाकृतिम् |

प्रणवेन समाकृष्य द्वादशान्तं लयेत् सुधीः || ३ ||

आकाशे च महेशानि ! सुखमोक्षमवाप्नुयात् |

हृत्पद्मे च महेशानि परं ब्रह्म निरीक्षणम् || ४ ||

आज्ञायां परमेशानि प्रथमं गुरुदर्शनम् |

मणिपूरं ततो गत्वा स्नापयेन्मनसा सह || ५ ||

स्वाधिष्ठानं ततो गत्वा अग्निस्पर्शं समाचरेत् |

ततो जीवं महेशानि ! मूलाधारं लयेत् प्रिये || ६ ||

मनःसारथिना देवि ! उन्मनी भवनाशिनी |

संहत्य सदसत्कर्म जीवः सर्वं करोति हि || ७ ||

शुद्धसत्त्वात्मको जीवः सदसत्कर्मवर्जितः |

वामपार्श्वे स्थितं पापं पुरुषेण यदा प्रिये || ८ ||

संयोगो जायते तत्र असत्कर्म तदाऽकरोत् |

पापस्य परमेशानि ! संयोगो यदि जायते || ९ ||

मनसा जीवसंयोगात् सत्कार्यं कुरुते तदा |

शुद्धसत्त्वात्मको जीवस्तस्य कार्यं कुतः प्रिये || १० ||

मनश्च परमेशानि उन्मनी संयुता यदि |

जीवस्य वामपार्श्वे तु तदा तिष्ठति पापधृक् || ११ ||

दक्षिणे परमेशानि मनश्च उन्मनी यतः |

उन्मज्जन्ति निमज्जन्ति प्रपञ्चेषु शुचिस्मिते || १२ ||

उन्मनीकरणं देवि ! दशासु परमेश्वरि |

जाग्रत्स्वप्नसुषुप्त्यवस्थां चापि परमेश्वरि || १३ ||

सुषुम्नान्तर्गता चित्रा चन्द्रकोटिसमप्रभा |

तत्र कुण्डलिनी देवि यातायातं करोति हि || १४ ||

कदाचित् मासि तं पद्मं कदाचित् रक्तपङ्कजम् |

कदाचित् शुक्लपद्मं हि वह्निपद्मं कदा प्रिये || १५ ||

भित्वा पुरीं याति पुनरायाति कुण्डली सदा |

प्रपञ्चानां महेशानि ! देवानुचरमुत्तमम् || १६ ||

कथयामि महेशानि सर्वतन्त्रेषु गोपितम् |

यज्ज्ञात्वा साधको देवि सर्वसिद्धिमवाप्नुयात् || १७ ||

धर्मार्थकाममोक्षाणां फलभाग् वैष्णवो यतः |

तव स्नेहान्महेशानि ! निगदामि शुचिस्मिते || १८ ||

ब्रह्माणी चण्डिका रौद्री गौरीन्द्राणी तथैव च |

कौमारी वैष्णवी दुर्गा नारसिंही च कालिका || १९ ||

शिवदूती च वाराही माहेशी कौशिकी तथा |

शाङ्करी च जयन्ती च विशुद्धपद्मसंस्थिता || २० ||

मङ्गला कपालिका चैव मेधा च शिवरूपिका |

शाकम्भरी च भीमा च गाण्डा च भ्रामरी तथा || २१ ||

रुद्ररुपिण्यम्बिका च क्षमा च वह्निरूपिणी |

एतास्तु परमेशानि ! हृत्पद्मे संस्थिताः सदा || २२ ||

धात्री च वह्निरूपा च मध्यमा च शुचिस्मिते ! |

अपर्णा च महेशानि तथा वामा महोदरी || २३ ||

घोररूपा महाकाली तथा चैव भयङ्करी |

क्षेमङ्करी च देविशि ! मणिपूरे स्थिता सदा || २४ ||

उग्रचण्डा च देवेशि तथा चण्डावती प्रिये |

चण्डा चैव प्रचण्डा च चण्डनायकसेविता || २५ ||

चण्डिका चैव देवेशि ! स्वाधिष्ठाने स्थिता सदा |

महादेवी महेशानि तथैव मोहरुपिणी || २६ ||

तथा प्रियङ्करी चैव तथा चैव सनातनी |

एतास्तु परमेशानि मूलाधारे स्थिताः सदा || २७ ||

फलविकरिणीरूपा बलप्रमथिनी तथा |

अक्षरं युगलं देवि आज्ञाचक्रे स्थिता सदा || २८ ||

अस्यास्तु परमेशानि विशेषं शृणु पार्वति |

एतज्ज्ञानं महेशानि सदाशिवव्यवस्थितम् || २९ ||

अस्य ज्ञानप्रभावेण संहरामि जगत् त्रयम् |

स्थितिकर्ता भवेद् विष्णुर्ब्रह्मा सृष्टिकरं सदा || ३० ||

यस्य यस्य च देवेशि ! यद् बीजं पूर्वसूचितम् |

तद्बीजे पुटितं कृत्वा देवानां जपमाचरेत् || ३१ ||

भूतशुद्धिस्तदा देवि ! सिद्धो भवति पार्वति |

अन्यथा प्रेतवच्छुद्धिर्जायते कमलेक्षणे || ३२ ||

पञ्चाशन्मातृणां देवि षट्चक्रे क्रमतो जपेत् |

षट्चक्रे परमेशानि ! यत्नतो जपमाचरेत् || ३३ ||

तदैव महती सिद्धिः साधकस्याषि जायते |

कलावृक्षे समो भूत्वा साधकः खेचरो भवेत् || ३४ ||

अणिमादिगुणाधारं तथा भवति साधकः |

अणिमा सूक्ष्मरूपं च लघिमा स्थूलरूपकम् || ३५ ||

सर्वैश्वर्यपदप्राप्तिं प्राप्तिं परममुच्यते |

मनःक्लेशकरं चैव प्राकाश्यं कमलानने || ३६ ||

महिमा सर्वलोकेषु गीयते कमलानने |

तदैव महिमा देवि ! मम ज्ञानेषु वर्तते || ३७ ||

ब्रह्माण्डव्यापकं रूपं ईशित्वं च प्रकीर्तितम् |

ब्रह्माण्डवशरूपं च वशित्वं कथितं प्रिये ! || ३८ ||

कन्दर्पध्वंसजननमेतत् कामवशायिता |

अणिमादिगुणं देवि ! तव भक्त्या प्रकाशितम् || ३९ ||

न कस्मैचित् प्रवक्तव्यं तव योनिं यथा प्रिये |

शृणु देवि प्रवक्ष्यामि भूतशुद्धेस्तु कारणम् || ४० ||

---

महेशानि ! अष्टोत्तरशतं जपेत् |

तारं व्योमाग्नि गुण्डी तथा ज्योतिर्मनुः स्मृतः |

एतज्ज्ञानप्रभावेण भूतशुद्धेः फलं भवेत् || ४१ ||

|| इति श्रीभूतशुद्धितन्त्रे हरपार्वतीसंवादे पञ्चमः पटलः || ५ ||

अथ षष्ठः पटलः

श्री-ईश्वर उवाच

शृणु ज्ञानं महेशानि ! विशेषं कथयामि ते |

यज्ज्ञात्वा परमेशानि शिवोऽहं मृत्युनाशकः || १ ||

यज्ज्ञात्वा परमेशानि ! ब्रह्मा सृष्टिकरः सदा |

यज्ज्ञात्वा विष्णुदेवश्च स्थितिकर्ता शुचिस्मिते || २ ||

यज्ञात्वा तु महेशानि ! नाशकोऽहं महेश्वरि |

चन्द्रः सूर्यो महेशानि यज्ज्ञात्वा परमेश्वरि || ३ ||

प्रकाशं कुरुते विश्वं ब्रह्माण्डं सचराचरम् |

अव्यक्तरूपिणीं रम्यां योगगम्यां सदा प्रिये || ४ ||

सदा शरीरमाश्रित्य वसते कामरूपिणी |

शरीरं द्विविधं देवि ! स्थूलं सूक्ष्मं शुचिस्मिते || ५ ||

मांसास्थिलोमरक्तानि मेदो मज्जा वरानने ! |

विण्मूत्रस्थे हरं चैव वातपित्ते तु सङ्गतम् || ६ ||

एतत् स्थूलमयं देवि सूक्ष्मं च कथयामि ते |

इडा वामे स्थिता नाडी शुक्ला तु चन्द्ररूपिणी || ७ ||

दक्षिणे पिङ्गला नाम्नी पुंरूपा सूर्यविग्रहा |

तन्मध्ये परमेशानि ! सुषुम्ना ब्रह्मरूपिणी || ८ ||

वामावर्तक्रमेणैव वेष्टनं विषतन्तुवत् |

मूलादिब्रह्मरन्ध्रान्तं व्याप्य तिष्ठति सर्वदा || ९ ||

इच्छाज्ञानक्रियारूपा त्रिनाडी सर्वतन्तुषु |

तिस्रः कोट्यः सहस्रं तु शरीरे नाड्यो मताः || १० ||

तासु मुख्या दश प्रोक्ता तासु तिस्रो व्यवस्थिताः |

वामनाड्यां महेशानि ! वायुबीजेन पूरयेत् || ११ ||

वायुं षोड्शधा जप्त्वा पूरयेद् वामवर्तनि |

मणिपूरे महेशानि चतुःषष्ठी च धारयेत् || १२ ||

रेचयेत् कुम्भकार्धेन दक्षनाड्यां शुचिस्मिते |

वह्निबीजं महेशानि ! हृत्पद्मे पूर्ववत् प्रिये || १३ ||

संशोध्य वायुबीजेन वह्निबीजेन सन्दहेत् |

ललाटे वारुणं बीजं शुक्लं सञ्चिन्त्य सुन्दरि || १४ ||

कुम्भकार्धं जपित्वा वै रेचयेद् दक्षिणे पथे |

एवं द्वादशधा देवि भूतशुद्धिं समाचरेत् || १५ ||

बृहच्छुद्धिं महेशानि पञ्चभूतस्य पार्वति ! |

पूर्वोक्तं परमेशानि सामान्यं शुद्धिमेव च || १६ ||

देहस्य परमेशानि भूतशुद्धिरितीरिता |

देहस्य सूक्ष्मरूपस्य भूतशुद्धिरियं प्रिये || १७ ||

मनसः परमेशानि ! उन्मनीसहिता यदि |

जीवेन सह देवेशि सुषुम्नायां निमज्जयेत् || १८ ||

ध्यानधारणयोगेन ब्रह्म साक्षान्न संशयः |

प्रजपेत् परया भक्त्या मालया वर्णसङ्ख्यया || १९ ||

मुहूर्तं भावयेद् विद्यां मनोन्मनीयुता प्रिये |

मनोन्मनीयुते जीवः ब्रह्मरन्ध्रे च संजपेत् || २० ||

ततो ब्रह्मनदीं प्राप्य स्नानं कृत्वा वरानने ! |

जीवः शुद्धो भवेद् देवि गणैः परिकरैः सह || २१ ||

जीवस्य परमेशानि परिवारं शृणु प्रिये |

अक्षिणी नासिके कर्णौ जिह्वा च कमलेक्षणे || २२ ||

हस्तपादौ महेशानि गुह्योपस्थौ क्रमात् प्रिये |

नाभिं च परमेशानि ! मनश्च परमेश्वरि || २३ ||

सर्वेषामिन्द्रियाणां च मनः सर्वत्र सारथिः |

मनश्च परमेशानि ! उन्मनी भवनाशिनी || २४ ||

उन्मनी सारथिर्देवि दशा तु निर्गुणाः प्रिये |

जाग्रत्स्वप्नसुषुप्त्यवस्था एतद् देवि त्रयं स्मृतम् || २५ ||

ततः परं महेशानि तु [सू] र्यावस्था विधीयते |

इन्द्रियाणां तु सर्वेषां मनः परमसारथिः || २६ ||

सदसत्कर्मकर्तृत्वाज्जीवस्य सारथिर्मनः |

स्वकर्म भजते देवि ! उन्मनी सततं प्रिये || २७ ||

असत्कर्म महेशानि पापयोगात् प्रजायते |

रोदनं मोहमूर्च्छे च क्षुधा तृष्णा शुचिस्मिते || २८ ||

पुरुषात् पापमु[स्यो]त्पत्तिर्जायते कमलेक्षणे |

जोबो नित्योऽव्ययः सूक्ष्मः सर्वगः सर्ववित् परः || २९ ||

यथा ब्रह्म तथा जीवः प्रदीपकलिका इव |

प्रदीपकलिकाकारः सर्वः प्राप्य विजृम्भते || ३० ||

मनसा परमेशानि ध्यात्वा नाडीं परां शिवाम् |

कोटिसूर्यप्रतीकाशां स्वर्णदीं पापनाशिनीम् || ३१ ||

तन्मध्ये परमेशानि सुषुम्नां भुवि तत्पराम् |

साक्षाद् ब्रह्मह्रदाकारां नानासुखविहारिणीम् || ३२ ||

सुखसेव्यां सदाराध्यां साक्षाद् ब्रह्मस्वरूपिणीम् |

ज्ञानविज्ञानसंयुक्तां चिदाकारां सनातनीम् || ३३ ||

परं ब्रह्म महेशानि यस्याः पालङ्कमिच्छति |

वामपार्श्वे स्थितां नित्यां ब्रह्मरूपां तडिन्मयीम् || ३४ ||

दक्षिणे पिङ्गलां देवीं पुंरूपां सूर्यसन्निभाम् |

तन्मध्यस्थां महेशानि अमृतभवपूरिताम् || ३५ ||

विचित्रां परमां सूक्ष्मां महामोक्षप्रदायिनीम् |

वामनाडी महेशानि सुप्तिरूपा पुरःस्थिता || ३६ ||

स्वप्नन्तु परमेशानि तुरीया परिगीयते |

---

दक्षिणे पिङ्गलाश्रिता || ३७ ||

सुषुम्ना परमेशानि जागद्रूपा सनातनी |

विचित्रा परमेशानि तुरीया परिगीयते || ३८ ||

चित्रा मध्यगता भूत्वा जीवः शुद्धमना भवेत् |

शुद्धः सत्त्वात्मको जीव इष्टदेवीं हृदि न्यसेत् || ३९ ||

हृदि ध्यात्वा महेशानि जीवो ब्रह्मपरं भवेत् |

वारत्रयं महेशानि यातायातं करोति हि || ४० ||

एतद्रहस्यं परमं ब्रह्मलोके सुदुर्लभम् |

न कस्मैचित् प्रवक्तव्यं पशवे कमलेक्षणे || ४१ ||

एतत् प्रकाशनाद्देवि हानिः स्यादुत्तरोत्तरम् |

एतत्तत्वं महेशानि हृदये कुरु यत्नतः || ४२ ||

एतत्तत्वं महेशानि ब्रह्म जानाति केशवः |

एतत्तत्त्वं विना देवि मन्त्रसिद्धिर्न जायते |

एतत्तत्त्वं महेशानि ब्रह्मविष्णुशिवात्मकम् || ४३ ||

|| इति श्रीभूतशुद्धितन्त्रे हरगौरीसंवादे षष्ठः पटलः || ६ ||

अथ सप्तमः पटलः

श्रीदेवी उवाच

भूतशुद्धेर्महेशान रहस्यं परमाद्भुतम् |

अन्यद् वद महेशान यद्यहं तव वल्लभा || १ ||

यदि न कथ्यते देव विमुञ्चामि तदा तनुम् |

शूलपाणे महादेव कृपया कथय प्रभो || २ ||

गणसुन्दर देवेश हृदयान्मम साम्प्रतम् |

रहस्यं न हि देवेशि सम्पुटं हृदये मम |

तव स्नेहान्महेशानि निगदामि पुनः पुनः || ३ ||

हृदये सम्पुटे देवि ब्रह्मरन्ध्रे च वर्त्तते |

यानि यानीह तिष्ठन्ति रहस्यं कमलेक्षणे || ४ ||

सदा मयि महेशानि गौरवं विहितः प्रिये |

त्रयोदशात्मकं [देवि] बिन्द्वर्द्धचन्द्रसंयुतम् || ५ ||

कुरु ब्रह्मविष्णुशिवात्मकं प्रणवं त्रिगुणान्वितं तत्त्वसुखम् |

ब्रह्मस्थानं सदा सेव्यमानं परमेश्वरि || ६ ||

---

ब्रह्मा विष्णुशिवोपरि स्थितम् |

अर्द्धयोनिं तदुपरि बिन्दुं निर्विकारं निरीहम् || ६ ||

ज्योतिर्मयी सदा संसेव्यमानं ब्रह्मादिभिर्या मूर्ध्नि धत्ते परमेश्वरि |

तं बिन्दुं सदा भावय पार्वति || ७ ||

नान्यथा वचनं मम हृदि संस्थितं निरञ्जनं पुरं बिन्दुम् |

बिन्दुं भावय देवेशि किं जपेन शुचिस्मिते || ८ ||

श्री-ईश्वर उवाच

इति सञ्चिन्त्य हृदये सर्वं पूजाफलं लभेत् |

पूजाभावे महेशानि हृदये चिन्तयेत् शिवाम् || ९ ||

सर्वपूजाफलं देवि प्राप्नोति पूजकः प्रिये |

किं तस्य ध्यानपूजायां बिन्दुं भावय पार्वति || १० ||

सर्वेषामिन्द्रियाणाञ्च तत्त्वानाञ्च शुचिस्मिते |

जीवोन्मनी च देवेशि सर्वाणि ब्रह्म कारणम् || ११ ||

यानि यानीह देवेशि इन्द्रियाणीह पार्वति |

तानि सर्वाणि देवेशि प्रकृतेः परमं वपुः || ११ ||

ब्रह्मणः कारणं देवि सदा प्रकृतिरूपिणी |

प्रकृतिः परमेशानि ब्रह्मणोऽव्यक्तमव्ययम् || १२ ||

स्वस्त्यर्थे परमेशानि भिन्नतां सततं गता |

शक्तिं विना महेशानि ब्रह्म वै शवरूपवत् || १३ ||

निरञ्जनं निराकारं सदा पश्यन्ति योगिनः |

प्रकृत्या सह संयोगं सदा याति निरञ्जनः || १४ ||

सृष्टिकर्ता सदा नित्यं जायते कमलानने |

अत एव महेशानि शक्तिप्राधान्यमुच्यते || १५ ||

अनन्ताः शक्तयः प्रोक्ता व्याप्य ते सचराचरम् |

शक्तिं बिना महेशानि ब्रह्माण्डं शवरूपवत् || १६ ||

या शक्तिः परमेशानि मुक्तिस्तु परिगीयते |

सा स्त्रीरूपा महादेवि हेतुभूता सनातनी || १७ ||

यत्किञ्चित् क्रियते कार्यं सर्वं तेजसि लीयते |

श्री-ईश्वर उवाच

शृणु वक्ष्यामि देवेशि रहस्यं परमाद्भुतम् |

सारात्सारतरं रम्यं आत्ममध्यस्थितं सदा || १८ ||

ततो जीवो महेशानि ध्यायेत् परमसुन्दरीम् |

शिवस्य युवतीं भद्रां कोटिकन्दर्पसंयुताम् || १९ ||

तस्या कटाक्षमात्रेण ब्रह्माद्या जडवत् प्रिये |

तन्त्रोक्तविधिना देवि ध्यायेत् परमसुन्दरीम् || २० ||

इष्टविद्यां महेशानि अष्टोत्तरशतं जपेत् |

मूलादिब्रह्मरन्ध्रान्तं नदीं ब्रह्मस्वरूपिणीम् || २१ ||

तत्र नद्यां महेशानि स्नातो जीवः सदा शुचिः |

वायुं वह्निं तदा देवि वरुणं तदनन्तरम् || २२ ||

बिन्द्वर्द्धसंयुतं कृत्वा सदा मनसि भावयेत् |

भूतशुद्धिर्महेशानि तत्क्षणादपि जायते || २३ ||

ततो जीवः प्रसन्नात्मा सूक्ष्मशुद्धिमवाप्नुयात् |

इन्द्रियाणाञ्च सर्वेषां सर्वतत्त्वं शुचिस्मिते || २४ ||

तानि सर्वाणि सूक्ष्माणि प्रकृतिस्था सदा शिवे |

शरीरं द्विविधं देवि स्थूलं सूक्ष्ममिदं स्मृतम् || २५ ||

सूक्ष्मञ्च प्रकृते रूपं स्थूलञ्च परमेश्वरि |

सूक्ष्मं संशोध्य विधिवत् स्थूलञ्च तदनन्तरम् || २६ ||

शृणु कमलपत्राक्षि भावयेदिष्टदेवताम् |

जीवञ्च परमेशानि ब्रह्मनद्यां शुचिस्मिते || २७ ||

स्नानं हि विधिवत् कृत्वा सदा शिवपुरं व्रजेत् |

ततो जीवो महेशानि वामनासापुटे प्रिये || २८ ||

विशुद्धां परमां सुक्ष्मां विषतन्तुतनीयसीम् |

समानीय वह्निरूपं साक्षात् परमसुन्दरीम् || २९ ||

सदा शिवपुरे भद्रे भावयेत् परदेवताम् |

तत्र गत्वा महेशानि भावयेदिष्टदेवताम् || ३० ||

तन्त्रोक्तविधिना देवि ध्यात्वामृतमयीं शिवाम् |

सदा षोडशवर्षीयां नवयौवनसंयुताम् || ३१ ||

पूर्णचन्द्रनिभां रक्तां सदा चञ्चललोचनाम् |

शुक्लकृष्णारुणयुतां पीतां नीलसमावृताम् || ३२ ||

नानारत्नयुतां रम्यां पादौ नूपुरशोभिताम् |

किङ्किणी च तथा कट्यां रत्नकाञ्चनमण्डिताम् || ३३ ||

योगिनीकोटिभिर्युक्तां नानासुखविहारिणीम् |

कन्दर्पकोटिलावण्यां सदामृतविवर्द्धिनीम् || ३४ ||

प्रफुल्लचञ्चलापाङ्गि प्रबोध्य परमं शिवम् |

मुखारविन्दगन्धेनामोदितं परमं शिवम् || ३५ ||

प्रबोध्य परमेशानि तत्रोप(चोप)विशेत् प्रिये |

शक्तिसंयोगमात्रेण सारत्वं तस्य नश्यति |

शिवशक्तिसमायोगादानन्दं जायते द्रुतम् || ३६ ||

|| इति श्रीभूतशुद्धितन्त्रे हरगौरीसंवादे सप्तमः पटलः || ७ ||

अथ अथाष्टमः पटलः

श्री-ईश्वर उवाच

एतस्मिन् समये देवि स्वविद्यां प्रजपेत् सुधीः |

अष्टोत्तरशतं जप्त्वा सिद्धो भवति नान्यथा || १ ||

मनःसारथिना जीवः उन्मनी मनसारथिः |

तस्मिन् क्षणे महेशानि पुरुषं पापरुपिणम् || २ ||

सखावत् मनसा देवि जीवो ब्रह्मपुरं यदा |

पापस्य गमनं नास्ति सदाशिवपुरं प्रिये || ३ ||

सदाशिवपुरं देवि सर्वशक्तिमयं स्मृतम् |

षट्चक्रे परमेशानि क्षणं ध्यात्वा जपेन्मनुम् || ४ ||

तदनु परमेशानि प्रतिचक्रेषु संजपेत् |

षट्चक्रं परमं दिव्यं सदा शिवपुरीसमम् || ५ ||

षट्चक्रे परमेशानि षट्शक्तिर्विद्यते नृणाम् |

मुहूर्ताभ्यन्तरे देवि यातायातं करोति यः || ६ ||

स शिवः स च विष्णुश्च स सिद्धः परमेश्वरि |

यः करोति प्रसन्नात्मा सुषुम्नामध्यवर्तिनि || ७ ||

यो जपेत् परया भक्त्या स्वविद्यां कमलेक्षणे |

एकोच्चारेण गिरिजे कोटिपूजाफलं लभेत् || ८ ||

किं तस्य बाह्यपूजायां सर्वं व्यर्थं कदर्थनम् |

मानसोच्चारणाद् देवि जपात् सिद्धिः प्रजायते || ९ ||

मनसा ध्यानमात्रेण सर्वसिद्धिर्न संशयः |

अन्तःपूजा महेशानि बाह्यकोटिसमं स्मृतम् || १० ||

पूजा हि परमेशानि द्विविधं कमलानने |

अन्तः सूक्ष्मं बहिः स्थूलं सर्वागममतं प्रिये || ११ ||

एकं हि सूक्ष्मपूजायां कोटिस्थूलं भवेत् प्रिये |

न शुद्धिं परमेशानि वस्त्रादीनि शुचिस्मिते || १२ ||

सर्वासु बाह्यपूजासु अन्तःपूजा विधीयते |

अन्तःपूजा महेशानि तेजःपुञ्जस्य भावनम् || १३ ||

तेजःपुञ्जं महेशानि अनन्तशक्तिसंयुतम् |

सूक्ष्मदेहे महेशानि सूक्ष्मपूजा विधीयते || १४ ||

स्थूलपूजा स्थूलदेहे पूजाद्वयमिहोच्यते |

सुक्ष्मा तु परमा पूजा साक्षात् प्रकृतिरूपिणी || १५ ||

या पूजा परमेशानि स्त्रीरूपा शक्तिरूपिणी |

ब्रह्मविष्णुशिवादीनां सा पूजा इष्टदेवता || १६ ||

विष्णुं वा पूजयेद् यस्तु शिवं वा कमलेक्षणे |

सर्वं हि परमेशानि परतेजसि लीयते || १७ ||

यानि यानि महेशानि नैवेद्यं दीपमुत्तमम् |

सर्वं तदक्षयं याति परतेजसि अर्पणात् || १८ ||

निश्चयं परमं ब्रह्म कुतः प्रीतिः कुतः सुखम् |

निराकारं निरीहञ्च रहितमिन्द्रियेण च || १९ ||

सर्वं हि परमेशानि व्याप्य तिष्ठति मोहिनी |

यद् यत् कर्मकृतं पुण्यं तत्तदक्षयमाप्नुयात् || २० ||

ब्रह्मरूपं महेशानि शक्तिश्च निश्चयं प्रिये |

तस्य पूजा महेशानि कदाचिन्नास्ति पार्वति || २१ ||

अत एव महेशानि ब्रह्मणः शक्तिकारणम् |

कार्यञ्च परमेशानि शक्तिश्च सततं प्रिये || २२ ||

अतः परं महेशानि न कार्यकारणं प्रिये |

यस्तु सततं देवि ईश्वरे निश्चलः सदा || २३ ||

शक्तियुक्तं जपेद् देवं ईश्वरं सततं प्रिये |

अत एव महेशानि ब्रह्मशक्तिः परा सदा || २४ ||

शक्त्या बिना महेशानि न हि मुक्तिः प्रजायते |

तस्माच्छक्तिश्च मुक्तिश्च स्त्रीरूपी शक्तिरूपिणी || २५ ||

भक्त्या बिना महेशानि न हि मुक्तिः प्रजायते |

मुक्तेस्तु कारणं देवि भक्तिः परमदुर्लभा || २६ ||

अतस्त्रयं महेशानि स्त्रीमयं सचराचरम् |

श्री-ईश्वर उवाच

षट्चक्राणां महेशानि क्रमाद् वक्ष्यामि शोधनम् |

मूलाधारस्थितं भूमिं स्वाधिष्ठानस्वरूपकम् || २७ ||

मणिपूरे जलं देवि ततश्च मरुतं तथा |

विशुद्धौ च महेशानि आकाशं कमलानने || २८ ||

आज्ञाचक्रे महेशानि मनः सर्वार्थसाधकम् |

तदूर्ध्वे परमेशानि पद्ममूर्ध्वमुखं तथा || २९ ||

शक्तिपुरं महेशानि सदाशिवपुरोपरि |

सदाशिवपुरं प्राप्य शुद्धस्फटिकसन्निभम् || ३० ||

सहस्रादित्यसङ्काशं महाकालेन सङ्गतम् |

महानन्दिगणाकीर्णं मनसा भावयेत् सदा || ३१ ||

|| इति श्रीभूतशुद्धितन्त्रे हरपार्वतीसंवादे अष्टमः पटलः ||

अथ नवमः पटलः

श्री-ईश्वर उवाच

एवं हि मनसा जीवं दृष्ट्वा हि परमं शिवम् |

आनन्दपुलकोद्भूते जीवो भवति सुन्दरि || १ ||

सदाशिवं महेशानि शुद्धस्फटिकसन्निभम् |

बहुरत्नसमाकीर्णं दीर्घबाहुं मनोहरम् || २ ||

सुखप्रसन्नवदनं स्वैराप्यं सततं प्रिये |

श्रवणे कुण्डलोपेते रत्नहारेण शोभितम् || ३ ||

गोलपद्मसहस्रेण मालया शोभितं वपुः |

अष्टबाहु/ त्रिनयनं शिवं पद्मदलेक्षणम् || ४ ||

पादयोर्नूपुरं रम्यं शब्दञ्च शब्दब्रह्मवत् |

एवं स्थूलवपुस्तस्य भावयेत् कमलानने || ५ ||

शिरसोपरि देवेशि भावयेज्जीवशतं शिवम् |

सूक्ष्मन्तु परमं दिव्यं निरीहं जडवत् सदा || ६ ||

सूक्ष्मे ध्यानं महेशानि कदाचिन्न हि जायते |

स्थूलध्यानं महेशानि कृत्वा मोक्षमवाप्नुयात् || ७ ||

स्थूलं हि प्रकृते रूपं ध्यानञ्च प्रकृतेः प्रिये |

आदौ स्थूलतनुं देवि सम्पूज्य कमलानने || ८ ||

ततस्तु परमेशानि परतेजश्च भावयेत् |

तेजश्च परमेशानि प्रकृतिर्मोहिनीति च || ९ ||

प्राधान्यं परमेशानि प्रकृतेः शिवपूजने |

तस्मात् सर्वासु पूज्सासु शक्तिः प्राधान्यमुच्यते || १० ||

यदा तु परमेशानि हृदये चिन्तयेद्धरिम् |

ध्यानं कृत्वा सूक्ष्मतनोः स्थूलं विन्यस्य तत्र वै || ११ ||

ततः स्थूलतनुं ध्यात्वा हरिं पद्मदलेक्षणम् |

श्यामलं पीतवासञ्च वनमालाविभूषितम् || १२ ||

किरीटिनं कुण्डलिनं प्रसन्नमुखपङ्कजम् |

श्रीवत्सशोभितं वक्षो रत्नहारेण शोभितम् || १३ ||

कौस्तुभोद्भासि वरदं दीर्घबाहुमरिन्दमम् |

प्रसन्ननेत्रकमलं चरणे नूपुरं प्रिये || १४ ||

वेणुवीणानिनादेन शब्दब्रह्मेण सुन्दरि |

पूरयन्तं जगद् देवि सततं कमलानने || १५ ||

श्री-ईश्वर उवाच

हरेः सूक्ष्मं महेशानि विभाव्य ध्यानमाचरेत् |

सूक्ष्मं हि निश्चलं देहं सूक्ष्मा प्रकृतिरूपिणी || १६ ||

तथापि हरिपूजायां शक्तिप्राधान्यमुच्यते |

यत्तु ध्यानं धारणञ्च समाधिश्च शुचिस्मिते || १७ ||

सर्वं हि प्रकृते रूपं नान्यथा वचनं मम |

ध्यानञ्च परमेशानि सर्वाङ्गचिन्तनं प्रिये || १८ ||

तदनु परमेशानि एकाङ्गचिन्तनं प्रिये |

इदन्तु धारणाख्यातं शृणु पार्वति सादरम् || १९ ||

ध्याञ्च धारणं देवि त्यक्त्वा यद्भावयेत् हृदि |

एषा समाधिर्विज्ञेयो नात्र कार्या विचारणा || २० ||

ध्यानञ्च धारणञ्चैव समाधिश्च शुचिस्मिते |

मयोक्तं यत् तद् देवेशि सर्वं शक्तिमयं स्मृतम् || २१ ||

सूक्ष्मं स्थूलं महेशानि तथा शक्तिद्वयं प्रिये |

श्रीदेव्युवाच

देवदेव महादेव षट्चक्रे परमेश्वर |

यथा पूजां यथा ध्यानं कृत्वा जपं समाचरेत् || २२ ||

रहस्यं परमं गुह्यं मम हर्षविवर्द्धनम् |

कृपया कथय मे नाथ तवाहं परिचारिका || २३ ||

श्री-ईश्वर उवाच

देवेशि तव दासोऽहं कथयामि शुचिस्मिते |

क्षणार्द्धं न हि जीवामि त्वां विना कमलेक्षणे || २४ ||

त्वद्वक्त्राम्बुजपानेन अमृतेन शुचिस्मिते |

शिवोऽहं परमेशानि मृत्युं जित्वा वरानने || २५ ||

शृङ्गाररससंयोगात् कालकूटं पिबाम्यहम् |

ममापि परमेशानि तनुवज्रसमं सदा || २६ ||

देवेशि तव दासोहऽमन्तर्बाह्ये शुचिस्मिते |

अन्तरे त्वां महेशानि विभाव्य सूक्ष्मरूपिणी || २७ ||

भावनात् परमेशानि लक्षवर्षो गतो मम |

बाह्यज्ञानं मया देवि जायते मम योगिनी || २८ ||

मयि च परमेशानि त्वमेव सूक्ष्मरूपिणी |

दृष्ट्वा तच्चरणद्वन्द्वं तव वक्त्रं वरानने || २९ ||

आत्मज्ञानं परित्यज्य चरणे पतितो ह्यहम् |

प्रकाराच्च महेशानि शृणु सम्प्रति मद्वचः || ३० ||

यदुक्तं भूतशुद्ध्यादि सर्वं त्वं नगनन्दिनि |

सद्योगत्वं महेशानि स्वागमं कथयामि ते || ३१ ||

स्घागमं परमं ज्ञानं चक्षुः प्रज्ञानसंयुतम् |

विज्ञानेन मतं देवि देवमातरमेव च || ३२ ||

वेदाश्च परमेशानि यानि यानि यथा तथा |

दर्शनानि तथा देवि सकलानि पृथक् पृथक् || ३३ ||

चतुर्दशानि तन्त्राणि तथा नानाविधानि च |

स्वागमाश्च प्रसूयन्ते सततं परमेश्वरि || ३४ ||

मम प्राणसमं देवि स्वागमं मम सम्पुटम् |

हृदये मम देवेशि संस्थितं कमलानने || ३५ ||

यस्मिन् क्षणे महेशानि अन्तर्ध्यात्वा हरो ह्यहम् |

स्वागमं भावितं देवि तत्क्षणे परमेश्वरि || ३६ ||

अन्तर्ध्यानं हृतं देवि स्वागमं हृदये स्थितम् |

अन्तर्ध्यानं समाहृत्य बाह्यदृष्टिं सदा मम || ३७ ||

तदाहं सहसा देवि कथयामि तवाग्रतः |

विभाव्य परमेशानि स्वागमं हृदयात्मनि || ३८ ||

अन्यथा परमेशानि स्वागमं कथयामि ते |

स्वागमं लक्षग्रन्थं हि नाना विद्या शुचिस्मिते || ३९ ||

महेषु परमेशानि निर्मितं ब्रह्मरूपिणम् |

स्वागमं परमं पुण्यं ब्रह्माण्डबीजमव्यम् || ४० ||

स्वागमं शृणु वक्ष्यामि गिरिजा च त्रिलोचने |

नानाशास्त्रे च विद्यासु स्वागमस्तु प्रशस्यते || ४१ ||

स्वागमं परमां विद्यां नानातन्त्रविनिर्मिताम् |

शिवे विष्णौ महेशानि सूर्ये च नगनन्दिनि || ४२ ||

तथा च सर्वदेवेषु वन्ह्यादिषु शुचिस्मिते |

तथा च सर्वशास्त्रेषु शक्तेः प्राधान्यमुच्यते |

शङ्खाव(संख्ययैव)क्रमाद्देवि शक्तिः सर्वत्र गीयते || ४३ ||

|| इति श्रीभूतशुद्धितन्त्रे हरपार्वतीसंवादे नवमः पटलः || ९ ||

अथ दशमः पटलः

श्री-ईश्वर उवाच

वनमालादिकं देवि विष्णोर्मतं शुचिस्मिते |

तत्सर्वं परमेशानि शक्तिरूपं न चान्यथा || १ ||

सहस्रारे शक्तिपुरे भावयेत् परमेश्वरि |

जीवस्य ब्रह्मणश्चापि एकतां यत्नतश्चरेत् || २ ||

ततो ध्यानं प्रकुर्वीत स्वागमे रूढितञ्च यत् |

जपञ्च परमेशानि मनसा च समाचरेत् || ३ ||

जपेत् समाहितो भूत्वा मालया वर्णसङ्ख्यया |

तत आज्ञापुरीं नीत्वा भावयेदिष्टदेवताम् || ४ ||

ध्यात्वा जप्त्वा च देवेशि साक्षात् सुरगुरुर्भवेत् |

विशुद्धं प्रति देवेशि लम्बयेन्मनो विद्यया || ५ ||

विशुद्धं परमं पद्मं षट्चक्रं तत्तु गम्यते |

षट्चक्रे परमेशानि ध्यात्वा जगन्मयीं शिवाम् || ६ ||

तडित्कोटिप्रभां तन्वीं ब्रह्माण्डरूपिणीं शिवाम् |

निरीहां निश्चलां रम्यां महायोगमयीं पराम् || ७ ||

मोहिनीं सर्वदेवानां आनन्दार्थियुतां पराम् |

विषतन्तुमयीं देवीं साक्षादमृतरूपिणीम् || ८ ||

शिवस्य युवतीं योग्यां विभाव्य शुद्धवर्तिनि |

मनसा परमेशानि जपेदष्टशतं प्रिये || ९ ||

हृत्पद्मं प्रति देवेशि न स्वपेत् परमां पराम् |

शुद्धध्यानञ्च वर्णानां योगपद्मस्थितां पराम् || १० ||

योगपद्मे महेशानि जीवो मनसि भावयेत् |

भुजङ्गरूपिणीं देवीं नित्यां कुण्डलिनीं पराम् || ११ ||

अव्यक्तरूपिणीं रम्यां ध्यानगम्यां वरानने |

योगपथे महेशानि जपेदष्टशतं पुनः || १२ ||

न स्वपेज्जीवमनसा मणिपूरं प्रति प्रिये |

भुजङ्गभृङ्गसङ्काशं मणिपूरं महाप्रभम् || १३ ||

तत्रस्थशिवलिङ्गेन योजयेत् कुण्डलीं पराम् |

ततो जीवो महेशानि तत्क्षणाद् ब्रह्मचाप्नुयात् || १४ ||

ततस्तु परमेशानि जीवस्तु मनसा वृतः |

ध्यात्वा ब्रह्ममयीं शुद्धां जपेदष्टशतं प्रिये || १५ ||

तदनु परमेशानि स्वाधिष्ठानं लयेत् पराम् |

स्वाधिष्ठानं महेशानि शुद्धस्फटिकसन्निभम् || १६ ||

भावयेत् तत्र देवेशं शङ्खकुन्दसमप्रभम् |

संयोज्य परमां दिव्यां शिवेन सह पार्वति || १७ ||

सर्वं हि परमेशानि मनसा कुरु यत्नतः |

इन्द्रियाणां प्रधानं हि मनः सर्वत्र गीयते || १८ ||

तत्र देवं शिवं शान्तं विचिन्त्य मनसा क्षणात् |

परं ब्रह्ममयं भूत्वा जपेदष्टशतं तथा || १९ ||

तदनु परमेशानि मूलाधारात् व्रजेत् परम् |

गुदपद्मं महेशानि मूलाधारं प्रकीर्तितम् || २० ||

चतुर्दलयुतं रम्यं तरुणारुणविग्रहम् |

भावयेत् परमेशानं सिन्धुवरुणविग्रहम् || २१ ||

संयोज्य परमां नित्यां निष्फलां ज्ञानरूपिणीम् |

शिवसंयोगमात्रेण जीवो ब्रह्ममयो भवेत् ||

मनसा संयुतो भूत्वा जपेदष्टशतं तथा || २२ ||

|| इति श्रीभूतशुद्धितन्त्रे हरगौरीसंवादे दशमः पटलः || १० ||

अथ एकादशः पटलः

श्री-ईश्वर उवाच

एवं द्वादशधा देवि यतायातः करोति यः |

स सिद्धः स गमः सोऽपि मम तुल्यः सदा प्रिये || १ ||

वचोमात्रेण देवेशि तस्य विद्या हि सिद्धये |

सप्तानां कोटिविद्यानां मन्त्राणाञ्च वरानने || २ ||

सिद्धमाध्यादिकं देवि अतिगुह्यतरं प्रिये |

अप्रकाश्यमिदं तत्त्वं पशोर्गोप्यं सदा प्रिये || ३ ||

हृदये मम देवेशि अजपा सम्पुटे स्थितम् |

सर्वासां नरनारीणां सम्पुटं हंसपक्षिणम् || ४ ||

निःसरन्ति महेशानि विद्यामन्त्राणि पार्वति |

शक्तिप्रसादाद् देवेशि लक्षवर्षं गतस्तदा || ५ ||

लक्षवर्षं महेशानि भावयामि शुचिस्मिते |

सम्पुटे परमां विद्यां सर्वविद्यास्वरूपिणीम् || ६ ||

पुंरूपां प्रकृतिरूपां चन्द्रसूर्यसमप्रभाम् |

वेदमातां सदा वन्ध्यां योगिनीं योगरूपिणीम् || ७ ||

संसारतारिणीं देवीं महामोक्षप्रदायिनीम् |

प्रणमामि सदा शुद्धां नित्यां विग्रहरूपिणीम् || ८ ||

प्रणम्य परमां दिव्यां निगदामि शुचिस्मिते |

ईश्वर उवाच

काञ्चनाख्यं समुद्धृत्य रोमञ्च तदनन्तरम् |

सरिहरिं समुद्धृत्य तदनु काञ्चनं प्रिये || ९ ||

बिन्द्वर्द्धसंयुतं कृत्वा षट्पद्मे जपमाचरेत् |

अष्टोत्तरशतं जप्त्वा षट्पद्मे कमलेक्षणे || १० ||

दशधा प्रजपेद् वापि भूतशुद्धिफलं लभेत् |

एकधा तु समुद्धृत्य भूतशुद्धिं समाचरेत् || ११ ||

भूतशुद्धिं महेशानि तदा साङ्गं भवेत् प्रिये |

अन्यथा विफला पूजा जपञ्च विफलं प्रिये || १२ ||

युगाक्षरं जपेद् देवि चतुर्युगफलं लभेत् |

चतुर्युगजपाद्देवि यत्फलं लभते नृणाम् || १३ ||

तत्फलं समवाप्नोति एकोच्चारेण पार्वति |

एकोच्चारेण देवेशि मम तोषो न संशयः || १४ ||

सम्पुटं परमेशानि नित्यां सर्वस्वरूपिणीम् |

विभाव्य सततं देवि षट्चक्रं सततं शिवे || १५ ||

एकामुपास्य देवेशि महाविद्यामुपास्महे |

अन्यथा परमेशानि महाविद्यां वरानने || १६ ||

तदनु परमेशानि महाविद्यामुपास्महे |

अन्यथा परमेशानि प्रेतवत् सकलं भवेत् || १७ ||

श्री-ईश्वर उवाच

अन्यतन्त्रं महेशानि निगदामि पुनः प्रिये |

तन्त्रं तन्त्रस्य वक्ष्यामि भूतशुद्धिं भवेद् यथा || १८ ||

पापस्य कारणं देवि पुरुषं पापसंयुतम् |

क्रोधमोहयुतं कृष्णं ईषत्पिङ्गं वरानने || १९ ||

तस्य शुद्धिं प्रवक्ष्यामि नीरजायतलोचने |

पञ्चानामपि वायूनां शुद्धिं नास्ति वरानने || २० ||

स्वभावतः सदा शुद्धिं पञ्चभूतात्मकं वपुः |

रोदनञ्च तथामूर्च्छां भ्रमञ्च कमलानने || २१ ||

पुरुषात् पापरूपाच्च जायते कमलानने |

भूतशुद्धेस्तु मन्त्राणि निगदामि शृणु प्रिये || २२ ||

प्रणवं त्रिविधं देवि वामा ज्येष्ठा च पार्वति |

ततो रौद्री महेशानि त्रिप्रकारं वरानने || २३ ||

आद्यन्ते प्रणवं दत्त्वा पञ्चाशन्मातृकां जपेत् |

बिन्द्वर्द्धसंयुतं कृत्वा विद्यां भव विमोचिनीम् || २४ ||

माता हि मन्त्रविद्यानां पिता चैव शुचिस्मिते |

सर्वासां मन्त्रविद्यानां पिता माता च मातृका || २५ ||

पिता माता च सन्तुष्य अन्यक्रोधो निरर्थकः |

पुरातनीमविज्ञाय भूतशुद्धिं करोति यः || २६ ||

विफलं तस्य देवेशि भूतशुद्धिं वरानने |

भूतशुद्धिं महेशानि जपपूजां न शंशते || २७ ||

|| इति श्रीभूतशुद्धितन्त्रे हरगौरीसंवादे एकादशः पटलः || ११ ||

अथ द्वादशः पटलः

श्री-ईश्वर उवाच

एतज्ज्ञानं महेशानि यः कुर्यात् सततं प्रिये |

महायोगेश्वरः सोऽपि मम तुल्यो न संशयः || १ ||

तस्य सर्वाणि मन्त्राणि विद्या च परमेश्वरि |

शीघ्रं सिध्यति देवेशि नात्र कार्या विचारणा || २ ||

एतद्रहस्यं परमं सदा ब्रह्मविनिर्णयम् |

योगज्ञानं तपः शास्त्रं विद्या शिल्पानि यानि च || ३ ||

सर्वं हि प्रकृते रूपं निश्चयं वचनं मम |

शृणु पार्वति वक्ष्यामि रहस्यं परमव्यम् || ४ ||

भूतशुद्धेर्महेशानि विद्यां परमगोपिताम् |

निगदामि शृणु प्राज्ञे नीरजायतलोचने || ५ ||

श्री-ईश्वर उवाच

अवश्यं भावयेद् देवि विद्यां भागवताभिधाम् |

कामबीजं महेशानि त्रिरुच्चार्य शुचिस्मिते || ६ ||

धीमहीति ततो देवि वह्निजायां समुद्धरेत् |

ततस्तु परमेशानि त्रिविधं काममुद्धरेत् || ७ ||

भगवत्या इदं देवि तेन भागवतं स्मृतम् |

भागवताख्यां महाविद्यां दशधा जपमाचरेत् || ८ ||

दिवसे दिवसे देवि प्रजपेत् यदि मानवः |

तदेव परमेशानि दीक्षाफलमवाप्नुयात् || ९ ||

नित्यां कर्म महेशानि विद्यां भागवताभिधाम् |

विद्यां कल्पद्रुमाकारां धर्मकामार्थमोक्षदाम् || १० ||

सर्ववेदेषु तन्त्रेषु विद्यां भागवताभिधाम् |

गीयते परमेशानि नित्या प्रकृतिरूपिणी || ११ ||

अत एव महेशानि विद्यां भागवताभिधाम् |

अज्ञानाद् यदि वा मोहात् कामाद्वा कमलेक्षणे || १२ ||

न जपेद् यदि देवेशि द्विजः शूद्रत्वमाप्नुयात् |

सर्वं तस्य वृथा देवि कुतः पूजा कुतः सुखम् || १३ ||

क्षत्रियोऽपि वरारोहे न जपेद् यदि पामरः |

वैश्यत्वं सहसायाति वैश्यः शूद्रत्वमाप्नुयात् || १४ ||

क्षत्रियोऽपि वरारोहे प्रजपेद्यदेकधा |

ब्राह्मणत्वं ततो याति सहसा परमेश्वरि || १५ ||

वैश्यस्तु परमेशानि क्षात्रत्वं याति तत्क्षणात् |

ब्राह्मणोऽपि नरश्रेष्ठः साक्षाद् ब्रह्म न संशयः || १६ ||

शूद्रस्तु परमेशानि वैश्यत्वं याति पार्वति |

इयं विद्या वरारोहे सदा भागवताभिधा || १७ ||

इमां विद्यां महेशानि मात्रामेकादशाक्षरीम् |

अज्ञात्वा परमेशानि पुराणं यस्तु वाचयेत् || १८ ||

स याति नरकं घोरं सदा संसर्गिणा सह |

तस्माद् यत्नेन देवेशि वर्जनीयः स तु द्विजः || १९ ||

श्रीदेव्युवाच

शूद्रस्य परमेशानि नाधिकारो वृषध्वज |

वह्निजायान्वितां विद्यां शूद्रस्य कथमुच्चरेत् || २० ||

श्री-ईश्वर उवाच

तन्त्रोक्तं प्रणवं देवि वह्निजायाञ्च सुन्दरि |

प्रजपेत् सततं देवि नात्र कार्या विचारणा || २१ ||

शक्तिविद्यान्विता देवि जायते यदि पार्वति |

प्रजपेत् सहसा देवि तदा सिद्धिश्च जायते || २२ ||

गायत्र्यक्षरसंयुक्तं न जपेद् भागवताभिधाम् |

शूद्रस्य परमेशानि विद्यां भागवतीं शृणु || २३ ||

मन्मथं त्रिगुणं देवि समुद्धृन्य वरानने |

प्रथमं चतुर्दशं दत्त्वा स्वयं प्रणवरूपिणीम् || २४ ||

वह्निजायां परे दत्त्वा प्रजपेत् दशधा यदि |

शूद्रोऽपि परमेशानि वैश्यत्वं याति तत्क्षणात् || २५ ||

तदैव महती सिद्धिः शूद्रस्य कमलेक्षणे |

इमां भागवतीं विद्यां स्वागमं विद्धि पार्वति || २६ ||

स्वागमं परमं ब्रह्म अनन्तशक्तिसंयुतम् |

तव स्नेहात् समाख्यातं सुगोप्यं कमलेक्षणे || २७ ||

सारात्सारं महेशानि विद्यां भागवताभिधाम् |

शूद्रस्य सकलं देवि कथयामि वरानने || २८ ||

मन्मथत्रयमुद्धृत्य धीकारं तदनन्तरम् |

वह्निजायां परे दत्त्वा मन्मथत्रयमुद्धरेत् || २९ ||

इयं भागवती विद्या शूद्रवाच्या विधीयते |

इति ते कथितं तत्त्वं महाभक्त्या वरानने || ३० ||

कस्मैचित् प्रवक्तव्यं यदीच्छेदात्मनः सुखम् |

शान्ताय ऋजवे देवि भक्तिश्चाण्डालजातिषु || ३१ ||

अभक्ताय महेशानि ब्राह्मणाय न दापयेत् |

अभक्तभ्योऽपि पुत्रेभ्यो न दद्यात् कमलेक्षणे || ३२ ||

भक्ताय शान्तचित्ताय दद्याद् विद्यां वरानने |

अभक्तेभ्योऽपि पुत्रेभ्यस्तत्र मृत्युमवाप्नुयात् || ३३ ||

यत् किञ्चिद् दृश्यते देवि त्रैलोक्यं सचराचरम् |

तत्सर्वं परमेशानि शक्तियुक्तं सुनिश्चितम् || ३४ ||

सर्वतत्त्वं महेशानि परा शक्तिश्च मोहिनी |

रूपादि यानि तत्त्वानि तानि तत्त्वानि कुण्डली || ३५ ||

रूपं हि षड्विधं देवि सर्वतन्त्रेषु निश्चितम् |

रसस्तु षड्विधः स्वाहा नानास्वादः स्यान्निश्चितम् || ३६ ||

गन्धं हि द्विविधं देवि सर्वशक्तियुतं प्रिये |

अन्यानि यानि तत्त्वानि चतुर्विंशति सुन्दरि || ३७ ||

सर्वं शक्तिमयं विज्ञे क्रमेण कमलेक्षणे |

शुक्लं रक्तं तथा पीतं हरितं कृष्णमेव च || ३८ ||

विचित्राणि क्रमतो वर्णं कृष्णवर्णं प्रकीर्तितम् |

रसस्तु द्विविधं देवि सुगन्धि प्रतिगन्धकम् ||

एवं सर्वं विजानीयात् सदा शक्तिमयं प्रिये || ३९ ||

|| इति श्रीभूतशुद्धितन्त्रे हरगौरिसंवादे द्वादशः पटलः || १२ ||

अथ त्रयोदशः पटलः

श्री-ईश्वर उवाच

अथ वक्ष्यामि देवेशि विद्यां शक्तिमयीं प्रिये |

प्रणवं प्रथमं देवि उद्धृत्य कमलानने || १ ||

ततः कामं समुद्धृत्य प्रणवं तदनन्तरम् |

ततः प्रणवमुद्धृत्य मायाबीजं समुद्धरेत् || २ ||

प्रणवं पुनरुच्चार्य शृणु देवि वरानने |

कामबीजं समुद्धृत्य प्रणवमुद्धरेत् ततः || ३ ||

ततो मायां समुद्धृत्य (वित्तोद्धारं) वरानने |

ततः परं महेशानि कन्दर्पमुद्धरेत् प्रिये || ४ ||

सर्वान्ते वह्निललनां दत्त्वा जपं समारभेत् |

एषा तु परमेशानि विद्या सप्तदशाक्षरी || ५ ||

वैष्णवे गाणपत्ये च शैवे च परमेश्वरि |

शाक्तेषु परमेशानि दशविद्या सुशस्यते || ६ ||

एषा विद्या वरारोहे सर्वशक्तिमयी प्रिये |

सर्वशक्तिमयीं विद्यां न जपेत् यदि पामरः || ७ ||

सर्वं तस्य वृथा देवि हानिः स्यादुत्तरोत्तरम् |

वृथा पूजा महेशानि जपस्तस्य वृथा भवेत् || ८ ||

न्यासञ्च विफलं तस्य भूतशुद्धिश्च पार्वति |

प्राणायामं महेशानि तथैवाचमनं प्रिये || ९ ||

सर्वाणि तस्य विफलं जायते कमलानने |

तस्मादादौ जपेद् विद्यां सप्तदशाक्षरीं प्रिये || १० ||

न जपेद् यदि देवेशि ज्ञात्वा पूजां समाचरेत् |

सर्वशास्त्रेषु देवेशि वैष्णवे च विशेषतः || ११ ||

शैवे च गाणपत्ये च प्रशस्ता शक्तिरूपिणी |

आदौ विद्या महेशानि दशधा जपमाचरेत् || १२ ||

भूतशुद्ध्यादिकं सर्वं ततः साधक आरभेत् |

श्री-ईश्वर उवाच

भूतशुद्धि विधायेत्थं मातृकान्यासमाचरेत् |

ततः परं महेशानि प्राणायामं वरानने || १३ ||

प्राणायामं विना देवि नहि पूजां समाचरेत् |

प्राणायामत्रयं दत्त्वा आसनानि समाचरेत् || १४ ||

|| इति श्रीभूतशुद्धितन्त्रे हरपार्वतीसंवादे त्रयोदशः पटलः || १३ ||

अथ चतुर्दशः पटलः

मन्त्रार्थं मन्त्रचैतन्यं योनिञ्चापि न वेत्ति यः |

शतकोटि जपेनापि तस्य विद्या न सिध्यति || १ ||

देवदेव महादेव रहस्यं पूर्वसूचितम् |

एतत्तत्त्वं महादेव कृपया वद शङ्कर || २ ||

श्री-ईश्वर उवाच

मन्त्रार्थं परमेशानि सावधानावधारय |

तथा च मन्त्रचैतन्यं निर्वाणपदमुत्तमम् || ३ ||

प्रसङ्गात् परमेशानि निवदामि तवाज्ञया |

मूलाधारे मूलविद्यां भावयेदिष्टदेवताम् || ४ ||

शुद्धस्फटिकसङ्काशां भावयेत् परमाक्षरीम् |

भावयेदक्षरश्रेणीमिष्टविद्यां सनातनीम् || ५ ||

मूहूर्त्तार्द्धं विभाव्यैतां पञ्चध्यानपरो भवेत् |

ध्यानं कृत्वा महेशानि मुहूर्त्तार्द्धं ततः परम् || ६ ||

ततो जीवो महेशानि मनसा कमलेक्षणे |

स्वाधिष्ठानं ततो गत्वा भावयेदिष्टदेवताम् || ७ ||

बन्धूकारुणसङ्काशां जपासिन्दूर आकृतिम् |

विभाव्य अक्षरश्रेणीं पद्ममध्यगतां शुभाम् || ८ ||

ततो जीवः प्रसन्नात्मा पक्षिणा सह सुन्दरी |

मणिपूरं ततो गत्वा भावयेदिष्टदेवताम् || ९ ||

विभ्राम अक्षरश्रेणीं पद्ममध्यगतां पराम् |

शुद्धस्फटिकसङ्काशां शिववक्षोपरि स्थिताम् || १० ||

ततो जीवो महेशानि पक्षिणा सह पार्वति |

हृत्पद्मं प्रययौ शीघ्रं नीरजायतलोचने || ११ ||

इति विद्यां महेशानि भावयेत् कमलोपरि |

विभाव्य अक्षरश्रेणीं महामरकतप्रभाम् || १२ ||

ततो जीवो वरारोहे विशुद्धं प्रययौ प्रिये |

तत्पद्मगहनं गत्वा पक्षिणा जीव पार्वति || १३ ||

इष्टविद्यां महेशानि आकाशोपरि भावयेत् |

विभाव्य अक्षरश्रेणीं हरिद्वर्णं वरानने || १४ ||

तत्र आज्ञापुरं देवि प्रययौ जीव पार्वति |

पक्षिणा सह देवेशि खञ्जनाक्षि शुचिस्मिते || १५ ||

इष्टविद्यां महेशानि साक्षाद् ब्रह्मस्वरूपिणीम् |

विभाव्य अक्षरश्रेणीं चतुर्वर्णानुरञ्जिताम् || १६ ||

आज्ञाचक्राणि (सम्भाव्य) विभाव्य वरवर्णिनि |

षट्चक्रे परमेशानि ध्यानं कृत्वा शुचिस्मिते || १७ ||

ध्यानेन परमेशानि यद्रूपं समुपस्थितम् |

तदेव परमेशानि मन्त्रार्थं विद्धि पार्वति || १८ ||

प्रषञ्चानि ततोऽतीत्य जीवस्तु पक्षिणा सह |

प्रययौ परमं रम्यं निर्वाणं परमं पदम् || १९ ||

सहस्रारं शिवपुरं तन्मध्ये सात्त्विकीं पुरीम् |

कौशिकीं सततं देवि पुरीं शक्तिमयीं प्रिये || २० ||

पक्षिणा सह देवेशि जीवः शीघ्रं प्रयाति हि |

विभाव्य अक्षरश्रेणीममृतान्तु रसायनीम् || २१ ||

तत् सदा शिवपुरं रम्यं कल्पवृक्षतलस्थितम् |

नानारत्नसमाकीर्णं तन्मूलं कमलानने || २२ ||

वृक्षञ्च परमेशानि सततं त्रिगुणात्मकम् |

पञ्चभूतात्मकं वृक्षं पञ्चशाखासमन्वितम् || २३ ||

चतुःशाखा चतुर्वेदं चक्रतत्त्वसमन्वितम् |

चतुर्वर्णयुतं पुष्पं शुक्लं रक्तं शुचिस्मिते || २४ ||

पीतं कृष्णं महेशानि पुष्पद्वयं परं शृणु |

हरितञ्च महेशानि विचित्रं सर्वमोहनम् || २५ ||

षट्पुण्यञ्च महेशानि------------- मिदं स्मृतम् |

अन्यानि यानि शाखानि क्षुद्राणि नीललोचने || २६ ||

तानि सर्वाणि पत्राणि सर्वशास्त्राणि सुन्दरि |

त्वगस्थिमेधामज्जानि वृक्षशाखानि च प्रिये || २७ ||

तानि सर्वाणि देवेशि इन्द्रियाणि प्रकीर्तितम् |

सर्वशक्तिमयीं देवि दिव्यां नीरजलोचने || २८ ||

एवंभूतं महावृक्षं भ्रमरैः परिशोभितम् |

इतिहासपुराणानि सर्वाणि वृक्षसंस्थितम् || २९ ||

कोकिलैः परमेशानि शोभितं बहुपक्षिभिः |

नानापक्षियुतं रम्यं दिव्यस्त्रीगणसंयुतम् || ३० ||

देवदानवगन्धर्वशोभितं कमलानने |

बन्धुभिः शोभितं देवि गणैरत्नादिकाङ्क्षभिः || ३१ ||

सूक्ष्मं हि परमं दिव्यं पर्यङ्कं सर्वमोहनम् |

चन्द्रकोटिसमं देवि सर्वकोटिसमप्रभम् || ३२ ||

शीतांशुरश्मिसंयुक्तं नानागन्धानुमोदितम् |

नानापुष्पसमूहेन रचितं हेममालया || ३३ ||

ततः परं महेशानि सदाशिवः स्वयं पुनः |

जीवः पक्षियुतो देवि भावयेत् तत्र पार्वति || ३४ ||

सदाशिवो महेशानि महाकुण्डलिनीयुतः |

एवं कल्पद्रुमं ध्यात्वा तदधो रत्नवेदिकाम् || ३५ ||

तत्रोपरि महेशानि पर्यङ्कं भावयेत् प्रिये |

कामिनीकोटिसंयुक्तं चामरैर्हस्तसंस्थितम् || ३६ ||

एवं विभाव्य मनसि सदाजीवं शुचिस्मिते |

यस्य यस्य महेशानि यदिष्टं कमलानने || ३७ ||

तस्य ध्यानसमायुक्तो मनसा परमेश्वरि |

जीवो ध्यानपरो भूत्वा जपेदष्टशतं प्रिये || ३८ ||

मन्त्राक्षराणि देवेशि मातृकापुटितं क्रमात् |

कृत्वा जीवः प्रसन्नात्मा जपेदष्टशतं प्रिये || ३९ ||

अनुलोमविलोमेन कुर्यात् परमयत्नतः |

अनेन क्रमतो देवि चैतन्यं विद्धि सुन्दरि || ४० ||

मन्त्रार्थं मन्त्रचैतन्यं कथितं तव भक्तितः |

न कस्मैचित् प्रवक्तव्यं यदीच्छेच्छुभमात्मनः || ४१ ||

इदं रहस्यं परमं गोपनीयं वरानने |

शिष्याय भक्तियुक्ताय साधकाय प्रकाशयेत् || ४२ ||

वैष्णवेऽपि महेशानि कुर्याच्चैतन्यमद्तम् |

विष्णुमन्त्रे महेशानि शिवमन्त्रेऽप्युपासते || ४३ ||

चैतन्यं बहुरत्नेन वैष्णवो यत्नतश्चरेत् |

ततः सिद्धो भवेन्मन्त्रो विद्या च कमलानने || ४४ ||

सिद्धमन्त्रस्तु यः कुर्यात् स शिवो नात्र संशयः |

ब्रह्माण्डभाण्डमध्ये तु विहरेत् स च साधकः || ४५ ||

शतकोटि महेशानि तत्पुरश्चरणं स्मृतम् |

चैतन्यरहितं देवि यो जपेत् न च पापकृत् || ४६ ||

मन्त्रार्थं मन्त्रचैतन्यं सुगोप्यं भुवनत्रये |

तव भक्त्या मयाख्यातं दासोऽहं तव सुन्दरि || ४७ ||

अहं मृत्युञ्जयो देवि प्रसादात् तव सुन्दरि |

त्वद्वक्त्राम्बुजपीयूषपानेन कमलानने || ४८ ||

वज्रतुल्यं मम वपुः सदाविभववर्द्धनम् |

ब्रह्माण्डं सकलं देवि तव रूपमयं सदा || ४९ ||

या शक्तिः परमेशानि सा त्वं भवसि सर्वदा |

कृपामयि महेशानि प्रकृतिः शरीरमाश्रिता || ५० ||

सती त्वं परमेशानि पार्वतीत्वं गता प्रिये |

सतीत्वं परमं प्राप्ता इदानीं पार्वती प्रिये || ५१ ||

सती स्नेहं महेशानि त्यक्त्वा सुन्दरि यत् कृता |

पार्वंतीत्वं गता भद्रे मेनकायां शुचिस्मिते || ५२ ||

एतस्मिन्नन्तरे काले सदा ध्यानपरो ह्यहम् |

इति ध्यानं समागच्छन् भूत्वा तिष्ठामि सुन्दरि || ५३ ||

ध्यानमार्गपरो भूत्वा करोमि स्वागमं जपम् |

स्वावासं शक्तिरूपं सदा यत् हृदि संस्थितम् || ५४ ||

स्वावासं वर्णपुञ्जानि नानाविद्यानि पार्वति |

नानाविद्यासु देवेशि दश विद्या प्रगीयते || ५५ ||

एतानि स्वागमं देवि सारात्सारं परात्परम् |

जपित्वा लक्षवर्षाणि स्वागमं शक्तिरूपिणम् || ५६ ||

सिद्धिं गता महेशानि स्वागमे परमेश्वरि |

ध्यानमार्गं परित्यज्य तव पादेषु गीयते || ५७ ||

यदिष्टं ध्यानमार्गेण तत्सर्वं कथयामि ते |

स्वागमं हि विना देवि न किञ्चिद् वर्त्तते प्रिये || ५८ ||

सर्वं हि परमेशानि ब्रह्माण्डं स्वागमे स्थितम् |

स्वागमाच्च प्रसूयन्ते कोटिशः कुण्ड (म) ग्नयः || ५९ ||

ब्रह्माण्डं कोटिशो देवि निर्माणं स्वागमात् प्रिये |

पुराणानि महेशानि तन्द्रणि विविधानि च || ६० ||

यत् किञ्चिद् दृश्यते देवि स्थूलसूक्ष्मं शुचिस्मिते |

तत् सर्वं परमेशानि स्वागमात् कमलानने || ६१ ||

सृष्टिञ्च कुरुते देवि ब्रह्मा स्वागमात् कमलानने |

स्थितिञ्च कुरुते विष्णुः स्वागमात् नगनन्दिनि || ६२ ||

संहरामि जगत् सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् |

ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च सर्वे स्वागमरूपिणः || ६३ ||

स्वागमो ब्रह्मणो रूपं स्वागमं परमं पदम् |

तेजःपुञ्जं महेशानि यदुक्तं कमलानने || ६४ ||

तेजःपुञ्जन्तु देवेशि स्त्रीरूपं स्वागमं प्रिये |

स्वागमं मुक्तिकैवल्यं निर्वाणपदमव्ययम् || ६५ ||

स्वागमन्तु विना देवि सदेवासुरमानुषम् |

स्वागमं परमेशानि मम इष्टं सदा प्रिये ||

रहस्यं स्वागमोपेतं प्रसङ्गात् कथितं मया || ६६ ||

|| इति श्रीभूतशुद्धितन्त्रे हरपार्वतीसंवादे चतुर्दशः पटलः || १४ ||

अथ पञ्चदशः पटलः

श्री-ईश्वर उवाच

धन्यं यशस्यमायुष्यं कलिकल्मषनाशनम् |

यः कुर्यान्मातृकान्यासं स एव श्रीसदाशिवः || १ ||

विना न्यासं महेशानि यो जपेन्मातृकाक्षरम् |

स याति नरकं घोरं विघ्नस्तस्य पदे पदे || २ ||

ब्रह्मादयोऽपि यां कृत्वा सृष्टिस्थित्यन्तकारकाः |

द्वारकानायकः कृष्णःयां कृत्वापि युगे युगे || ३ ||

यां कृत्वा परमेशानि श्रीकृष्णः स्त्रीषु मोहनः |

मातृकावर्णमाश्रित्य श्रीकृष्णः कमलानने || ४ ||

षोडशस्त्रीसहस्राणि स रेमे मातृकाकारणात् |

श्रीरामश्च महेशानि अयोध्यायां वरानने || ५ ||

वीर्याधिकारी देवेशि भुङ्क्ते राज्यमकण्टकम् |

दशवर्षसहस्राणि रामो राज्यमाचीकरत् || ६ ||

हत्वा च त्रिविधान् वीरान् वारणादिनिशाचरान् |

मातृकावर्णमाश्रित्य सर्वं कुर्याद्रघूत्तमः || ७ ||

पञ्चाशन्मातृकां देवीं जननीं विश्वमोहिनीम् |

पूर्वोक्ततन्त्रवद् देवि सर्वं कुर्याद् विचक्षणः || ८ ||

प्रथमं मातृकागायत्रीं ध्यानपूर्वां शुचिस्मिते |

ततो जपं मातृकायाः कुर्यात् साधकयत्नतः || ९ ||

षडङ्गयुगलं देवि ततः कुर्यात् समाहितः |

ततस्तु मातृकाध्यानं बहिर्न्यासं ततः परम् || १० ||

ततः परं महेशानि मातृकापानमुत्तमम् |

एवमष्टमकं देवि मातृकान्यासमाचरेत् || ११ ||

पठित्वा कवचं देवि देहेषु न्यासमाचरेत् |

न्यासस्य परमेशानि वरस्य गुरुरूपकम् || १२ ||

यन्नोक्तं सर्वतन्त्रेषु प्रसङ्गात् कथयामि ते |

त्रिगुणस्य महेशानि न्यासं वक्ष्यामि संशृणु || १३ ||

यं विना परमेशानि व्यर्थ-------------------------------|

शिवविष्णुब्रह्मयुतं बिन्द्वर्ध्वचन्द्रसंयुतम् || १४ ||

रजः सत्त्वं तमो देवि अर्द्ध योनी शुचिस्मिते |

सर्वोपरि महेशानि बिन्दु ब्रह्मस्वरूपिणम् || १५ ||

न्यासश्च त्रिगुणोपेतं विन्यसेत् तस्य सन्धिषु |

पञ्चाशन्मातृकास्थाने त्रिगुणं न्यासमाचरेत् || १६ ||

ततो भावय देवेशि न्यासं त्रैलोक्यमोहनम् |

न्यासस्य परमेशानि रहस्यं परमाद्भुतम् || १७ ||

प्रपञ्चानां महेशानि दलेषु त्रिगुणं न्यसेत् |

गतञ्च परमेशानि त्रिधा वर्तनतो भवेत् || १८ ||

अष्टधा त्रिगुणं देवि सहस्रारे ततो न्यसेत् |

अष्टोत्तरशतं देवि भिन्नायां त्रिगुणं न्यसेत् || १९ ||

न्यासाधिकारी देवेशि ततो भवति साधकः |

त्रिगुणन्यासमात्रेण अधिकारीति गीयते || २० ||

अन्यथा विफलं न्यस्यं जपञ्च विफलं भवेत् |

न्यासञ्च विविधं देवि नानातन्त्रेषु गीयते || २१ ||

मातृकापरमाध्यानं सदा ब्रह्मादिभिः प्रिये |

न्यासानां परमेशानि मातृका विश्वमोहिनी || २२ ||

स्रष्टा च परमेशानि गीयते आगमैः प्रिये |

तस्मात्तु यत्नतो देवि मातृकान्यासमाचरेत् || २३ ||

रहस्यं परमं दिव्यं त्रिगुणन्यासकर्मणि |

अतः परं मातृकायाः षोढा मोक्षप्रदायिनी || २४ ||

अकृत्वा मातृकां षोढां न्यासमन्यं करोति यः |

षोढा च विफलं तस्य मातृका विफलं भवेत् || २५ ||

कृत्वा तु परमेशानि यानि न्यासानि आचरेत् |

सफलानि सदा तस्य अन्यथा रोदनं वने || २६ ||

तस्मात्तु यत्नतः षोढां शृणु देवि वरानने |

षोढा तु परमेशानि साक्षाद् ब्रह्मस्वरूपिणी || २७ ||

निरक्षरा साक्षरा वा कोटिचन्द्रसमप्रभाम् |

ब्रह्मविष्णुनुतां रम्यां मम सम्पुटसंस्थिताम् || २८ ||

मम प्राणसमां विद्यां साक्षाज्ज्योतिर्मयीं शिवाम् |

मातृषोढां वरारोहे सावधानावधारय || २९ ||

मन्त्रौङ्कारक्रमेणैव प्रसङ्गात् कथयामि ते |

त्रिगुणे पुटितां कृत्वा पञ्चाशन्मातृकां प्रिये || ३० ||

परयत्नेन देवेशि पञ्चाशत् स्थानसन्धिषु |

प्रथममनुलोमे तु विलोमं तदनन्तरम् || ३१ ||

ततः परं वरारोहे त्रिगुणं न्यासमाचरेत् |

अष्टोत्तरशतं कृत्वा सर्वसिद्धीश्वरो भवेत् || ३२ ||

न्यासमात्रेण देवेशि जीवन्मुक्तो भवेन्नरः |

प्रपञ्चानां दले देवि प्रथमं न्यासमाचरेत् || ३३ ||

ततः परं महेशानि बाह्यन्यासं समाचरेत् |

शूद्रस्तु परमेशानि चतुर्दशस्वरं न्यसेत् || ३४ ||

कवचं हि विना देवि प्रथमं न्यासमाचरेत् |

चतुर्दशस्वरं पुण्यं दीर्घप्रणवमुच्यते ||

तस्मात् सर्वत्र शूद्रस्तु दीर्घप्रणवमुच्यते || ३५ ||

|| इति श्रीभूतशुद्धितन्त्रे हरपार्वतीसंवादे पञ्चदशः पटलः || १५ ||

अथ षोडशः पटलः

श्री-ईश्वर उवाच

प्राणायामं महेशानि प्रसङ्गात् कथयामि ते |

जीवशुद्धिं मनःशुद्धिं प्राणायाममिदं स्मृतम् || १ ||

द्विविधं परमेशानि प्राणायामं समाचरेत् |

प्राणायामं विना देवि न पूजां न जपञ्चरेत् || २ ||

सगर्भञ्च विगर्भञ्च प्राणायामं वरानने |

जपध्यानादिभिर्युक्तं सगर्भं कमलानने || ३ ||

विगर्भञ्च तथा देवि वर्णहीनं भवेद् ध्रुवम् |

पूरयेत् षोडशैर्वायुमिडया परमेश्वरि || ४ ||

चतुषष्ट्या धारयेत्तु चित्रामध्यगतां प्रिये |

रेचयेत् कुम्भकार्धेन नाड्या मध्यमया सदा || ५ ||

एवं द्वादशाद् देवि प्राणायामं समाचरेत् |

प्राणायामं महेशानि महायोगमयं सदा || ६ ||

योगं विना महेशानि मन्त्रसिद्धिर्न जायते |

द्वयोर्द्वयोर्नामयोगो ब्रह्मसंसिद्धिकारणम् || ७ ||

एवं हि मनसा देवि सदा योगं समभ्यसेत् |

यस्य यस्य च देवस्य यथा भूषणवाहनम् || ८ ||

तदेव पूजने तस्य चिन्तयेत् पूरकादिभिः |

पूरकं धारकं देवि रेचकं नगनन्दिनि || ९ ||

सर्वशक्तिमयं देवि सर्वतन्त्रेषु निश्चितम् |

---

वेदान्ते ब्रह्म निर्णितम् || १० ||

वैशेषिके तु देवेशि परमाणुर्निगीयते |

न्यासे च परमेशानि ईश्वरं न्याससम्मतम् || ११ ||

---

------------------- --पुरुषं कूटरूपिणम् |

मीमांसया तथा देवि ब्रह्मकर्म प्रगीयते || १२ ||

वेदादौ तुर्यचैतन्यं गीयते सततं प्रिये |

तत्पुरोऽप्यस्ति देवेशि गुप्तब्रह्म सनातनम् || १३ ||

निरिन्द्रियं निश्चलं हि साक्षात् सुप्तमिव स्थितम् |

एतत् सर्वं महेशानि शवरूपं निरिन्द्रियम् || १४ ||

सर्वेषां परमेशानि शक्तिः प्रकृतिरूपिणी |

तस्मात् सर्वेषु देवेषु शक्तेः प्राधान्यमुच्यते || १५ ||

शक्तिः कुण्डलिनी समस्तजननी शतधा वर्तनमयी |

सदा ताञ्च नमाम्यात्मभूतये कमलेक्षणे || १६ ||

ततः शक्तिं विना देवि ब्रह्माद्याः शवरूपवत् |

शवत्वं सर्वदेवेषु विना शक्तिं शुचिस्मिते || १७ ||

शवरूप इवायाति परं ब्रह्म सदा प्रिये |

शक्तियुक्तं यदा ब्रह्म तदा देवत्वमाप्नुयात् || १८ ||

स्वागमं हि महेशानि प्रकृतिं विद्धि पार्वति |

स्वागमे सर्ववेदानि नानातन्त्राणि विद्यते || १९ ||

स्वागमं हि विना देवि न किञ्चिद् विद्यते प्रिये |

तस्मात्तु परमेशानि सर्वं प्रकृतिमयं स्मृतम् || २० ||

ब्रह्माण्डं कोटिनिर्माणं सर्वशक्तियुतं सदा |

आधारञ्च तथा देयं पाण्डित्यं यस्तु पार्वति || २१ ||

मूकत्वं कवितां देवि यद्यदन्यं शुचिस्मिते |

तत्सर्वं परमेशानि शक्तिं विद्यात् शुचिस्मिते || २२ ||

शक्तिहिं परमेशानि ब्रह्मद्वन्द्वं सदा प्रिये |

शब्दब्रह्म परंब्रह्म शक्तियुक्तं सदा प्रिये || २३ ||

एवं ब्रह्मा महेशानि शब्दब्रह्म प्रशस्यते |

शब्दस्य कारणं देवि मातृकां ब्रह्मरूपिणीम् || २४ ||

अत एव महेशानि सदा मम हृदि स्थितम् |

तव भक्त्या मया ख्यातं सुगोप्यं हि शुचिस्मिते |

न कस्मैचित् प्रवक्तव्यं यदीच्छेत् शुभमात्मनः || २५ ||

इति श्रीभूतशुद्धितन्त्रे हरपार्वतीसंवादे षोडशः पटलः || १६ ||

अथ सप्तदशः पटलः

श्री-ईश्वर उवाच

एतत् तन्त्रं महेशानि स्वर्गमर्त्यरसातले |

प्रशस्तं स्यात् सदा देवि नान्यथा मम भाषितम् || १ ||

यस्मिन् राज्ये महेशानि एतत् तन्त्रं हि वर्तते |

नोत्पातस्तत्र देवेशि न च भीतिः कदाचन || २ ||

नाशयुर्व्याधयो देवि तस्मिन् राज्ये न कुत्रचित् |

न च मारीभयं तत्र न च रोगस्तदा प्रिये || ३ ||

सर्वधर्मेषु यद्धर्मः सर्वयज्ञेषु यत् फलम् |

तत्फलं लभते देवि पुस्तकस्य च पूजनात् || ४ ||

यद्गृहे विद्यते देवि पुस्तकं मम दुर्लभम् |

कामरूपसमं देवि तद्गृहं भुवि दुर्लभम् || ५ ||

पुस्तकञ्च महेशानि यद्गृहे विद्यते सदा |

काश्यादीनि च तीर्थानि सर्वाणि तस्य मन्दिरे || ६ ||

यद्गृहे पुस्तकं देवि विद्यते कमलानने |

सर्वदेवमयः सर्वदेवमयः सदा || ७ ||

एतत् तन्त्रं महेशानि सततं यस्य मन्दिरे |

सर्वागममयं सोऽपि स नान्यथा तु कदाचन || ८ ||

सततं मन्दिरे यस्य एतत् तन्त्रं वरानने |

सर्वशास्त्रसमः सोऽपि नान्यथा वचनं मम || ९ ||

संक्षेपेण भूतशुद्धिविवरणम्

रमिति जलधारया वह्निप्राकारं विचिन्त्य स्वाङ्के उत्तानौ करौ कृत्वा सोऽहमिति जीवात्मानं हृदयस्थं दीपकलिकाकारं मूलाधारस्थ कुलकुण्डलिन्या सह सुषुम्नावर्त्मना मूलाधारस्वाधिष्ठानमणिपूरकानाहत विशुद्धाज्ञाख्यषट् चक्राणि भित्वा शिरोऽवस्थिताधोमुख सहस्रदलकमलकर्णिकान्तर्गतपरमात्मनि संयोज्य तत्रैव पृथिव्यप्तेजोवायवाकाशगन्धरसरूपस्पर्शशब्द नासिका - जिह्वा - चक्षुस्त्वक्श्रोत्रवाक्पाणिपादपायुपस्थप्रकृतिमनोबुद्ध्याहङ्कार-रूपचतुर्विंशतितत्त्वानि लीनानि विभाव्य यमिति वायुबीजं धूम्रवर्णं वामनासापुटे विचिन्त्य तस्य षोडशवारजपेन | वायुना देहमापूर्य नासापुटौ धृत्वा तस्य चतुःषष्ठिवारजपेन कुम्भकं कृत्वा वामकुक्षिस्थकृष्णवर्णं पापपुरुषेण सह देहं संशोष्य तस्य द्वात्रिंशद्वारजपेन दक्षिणनासया वायुं रेचयेत्, दक्षिणनासापुटे रमिति वह्निबीजं रक्तवर्णं ध्यात्वा तस्य षोडशवारजपेन वायुना देहमापूर्य नासापुटौ धृवा तस्य चतुःषष्टिवारजपेन कुम्भकं कृत्वा पापपुरुषेण सह देहं मूलाधारोत्थितवह्निना दग्ध्वा तस्य द्वात्रिंशद्वारजपेन वामनासया भस्मना सह ठमिति चन्द्रबीजं शुक्लवर्णं वामनासायां ध्यात्वा तस्य षोडशवारजपेन ललाटे चन्द्रं नीत्वा नासापुटौ धृत्वा रमिति वरुणबीजस्य चतुःषष्टिवारजपेन तस्माल्ललाटस्थचन्द्राद् गलितसुधया मातृकावर्णात्मिकया समस्तदेहं विरच्य लमिति पृथ्वीबीजस्य द्वात्रिंशद्वारजपेन देहं सुदृर्ढ विचिन्त्य दक्षिणेन वायुं रेचयेत् |

इति श्रीभूतशुद्धितन्त्रं समाप्तम् |

Zusammenfassende deutsche Übersetzung

Das Bhutashuddhi Tantra entfaltet Bhūtaśuddhi als vollständigen inneren Yoga. Ausgangspunkt ist der gewöhnliche, aus Elementen, Sinnen und Tattvas bestehende Körper. Dieser wird nicht einfach abgelehnt, sondern rituell und meditativ zurückgeführt auf seine feineren Ursachen.

Zuerst wird der Jīva als kleine Flamme im Herzen erkannt. Zusammen mit Kuṇḍalinī steigt er durch die innere Achse empor. Die Chakras sind dabei nicht nur „Energiezentren“, sondern kosmische Stationen mit Buchstaben, Elementen, Gottheiten und Śaktis. Mūlādhāra, Svādhiṣṭhāna, Maṇipūra, Anāhata, Viśuddha und Ājñā bilden einen Weg zum Sahasrāra.

Im Sahasrāra vereinigt sich Kuṇḍalinī mit Sadāśiva. Das Werk beschreibt diese Einheit in stark śāktischer Sprache: Śiva ohne Śakti ist reglos; durch Śakti wird er zum Handelnden. Aus der Vereinigung entsteht Amṛta, der Nektar, der die Chakras wieder durchströmt.

Bhūtaśuddhi ist daher ein doppelter Prozess: Auflösung und Neuerschaffung. Die 24 Tattvas werden im höchsten Selbst aufgelöst. Der alte Körper und der symbolische Pāpapuruṣa werden durch Luft und Feuer ausgetrocknet und verbrannt. Aus dem Nektar des Mondes wird ein neuer Körper aus Mātṛkā-Kräften gebildet und durch das Erdprinzip stabilisiert.

Ein zweiter großer Schwerpunkt ist der Geist. Mehrfach heißt es, dass alle Vorgänge letztlich manasā – durch den Geist – vollzogen werden. Der Geist ist Wagenlenker der Sinne; zugleich führt Unmanī über den gewöhnlichen Geist hinaus.

Ein dritter Schwerpunkt ist die Mātṛkā. Die Sanskritbuchstaben sind nicht bloße Zeichen. Sie werden als Mutter von Mantra und Vidyā verstanden. Mātṛkā-Nyāsa, Triguṇa-Nyāsa und Ṣoḍhā verbinden den menschlichen Körper mit dem kosmischen Lautkörper.

Der vierte Schwerpunkt ist Śakti. Die Schrift wiederholt in vielen Variationen: Alle Gottheiten, alle Tattvas, alle Wahrnehmungsformen und sogar Dhyāna, Dhāraṇā und Samādhi sind von Śakti erfüllt. Mukti wird selbst als Śakti bezeichnet. Ohne Śakti sei Brahman „wie ein Leichnam“.

Schließlich relativiert das Werk den Gegensatz zwischen äußerer und innerer Religion. Äußere Pūjā hat ihren Platz, doch die subtilere Verehrung geschieht im eigenen Körper und Bewusstsein. Im achten Paṭala wird die innere Pūjā gegenüber unzähligen äußeren Ritualen besonders hochgestellt.

Damit ist das Bhutashuddhi Tantra zugleich Ritualtext, Kuṇḍalinī-Schrift, Mantra-Handbuch und Śakti-Theologie. Sein eigentliches Thema ist die Verwandlung des menschlichen Mikrokosmos in einen bewussten göttlichen Kosmos.

Inspirierende Verse aus dem Bhutashuddhi Tantra

Die wahre Sandhyā als Vereinigung von Śiva und Śakti
śivaśaktisamāyogo yasmin kāle prajāyate |
sā sandhyā kulasādhūnāṃ samādhisthaḥ pratīyate ||
Inspiration: Sandhyā ist hier mehr als eine Tageszeit. Sie wird zum inneren Übergang, in dem Bewusstsein und Kraft zusammenfinden.

Śakti ist unerlässlich
śaktiṃ vinā maheśāni na kiñcidapi vartate ||
Übersetzung: „Ohne Śakti, o Maheshani, besteht und wirkt nichts.“
Inspiration: Spirituelles Bewusstsein ist im Bhutashuddhi Tantra keine passive Abstraktion. Es ist lebendige Kraft.

Alles geschieht im Geist
sarvaṃ manasi kartavyaṃ bhūtaśuddhyādikaṃ priye |
Übersetzung: „Alles – Bhūtaśuddhi und das Weitere – soll im Geist vollzogen werden.“
Inspiration: Die eigentliche rituelle Landschaft liegt im Bewusstsein. Äußere Formen erhalten ihren Sinn durch innere Bhāvanā.

Der Geist als Zeuge
sarvagāmī sarvavettā sarvasākṣī sadā manaḥ ||
Übersetzung: „Der Geist geht überallhin, weiß alles und ist stets Zeuge.“
Inspiration: Der Text lenkt die Aufmerksamkeit vom einzelnen Gedanken auf die tiefere Fähigkeit des Gewahrseins.

Innere Pūjā
manasā dhyānamātreṇa sarvasiddhirna saṃśayaḥ |
antaḥpūjā maheśāni bāhyakoṭisamaṃ smṛtam ||
Übersetzung: „Durch bloße innere Meditation entsteht Vollendung – daran besteht kein Zweifel. Die innere Pūjā gilt als unzähligen äußeren Pūjās gleich.“
Inspiration: Äußere Rituale können wertvoll sein; ihr innerstes Ziel ist jedoch die Verwandlung des Bewusstseins.

Bhakti als Ursache der Befreiung
bhaktyā binā maheśāni na hi muktiḥ prajāyate |
muktestu kāraṇaṃ devi bhaktiḥ paramadurlabhā ||
Übersetzung: „Ohne Bhakti entsteht keine Befreiung; Bhakti ist die höchst seltene Ursache von Mukti.“
Inspiration: Trotz aller technischen Yoga- und Mantra-Lehren endet der Weg nicht bei Technik. Hingabe bleibt wesentlich.

Kuṇḍalinī als Mutter aller Wesen
śaktiḥ kuṇḍalinī samastajananī śatadhā vartanamayī |
sadā tāñca namāmyātmabhūtaye kamalekṣaṇe ||
Inspiration: Kuṇḍalinī ist nicht nur individuelle Energie, sondern die schöpferische Mutterkraft, die im eigenen Wesen verehrt wird.

Wichtigste Mantras und Bīja aus dem Bhutashuddhi Tantra

Das Bhutashuddhi Tantra ist reich an Bīja-, Mātṛkā- und Mantra-Konstruktionen. Viele Formeln werden nur verschlüsselt hergeleitet. Solche Stellen werden hier nicht aus anderen Traditionen ergänzt.

oṃ
Der Praṇava wird im gesamten Werk als grundlegende Kraft für Jīva, Kuṇḍalinī, Nyāsa und inneren Aufstieg vorausgesetzt.

haṃsa
Der Haṃsa ist eng mit der Ajapā und dem natürlichen Atem verbunden. Das Werk beschreibt die Ajapā als prāṇarūpiṇī, als Gestalt des Lebensatems.

so'ham
Im abschließenden Bhūtaśuddhi-Saṅkṣepa wird der Jīvātman mit dem Gedanken so'ham – „Das bin ich / Ich bin Das“ – vergegenwärtigt.

yaṃ
Vāyu-Bīja. Im Schlussabschnitt wird es rauchfarben im linken Nasengang meditiert und mit Austrocknung verbunden.

raṃ
Vahni-Bīja, Feuer-Bīja. Es wird rot meditiert und mit dem Verbrennen des alten, vom Pāpapuruṣa symbolisierten Körpers verbunden.

laṃ
Pṛthvī-Bīja, Erd-Bīja. Es wird am Ende der Neubildung zur Festigung des gereinigten Körpers eingesetzt.

Mātṛkā – a bis kṣa
Die gesamte Sanskrit-Lautreihe wird als Mutter aller Mantras verstanden. Das Werk betont wiederholt, dass Bhūtaśuddhi, Nyāsa und Mantracaitanya mit der Mātṛkā verbunden werden sollen.

Keine Rekonstruktion unsicherer Vidyās
Mehrere Kapitel beschreiben dreisilbige, elfsilbige und siebzehnsilbige Vidyās durch technische Chiffren wie Śivabīja, Kāma, Māyā, Vahnijāyā, Bindu und Ardhacandra. Wo die Quelle die Endform nicht eindeutig ausschreibt, wird hier bewusst kein „fertiges“ Mantra konstruiert.

Bhutashuddhi Tantra und heutige Yogapraxis

Im Yoga-Vidya-Wiki wird Bhuta Shuddhi als „Reinigung der Elemente“ erklärt und mit Kundalini Yoga verbunden. Das entspricht einem zentralen Motiv dieses Tantras: Kuṇḍalinī steigt durch die Chakras auf, die Elemente und Tattvas werden aufgelöst und anschließend in gereinigter Form neu konstituiert.

Prāṇāyāma, Meditation und Kuṇḍalinī gehören im Bhutashuddhi Tantra eng zusammen. Seine konkreten Atem- und Visualisationsvorschriften sind jedoch textspezifisch.

Für heutige Yoga-Aspiranten ist besonders die innere Symbolik wertvoll: Erde kann für Festigkeit stehen, Wasser für Fließen, Feuer für Transformation, Luft für Bewegung und Raum für Weite. Das Tantra selbst ist jedoch konkreter und ritualtechnischer als eine solche moderne Deutung. Beides sollte nicht miteinander verwechselt werden.

Auch Meditation spielt im Text eine zentrale Rolle. Die äußeren Vorgänge sollen innerlich nachvollzogen werden; mehrfach erklärt das Werk, dass alles durch den Geist geschieht. Damit kann Bhūtaśuddhi auch als eine radikale Form innerer Visualisierung verstanden werden.

Zur ergänzenden Vertiefung von Chakra, Kuṇḍalinī, Tantra und Meditation kann ein Yoga-Vidya-Video eingebunden werden:

Video laden

YouTube

YouTube sammelt möglicherweise persönliche Daten. Datenschutzrichtlinie

Fortfahren Ausblenden

Kuṇḍalinī als aufsteigende Śakti. Im Bhutashuddhi Tantra führt ihr Weg durch die inneren Zentren bis zur Vereinigung mit Sadāśiva.

Verhältnis zu anderen Schriften

Das Bhutashuddhi Tantra steht thematisch nahe bei Texten und Traditionen, die Kundalini, Nadi, Chakra, Matrika, Nyasa und innere Pūjā behandeln. Besonders fruchtbar sind Vergleiche mit Shiva Samhita, Shat Chakra Nirupana, Hatha Yoga Pradipika, Vijnana Bhairava Tantra sowie mit schaktischen Ritualwerken.

Dabei sollte das eigene System des Bhutashuddhi Tantra respektiert werden. Seine Chakra-Zuordnungen, Göttinnennamen, Bīja-Konstruktionen und Vorstellungen von Unmanī sind nicht einfach mit späteren Standarddarstellungen gleichzusetzen.

Abschluss

Das Bhutashuddhi Tantra beginnt mit einer scheinbar technischen Frage: Wie werden Körper, Elemente, Atem und Mantra gereinigt? Im Verlauf von siebzehn Paṭalas wird daraus eine umfassende Vision des Menschen.

Der Körper ist ein Kosmos. Die Chakras sind Städte und Lotuswelten. Die Sanskritbuchstaben sind schöpferische Mütter. Der Atem trägt den Jīva. Der Geist ist Wagenlenker. Kuṇḍalinī ist Prakṛti und höchste Śakti. Im Sahasrāra begegnen sich Śakti und Sadāśiva; aus ihrer Vereinigung fließt der Nektar, der den inneren Kosmos neu belebt.

Bhūtaśuddhi bedeutet in diesem Werk daher mehr als äußere Reinigung. Elemente, Tattvas und der alte Körper werden meditativ aufgelöst; anschließend wird ein gereinigter, von Mantra und Śakti durchdrungener Körper neu vorgestellt.

Trotz der komplexen Ritualtechnik kehrt die Schrift wiederholt zu einigen Grundgedanken zurück: Vieles wird ausdrücklich im Geist vollzogen; die Welt und die Tattvas werden als von Śakti erfüllt verstanden; die innere Pūjā wird hoch bewertet; und der achte Paṭala verbindet Bhakti ausdrücklich mit Mukti.

Textgrundlage
Grundlage dieses Artikels sind ausschließlich die vom Nutzer bereitgestellten Muktabodha-Dateien M00130, Bhūtaśuddhitantra in Devanagari und wissenschaftlicher Umschrift. Muktabodha nennt Chatterjee als Herausgeber und vermerkt, dass der E-Text aus dessen Ausgabe des späten 19. Jahrhunderts in bengalischer Schrift transkribiert wurde.

Die bereitgestellte Fassung umfasst 17 Paṭalas und endet nach einer längeren kompakten Bhūtaśuddhi-Zusammenfassung mit iti śrībhūtaśuddhitantraṃ samāptam. Ein Autor wird in den bereitgestellten Metadaten nicht genannt.

Die Sanskrittexte werden vollständig aus den bereitgestellten Dateien übernommen. Sichtbare Lücken, eckige Ergänzungsmarkierungen, ungewöhnliche Formen und beschädigte Passagen werden nicht aus anderen Editionen korrigiert oder ergänzt. Die deutsche Fassung übersetzt den vollständigen überlieferten Inhalt in gegliederter Prosafassung. Reine Bīja-, Mātṛkā-, Laut- und Mantrafolgen werden dort, wo eine semantische Übersetzung ihren Charakter verfälschen würde, nicht erfunden oder aufgelöst, sondern in ihrer Funktion erläutert.

Siehe auch

• Bhuta Shuddhi
• Shuddhi
• Bhuta
• Kundalini
• Kundalini Yoga
• Shakti
• Shiva
• Parvati
• Muladhara Chakra
• Svadhishthana Chakra
• Manipura Chakra
• Anahata Chakra
• Vishuddha Chakra
• Ajna Chakra
• Sahasrara
• Nadi
• Ida
• Pingala
• Sushumna
• Pranayama
• Ajapa Japa
• Hamsa
• Soham
• Matrika
• Nyasa
• Puja
• Dhyana
• Dharana
• Samadhi
• Tantra

Seminare

04.12.2026 - 06.12.2026 Der Vagusnerv im Yoga

Der Vagus-Nerv, der X. Hirnnerv, verbindet das Gehirn mit allen wichtigen Körperorganen und funktioniert in beide Richtungen wie eine Informationsautob…

Premajyoti Schumann, Helena Horsch

04.12.2026 - 06.12.2026 Kundalini Yoga Mittelstufe

Intensives Kundalini Yoga Seminar zur Erweckung der inneren Kundalini Energie, Erweiterung des Bewusstseins und Entfaltung des vollen Potentials. Yoga A…

Manuel Hirning

04.12.2026 - 06.12.2026 Innen friedvoll und still durch Meditation

Stärke dein friedvolles, ruhiges, inneres Sein um der Getriebenheit, der Hektik des Alltags ausgeglichen zu begegnen. Erlebe wie dir die intensive Medi…

Shankari Winkelbauer

07.12.2026 - 28.12.2026 Meditation, IntensTouch, zur Harmonisierung der Lebensenergie - Online Kurs Reihe

Termine: Montag 07.12., 14.12., 21.12., 28.12.2026

Uhrzeit: 20:30 - 21:15 Uhr

Diese Meditationsreise zu verschiedenen Themen gibt Dir die Möglichkeit…

Frank Schwab