Shri Vidyarnava Tantra Sanskrit Devanagari Teil 5

Shri Vidyarnava Tantra – Sanskrit in Devanagari, Teil 5 beginnt mit dem vierundzwanzigsten Śvāsa des Uttarārdha. Kālī, Tārā und Tripurasundarī führen durch eine vielgestaltige Welt von Mantra, Nyāsa und Verehrung. Kapitel 24–27 sind bis zum jeweiligen Kolophon enthalten, mit den ausdrücklich gekennzeichneten Ausnahmen in Kapitel 25 und 26 sowie der Quellenlücke auf Druckseite 391; die Ausgabe reicht bis zum Ende des 36. Kapitels.

Umfang dieser Seite: Kapitel 24–27. Die markierten Quellenprobleme und Auslassungen gehören zum Editionsbefund.

Navigation

Zur Ausgabe: Alle Textteile · 108 inspirierende Verse · Mantras und Formelregister

Deutsch: Teil 1 — IAST: Teil 1 — Devanagari: Teil 1

Devanagari: 1 (Kap. 1–9) · 2 (Kap. 10–14) · 3 (Kap. 15–19) · 4 (Kap. 20–23) · 5 (Kap. 24–27) · 6 (Kap. 28–31) · 7 (Kap. 32–35) · 8 (Kap. 36)

So nutzt du diese Textfassung

Die Devanagari-Fassung ermöglicht den unmittelbaren Vergleich mit der Sanskritschrift. Nutze Kapitel, Abschnitt und – wo angegeben – Druckseite gemeinsam zur Orientierung. Die IAST-Fassung hilft beim Abgleich einzelner Wörter; die deutsche Übersetzung erläutert ihren Zusammenhang. Wiederholte Verszahlen gehören häufig zu verschiedenen Zitatreihen und sind deshalb nicht stillschweigend zusammenzuziehen.

Für diesen Teil mit Kapitel 24–27 stehen die passenden Übersetzungs- und Sanskritteile unmittelbar in der Navigation. Wähle beim Wechsel der Fassung denselben Abschnitt; die Grenzen der Dateien sind aus Umfangsgründen unterschiedlich gesetzt.

Textgrundlage und Lesehinweise

In Kapitel 26 sind 26.SUM.6 (Druckseite 378), 26.USP.4 (Druckseite 379) und 26.MTD.20 (Druckseiten 384–385) wegen sexualisierter Körperdarstellungen mit minderjähriger Altersangabe nur nichtgrafisch zusammengefasst; die Sanskritfassungen enthalten sichtbare Auslassungsvermerke.

Druckseite 391 fehlt im Hauptscan: PDF-Index 419 wiederholt Seite 389. Auch der ergänzend geprüfte zweite Scan derselben Ausgabe zeigt an der betreffenden Stelle (Leaf 429) diese Wiederholung. Die Seite ist aus der vorhandenen elektronischen Textgrundlage mit gekennzeichneten Unsicherheiten erschlossen; 26.DVR.33–34 fehlen. Ein Bildabgleich dieser Seite und eine lückenlose Wiedergabe werden nicht behauptet.

In Kapitel 25 werden 25.PCD.3–15 (Druckseite 334) und 25.PCKM.3 (Druckseite 336) wegen sexualisierter Körperbeschreibungen mit Altersangaben unter 18 Jahren nur als nichtgrafische Inhaltsangaben wiedergegeben; in den Sanskritfassungen stehen sichtbare Auslassungsvermerke. Es besteht für diese Stellen kein Anspruch einer wörtlich vollständigen Wiedergabe.

Grundlage ist der Druckscan des Uttarārdha von 1937, herausgegeben von Ram Chandra Kak und Harabhatta Shastri. Die Fassung umfasst die 201 Druckseiten 253–453 der Śvāsas 24–27. Mit Ausnahme der fehlenden Bildseite 391 wurde der Text am Druckbild geprüft; Seite 391 beruht auf der elektronischen Textgrundlage und enthält markierte Lücken. Die Arbeitsfassung bewahrt Prosa, Mantraformeln, wiederholte Nummern, gedruckte Lücken und Kolophon. Die 2.995 redaktionell unterschiedenen nummerierten Einträge der deutschen Übersetzung umfassen Verse und nummerierte Formellisten; ihre Kennungen sind keine neue Sanskrit-Verszählung.

Die Devanagari-Arbeitsfassung bewahrt die gedruckten Lesungen, soweit sie entzifferbar sind, einschließlich markierter Ausnahmen und der nur elektronisch erschlossenen Seite 391. Nicht jede beschädigte oder eng gesetzte Stelle lässt sich sicher lesen. Besonders seltene Bīja-Verbindungen bleiben örtlich als unsicher markiert. Die Hinweise und berücksichtigten Fußnoten bilden keine vollständige kritische Edition. Die deutsche Übersetzung erklärt abweichende Zahlen und Zuordnungen. Historische Ritualbehauptungen werden durch die Textwiedergabe nicht als bestätigte Wirkungen oder heutige Handlungsempfehlungen ausgegeben.

Die göttliche Gestalt als Bildbegleitung zum Studium.

Die zeitgenössischen Videos begleiten Themen des Yoga; sie sind keine Rezitation des hier edierten Sanskrittextes.

Video laden

YouTube

YouTube sammelt möglicherweise persönliche Daten. Datenschutzrichtlinie

Fortfahren Ausblenden

24. Śvāsa

अथ चतुर्विंशः श्वासः |
अथ कालीप्रकरणं, तत्र भैरवतन्त्रे— अथ वक्ष्ये महाविद्याः कालिकायाः सुदुर्लभाः |
यासां विज्ञानमात्रेण जीवन्मुक्तो भवेन्नरः ॥ १ ॥ नात्र चित्तादिशुद्धिः स्यान्नारिमित्रादिलक्षणम् |
न वा प्रयासबाहुल्यं समयासमयादिकम् ॥ २ ॥ न वित्तव्ययबाहुल्यं कायक्लेशकरं न च |
य एनां चिन्तयेन्मन्त्री सर्वकार्यसमृद्धिदाम् ॥ ३ ॥ तस्य हस्ते सदैवास्ति सर्वसिद्धिर्न संशयः |
गद्यपद्यमयी वाणी सभायां तस्य जायते ॥ ४ ॥ तस्य दर्शनमात्रेण वादिनो निष्प्रभां गताः |
राजानोऽपि च दासत्वं भजन्ते किं परे जनाः ॥ ५ ॥ दिवारात्रिव्यत्ययं च वशीकर्तुं क्षमो भवेत् |
अन्ते च भजते देव्या गणत्वं दुर्लभं नरः ॥ ६ ॥ इति |
अथ श्यामामन्त्रः |
तत्र कालीतन्त्रे— वामत्रयं वह्निसंस्थं रतिबिन्दुसमन्वितम् |
कूर्चयुग्मं तथा लज्जायुगलं तदनन्तरम् ॥ १ ॥ दक्षिणे कालिके चेति पूर्वबीजानि चोच्चरेत् |
अन्ते वह्निवधूं दद्याद् विद्याराज्ञी प्रकीर्तिता ॥ २ ॥ मन्वर्थमाह, रुद्रयामले— ककाराज्जलरूपत्वात् केवलं मोक्षदायिनी |
ज्वलनार्थसमायोगात् सर्वतेजोमयी शुभा ॥ १ ॥ मायाबीजत्रयेणैव सृष्टिस्थित्यन्तकारिणी |
बिन्दुनां निष्कलत्वाच्च कैवल्यफलदायिनी ॥ २ ॥ बीजत्रयाणां युक्त्या सा केवलं ज्ञानचित्फला |
शब्दबीजद्वयेनैव (शब्दराशिप्रबोधिनी ॥ ३ ॥ लज्जाबीजद्वयेनैव) सृष्टिस्थित्यन्तकारिणी |
संबोधनपदेनैव सदा संनिधिकारिणी ॥ ४ ॥ स्वाहया जगतां माता सर्वपापप्रदाहिनी |
[Zweite Hälfte im Druck punktiert.] ॥ इति |
एवं वीरतन्त्रे— अथातः संप्रवक्ष्यामि दक्षिणां कालिकां शुभाम् |
कामाक्षरं वह्निसंस्थं वामनेत्रविभूषितम् ॥ १ ॥ बिन्दुनादसमायुक्तं बीजमेतत्त्रयं लिखेत् |
कूर्चयुग्मं ततो देवि लज्जायुग्ममनन्तरम् ॥ २ ॥ दक्षिणे कालिके चेति संबोधनपदान्वितम् |
सप्तबीजं पुनः प्रोच्य स्वाहान्तं मनुमुद्धरेत् ॥ ३ ॥ अथास्य पूजाप्रयोगः— तत्राचमने भैरवतन्त्रे— कालिकाभिस्त्रिभिः पीत्वा काल्यादिभिरुपस्पृशेत् |
द्वाभ्यामोष्ठौ द्विरुन्मृज्य चैकेन क्षालयेत् करौ ॥ १ ॥ [Fußnoten: „चिन्ताविशुद्धिः“; „नाम“; „दूषणम्“. Die Bezeichnungen माया- und शब्दबीज in der Rudrayāmala-Deutung werden als Druckwortlaut bewahrt.]

मुखघ्राणेक्षणश्रोत्रनाभ्युरःकं भुजौ क्रमात् |
आचम्यैवं भवेत् काली वत्सराणां (तां) प्रपश्यति ॥ २ ॥ आद्यबीजत्रयेण द्विराचमेत् |
ओं काल्यै नमः, ओं कपालिन्यै नमः, इति ओष्ठौ द्विरुन्मृजेत् |
ओं कुल्लायै नमः, इति करं क्षालयेत् |
ओं कुरुकुल्लायै नमः, इति मुखे |
ओं विरोधिन्यै नमः, इति दक्षिणनासायां |
ओं विप्रचित्तायै नमः, इति वामनासायां |
ओं उग्रायै नमः, ओं उग्रप्रभायै नमः, इति नेत्रयोः |
ओं दीप्तायै नमः, ओं नीलायै नमः, इति श्रोत्रयोः |
ओं घनायै नमः नाभौ |
ओं बलाकायै नमः, इति वक्षसि |
मात्रायै नमः शिरसि |
मुद्रायै नमः, मितायै नमः इत्यंसयोः, इति मन्त्राचमनम् |
ततः प्रातःकृत्यादियोगपीठन्यासान्तं भूतशुद्ध्यन्तं कर्म विधाय, मायाबीजेन यथाविधि प्राणायामत्रयं कृत्वा ऋष्यादिन्यासं कुर्यात् |
तद्यथा— अस्य मन्त्रस्य भैरव ऋषिः, उष्णिक् छन्दः, दक्षिणकालिका देवता, ह्रीं बीजं, हूं शक्तिः, क्रीं कीलकं पुरुषार्थसिद्ध्यर्थं जपे विनियोगः |
शिरसि भैरवऋषये नमः |
मुखे उष्णिक्छन्दसे नमः |
हृदि दक्षिणकालिकादेवतायै नमः |
गुह्ये ह्रीं बीजाय नमः |
पादयोः हूं शक्तये नमः |
सर्वाङ्गे क्रीं कीलकाय नमः ॥ तथाच कालीतन्त्रे— भैरवोऽस्य ऋषिः प्रोक्त उष्णिक् छन्द उदाहृतम् |
देवता कालिका प्रोक्ता लज्जाबीजं तु बीजकम् ॥ १ ॥ शक्तिस्तु कूर्चबीजं स्यादनिरुद्धसरस्वती |
कवित्वार्थे विनियोगः स्यादेवं ऋषिकल्पना ॥ २ ॥ इति |
कालीक्रमे— “कीलकं चाद्यवर्णं स्याच्चतुर्वर्गार्थसिद्धये |
” कवित्वार्थे इत्युपलक्षणं, तन्त्रान्तरे फलान्तरश्रवणाच्च |
कुलचूडामणौ— भैरवोऽस्य ऋषिः प्रोक्त उष्णिक् छन्द उदाहृतम् |
दक्षिणा कालिका देवी चतुर्वर्गफलप्रदा ॥ १ ॥ इति |
अथ कराङ्गन्यासौ, यथा कालीतन्त्रे— अङ्गन्यासकरन्यासौ यथावदभिधीयते |
षड्दीर्घभाजा बीजेन प्रणवाद्येन कल्पयेत् ॥ १ ॥ इति |
वीरतन्त्रेऽपि— “दीर्घषट्कयुताद्येन प्रणवाद्येन कल्पयेत् |
” तद्यथा— ओं क्रां अङ्गुष्ठाभ्यां नमः |
ओं क्रीं तर्जनीभ्यां स्वाहा, इत्यादि |
एवं ओं क्रां हृदयाय नमः, इत्यादि |
ओं कां अङ्गुष्ठाभ्यां नमः, इत्यादिना वा |
ततो वर्णन्यासः— अंआंइंईंउंऊंऋंॠंलृंलॄं नमः, इति हृदये |
एंऐंओंऔंअंअःकंखंगंघं नमः, इति दक्षबाहौ |
ङंचंछंजंझंञंटंठंडंढं नमः, इति वामबाहौ |
णंतंथंदंधंनंपंफंबंभं नमः, इति दक्षपादे |
मंयंरंलंवंशंषंसंहंळंक्षं नमः, इति वामपादे |
विरूपाक्षमते तु सबिन्दुरेष न्यासः, तन्त्रे पुनर्निर्बिन्दुः |
यथा वीरतन्त्रे— “अआइईउऊऋॠलृलॄ वै हृदये न्यसेत् |
” इत्यादि ॥ कालीतन्त्रेऽपि— “अआइईउऊऋॠलृलॄ वै हृदये न्यसेत् |
” इत्यादि |
अथ षोढान्यासः, तदुक्तं वीरतन्त्रे— केवलां मातृकां कृत्वा मातृकां तारसंपुटाम् |
मातृकापुटितं तारं न्यसेत् साधकसत्तमः ॥ १ ॥ श्रीबीजपुटितां तां तु मातृकापुटितं तु तत् |
कामेन पुटितां देवीं (तत्पुटं काममेव च ॥ २ ॥ शक्त्या च पुटितां देवीं) शक्तिं च तत्पुटां न्यसेत् |
ह्रींद्वन्द्वं च पुनर्न्यस्य ऋॠलृलॄ च पूर्ववत् ॥ ३ ॥ मूलेन पुटितां देवीं तत्पुटं मन्त्रम् एव च |
अनुलोमविलोमेन न्यस्य मन्त्रं यथाविधि ॥ ४ ॥ मूलेनाष्टशतं कुर्याद् व्यापकं तदनन्तरम् |
[Zweite Hälfte im Druck punktiert.] ॥ यथा— ओंअंओं, अंओंअं, श्रींअंश्रीं, अंश्रींअं, एवं तथैव मातृकापुटितम् |
एवं कामपुटितां तां तत्पुटितं— [AC 2: ungewöhnliche Zeitfügung वत्सराणां; Prosa: zweimaliges Ācamana gegenüber dem dreimaligen im Vers. Lokale Lesungsunsicherheit in der Lautreihe bleibt möglich.]

कामम् |
एवं शक्तिपुटितां तां तत्पुटितां शक्तिं न्यसेत् |
तथा ह्रींद्वन्द्वपुटितां तां तु मातृकापुटितं द्वयम् |
तथा ऋॠलृलॄ च पूर्ववत् |
एवं मन्त्रपुटितां मातृकां मातृकापुटितं मनुं, पुनरनुलोमविलोमेन मन्त्रं मातृकास्थाने न्यस्य मूलेनाष्टोत्तरशतेन व्यापकं कुर्यात् |
एतन्न्यासस्ताराया अपि बोद्धव्यः |
“इति गुह्येन दुर्गाया अङ्गषोढा प्रकीर्तिता |
तारायाः कालिकायाश्च तन्मुख्याश्च तथापरा ॥ कृतेऽस्मिन् न्यासवर्ये च सर्वपापं प्रणश्यति” |
ततस्तत्त्वन्यासः— मनुं त्रिखण्डं विधाय प्रथमखण्डान्ते ओं आत्मतत्त्वाय स्वाहा, पादादिनाभिपर्यन्तम् |
द्वितीयान्ते ओं विद्यातत्त्वाय स्वाहा नाभ्यादिहृदयान्तम् |
तृतीयखण्डान्ते ओं शिवतत्त्वाय स्वाहा, हृदयादिशिरःपर्यन्तम् ॥ तदुक्तं स्वतन्त्रे— मूलविद्यात्रिखण्डान्ते प्रणवाद्यैर्यथाविधि |
आत्मविद्याशिवैस्तत्त्वैर्न्यासं तत्र समाचरेत् ॥ १ ॥ इति |
अथ बीजन्यासः |
तदुक्तं कुमारीकल्पे— ब्रह्मरन्ध्रे भ्रुवोर्मध्ये ललाटे नाभिदेशके |
गुह्ये वक्त्रे च सर्वाङ्गे सप्तबीजं क्रमान्न्यसेत् ॥ तद्यथा— आद्यबीजं ब्रह्मरन्ध्रे |
द्वितीयं बीजं भ्रूमध्ये |
तृतीयं बीजं ललाटे |
चतुर्थं बीजं नाभौ |
पञ्चमं बीजं गुह्ये |
षष्ठं बीजं वक्त्रे |
सप्तमं बीजं सर्वाङ्गे |
एतत् त्रयं काम्यम् |
मूलेन सप्तधा व्यापकं कृत्वा यथाविधि मुद्रां प्रदर्शयेत् ॥ तदुक्तं भैरवीतन्त्रे— “पञ्चधा नवधा वापि मूलेन सप्तधा तथा |
” स्वतन्त्रेऽपि— “मूलेन व्यापकं न्यासं नवधा कारयेद्बुधः” |
ततो देवीं ध्यायेत् |
तद्यथा कालीतन्त्रे— करालवदनां घोरां मुक्तकेशीं चतुर्भुजाम् |
कालिकां दक्षिणां दिव्यां मुण्डमालाविभूषिताम् ॥ १ ॥ सद्यश्छिन्नशिरःखड्गवामाधोर्ध्वकराम्बुजाम् |
अभयं वरदं चैव दक्षिणाधोर्ध्वपाणिकाम् ॥ २ ॥ महामेघप्रभां श्यामां तथा चैव दिगम्बराम् |
कण्ठावसक्तमुण्डालीगलद्रुधिरचर्चिताम् ॥ ३ ॥ कर्णावतंसतानीतशवयुग्मभयानकाम् |
घोरदंष्ट्रां करालास्यां पीनोन्नतपयोधराम् ॥ ४ ॥ शवानां करसंघातैः कृतकाञ्चीं हसन्मुखीम् |
सृक्कद्वयगलद्रक्तधाराविस्फुरिताननाम् ॥ ५ ॥ घोररावां महारौद्रीं श्मशानालयवासिनीम् |
(बालार्कमण्डलाकारलोचनत्रितयान्विताम्) ॥ ६ ॥ दन्तुरां दक्षिणव्यापिमुक्तालम्बिकचोच्चयाम् |
शवरूपमहादेवहृदयोपरि संस्थिताम् ॥ ७ ॥ शिवाभिर्घोररावाभिश्चतुर्दिक्षु समन्विताम् |
महाकालेन च समं विपरीतरतातुराम् ॥ ८ ॥ सुखप्रसन्नवदनां स्मेराननसरोरुहाम् |
एवं संचिन्तयेत् कालीं श्मशानालयवासिनीम् ॥ ९ ॥ शवयुग्मेति, घोरकर्णावतंसेति, प्रेतकर्णपूरेति च, “शकुन्तपक्षसंयुक्तबालकर्णविभूषणाम्” इति |
“विगतासुकिशोराभ्यां कृतकर्णावतंसिनीमिति” पठनादुभयमेव पाठः ॥ ध्यानान्तरं स्वतन्त्रे— अञ्जनाद्रिप्रभां देवीं करालवदनां शिवाम् |
मुण्डमालावलीकीर्णां मुक्तकेशीं स्मिताननाम् ॥ १ ॥ महाकालहृदम्भोजस्थितां पीनपयोधराम् |
विपरीतरतासक्तां घोरदंष्ट्रां सुरैः सह ॥ २ ॥ नागयज्ञोपवीताढ्यां चन्द्रार्धकृतशेखराम् |
सर्वालङ्कारसंयुक्तां मुण्डमालाविभूषिताम् ॥ ३ ॥ मृतहस्तसहस्रैस्तु बद्धकाञ्चीं दिगंशुकाम् |
शिवाकोटिसहस्रैस्तु योगिनीभिर्विराजिताम् ॥ ४ ॥ [Fußnoten: „गुह्ये“; „विराजिताम्“; „स्वां“; „बाण“. Lokale Unsicherheit im ersten Ohrschmuck-Zitat und in SD 2, Schlussfügung.]

रक्तपूर्णमुखाम्भोजां मद्यपानप्रसक्तिकाम् |
वह्न्यर्कशशिनेत्रां तु रक्तविस्फुरिताननाम् ॥ ५ ॥ विगतासुकिशोराभ्यां कृतकर्णावतंसिनीम् |
कण्ठावसक्तमुण्डालीगलद्रुधिरचर्चिताम् ॥ ६ ॥ श्मशानवह्निमध्यस्थां ब्रह्मकेशववन्दिताम् |
सद्यश्छिन्नशिरःखड्गवराभीतिकराम्बुजाम् ॥ ७ ॥ इति ध्यात्वा, मानसोपचारैः संपूज्य अर्घ्यस्थापनं कुर्यात् |
यथा— स्ववामे भूमौ ‘हुमिति’ अर्घ्यस्थापनीययन्त्रं त्रिकोणं विलिख्य, तत्रार्घ्यपात्रं संस्थाप्य मूलेन शुद्धजलादिना शंखादिपात्रमापूर्य ‘ॐ हां हृदयाय नमः’ इत्यादिषडङ्गमन्त्रैरग्नीशासुरवायुषु, अग्रे ॐ हौं नेत्रत्रयाय वौषट् |
चतुर्दिक्षु हः अस्त्राय फट्, इत्यभ्यर्च्य, तदुपरि मत्स्यमुद्रयाच्छाद्य, तदुपरि मूलमन्त्रं दशधा जप्त्वा धेनुमुद्रया अमृतीकृत्य, अस्त्रेण संरक्ष्य भूतिनीयोनिमुद्रे प्रदर्श्य, तज्जलं प्रोक्षणीपात्रे किञ्चिन्निक्षिप्य, तेनोदकेनात्मानं स्वपूजोपकरणं चाभ्युक्ष्य पीठपूजामारभेत् |
अस्याः पूजायन्त्रम्— आदौ बिन्दुं स्वबीजं भुवनेश्वरीं च विलिख्य, ततस्त्रिकोणं तद्बाह्ये त्रिकोणचतुष्टयं वृत्तमष्टदलं पद्मं पुनर्वृत्तं चतुर्द्वारात्मकं भूगृहं यन्त्रमालिखेत् |
ततः पीठपूजा, कुमारीकल्पे— पीठपूजां ततः पश्चादाधारशक्तिपूर्वकम् |
प्रकृतिं कमठं चैव शेषं पृथ्वीं तथैव च ॥ १ ॥ सुधाम्बुधिं मणिद्वीपं चिन्तामणिगृहं तथा |
श्मशानं पारिजातं च तन्मूले रत्नवेदिकाम् ॥ २ ॥ तस्योपरि मणेः पीठं न्यसेत् साधकसत्तमः |
चतुर्दिक्षु मुनीन् देवान् शिवाश्च शवमुण्डकान् ॥ ३ ॥ ‘धर्माधर्मादींश्च’ इत्यादि ॥ ततः पीठन्यासोक्ताधारशक्त्यादि ह्रीं ज्ञानात्मने नमः इत्यन्तं संपूज्य, केसरेषु पूर्वादितः “इच्छाज्ञानक्रियाश्चैव कामिनी कामदायिनी |
रती रतिप्रियानन्दा मध्ये चैव मनोन्मनी” ॥ सर्वत्र प्रणवादिनमोऽन्तेन पूजयेत् |
तदुपरि “सौः सदाशिवमहाप्रेतपद्मासनाय नमः” पीठस्योत्तरे गुरुपूजा |
पुनर्ध्यात्वा पुष्पाञ्जलावानीय मूलमन्त्रकल्पितमूर्तौ आवाहयेत् |
“देवेशि भक्तिसुलभे परिवारसमन्विते |
यावत्त्वां पूजयिष्यामि तावत्त्वं सुस्थिरा भव” ॥ ततो मूलमुच्चार्य “अमुके देवि इहावह २ इह तिष्ठ २ इह सन्निधेहि २ इह संनिरुध्यस्व २” |
ततो हुमित्यवगुण्ठ्य अङ्गमन्त्रैः सकलीकृत्य, धेनुमुद्रया अमृतीकृत्य, परमीकरणमुद्रया परमीकृत्य, भूतिनीयोनिमुद्रे प्रदर्श्य प्राणप्रतिष्ठां विधाय मूलेन पाद्यादिभिः पूजयेत् |
मूलमुच्चार्य अमुकदेवतायै एतत्पाद्यं नमः |
इदमर्घ्यं स्वाहा |
इदमाचमनीयं स्वधा |
स्नानीयं निवेदयामि |
पुनराचमनीयं स्वधा |
एष गन्धो नमः |
एतानि पुष्पाणि वौषट् |
ततो मूलेन पुष्पाञ्जलिं दत्त्वा मूलमुच्चार्य एष दीपो नमः |
ततो घण्टां संपूजयेत्— ‘ॐ जगद्ध्वनि मन्त्रमातः स्वाहा’ इति घण्टां संपूज्य वादयन् धूपं दत्त्वा दीपं दृष्टिपर्यन्तं दद्यात् |
ततो मूलेन पुष्पाञ्जलित्रयं दत्त्वा यथोपपन्नं नैवेद्यं दद्यात् ॥ ततः आवरणपूजामारभेत् |
ततः “अमुके देवि आवरणं ते पूजयामि” इत्याज्ञां गृहीत्वा, केसरेषु अग्निकोणे ॐ हां हृदयाय नमः |
ईशाने ॐ हीं शिरसे स्वाहा |
नैर्ऋत्ये ॐ हूं शिखायै वषट् |
वायौ ॐ हैं कवचाय हुं |
आग्नेये ॐ हौं नेत्रत्रयाय वौषट् |
चतुर्दिक्षु ॐ हः अस्त्राय फट् |
ततो बहिः षट्कोणे ॐ काल्यै नमः, एवं कपालिन्यै०, कुल्लायै०, कुरुकुल्लायै०, विरोधिन्यै०, विप्रचित्तायै नमः उग्रायै०, उग्रप्रभायै०, दीप्तायै०, (इत्यन्तस्त्र्यस्रे |
नीलायै०, घनायै०, बलाकायै, इति द्वितीयत्र्यस्रे |
मात्रायै०, मुद्रायै) मितायै नमः इति तृतीयत्र्यस्रे |
“सर्वाः श्यामा असिकरा मुण्डमालाविभूषणाः |
तर्जनीं वामहस्तेन धारयन्त्यः शुचिस्मिताः ॥ दिगम्बरा हसन्मुख्यः

स्वस्वभर्तृसमन्विताः |
” इति ध्यात्वार्चयेत् ॥ ततोऽष्टपत्रेषु पूर्वादिक्रमेण ॐ ब्राह्म्यै नमः, एवं नारायण्यै०, माहेश्वर्यै०, चामुण्डायै०, कौमार्यै०, अपराजितायै०, वाराह्यै०, नारसिंह्यै० |
एता गन्धादिभिः संपूज्य, पत्राग्रे असिताङ्गादिभैरवान् पूजयेत् |
ततो मूलेन पुष्पाञ्जलित्रयं दद्यात् |
ततः पाद्यादिना देव्या दक्षिणे भागे महाकालं पूजयेत् ॥ कुमारीकल्पे— “देव्याश्च दक्षिणे भागे महाकालं प्रपूजयेत्” |
“हूं क्षौं यां रां लां वां हां क्रों महाकालभैरव सर्वविघ्नान् नाशय २ ह्रीं फट्स्वाहा” |
[Redaktion: Die eng gesetzte Bīja-Folge dieser Formel bleibt stellenweise unsicher; besonders die erste Gruppe und die Silbe unmittelbar vor phaṭ.] अनेन पाद्यादिभिराराध्य त्रिस्तर्पयित्वा मूलेन देवीं पञ्चोपचारैः पूजयेत् |
तथाच कालीतन्त्रे— “महाकालं यजेद्यत्नात् पश्चाद् देवीं प्रपूजयेत्” |
ततो देवीं ध्यायेत् |
ततो यथाशक्ति जपित्वा गुह्येत्यादिना जपं देव्या वामहस्ते समर्पयेत् |
ततः स्तुत्वा प्रदक्षिणीकृत्याष्टाङ्गं प्रणामं कुर्यात् |
श्रीजगन्मङ्गलं नाम कवचं पठेत् |
ततस्तत्तेजः पुष्पेण सार्धं हृदि आरोपयेत् |
(ततो नैवेद्यं निवेदयित्वा) तन्नैवेद्यं किञ्चित् “उच्छिष्टचण्डालिन्यै नमः” इत्यैशान्यां दिशि दत्त्वा शेषं शिष्टेभ्यो दद्यात् |
किञ्चित् स्वीकृत्य पादोदकं किञ्चित् पीत्वा, निर्माल्यं धृत्वा यथेच्छं विहरेदिति |
ततो मूलेनाष्टोत्तरशताभिमन्त्रितं “पुष्पं च चन्दनं धृत्वा त्रैलोक्यं वशमानयेत् |
सर्वसिद्धियुतो भूत्वा भैरवो वत्सराद्भवेत्” ॥ इति |
अस्य पुरश्चरणं लक्षद्वयजपः |
तत्क्रमस्तु कालीतन्त्रे— लक्षमेकं जपेद्विद्यां हविष्याशी दिवा शुचिः |
रात्रौ ताम्बूलपूरास्यः शय्यायां लक्षमानतः ॥ १ ॥ इति |
व्यवस्थामाह स्वतन्त्रतन्त्रे— दिवा लक्षं शुचिर्भूत्वा हविष्याशी जपेन्नरः |
ततस्तस्य दशांशेन हविषाग्नौ समर्पयेत् ॥ १ ॥ इति |
अत्राङ्गस्य कालान्तरमाह, नीलसारस्वततन्त्रे— “लक्षमेकं जपेन्मन्त्रं हविष्याशी दिवा शुचिः |
अशुचिश्च तथा रात्रौ लक्षमेकं तथैव च ॥ दशांशं होमयेन्मन्त्री दशांशमभिषेचयेत् |
” इति सांप्रदायिकाः |
वस्तुतस्तु कुमारीकल्पे— लक्षमेकं जपेन्मन्त्री हविष्याशी दिवा शुचिः |
रात्रौ ताम्बूलपूरास्यः शय्यायां लक्षमानतः ॥ १ ॥ एवं लक्षद्वयं जप्त्वा तद्दशांशेन मन्त्रवित् |
अयुतं होमयेत् देवि दिवारात्रिविभेदतः ॥ २ ॥ इति दर्शनाद् दिवा लक्षं जप्त्वा तद्दशांशहोमं कुर्यात् |
रात्रौ लक्षं जपित्वा रात्रावेव तद्दशांशहोमं कुर्यात्, इति रहस्यार्थः ॥ अत्र मन्त्रभेदाः— वर्गाद्यं वह्निसंयुक्तं रतिबिन्दुसमन्वितम् |
एकाक्षरो महामन्त्रः सर्वकामफलप्रदः ॥ त्रिगुणस्तु विशेषेण सर्वशास्त्रप्रबोधकः |
........................................ ॥ पूजादिकं तु—प्रातःकृत्यादिप्राणायामान्तं कर्म विधाय पूर्वोक्ता ऋषिच्छन्दोदेवता विन्यस्य वर्णन्यासं कृत्वा कराङ्गन्यासं कुर्यात् |
तद्यथा— ॐ क्रां अङ्गुष्ठाभ्यामित्यादि |
एवं क्रां हृदयायेत्यादि कल्पयेत् |
एवं— “षडङ्गानि मनोरस्य जातियुक्तानि देशिकः” |
अन्यत्सर्वं पूर्ववत् |
अनयोः पुरश्चरणं लक्षजपः |
तथा च सिद्धेश्वरतन्त्रे— एवं ध्यात्वा जपेन्मन्त्रं लक्षमेकं विधानतः |
तद्दशांशं विधानेन होमयेत् साधकोत्तमः ॥ १ ॥ मायाद्वयं कूर्चयुग्मं ऐन्द्रान्तं मादनत्रयम् |
मायाबिन्द्वीश्वरयुतं दक्षिणे कालिके पदम् ॥ २ ॥ संहारक्रमयोगेन बीजसप्तकमुद्धरेत् |
एकविंशाक्षरो मन्त्रस्ताराद्यः कालिकामनुः ॥ ३ ॥ [Fußnote: ‘स्वस्ववाहनभूषिताः’ ख. पाठः |
]

इन्द्रस्य समीपे ऐन्द्रं रेफमित्यर्थः |
तेन प्रणवं मायाद्वयं कूर्चयुग्मं निजबीजत्रयं दक्षिणेकालिके निजबीजत्रयं कूर्चद्वयं मायाद्वयमित्येकविंशत्यक्षरः |
अस्य पूजादिकं दक्षिणावत् |
पुरश्चरणं तु लक्षजपः |
होमस्तु तद्दशांशतः |
स्वाहान्तश्च त्रयोविंशाक्षरोऽयं मनुराजकः |
स्वाहां विनैकविंशत्यक्षरः कामप्रदो मनुः ॥ ४ ॥ विंशत्यर्णा महाविद्या स्वाहाप्रणववर्जिता |
ध्यानपूजादिकं सर्वं दक्षिणावदुपाचरेत् ॥ ५ ॥ इति |
स्वतन्त्रे— प्रणवं पूर्वमुद्धृत्य हृल्लेखाबीजमुद्धरेत् |
रतिबीजं समुद्धृत्य पपञ्चमं भगान्वितम् ॥ १ ॥ ठद्वयेन समायुक्ता विद्याराज्ञी प्रकीर्तिता |
........................................ ॥ रतिबीजं निजबीजम् |
तथाच चामुण्डातन्त्रे— ‘रत्याद्या कालिका पातु द्वाविंशाक्षररूपिणी’, इति कवचे प्रतिपादितम् |
तेन प्रणवो माया निजबीजं पपञ्चममेकारयुक्तं वह्निवल्लभा |
अस्य पूजा— प्रातःकृत्यादिप्राणायामान्तं विधाय ऋष्यादिन्यासं कुर्यात् |
अस्य मन्त्रस्य भैरव ऋषिः, विराट् छन्दः, सिद्धिकाली ब्रह्मरूपा त्रिभुवनेश्वरी देवता, निजबीजं बीजं, लज्जा शक्तिः |
वर्णन्यासकराङ्गन्यासौ च दक्षिणावत् |
ध्यानं तु— खड्गोद्धृतेन्दुबिम्बस्रवदमृतरसाप्लाविताङ्गी त्रिनेत्रा सव्ये पाणौ कपालाद्गलदसृजमथो मुक्तकेशी पिबन्ती |
दिग्वस्त्रा बद्धकाञ्ची मणिमयमुकुटाद्यैर्युता दीप्तजिह्वा पायान्नीलोत्पलाभा रविशशिविलसत्कुण्डलालीढपादा ॥ एवं ध्यात्वा पूजादिकं दक्षिणावत् कुर्यात् |
पुरश्चरणं त्वेकविंशतिसहस्रजपः |
तदुक्तं कालीतन्त्रे— जपेद्विंशतिसाहस्रं सहस्रेकेन संयुतम् |
होमयेत् तद्दशांशेन मधुपुष्पेण मन्त्रवित् ॥ १ ॥ इति |
प्रकारान्तरं विश्वसारे— मूलबीजं ततो माया लज्जाबीजं ततः परम् |
महाविद्या महाकाल्या महाकालेन भाषिता ॥ १ ॥ वर्गाद्यं वह्निसंयुक्तं रतिबिन्दुसमन्वितम् |
एतत्त्रयं क्रमेणैव तदन्ते वह्निवल्लभा ॥ २ ॥ निजबीजत्रयं फट् वह्निवल्लभा (३) निजबीजत्रयं कूर्चबीजं लज्जा पुनस्तान्येव वह्निवल्लभा (४) |
वाग्भवं नमः मूलबीजं पुनस्तदेव कालिकायै वह्निवल्लभा (५) |
अस्य पूजाप्रयोगः— प्रातःकृत्यादिप्राणायामान्तं विधाय ऋष्यादिन्यासं कुर्यात्, अस्यैकादशाक्षरस्य दक्षिणामूर्तिः ऋषिः, पङ्क्तिः छन्दः, कालिका देवता, शिरोमुखहृदयेषु ऋषिच्छन्दोदेवता विन्यस्य ध्यायेत् |
तथा— चतुर्भुजा कृष्णवर्णा मुण्डमालाविभूषिता |
खड्गं च दक्षिणे पाणौ बिभ्रतीन्दीवरद्वयम् ॥ १ ॥ कर्त्रीं च खर्परं चैव क्रमाद्वामे सुबिभ्रती |
गां लिहन्ती जटामेकां बिभ्रती शिरसा द्वयीम् ॥ २ ॥ मुण्डमालाधरा शीर्षे ग्रीवायामपि चापराम् |
वक्षसा नागहारं च बिभ्रती रक्तलोचना ॥ ३ ॥ [Fußnote zum Typ 3: ‘स्वाहाङ्ग’ ख. पाठः; Wortlaut unsicher.]

कृष्णवस्त्रधरा कट्यां व्याघ्राजिनसमन्विता |
वामपादं शवहृदि संस्थाप्य दक्षिणं पदम् ॥ ४ ॥ विलाप्य सिंहपृष्ठे तु लेलिहाना शवद्वयम् |
साट्टहासा महाघोररावयुक्ता सुभीषणा ॥ ५ ॥ इति |
एवं ध्यानम् |
अन्यत्सर्वं दक्षिणावत् |
पूर्वोक्तानां मन्त्राणां च सर्वं दक्षिणावद्बोद्धव्यम् |
अस्य पुरश्चरणं लक्षद्वयजपः |
अन्यासां मन्त्रवर्णसंख्यलक्षजपः |
तदुक्तं तत्रैव— लक्षद्वयं जपेद्विद्यां पुरश्चरणकर्मणि |
अन्यासां वर्णलक्षं तु कथितं पद्मयोनिना ॥ १ ॥ इति |
भेदास्तु— (१) निजबीजं कूर्चबीजं माया दक्षिणेकालिके वह्निवल्लभा |
(२) निजबीजं कूर्चं लज्जा दक्षिणेकालिके फट् |
(३) मूलबीजद्वयं कूर्चद्वयं लज्जाद्वयं दक्षिणेकालिके पूर्वषड्बीजानि वह्निवल्लभा |
(४) निजबीजं वह्निवल्लभा |
(५) निजबीजद्वयं कूर्चद्वयं लज्जाद्वयं वह्निवल्लभा |
(६) मूलबीजं कूर्चं लज्जा वह्निसुन्दरी |
(७) मूलबीजं दक्षिणेकालिके वह्निवल्लभा |
(८) निजबीजं कूर्चं माया पुनस्तान्येव वह्निवल्लभा |
(९) मूलद्वयं कूर्चद्वयं मायाद्वयं पुनस्तान्येव वह्निवल्लभा |
(१०) मूलत्रयं कूर्चद्वयं लज्जाद्वयं पुनस्तान्येव वह्निवल्लभा |
(११) हृदयं वाग्भवं मूलद्वयं कालिकायै ठद्वयं |
(१२) हृदयं पाशद्वयं अङ्कुशद्वयमस्त्रं वह्निजाया कालि कालिके दीर्घतनुच्छदं भुवनेशी कूर्चमस्त्रम् |
(१३) लज्जाबीजं क्रोधमस्त्रं |
एतासां पूजादिकं सर्वं दक्षिणावत् ॥ एषां पूजा— प्रातःकृत्यादिप्राणायामान्तं कर्म विधाय ऋष्यादिन्यासं कुर्यात् |
एषां दक्षिणामूर्तिऋषिः पङ्क्तिश्छन्दः दक्षिणाकाली देवता, अन्यत् सर्वं दक्षिणावद्बोद्धव्यम् |
अस्यास्तु पुरश्चरणं लक्षजपः |
एतासां पूजायन्त्रं कालीतन्त्रे— आदौ त्रिकोणं विन्यस्य त्रिकोणं तद्बहिर्न्यसेत् |
ततो वै विलिखेन्मन्त्री त्रिकोणत्रयमुत्तमम् ॥ १ ॥ ततो वृत्तं समालिख्य लिखेदष्टदलं ततः |
वृत्तं विलिख्य विधिवल्लिखेत् पुरमेककम् ॥ २ ॥ इति |
कुमारीकल्पे— “मध्ये तु बैन्दवं चक्रं बीजमायाविभूषितम्” इति |
यन्त्रनिर्माणपात्रं मुण्डमालातन्त्रे— ताम्रपात्रे कपाले वा श्मशानकाष्ठनिर्मिते |
शनिभौमदिने वापि शरीरे मृतसंभवे ॥ स्वर्णरूप्येऽथवा लोहे चक्रं कार्यं विधानतः |
........................................ ॥ इति |
एतासां प्रमाणं विश्वसारतन्त्रे— अथ पञ्चाक्षरीं विद्यां शृणुष्व कमलानने |
प्रजापतिं समुद्धृत्य वह्न्यारूढं प्रजापतिम् ॥ १ ॥ चतुर्थस्वरसंयुक्तं नादबिन्दुविभूषितम् |
द्विगुणं च ततः कृत्वा ङेन्तं च कालिकापदम् ॥ २ ॥ स्वाहान्ता कथिता विद्या प्रिये एकादशाक्षरी |
ऋषिः स्याद् दक्षिणामूर्तिः पङ्क्तिश्छन्द उदाहृतम् ॥ ३ ॥ परात्परतरा शक्तिः कालिका देवता स्मृता |
एकादशाक्षरी विद्या कालिकायाः सुदुर्लभा ॥ ४ ॥ लक्षद्वयं जपेद्विद्यां पुरश्चरणकर्मणि |
अन्यासां वर्णलक्षं स्यात् कथितं पद्मयोनिना ॥ ५ ॥ इति |
अन्यासां पञ्चाक्षरीप्रभृतीनाम् |
अस्या ध्यानम्— “चतुर्भुजा कृष्णवर्णा” इत्यादि |
मूलबीजं ततो माया लज्जाबीजं ततः परम् |
दक्षिणे कालिके चेति अस्त्रान्ता समुदीरिता ॥ ६ ॥ अथापरां प्रवक्ष्यामि विद्यां विंशतिवर्णकाम् |
यस्याः प्रसादमात्रेण भवेद्भूमिपुरन्दरः ॥ ७ ॥ [Fußnote: ‘भूयः’ ख. पाठः |
]

मूलबीजद्वयं दद्यात् ततः कूर्चद्वयं वदेत् |
लज्जायुग्मं समुद्धृत्य संबुद्ध्यन्तं पदद्वयम् ॥ ८ ॥ पूर्ववत् षट् तथा बीजान्यन्ते च वह्निसुन्दरी |
ऋषिः स्याद् दक्षिणामूर्तिः पङ्क्तिश्छन्द उदाहृतम् ॥ ९ ॥ देवता कथिता सद्भिः काली दक्षिणपूर्विका |
अथापरां प्रवक्ष्यामि विद्यां त्रिभुवनेश्वरीम् ॥ १० ॥ निजबीजं समुद्धृत्य तदन्ते वह्निसुन्दरीम् |
भैरवोऽस्य ऋषिः प्रोक्तो नानातन्त्रसमन्वितः ॥ ११ ॥ अष्टाक्षरी तु या प्रोक्ता सर्वतन्त्रेषु गोपिता |
निजबीजद्वयं कूर्चद्वयं लज्जाद्वयं ततः ॥ १२ ॥ स्वाहान्ता कथिता विद्या (सर्वकामफलप्रदा |
निजं कूर्चं तथा लज्जा तदन्ते वह्निसुन्दरी ॥ १३ ॥ पञ्चाक्षरी महाविद्या पञ्चवक्त्र ऋषिः स्मृतः |
नवाक्षरीं महाविद्यां शृणुष्व कमलानने ॥ १४ ॥ निजबीजत्रयं कूर्चयुग्मं लज्जायुगं ततः |
स्वाहान्ता कथिता विद्या) सर्वसंपत्करी मता ॥ १५ ॥ अथापरां प्रवक्ष्यामि विद्यां तां च नवाक्षरीम् |
मूलबीजं समुद्धृत्य संबुद्ध्यन्तं पदद्वयम् ॥ १६ ॥ स्वाहान्ता कथिता विद्या सर्वशत्रुक्षयङ्करी |
अथवाष्टाक्षरीं विद्यां शृणुष्व कमलानने ॥ १७ ॥ निजबीजं ततः कूर्चं ततो मायां समुद्धरेत् |
पुनस्तान्येव उच्चार्य स्वाहान्ता मोक्षदायिनी ॥ १८ ॥ अथापरां प्रवक्ष्यामि दशतत्त्वसमन्विताम् |
मूलद्वयं कूर्चयुगं तथा लज्जाद्वयं तथा ॥ १९ ॥ पुनस्तान्येव बीजानि तदन्ते वह्निसुन्दरी |
चतुर्दशाक्षरी विद्या चतुर्वर्गफलप्रदा ॥ २० ॥ ब्रह्मत्रयं समुद्धृत्य रतिवह्निसमन्वितम् |
नादबिन्दुसमायुक्तं लज्जाकूर्चद्वयं ततः ॥ २१ ॥ पुनः क्रमेण चोद्धृत्य वह्निजायावधिर्मनुः |
षोडशीयं समाख्याता विद्या कल्पद्रुमोपमा ॥ २२ ॥ इति |
मायातन्त्रे— हृदयं वाग्भवं देवि निजबीजयुगं ततः |
कालिकायै पदं चोक्त्वा तदन्ते वह्निसुन्दरी ॥ १ ॥ तन्त्रान्तरे— नमः पाशाङ्कुशौ द्वेधा फट्स्वाहाकालिकालिके |
दीर्घतनुच्छदं कालीमनुः पञ्चदशाक्षरः ॥ १ ॥ अस्य पुरश्चरणं लक्षजपः |
तथाच— लक्षसंख्यं जपं कुर्यात् पुरश्चरणसिद्धये |
एतासां पूजनं चैव दक्षिणावत् सुरेश्वरि ॥ २ ॥ मत्स्यसूक्ते— “लज्जाबीजं ततः क्रोधं फडन्ता त्र्यक्षरी भवेत्” |
इति कालीमन्त्राः ॥ अथ गुह्यकाली विश्वसारे— अथ वक्ष्ये महेशानि विद्यां सर्वफलप्रदाम् |
चतुर्वर्गप्रदां साक्षान्महापातकनाशिनीम् ॥ १ ॥ सर्वसिद्धिप्रदां विद्यां भुक्तिमुक्तिप्रदायिनीम् |
गुह्यकालीमहाविद्यां त्रैलोक्ये चातिदुर्लभाम् ॥ २ ॥ इन्द्रादिरूढं वर्गाद्यं रतिबिन्दुसमन्वितम् |
त्रिगुणं च तथा कृत्वा ईशानं च समुद्धरेत् ॥ ३ ॥ षष्ठस्वरसमायुक्तं बिन्दुनादकलान्वितम् |
द्विगुणं च ततः कृत्वा ईशानद्वयमुद्धरेत् ॥ ४ ॥ वामाक्षिवह्निसंयुक्तं नादबिन्दुविभूषितम् |
तद् गुह्ये कालिके प्रोक्त्वा अथवा दक्षिणे वदेत् ॥ ५ ॥ सप्तबीजं पुनः पूर्वक्रमेण योजयेत् ततः |
वह्निजायावधिः प्रोक्ता विद्या त्रैलोक्यमोहिनी ॥ ६ ॥ [Fußnote: ‘ब्रह्मा’ ग. पाठः |
]

अथवेति गुह्येकालिके दक्षिणेकालिके वा मन्त्रः |
कामबीजं तथा कूर्चं तदन्ते भुवनेश्वरी |
गुह्ये च कालिके वापि तथा बीजद्वयं भवेत् ॥ ७ ॥ स्वाहान्ता कथिता विद्या सर्वतन्त्रेषु गोपिता |
एषा तु षोडशी विद्या चतुर्वर्गफलप्रदा ॥ ८ ॥ अस्यार्थः— आदौ निजबीजं कूर्चं मायां ततः संबोधनपदद्वयं ततो निजबीजद्वयं कूर्चद्वयं मायाद्वयं वह्निवल्लभा |
“कामबीजद्वयं हित्वा भवेद्विद्या चतुर्दशी” |
अस्य मन्त्रस्येति शेषः |
सप्तबीजं पुरा प्रोक्तं गुह्ये च कालिके पुनः |
स्वाहान्ता कथिता विद्या सर्वतन्त्रेषु गोपिता ॥ ९ ॥ एषापि चतुर्दशाक्षरी |
तथा— दक्षिणे पदमाभाष्य भवेत् पञ्चदशाक्षरी |
कामबीजं समुद्धृत्य सम्बुद्ध्यन्तं पदद्वयम् ॥ १० ॥ पुनः कामं तदन्ते च दद्याद्वह्नेश्च सुन्दरीम् |
एषा नवाक्षरी विद्या गुह्यकाल्याः समीरिता ॥ ११ ॥ दक्षिणे पदमाभाष्य भवेद्विद्या दशाक्षरी |
कामबीजं परित्यज्य अथवा षोडशाक्षरी ॥ १२ ॥ तेन षोडशाक्षरविद्यायाः कामबीजाभावे पञ्चदशी भवति |
एतासां पूजनं तु— पूर्ववन्न्यासवर्गैस्तु पूर्ववत् पूजयेच्छिवाम् |
पूर्ववज्जपेद्विद्यां सर्वं पूर्ववदेव हि ॥ १३ ॥ बलिदानं तथा यन्त्रं पूर्ववत् परिकल्पयेत् |
........................................ ॥ बलिमन्त्रस्तु— ॐ ह्रीं एह्येहि परमेशानि जगन्मातर्जगतां जननि गृह्ण २ मम बलिं सिद्धिं देहि देहि शत्रुक्षयं कुरु कुरु हूं हूं हूं फट् ॐ कालिकायै नमः फट् स्वाहा ॥ यद्वा गुह्यकाल्या अयं बलिमन्त्रः, हूं नमो एहि २ गुह्यकालिके गृह्ण २ मम शत्रून् नाशय २ खादय २ तुं २ छिन्दि २ सिद्धिं देहि २ हूं २ स्वाहा ॥ तथायमासनमन्त्रः— ॐ हूं सदाशिवमहाप्रेताय गुह्यकाल्यासनाय नमः, गुह्यकाल्यै हूं नमः |
भद्रकाल्यादयो विद्याः कथ्यन्ते सुरसुन्दरि |
कामबीजादिकं बीजं सप्त पूर्वापरे यजेत् ॥ १४ ॥ भद्रकालीं तथा ङेन्तां बीजमध्ये नियोजयेत् |
स्वाहान्ता कथिता विद्या विंशद्वर्णात्मिका परा ॥ १५ ॥ चतुर्वर्गप्रदा विद्या भद्रकाली शुभावहा |
सप्तबीजं समुद्धृत्य श्मशानकालिके तथा ॥ १६ ॥ पुनर्बीजं क्रमेणैव स्वाहान्ता सर्वसिद्धिदा |
विंशत्येकाक्षरी विद्या श्मशानकालिका मता ॥ १७ ॥ बीजानि चोच्चरेत् पूर्वं महाकालिपदं ततः |
तदन्ते सप्तबीजानि स्वाहान्ता सर्वसिद्धिदा ॥ १८ ॥ विंशत्यर्णा महाविद्या महाकाल्याः प्रकीर्तिता |
........................................ ॥ एतासां जपपूजनं दक्षिणावत् |
विशेषस्तु—भूपुरे इन्द्रादिवज्रादीन् पूजयेत् |
गृहस्य पूर्वादिद्वारेषु विष्णुं शिवं सूर्यं गणेशं पूजयेत् |
तत्रैव— भूपुरे लोकपालांश्च तदस्त्राणि ततो बहिः |
भूपुरेषु चतुष्कोणे पूजयेत् क्रमतः सुधीः ॥ १९ ॥ विष्णुं शिवं तथा सूर्यं गणेशं पूजयेत् ततः |
........................................ ॥ अथास्याः पूजायन्त्रम्— त्रिकोणं चैव षट्कोणं नवकोणं मनोरमम् |
त्रिवृत्तं चाष्टपत्रं च सुकिञ्जल्कसमन्वितम् ॥ २० ॥ [Fußnoten: ‘हूं’ क. पाठः |
‘स्फुरस्फुर’ ख. पाठः |
‘हूंफट्’ ख. पाठः |
]

भूपुरत्रितयारूढं योनिमण्डलमण्डितम् |
त्रिपञ्चारमिदं चक्रं सर्वतन्त्रेषु कीर्तितम् ॥ २१ ॥ त्रिकोणं त्रिकोणाकारमित्यर्थः |
ध्यानं तु— महामेघप्रभां देवीं कृष्णवस्त्रपिधायिनीम् |
ललज्जिह्वां घोरदंष्ट्रां घोररावां हसन्मुखीम् ॥ २१ ॥ नागहारलतोपेतां चन्द्रार्धकृतशेखराम् |
गां लिहन्तीं जटामेकां (लेलिहानासवं स्वयम् ॥ २२ ॥ नागयज्ञोपवीताङ्गीं) नागशय्यानिषेदुषीम् |
पञ्चाशन्मुण्डसंयुक्तवनमालां महोदरीम् ॥ २३ ॥ सहस्रफणसंयुक्तमनन्तं शिरसोपरि |
चतुर्दिक्षु नागफणावेष्टितां गुह्यकालिकाम् ॥ २४ ॥ तक्षकसर्पराजेन वामकङ्कणभूषिताम् |
अनन्तनागराजेन कृतदक्षिणकङ्कणाम् ॥ २५ ॥ नागेन्द्ररशनाहारकल्पितां रत्ननूपुराम् |
द्विभुजां चिन्तयेद् देवीं नागयज्ञोपवीतिनीम् ॥ २६ ॥ नरदेहसमारब्धकुण्डलश्रुतिमण्डिताम् |
प्रसन्नवदनां सौम्यां नवरत्नविभूषिताम् ॥ २७ ॥ नारदाद्यैर्मुनिगणैः सेवितां शिवमो(मो)हिनीम् |
अट्टहासां महाभीमां साधकाभीष्टदायिनीम् ॥ २८ ॥ जटामेकां धारयन्तीमिति शेषः |
अनन्तं शिरसोपरि दधतीमिति शेषः |
गुह्येत्युपलक्षणम् |
पूजादिकं तु दक्षिणावत् कार्यम्, इति कालीमन्त्राः ॥ अथ ताराप्रकरणम्— अथ भेदान् प्रवक्ष्यामि तारिण्याः सर्वसिद्धिदान् |
येषां विज्ञानमात्रेण जीवन्मुक्तस्तु साधकः ॥ १ ॥ कवितां लभते शुद्धामनर्गलविजृम्भिणीम् |
पाण्डित्यं सर्वशास्त्रेषु धनधान्यपतिर्भवेत् ॥ २ ॥ राजद्वारे सभायां च विवादे व्यवहारे |
सर्वत्र जयमाप्नोति बृहस्पतिरिवापरः ॥ ३ ॥ इति |
तथाच मत्स्यसूक्ते— मायाबीजं समुद्धृत्य तारकं वह्निसंयुतम् |
मायाबिन्दुस्वरयुतं द्वितीयं बीजमुद्धृतम् ॥ १ ॥ कूर्चबीजं तृतीयं च फट्कारं तदनन्तरम् |
संपूर्णं सिद्धमन्त्रं तु रश्मिपञ्चकसंयुतम् ॥ २ ॥ रश्मिपञ्चकं वर्णपञ्चकमित्यर्थः |
(एकजटापक्षे रश्मिपञ्चकं वर्णपञ्चकं, नीलसरस्वतीपक्षे प्रणवमित्यर्थः |
) लीलया वाक्प्रदा चेति तेन नीलसरस्वती |
तारकत्वात् सदा तारा सुखमोक्षप्रदायिनी ॥ ३ ॥ उग्रापत्तारिणी यस्मादुग्रतारा प्रकीर्तिता |
........................................ ॥ इति |
तारार्णवे— वसिष्ठाराधिता विद्या न तु शीघ्रफला यतः |
अतस्तेनापि मुनिना शापो दत्तः सुदारुणः ॥ १ ॥ ततः प्रभृति विद्येयं फलदात्री न कस्यचित् |
........................................ ॥ शापोद्धारमाह— चन्द्रबीजं व्यपान्तं बीजोपरि नियोजितम् |
ततः प्रभृति विद्येयं वधूरिव यशस्विनी ॥ १ ॥ फलिनी सर्वविद्यानां जयिनी जयकाङ्क्षिणाम् |
विषक्षयकरी विद्या अमृतत्वप्रदायिनी ॥ २ ॥ [Fußnoten: ‘कोटराक्षीं’ ख. पाठः |
‘क्षोभवेद्ध्रुवम्’ ख. पाठः |
‘तकारं’ क. पाठः |
‘बिन्द्वीश्वर’ क. पाठः |
‘शाक्ति’ ख. पाठः |
Einzelne Varianten sind undeutlich.]

मन्त्रस्य ज्ञानमात्रेण विजयी भुवि जायते |
........................................ ॥ एकवीराकल्पेऽपि— लज्जाबीजं वधूबीजं कूर्चबीजं तथाच फट् |
एषा पञ्चाक्षरी विद्या पञ्चभूतप्रकाशिनी ॥ १ ॥ तथा च तत्रैव— षोडशव्यञ्जनं वह्निवामाक्षिबिन्दुसंयुतम् |
चन्द्रबीजसमारूढं वधूबीजमिदं स्मृतम् ॥ १ ॥ वधूबीजं स्त्रींकारम् |
तथा च विश्वसारे— ‘स्वबीजं च महेशानि वधूबीजं प्रकीर्तितम्’ इति |
नीलतन्त्रे— तारायाः पञ्चवर्णेयं श्रीमन्नीलसरस्वती |
सर्वभाषामयी शुद्धा सर्वाम्नायैर्नमस्कृता ॥ १ ॥ इति |
तारार्णवेऽपि— अनुत्तरं समुद्धृत्य मायोत्तरमतः परम् |
पपञ्चमसमायुक्तं पञ्चरश्मि प्रकीर्तितम् ॥ १ ॥ जीवनी मध्यमा पश्चादेकाक्षी तदनन्तरम् |
उग्रदर्पं ततो दद्यादस्त्रं देवि प्रकाशितम् ॥ २ ॥ एकाक्षी स्त्रीं, एतेन सर्वत्र शापोद्धारः |
पञ्चाक्षरीमधिकृत्य तन्त्रे— श्रीबीजाद्या यदा विद्या तदा श्रीः सर्वतोमुखी |
एषैव हि महाविद्या मायाद्या सकलेष्टदा ॥ १ ॥ वाग्भवाद्या यदा विद्या वागीशत्वप्रदायिनी |
वितारैकजटा चैषा महामुक्तिकरी मता ॥ २ ॥ ताराद्वयरहिता त्र्यर्णा महानीलसरस्वती |
कुल्लुकेयं समाख्याता सर्वतन्त्रेषु गोपिता ॥ ३ ॥ एषा क्रमगता प्राप्ता मतभेदादनेकधा |
........................................ ॥ एषा पञ्चाक्षरी |
तदेवाह— “पञ्चाक्षरी एकजटा ताराभावे महेश्वरि |
ताराद्या तु भवेद्देवि श्रीमन्नीलसरस्वती ॥ उग्रतारा त्र्यक्षरी च महानीलसरस्वती” कुल्लुका च |
अन्यासां विद्यानामेकजटैव देवता प्रकृतित्वात् |
एतासां साधनस्थानं नीलतन्त्रे— एकलिङ्गे श्मशाने वा शून्यागारे चतुष्पथे |
(शवस्योपरि मुण्डे वा जले वाकण्ठपूरिते ॥ १ ॥ संग्रामभूमौ योनौ वा स्थले वा विजने वने |
) तत्र साधयेद्योगी विद्यां त्रिभुवनेश्वरीम् ॥ २ ॥ इति |
तत्रैव— पञ्चक्रोशान्तरे यत्र न लिङ्गान्तरमीक्षते |
तदेकलिङ्गमाख्यातं तत्र सिद्धिरनुत्तमा ॥ १ ॥ इति |
अन्यत्रापि— उज्जटे पर्वते वापि निर्जने चा चतुष्पथे |
देवागारे च शून्ये च निर्जनैकान्तवेश्मनि ॥ १ ॥ इति |
वीरतन्त्रेऽपि— शून्यागारे श्मशाने यदि जपति जडस्त्वेकलिङ्गे तडागे गङ्गागर्भे गिरौ वा शुचिविमलमतिः सर्वदा भक्तियुक्तः |
विद्यां श्रीनीलवाण्या भुवनजनपतिः सर्वशास्त्रार्थवेत्ता देहान्ते योगिमुख्यः परमसुखपदं ब्रह्म निर्वाणमेति ॥ १ ॥ [Fußnoten: ‘पञ्चपञ्च’ ख. पाठः |
‘ततः’ क. पाठः |
‘रमत’ ख. पाठः; letzte Lesung unsicher.]

इति |
ताराचमनं भैरवतन्त्रे— ताराभेदैस्त्रिभिः पीत्वा मायया क्षालयेत् करम् |
स्त्रीं हूं ओष्ठौ द्विरुन्मृज्य फट्कारैः क्षालयेत् करम् ॥ १ ॥ आस्यनासेक्षणश्रोत्रनाभिवक्षःशिरोभुजान् |
वैरोचनादिभिः स्पृष्ट्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ २ ॥ आचम्य भैरवो भूत्वा वत्सरात्तां प्रपश्यति |
........................................ ॥ तारभेदैरिति— उग्रतारा एकजटा नीलसरस्वती च |
वैरोचनादयस्तु— वैरोचनशंखपाण्डरपद्मनाभ (असिताख्य) मामकनामकतारकपाण्डरपद्मान्तकयमान्तकविघ्नान्तकनरकान्तकाः सचतुर्थीप्रणवादिनमोऽन्तकाः |
इति |
अथ पूजा— प्रातःकृत्यादिस्नानान्तं कर्म विधाय यागस्थानं गत्वा “ॐ वज्रोदके हूंफट् स्वाहा” इति मन्त्रेण जलमधिष्ठाय एतज्जलं पूजार्थं विधाय तत्र किञ्चिदन्यजले निक्षिप्य तेनैव वारिणा “ॐ ह्रीं विशुद्ध सर्वपापानि शमयाशेषविकल्पमपनय हूंफट् स्वाहा” इति हस्तपादौ प्रक्षाल्य कुलकुशान् सुवर्णरजतरूपान् यथासंख्येन हस्ते दत्त्वा “ॐ ह्रीं स्वाहा” इत्याचम्य पीठं विचिन्तयेत् |
कुलकुशास्तु— सुवर्णं रजतं चैव जपपूजादिकर्मसु |
कुशकार्यकरं प्रोक्तं न तु वन्याः कुशाः कुशाः ॥ ३ ॥ इति |
ततः— जलशङ्खं करे कृत्वा तिष्ठेद् द्वारि महेश्वरि |
क्षालयेद्धस्तपादौ च वक्ष्यमाणेन वर्त्मना ॥ १ ॥ इति |
मत्स्यसूक्ते— “तारं वज्रोदके हूंफट् स्वाहा जलमधिष्ठितम् |
” तथाच— (तारं) लज्जा विशुद्धान्ते सर्वपापानि चैव हि |
शमयान्ते त्वशेषान्ते विकल्पपदमुच्चरेत् ॥ १ ॥ अपनयान्ते वर्म फट् स्वाहा पादविशुद्धये |
ॐ माया वह्निजाया च तथा चाचमने मनुः ॥ २ ॥ इति |
तथा— श्मशानं तत्र सञ्चिन्त्य तत्र कल्पद्रुमं स्मरेत् |
तन्मूले मणिपीठं च नानामणिविभूषितम् ॥ १ ॥ नानालङ्कारभूषाढ्यं मुनिदेवैश्च शोभितम् |
शिवाभिर्बहुमांसास्थिमोदमानाभिरन्वितम् ॥ २ ॥ चतुर्दिक्षु शिवामुण्डचिताङ्गारास्थिभूषितम् |
तन्मध्ये भावयेद् देवीं यथोक्तध्यानयोगतः ॥ ३ ॥ इति ध्यात्वा “ॐ मणिधरि वज्रिणि महाप्रतिसरे हूंफट् स्वाहा” इति शिखाबन्धनं कुर्यात् |
सामान्यर्घ्यं विधाय, फट् इति त्रिवारं संप्रोक्ष्य गां गणेशाय नमः |
एवं वां वटुकाय०, क्षां क्षेत्रपालाय०, यां योगिनीभ्यो नमः |
इति द्वारं संपूज्य वास्तुपुरुषं पूजयेत् |
शिखाबन्धनानन्तरं मत्स्यसूक्तं सामान्यर्घ्यमाह— फडित्युक्त्वा हृदापूर्य तारेण दश मन्त्रयेत् |
फटा द्वारं प्रोक्षयेच्च बीजेनाभ्यर्चयेत् सुरान् ॥ १ ॥ गांवांक्षांयां च बीजानि तान्युक्तानि महेश्वरि |
गणेशं वटुकं क्षेत्रपालं च योगिनीर्यजेत् ॥ २ ॥ ङेन्तानेतांश्च सर्वान्ते हृन्मन्त्रं विलिखेत्ततः |
पूजयित्वा ततो गेहं प्रविशेद् गृहंमध्यतः ॥ ३ ॥ ब्रह्माणं वास्तुदेवं च तारादिहृदयान्तकम् |
........................................ ॥ इति |
ॐ रक्षरक्षहूंफट् स्वाहा इति जलसेकाद्भूमिं शोधयेत् |
“ॐ सर्वविघ्नानुत्सारय हूंफट् स्वाहा” [Fußnoten: ‘रान्तकाः’ ख. पाठः |
‘इति त्रिः’ ख. पाठः |
‘रात्रौ’ ख. पाठः |
‘बाह्य’ ख. पाठः |
‘त्वभिषेकात्’ ख. पाठः |
Einige Lesungen undeutlich.]

इति नाराचमुद्रया अक्षतक्षेपेण वामपार्ष्णिघातत्रयेण (भौमानूर्ध्वतालत्रयेणान्तरिक्षगान् दिव्यदृष्ट्या दिव्यानिति) त्रिविधविघ्नान् दिव्यान्तरिक्षभौमानुत्सारयेत् |
“ॐ पवित्रवज्रभूमे हूंफट् स्वाहा” इति भूमिमभिमन्त्र्य तत्र कोमलकम्बलविष्टराद्यासनानि यथाप्राप्तान्यास्तीर्य “ॐ आः सुरेखे वज्ररेखे हूंफट् स्वाहा” इति रक्तचन्दनगन्धपुष्पादिना समभ्यर्च्य स्वस्तिकादिक्रमेण तत्रोपविशेत् |
तदुक्तं मत्स्यसूक्ते— मृदुकोमलमासीनो ह्यन्येषु कम्बलेषु च |
विष्टरेषु समासीनः साधयेत् सिद्धिमुत्तमाम् ॥ १ ॥ (संग्रामे पतितं बालं संपादितमचूडकम् |
षण्मासनिःसृतं प्राप्य चितायां वा तदन्तिके ॥ २ ॥) इति |
तन्त्रचूडामणौ— (तत्र मृतासनं देवीपीठमन्त्रेण पूजयेत् |
तारं प्रें कामपीठाय हृदयान्तोऽयमीरितः ॥ १ ॥ तत्र बद्धासनो वीरः स्वात्मानं शोधयेत्ततः |
) ........................................ ॥ इति |
कोमलादिलक्षणमाह श्रीक्रमे— (वीरासनाद्यभावे तु मृतासनं शृणु प्रिये) |
पञ्चवर्षोत्तरं यावन्मृतं बालमचूडकम् ॥ १ ॥ षण्मासाभ्यन्तरं चैव दशमासात् पूर्वकम् |
गर्भच्युतमृतं बालं गर्भाष्टमासात् पुरःसरम् ॥ २ ॥ एतत्कोमलमित्याहुर्विष्टरेषु कुशेषु वा |
........................................ ॥ इति |
तथाच तन्त्रे— अकृतचूडको बालो हीनोपनयनः पुमान् |
यो मृतः पञ्चमे वर्षे तमेव कोमलं विदुः ॥ ३ ॥ पञ्चमे वर्षे पञ्चमवर्षे पूर्णे |
आसनपरिमाणमाह— एकहस्तं द्विहस्तं वा चतुरस्रं समन्ततः |
विशुद्धे आसने कुर्यात् संस्कारं पूजनं बुधः ॥ ४ ॥ कृष्णसारव्याघ्रचर्माद्यपि आसनम् |
“कृष्णसारद्वीपिचर्म अचूडे कम्बले तथा |
पीतं च श्वेतवर्णं वा आसनाय प्रकल्पयेत् ॥ प्रोतं च विस्तरेणाथ ह्यथवा कुण्डलीकृतम् |
” इत्यादि |
विष्टरेष्वित्यादि कुशपत्रशतकेन बटुकं निर्माय तत्र शवप्राणप्रतिष्ठां कुर्यात् |
तत्रैव— ॐकारं आः सुरेखे च वज्ररेखे ततः परम् |
हूंफट्स्वाहा च कुर्यात्तु मण्डलं च शवासने ॥ ५ ॥ वीरासनेनोपविश्य संपूज्यासनमेव च |
चतुरस्रं चतुर्द्वारमेवं मण्डलमालिखेत् ॥ ६ ॥ इति |
“ॐ मणिधरि वज्रिणि महाप्रतिसरे रक्ष रक्ष मां हूं फट् स्वाहा” इति वस्त्राञ्चले रक्षाग्रन्थिं बन्धयेत् |
“ॐ आः हूंफट् स्वाहा” इति व्यापकत्वया कायवाक्चित्तं शोधयेत् |
“ॐ पुष्पकेतुराजार्हते शताय सम्यक्संबन्धाय” “ॐ पुष्पे पुष्पे महापुष्पे सुपुष्पे पुष्पभूषिते पुष्पचयावकीर्णे हूं फट् स्वाहा” इति च पुष्पादि मन्त्रमयं कृत्वा स्वर्णादिपीठे गोरोचनकुङ्कमादिलिप्ते “ॐ आः सुरेखे वज्ररेखे हूं फट् स्वाहा” इति मन्त्रेणाधोमुखत्रिकोणगर्भाष्टदलपद्मं वृत्तं चतुरस्रं चतुर्द्वारयुक्तं यन्त्रमुद्धरेत् |
पद्मस्य पूर्वादिदलेषु मन्त्राक्षराणि लिखेत् |
तथाच कुलचूडामणौ— ततः कुलरसेनैव पीठं निर्माय यत्नतः |
आः सुरेखे वज्ररेखे हूंफट् स्वाहा समन्वितम् ॥ १ ॥ मन्त्रेणानेन संलिख्य वसुपत्रं मनोहरम् |
चतुरस्रं चतुर्द्वारमेवं मण्डलमालिखेत् ॥ २ ॥ कुलरसेन स्वयंभूरसेन |
वर्णलिखनप्रकारमाह फेत्कारीये— [Fußnoten: ‘षाण्मान्तरे’ ख. पाठः, Lesung undeutlich; ‘कुशेन’ क. पाठः |
]

सयोनिं चन्दनेनाष्टपत्रं वृत्तं लिखेत्ततः |
मृदासनं समासाद्य मायां पूर्वदले लिखेत् ॥ १ ॥ मध्यबीजं द्वितीये फमुत्तरे पश्चिमे तु टम् |
मध्ये बीजं लिखेत्तारं भूतशुद्धिमथाचरेत् ॥ २ ॥ इति |
तदुक्तं गान्धर्वे— षट्कोणान्तर्गतं पद्मं भुविबिम्बद्वितयं पुनः |
चतुरस्रं चतुर्द्वारमेवं वा यन्त्रमालिखेत् ॥ ३ ॥ (तन्मध्ये विलिखेन्मन्त्री ताराप्रणवमेवच |
) ........................................ ॥ बीजलेखनं तु पूर्ववत् |
नीलतन्त्रेऽपि सारस्वतार्थिनां तु विशेषेण यन्त्रान्तरमुक्तम् |
व्योमेन्दोरसनार्णकर्णिकमलं द्वन्द्वैः स्फुरत्केसरं वर्गोल्लासिवसुच्छदं वसुमतीगेहेन संवेष्टितम् |
तारार्धीश्वरवर्णविलसद्दिक्कोणसंशोभितं यन्त्रं नीलतनोः परं निगदितं सर्वार्थसिद्धिप्रदम् ॥ [Redaktion: Verschlüsselte Lautbezeichnungen im ersten und dritten Versviertel teilweise unsicher gelesen.] (बिन्दुत्रिकोणं च षडस्रयुक्तं वृत्तं तथाष्टारमलं त्रिवृत्तम् |
सभूपुरं चैकजटाविलासगेहं मया यन्त्रमिदं प्रदिष्टम् ॥) इति |
(एवमेतेषामन्यतमं विरच्य पुरतो निधायार्चयेत्) पीठस्य पूर्वद्वारे ॐ ह्रीं गां गणपतये नमः |
पीठस्य दक्षिणे ॐ ह्रीं वां वटुकाय नमः |
पीठस्य पश्चिमोत्तरयोः ॐ ह्रीं क्षां क्षेत्रपालाय नमः |
ॐ ह्रीं यां योगिनीभ्यो नमः |
ततो मध्ये श्मशानाय नमः |
कल्पवृक्षाय नमः |
तन्मूले मणिपीठाय नमः |
नानालङ्कारेभ्यो नमः, मुनिभ्यः०, देवेभ्यः०, बहुमांसास्थिमोदमानाभ्यः शिवाभ्यो नमः |
चतुर्दिक्षु शवमुण्डचिताङ्गारास्थिभ्यो नमः |
इति सर्वत्र नमोऽन्तेन पूजयेत् |
अष्टदलेषु अग्न्यादि ॐ लक्ष्म्यै नमः |
ॐ सरस्वत्यै० |
ॐ रत्यै० |
ॐ प्रीत्यै० |
ॐ कीर्त्यै० |
ॐ कान्त्यै० |
ॐ तुष्ट्यै० |
पुष्ट्यै नमः |
एवमुत्तरोत्तरमभ्यर्च्य तस्य मध्ये हसौः सदाशिवमहाप्रेतासनाय नमः ॥ तदुक्तं सिद्धसारस्वते— लक्ष्मीः सरस्वती चैव रतिः प्रीतिस्तथैव च |
कीर्तिः कान्तिश्च तुष्टिश्च पुष्टिश्चेत्यष्ट शक्तयः ॥ १ ॥ देव्या नीलसरस्वत्याः पीठशक्तय ईरिताः |
........................................ ॥ इति |
वीरतन्त्रे— “तन्मध्ये पूजयेद् देव्या वाहनं शवमेव च” |
इति, ततो भूतशुद्धिं कुर्यात् |
यथा—स्वाङ्के उत्तानौ करौ कृत्वा हंस इति मन्त्रेण कुण्डलिनीं जीवात्मानं वैलोम्येन चतुर्विंशतितत्त्वानि सुषुम्णावर्त्मना परमतेजसि संयोज्य, कुम्भकेन ह्रींकारं रक्तवर्णं नाभौ ध्यात्वा तदुद्भूताग्निना लिङ्गशरीरं संदह्य, स्त्रींकारं पीतवर्णं हृदि विचिन्त्य (तदुद्भूतवायुना तद्भस्म प्रोत्सारयेत् |
ततो रेचकेन हूंकारं श्वेतवर्णं शिरसि विचिन्त्य) तदुद्भूतेनामृताम्बुना तदस्थि प्लावितं कृत्वा समस्तमपगतव्यथं विश्वमयं शरीरमाप्लावयेत् |
तथाच श्रुतिः— षट्त्रिंशत्तत्त्वानि शरीरमिति |
तत आत्मानमपगतव्यथं निर्मलं देवताधिया ध्यायेत् |
तस्मिन् विश्वव्यापके अमृतवारिणि आकारं रक्तपङ्कजं ध्यात्वा तदुपरि टाकारात् श्वेतपङ्कजं विचिन्त्य तदुपरि नीलसन्निभं हूंकारं ध्यात्वा तदुपरि हूंबीजभूषितां कर्त्रिकां ध्यायेत् |
तदुपरि देवतां “आं ह्रीं क्रों स्वाहा” इति एकादशवारं जपन् प्राणान् प्रतिष्ठाप्य ध्यायेदिति |
तदुक्तं फेत्कारीये— मायां नाभौ रक्तवर्णां ध्यात्वा तज्जातवह्निना |
शुष्कं कर्मात्मकं देहं दग्धं संचिन्तयेत् ततः ॥ १ ॥ [Fußnoten: ‘पद्मं’ ख. पाठः |
‘मृतासनमास्थाय’ ख. पाठः |
‘फट्’ ख. पाठः |
‘तारं टकारं हूंकारस्य ताराप्रणवत्वेन प्रसिद्धत्वात्’ |
‘वृत्तेन’ ख. पाठः |
‘शान्त्यै’ ख. पाठः |
‘आ’ ख. पाठः |
‘कं पापात्मकं’ ख. पाठः; einzelne Lesungen unsicher.]

स्त्रींकारं हृदि पीताभं तदुद्भूतेन वायुना |
भस्म प्रोत्सारितं कृत्वा ललाटे चिन्तयेत् ततः ॥ २ ॥ कूर्चं तुषारवर्णाभं तदुद्भूतामृतेन च |
तदस्थि प्लावितं कृत्वा तारात्मानं विचिन्तयेत् ॥ ३ ॥ सर्वव्यथाविनिर्मुक्तं निर्मलं देवतामयम् |
भूतशुद्धिं विधायेत्थं शून्यं विश्वं विचिन्तयेत् ॥ ४ ॥ निर्लेपं निर्गुणं शुद्धमात्मानं देवतामयम् |
अन्तरीक्षे ततो ध्यायेदा:काराद्रक्तपङ्कजम् ॥ ५ ॥ (भूयस्तस्योपरि ध्यायेत् टांकारात् श्वेतपङ्कजम् |
तस्योपरि पुनर्ध्यायेद् हूंकारं नीलसंनिभम् ॥ ६ ॥ ततो हूंकारबीजात्तु कर्त्रिकां बीजभूषिताम् |
) भूयस्तस्योपरि ध्यायेदात्मानं तारिणीमयम् ॥ ७ ॥ इति |
ततो ध्यानम्— प्रत्यालीढपदां घोरां मुण्डमालाविभूषिताम् |
खर्वां लम्बोदरीं भीमां व्याघ्रचर्मावृतां कटौ ॥ ८ ॥ नवयौवनसंपन्नां पञ्चमुद्राविभूषिताम् |
चतुर्भुजां ललज्जिह्वां महाभीमां वरप्रदाम् ॥ ९ ॥ खड्गकर्त्रीसमायुक्तसव्येतरभुजद्वयाम् |
कपालोत्पलसंयुक्तसव्यपाणियुगान्विताम् ॥ १० ॥ पिङ्गोग्रैकजटां ध्यायेन्मौलावक्षोभ्यभूषिताम् |
बालार्कमण्डलाकारलोचनत्रयभूषिताम् ॥ ११ ॥ इति |
पञ्चमुद्राविभूषितामिति, ललाटे श्वेतास्थिपट्टिकाचतुष्टयान्वितकपालपञ्चकान्वितामित्यर्थः |
श्रीशङ्कराचार्येणाप्युक्तं— “विचित्रास्थिमालां ललाटे करालां कपालं च पञ्चान्वितं धारयन्ती” मिति |
ततः प्राणायामः, वामनासापुटेन मूलं चतुर्वारं जप्त्वा वायुं पूरयेत् |
तदनु नासापुटौ धृत्वा षोडशवारजपेन वायुं कुम्भयेत् |
तदनु दक्षिणनासापुटेन वाराष्टकावर्तनेन रेचयेत् |
पुनर्दक्षिणेनापूर्य वामेन रेचयेत् |
पुनर्वामेनापूर्य दक्षिणेन रेचयेत्, इति प्राणायामत्रयं भवति |
तत ऋष्यादिन्यासः |
तद्यथा— शिरसि अक्षोभ्यऋषये नमः |
मुखे बृहतीच्छन्दसे नमः |
हृदि श्रीमदेकजटादिदेवताभ्यो नमः |
मूलाधारे हूं बीजाय नमः |
पादयोः फट् शक्तये नमः |
शेषाक्षरद्वयमुच्चार्य सर्वाङ्गे स्त्रीं कीलकाय नमः |
तदुक्तं वीरतन्त्रे— अक्षोभ्य ऋषिरेतस्या बृहती छन्द ईरितम् |
नीलसरस्वती देवी त्रिषु लोकेषु गोपिता ॥ १ ॥ हूं बीजमस्त्रं शक्तिः स्याच्चतुर्वर्गफलप्रदा |
........................................ ॥ इति |
ततः कालीतन्त्रोक्तमातृकान्यासः |
तथाचोक्तम्— “यथा काली तथा नीला तत्क्रमान्मातृकां न्यसेत्” |
तद्यथा— अं आं इं ईं उं ऊं ऋं ॠं ऌं ॡं नमो हृदि |
एं ऐं ओं औं अं अः कं खं गं घं नमो दक्षभुजे |
ङं चं छं जं झं ञं टं ठं डं ढं नमो वामभुजे |
णं तं थं दं धं नं पं फं बं भं नमो दक्षिणजङ्घायां |
मं यं रं लं वं शं षं सं हं क्षं नमो वामजङ्घायां |
ततः कराङ्गन्यासौ— हां अखिलवाग्रूपिण्यै अङ्गुष्ठाभ्यां नमः |
हीं अखण्डवाग्रूपिण्यै तर्जनीभ्यां नमः |
हूं ब्रह्मवाग्रूपिण्यै मध्यमाभ्यां नमः |
हैं विष्णुवाग्रूपिण्यै अनामिकाभ्यां नमः |
हौं रुद्रवाग्रूपिण्यै कनिष्ठिकाभ्यां नमः |
हः सर्ववाग्रूपिण्यै करतलकरपृष्ठाभ्यां नमः ॥ हां अखिलवाग्रूपिण्यै हृदयाय नमः |
हीं अखण्डवाग्रूपिण्यै शिरसे स्वाहा |
हूं ब्रह्मवाग्रूपिण्यै शिखायै वषट् |
हैं विष्णुवाग्रूपिण्यै कवचाय हुं |
हौं रुद्रवाग्रूपिण्यै नेत्रत्रयाय वौषट् |
हः सर्ववाग्रूपिण्यै अस्त्राय फट् ॥ अङ्गुलिनियम उक्तः |
अयं तु नीलसरस्वतीपक्षे |
तथाच तारामधिकृत्य सिद्धसारस्वते— [Fußnoten: ‘तेन वायुना’ ख. पाठः |
‘भावः’ ख. पाठः |
‘मलं’ ख. पाठः |
‘तारिणी’ ख. पाठः |
‘तदाकाशे’ ख. पाठः |
‘कट्युपरिगतं’ ख. पाठः |
‘भीमरूपां’ ख. पाठः |
]

अखिलवाग्रूपिणीं प्रोच्य हृदयाय नमो वदेत् |
अखण्डवाग्रूपिणीति शिरसे वह्निवल्लभा ॥ १ ॥ ब्रह्मवाग्रूपिणीत्युक्त्वा शिखायै वषडित्यथ |
विष्णुवाग्रूपिणीं प्रोच्य कवचाय हुमादिशेत् ॥ २ ॥ रुद्रवाग्रूपिणीत्युक्त्वा नेत्राभ्यां वौषडित्यपि |
सर्ववाग्रूपिणीमुक्त्वा अस्त्राय फडिति स्मरेत् ॥ ३ ॥ षड्दीर्घमायया चैव बीजान्ते तानि योजयेत् |
........................................ ॥ इति |
हां एकजटायै अङ्गुष्ठाभ्यां नमः |
हीं तारिण्यै तर्जनीभ्यां स्वाहा |
हूं वज्रोदके मध्यमाभ्यां वषट् |
हैं उग्रजटे अनामिकाभ्यां हुं |
हौं महाप्रतिसरे कनिष्ठिकाभ्यां वौषट् |
हः पिङ्गोग्रैकजटे करपृष्ठाभ्यां फट् |
एवं हृदयादिषु न्यसेत् ॥ तथाच एकजटामधिकृत्य नीलतन्त्रे— बीजान्ते एकजटायै हृदयं परिकीर्तितम् |
तारिण्यै शिरसे तद्वद् वज्रोदके शिखा ततः ॥ १ ॥ उग्रजटे च कवचं महाप्रतिसरे तथा |
पिङ्गोग्रैकजटे तद्वन्नेत्रास्त्रे परिकीर्तयेत् ॥ २ ॥ षड्दीर्घया मायया च बीजान्ते नाम वाचयेत् |
........................................ ॥ अत्र वर्णन्यासपीठन्यासौ न लिखितौ, अनुक्तत्वात् |
तथाच फेत्कारीये— “अत्रोक्तमाचरेत् सम्यग् नान्योक्तमाचरेद् बुधः” |
कालीषोढा वा कर्तव्या |
ततो मूलमुच्चार्य शिर आदिपादपर्यन्तं पादादिशिरोन्तं हृदयादिमुखपर्यन्तमिति व्यापकत्रयं न्यसेत् |
ततोऽर्घ्यस्थापनं तद्यथा— स्ववामे त्रिकोणवृत्तचतुरस्रमण्डलं कृत्वा, तत्र साधारं पात्रं निधाय मूलविद्यया जलादिनापूर्य रक्तचन्दनबिल्वपत्राणि अक्षतादीन् निक्षिप्य अर्घ्यस्याग्नीशासुरवायुमध्यदिक्षु च— हां अखिलवाग्रूपिण्यै हृदयाय नमः, इत्यादि |
हां एकजटायै हृदयाय नमः, इत्यादि वा षडङ्गानि विन्यस्य, अर्घ्यपात्रं मत्स्यमुद्रयाच्छाद्य मूलमन्त्रं दशधा जपेत् |
तथाच “दशकृत्वो जपेद्विद्यां देवताभावसिद्धये” इति |
ततोऽस्त्रेण संरक्ष्य धेनुयोनिमुद्रे प्रदर्श्य तेजोमयं तज्जलं विभाव्य किञ्चित् प्रोक्षणीयपात्रे निक्षिप्य, तेनोदकेनात्मानं पूजोपकरणं चाभ्युक्ष्य पूजामारभेत् |
भूतशुद्ध्यनन्तरं वा |
तथाच फेत्कारीये— भूतशुद्धिं विधायेत्थमर्घ्यादिस्थापनं चरेत् |
प्राणायामं ततः कृत्वा ऋष्यादिन्यासमाचरेत् ॥ १ ॥ इति |
ततः पुष्पाञ्जलिं विरच्य आत्माभेदेन देवीं ध्यायेत् |
तद्यथा— प्रत्यालीढपदार्पिताङ्घ्रिशवहृद्घोराट्टहासा परा खड्गेन्दीवरकर्त्रिखर्परधरा हूंकारबीजोद्भवा |
स्त्रीं नीलविशालपिङ्गलजटाजूटैकनागैर्युता जाड्यं न्यस्य कपालके त्रिजगतां हन्त्युग्रतारा स्वयम् ॥ [Redaktion: Die dritte Verszeile bzw. das dritte Versviertel ist in Worttrennung und Kongruenz unsicher.] एवं विभाव्य, करकलितदूर्वाक्षतरक्तचन्दन (वज्रपुष्पादि) मिलितदिनकरकिरणारुणकुसुमाञ्जलौ मातृकायन्त्रं ध्यात्वा हृदयान्मूलमन्त्रतेजोमयीं शुद्धज्ञानचैतन्यमयीं षट्चक्रभेदेन शिरःस्थितसहस्रदलकमलकर्णिकान्तर्गतपरमशिवं प्रापय्य क्रियासमभिव्याहारेण तदमृताम्बुधौ विश्राम्य तदमृतलोलीभूतां चैतन्यानन्दमयीं तां प्रवहन्नासापुटादानीय मूलेन कल्पितमूर्तावावाहयेत् ॥ तन्त्रान्तरे— देवीं सुषुम्णामार्गेण चानीय ब्रह्मरन्ध्रकम् |
वहन्नासापुटे ध्यायेन्निर्यान्तीं स्वाञ्जलिस्थिते ॥ १ ॥ पुष्पे आरोप्य तत्पुष्पं प्रतिमादौ निधापयेत् |
देवेशि भक्तिसुलभे परिवारसमन्विते ॥ २ ॥ यावत् त्वां पूजयिष्यामि तावत् त्वं सुस्थिरा भव |
........................................ ॥ [Fußnoten: ‘नाम’ ख. पाठः |
‘तु’ ख. पाठः |
‘भुजा’ ख. पाठः |
]

ततः पूर्वोक्तक्रमेणावाहनादिकं कृत्वा योन्यादिपञ्चमुद्राः प्रदर्शयेत् |
“आवाहनादिमुद्राभिः पञ्चमुद्राः प्रदर्शयेत्” इति भैरवीयात् |
तास्तु मुद्राप्रकरणेऽनुसन्धेयाः |
“आं ह्रीं क्रों स्वाहा” इति प्राणप्रतिष्ठां कुर्यात् |
ततः “ॐ श्रीमदेकजटे वज्रपुष्पं प्रतीच्छ हूंफट् स्वाहा” इत्यनेन षोडशोपचारेण पञ्चोपचारेण वा पूजयेत् |
“ताराद्यमग्निजायान्तमुदीर्य यजनं चरेत्” |
तारः कूर्चस्तदादि हूंफडित्यर्थः |
स च वह्निजायान्त इति |
(ॐ भगवत्येकजटे ह्रीं विशुद्धधर्मगात्रि सर्वपापानि शमय सर्वविकल्पानपनय हूंफट् स्वाहा पाद्यं नमः |
तारिणि ह्रीमिदमाचमनीयं स्वधा |
ह्रीं मणिधरि वज्रिणि) महाप्रतिसरे इदमर्घ्यं स्वाहा |
ह्रीं कपालिनि मधुपर्कं स्वधा |
श्रीमदेकजटे इदमाचमनीयं सुगन्धिजलं नमः |
गन्धपुष्पयोर्विशेषस्त्वयम्— “परमानन्दसौरभ्यपरिपूर्णदिगन्तरम् |
गृहाण परमं गन्धं कृपया परमेश्वरि” ॥ श्रीमदेकजटे एष गन्धो नमः |
“तुरीयवनसंभूतं नानागुणमनोहरम् |
आनन्दसौरभं पुष्पं गृह्यतां परमेश्वरि” ॥ इयं वचोरचना विद्याधराचार्यसंमता |
महातन्त्रे तारिणीनिर्णये— “प्रणवं भगवत्येकजटे माया ततः परम् |
(विशुद्धधर्मगात्रितः सर्वपापानि तत्परम् ॥ शमय सर्वविकल्पानपनय हूंफट् शरः |
अयं पाद्यमनुर्देवि आचमनीयमनुं शृणु |
तारं वज्रिणि मायेति तारो माया ततः परम् |
) मणिधरि वज्रिणीति महाप्रतिसरे मनुः ॥ माया कपालिनि मन्त्रो मधुपर्के सुरेश्वरि |
” ततो योनिमुद्रां प्रदर्श्य, देवि आज्ञापय भगवत्याः परिवारान् पूजयामि, इति प्रार्थ्य आवरणान् पूजयेत् |
तथा केसरेषु आग्नीशासुरवायुमध्ये दिक्षु च षडङ्गानि पूजयेत् |
आग्नेय्यां हां एकजटे हृदयाय नमः |
ऐशान्यां हीं तारिणि शिरसे स्वाहा |
नैर्ऋत्यां हूं वज्रोदके शिखायै वषट् |
वायव्यां हैं कपालिनि कवचाय हुं |
मध्ये हौं महाप्रतिसरे नेत्रत्रयाय वौषट् |
चतुर्दिक्षु हः पिङ्गोग्रैकजटे अस्त्राय फट् ॥ नीलसरस्वतीपक्षे तु हां अखिलवाग्रूपिण्यै हृदयाय नमः, इत्यादिना षडङ्गानि पूजयेत् |
ततो देव्या मौलौ “अक्षोभ्य वज्रपुष्पं प्रतीच्छ हूं फट् स्वाहा” इति संपूजयेत् |
तदुक्तं भैरवीये— वज्रपुष्पं प्रतीच्छेति हूंफट् स्वाहेति मन्त्रतः |
एतन्मन्त्रे नाममात्रं भिन्नं चैव न संशयः ॥ अनेन मनुना सर्वान् परिवारान् समर्चयेत् |
........................................ ॥ सर्वत्र प्रणवः |
तदुक्तं तत्रैव— “प्रणवं वह्निजायान्तं वज्रपुष्पं विनिक्षिपेत् |
” ततः पीठस्योत्तरे वायव्यादीशानपर्यन्तं गुरुपङ्क्तिं पूजयेत् |
तथाच ताराचूडामणौ— अथ तारागुरून् वक्ष्ये दृष्टादृष्टफलप्रदान् |
ऊर्ध्वकेशो व्योमकेशो नीलकण्ठो वृषध्वजः ॥ १ ॥ दिव्यौघाः सिद्धिदा देवि सिद्धौघाञ्छृणु तत्त्वतः |
वसिष्ठः कूर्मनाथश्च मीननाथो महेश्वरः ॥ २ ॥ हरिनाथो मानवौघानथ वक्ष्यामि तद्गुरून् |
तारावती भानुमती जया विद्या महोदरी ॥ ३ ॥ सुखानन्दः परानन्दः पारिजातः कुलेश्वरः |
विरूपाक्षः फेरवी च कथितं तारिणीकुलम् ॥ ४ ॥ अमश्चैकजटाक्षोभ्यमात्रं पूजयेत् |
[Redaktion: Das erste Wort dieser kurzen Glosse ist undeutlich.] ततः पूर्वादिदलमूले— महाकाल्यथ रुद्राणी भद्रा भीमा तथैव च |
घोरा च भ्रामरी चैव महारात्री च सप्तमी ॥ ५ ॥ अष्टमी भैरवी प्रोक्ता योगिनीस्ताः प्रपूजयेत् |
........................................ ॥ ततः पूर्वादिचतुर्दलेषु वामावर्तेन, हां वैरोचनशंखपाण्डरपद्मनाभासिताङ्गान् पूजयेत् |
ततः वह्न्यादिचतु— [Fußnote: पञ्चमुद्रास्तु— सुमुखं चतुरस्रं च वृत्तं गोमुखमेव च |
योनिमुद्रेति विख्याता मुद्राः पञ्च नमस्कृताः ॥ Weitere Varianten: ‘ईश्वरी’ ख. पाठः |
‘भैर’ ख. पाठः |
‘उमा’ ख. पाठः |
]

दलेषु दक्षिणावर्तेन मामकनामकपाण्डरतारकान् पूजयेत् |
ततः पूर्वादिद्वारेषु पद्मान्तकयमान्तकविघ्नान्तकनरकान्तकान् पूजयेत् |
तथाच सिद्धसारस्वते— तथा वैरोचनं शङ्खपाण्डुरं पद्मनाभकम् |
असिताङ्गं यजेन्मन्त्री दिक्ष्विन्द्रादिचतुर्दले ॥ १ ॥ नामकं मामकं चैव पाण्डुरं तारकं तथा |
वह्न्यादिकचतुष्कोणे मन्त्रैः स्वैः स्वैः क्रमाद्यजेत् ॥ २ ॥ द्वारपूर्वादितस्तद्वत् पद्मान्तकयमान्तकौ |
विघ्नान्तकं समभ्यर्च्य पूजयेन्नरकान्तकम् ॥ ३ ॥ इति |
नीलतन्त्रे— “वामावर्तक्रमेणैव पूजयेदङ्गदेवताः” |
इति |
ततो बलिं दद्यात् |
“पूजान्ते भोजनादौ च बलिं मन्त्रेण दापयेत्” |
तत्र क्रमः— स्ववामे त्रिकोणवृत्तचतुरस्रमण्डलं कृत्वा पुष्पैः समभ्यर्च्य, तत्र विहितबलिद्रव्यभरितं साधारं पात्रं निधाय तद्वामाङ्गुष्ठानामाभ्यां स्पृष्ट्वा “ॐ ह्रीं एकजटे महायक्षाधिपतये मयोपनीतबलिं गृह्ण २ ग्राहापय २ मम सर्वशान्तिं कुरु २ परविद्यामाकर्षय २ त्रुट २ छिन्धि २ सर्वजगद्वशमानय ह्रीं स्वाहा” इति त्रिः पठित्वा बलिं दद्यात् |
तथाच सिद्धसारस्वते— बलिमन्त्रः |
प्रणवं पूर्वमुच्चार्य हृल्लेखां च ततः परम् |
एकजटे पदान्ते च महाशब्दमुदीरयेत् ॥ १ ॥ यक्षाधिपदमाभाष्य पतये पदतो मया |
उपनीतपदं चोक्त्वा बलिं गृह्णेति च द्विधा ॥ २ ॥ गृह्णापय द्विधा प्रोक्त्वा मम सर्वपदं तथा |
शान्तिं कुरु द्विधा चैव परविद्यामनन्तरम् ॥ ३ ॥ द्विधाकर्षयेति च ब्रूयात् त्रुट छिन्धीति च द्विधा |
सर्वजगत्पदं चोक्त्वा वशमानय इत्यनु ॥ ४ ॥ माया स्वाहेति मन्त्रोऽयं बल्यादौ विहितः स्मृतः |
........................................ ॥ इति |
ततो रहस्यमालया निगदेनोपांशुना मानसेन वाष्टोत्तरसहस्रं शतं वा जपेत् |
तथाच— अष्टोत्तरशतं जाप्यं याव(द्विंश)जीवतिसंख्यया |
सहस्रं वा जपेद्देवि नित्यपूजाविधौ पुनः ॥ १ ॥ अशक्तौ विंशत्यन्तं न्यूनं जपेत् |
तथाच नीलतन्त्रे “सहस्रं शतं विंशतिं वा जपेद्रहस्यमालया” |
तत्र जपरहस्यं यथा— मूलाधारस्वाधिष्ठानमणिपूरकेषु यथासंख्यं बीजत्रयव्याप्तिं तडित्कोटिभास्वरां परस्परासंसृतां विभाव्य सर्वतेजोमयं फट्कारं विश्रान्तिरूपं ध्यात्वा उच्चारयेत् |
तथाच नीलतन्त्रे— मन्त्रध्यानं प्रवक्ष्यामि जपात् सार्वज्ञदायकम् |
मन्त्रध्यानान्महेशानि शुद्ध्यते ब्रह्महा यतः ॥ १ ॥ मूलरन्ध्रे तु हृल्लेखां सूर्यकोटिसमप्रभाम् |
स्वाधिष्ठाने पीतवर्णं द्वितीयं तु विभावयेत् ॥ २ ॥ नाभौ जीमूतसंकाशं कूर्चबीजं महाप्रभम् |
अस्त्रबीजं हृदि ध्यायेत् कालाग्निसदृशप्रभम् ॥ ३ ॥ मूलादिब्रह्मरन्ध्रान्तं सर्वां विद्यां विभावयेत् |
सूर्यकोटिप्रतीकाशां योनिमुद्रापूर्विकाम् ॥ ४ ॥ इत्येवं यथाशक्ति जपित्वा समर्प्य नित्यहोमादिकं चरेत् |
तदुक्तं सोमसिद्धान्ते— नाजप्तः सिध्यते मन्त्रो नाहुतश्च फलप्रदः |
नानिष्टो यच्छते कामान् तस्मात् त्रितयमाचरेत् ॥ १ ॥ पूजया लभते पूजां जपात् सिद्धिर्न संशयः |
विभूतिं चाग्निकार्येण सर्वसिद्धिं च विन्दति ॥ २ ॥ इति |
नीलतन्त्रेऽपि— विद्याहोमं प्रवक्ष्यामि सर्वां सिद्धिं च विन्दति |
सपर्यासर्वमापाद्य बलिपूर्वं चरेद्विधिम् ॥ १ ॥ ततो जपं तर्पणं च चरेत् साधकसत्तमः |
बलिवश्यादिकं चैव ब्राह्मणः समुपाचरेत् ॥ २ ॥ [Fußnoten: ‘नामः’ ख. पाठः |
‘नाम’ ख. पाठः |
‘बहिर्बलि’ ख. पाठः |
‘पदं’ ख. पाठः |
]

विधिवदग्निमानीय क्रव्यादेभ्यो नमस्तदा |
मूलमन्त्रं समुच्चार्य कुण्डे वा स्थण्डिलेऽपि वा ॥ ३ ॥ भूमौ वा संस्तरेदग्निं व्याहृतित्रितयेन तु |
स्वाहान्तेन त्रिधा कृत्वा षडङ्गत्रितयं ततः ॥ ४ ॥ ततो देवीं समावाह्य मूलेन षोडशाहुतीः |
हुत्वा स्तुत्वा नमस्कृत्वा विसृजेद्बिन्दुमण्डले ॥ ५ ॥ ततो विसर्जनान्तं कर्म समापयेत् |
अस्य पुरश्चरणं लक्षजपः |
तद्दशांशो होमः |
तथाच— एवं कृत्वा हविष्याशी जपेल्लक्षमनन्यधीः |
रहस्यमालामादाय लक्षमेकं सदा जपेत् ॥ ६ ॥ रहस्यमाला यथा— अकस्मान्निहिता सिद्धिर्महाशङ्खाक्षमालया |
पञ्चाशन्मणिभिर्माला निर्मिता सर्वसिद्धिदा ॥ ७ ॥ महाशङ्खाभावेऽपि स्फाटिकी माला कर्तव्या |
तथाच— “महाशङ्खेऽप्यशक्तश्चेत् स्फाटिकीमालया जपेत्” |
तारामन्त्रे तु कुल्लुकाया ज्ञानमावश्यकम् |
तथाच मत्स्यसूक्ते— कुल्लुकां च न जानाति महामन्त्रं जपेन्नरः |
पञ्चत्वं जायते तस्य अथवा वातुलो भवेत् ॥ ७ ॥ इति |
मायातन्त्रे— कुल्लुकां धारयेच्छीर्षे लिखित्वा भूर्जपत्रके |
राजद्वारे सभायां च विजयी भवति ध्रुवम् ॥ १ ॥ एवमुक्तेन जप्त्वा तु तद्दशांशस्य होमतः |
तद्दशांशं तर्पणं तद्दशांशं ब्राह्मभोजनम् ॥ २ ॥ तर्पयेच्च परां देवीं तत्प्रकार इहोच्यते |
........................................ ॥ ततो गुरुदक्षिणामाचरेत् |
तथाच सिद्धसारस्वते— एवं जपं पुरा कृत्वा दशांशमसितोत्पलैः |
आज्यार्द्रैर्जुहुयान्मन्त्री तद्दशांशेन तर्पणम् ॥ १ ॥ कालागरुद्रवोपेतैर्विमलैर्गन्धवारिभिः |
तर्पयेच्च परां देवीं तत्प्रकार इहोच्यते ॥ २ ॥ जले चावाह्य विधिवत् पाद्याद्यैरुपचारकैः |
संतर्प्य विधिवद् देवीं परिवारान् सकृत्सकृत् ॥ ३ ॥ इति |
अभिषेको यथा— देवीबुद्ध्यात्मनात्मानं संपूज्य साधकोत्तमः |
तारिणीं सिञ्चयामीति जलं मूर्ध्नि विनिक्षिपेत् ॥ ४ ॥ इति |
अथ रहस्यपुरश्चरणम् |
यथा— अथवान्यप्रकारेण पुरश्चरणमिष्यते |
कुजे वा शनिवारे वा नरमुण्डं समाहृतम् ॥ १ ॥ पञ्चगव्येन मिलितं चन्दनाद्यैर्विशेषतः |
निक्षिप्य भूमौ हस्तार्धमानतः कानने वने ॥ २ ॥ तत्र तद्दिवसे रात्रौ सहस्रं परिमाणतः |
एकाकी प्रजपेन्मन्त्रं स भवेत् कल्पपादपः ॥ ३ ॥ अथवान्यप्रकारेण पुरश्चरणमिष्यते |
अष्टम्यां च चतुर्दश्यां पक्षयोरुभयोरपि ॥ ४ ॥ सूर्योदयं समारभ्य यावत् सूर्योदयान्तरम् |
तावज्जप्त्वा निरातङ्कः सर्वसिद्धीश्वरो भवेत् ॥ ५ ॥ इति |
मुण्डमालातन्त्रे— अथवान्यप्रकारेण पुरश्चरणमिष्यते |
शरत्काले चतुर्थ्यादिनवम्यन्तं विशेषतः ॥ १ ॥ भक्तितः पूजयित्वा तु रात्रौ तावत्सहस्रकम् |
जपेदेकाकी विजने केवलं तिमिरालये ॥ २ ॥ अष्टम्यादि नवम्यन्तमुपवासपरो भवेत् |
कृष्णाष्टमीं समारभ्य यावत्कृष्णाष्टमी भवेत् ॥ ३ ॥ [Fußnote: ‘जपन्’ ख. पाठः |
]

सहस्रसंख्यं जपेत्तु पुरश्चरणमिष्यते |
कृष्णां चतुर्दशीं प्राप्य नवम्यन्तं महोत्सवे ॥ ४ ॥ अष्टमीं नवमीं रात्रौ पूजां कुर्याद्विशेषतः |
दशम्यां पारणं कुर्यान्मत्स्यमांसादिभिर्युतम् ॥ ५ ॥ षट्सहस्रं जपेन्मन्त्रं नित्यं भक्तिपरायणः |
चतुर्दशीं समारभ्य यावदन्या चतुर्दशी ॥ ६ ॥ तावज्जप्त्वा महेशानि पुरश्चरणमिष्यते |
केवलं जपमात्रेण मन्त्राः सिद्धा भवन्ति हि ॥ ७ ॥ इत्यादिकं वीरसाधनाचारादि प्रागुक्तं बोद्धव्यम् ॥ अथ श्यामातारयोर्मन्त्राणां लघूद्धारक्रमस्तु तन्त्रान्तरे— ताराभेदा अथोच्यन्ते शीघ्रसिद्धिप्रदायिनः |
वह्निवामाक्षिबिन्द्वाढ्या कामिका भुवनेश्वरी ॥ १ ॥ भुवनेशी वर्मरुद्धा फडन्ता प्रणवादिका |
सप्ताक्षरी महाविद्या विरिञ्चिसमुपासिता ॥ २ ॥ “ॐ ह्रीं हूं ह्रीं हूं फट् |
” इति स्वरूपम् |
तथा— वाक्शक्तिः कमला कामो हंसोऽनुग्रहसर्गवान् |
वर्मोग्रतारे वर्मास्त्रं विष्ण्वर्च्या द्वादशाक्षरी ॥ ३ ॥ “ऐं ह्रीं श्रीं क्लीं सौः हूं उग्रतारे हूं फट् |
” इति स्वरूपम् |
तथा— तारं वर्म शिवा कामो मनुसर्गयुतो भृगुः |
वर्मास्त्रमेषा सप्तार्णा सिद्धिदा विष्णुसेविता ॥ ४ ॥ “ॐ हूं ह्रीं क्लीं सौः हूं फट् |
” इति स्वरूपम् |
एतयोः पञ्चमे बीजे मकारो हादिरन्तिमः |
तदा विद्याद्वयं प्रोक्तं चतुर्मुखसमर्चितम् ॥ ५ ॥ “ऐं ह्रीं श्रीं क्लीं ह्सौः हूं उग्रतारे हूं फट् |
ॐ हूं ह्रीं क्लीं ह्सौः हूं फट् |
” इति स्वरूपद्वयम् |
“तारो माया वर्ममाया वर्मास्त्रं च रसाक्षरी |
” “ॐ ह्रीं हूं ह्रीं हूं फट्” इति स्वरूपम् |
तथा— हरिमित्रिमूर्तीन्दुयुग्वर्मपुटिताद्रिजा |
अस्त्रान्ता पञ्चवर्णेयं प्रोक्ता एकजटाह्वया ॥ ६ ॥ “श्रीं हूं ह्रीं हूं फट्” इति स्वरूपम् |
तथा— रेफशान्तीन्दुयुग् शान्तो वर्मास्त्रं कामवाग्भवे |
नारायणोपासितेयं पञ्चार्णा सर्वसिद्धिदा ॥ ७ ॥ “रीं हूं फट् क्लीं ऐं” इति स्वरूपम् |
अमूषामष्टविद्यानामृषिः शक्तिवसिष्ठजः |
गायत्रीतारके छन्दोदेवते परिकीर्तिते ॥ ८ ॥ न्यासं तु पूर्ववत् कृत्वा ध्यायेत् तारां हृदम्बुजे |
........................................ ॥ श्वेताम्बरां शारदचन्द्रकान्तिं सद्भूषणां चन्द्रकलावतंसाम् |
कर्त्रीकपालाञ्चितपाणिपद्मां तारां त्रिनेत्रां प्रभजेऽखिलर्द्ध्यै ॥ ९ ॥ जपपूजादिकं सर्वमासां पूर्ववदाचरेत् |
मधुयुक्तपरमान्नेन होमाद् विद्यानिधिर्भवेत् ॥ १० ॥ रक्तां वश्ये स्वर्णवर्णां स्तम्भने मारणेऽसिताम् |
उच्चाटने धूम्रवर्णां शान्तौ श्वेतां स्मरेदिमाम् ॥ ११ ॥ भूरिशः किमिहोक्तेन विद्या एताः प्रसाधिताः |
पूरयन्त्यखिलं नृणां मनोरथमिह ध्रुवम् ॥ १२ ॥ इति |
तथा— मायाहृद्भगवत्येकजटे मम जलं स्थिरा |
वह्न्यासनगता पुष्पं प्रतीच्छानलवल्लभा ॥ १३ ॥ द्वाविंशत्यक्षरो मन्त्रस्तारादिः पूर्वसिद्धिदः |
........................................ ॥ “ॐ ह्रीं नमो भगवत्येकजटे मम वज्रपुष्पं प्रतीच्छ स्वाहा” इति स्वरूपम् |
[Fußnoten: ‘पूर्ववत् षड्दीर्घमायया’ ख. पाठः |
‘शुभ्रांशु’ ख. पाठः |
]

ऋषिः पतञ्जलिश्छन्दो गायत्र्येकजटा पुनः |
देवता दीर्घषट्काढ्यमायया स्यात् षडङ्गकम् ॥ २१ ॥ ध्यानार्चनप्रयोगांस्तु कुर्यात् पूर्वोक्तमन्त्रवत् |
........................................ ॥ इति |
तथा— रमा माया हंसौ व्यापिन्यारूढौ सर्गसंयुतौ |
वर्मास्त्रं नीलभृगुसरस्वत्यै ठद्वयमीरितः ॥ २२ ॥ प्रणवाद्यो मनुः सर्वसिद्धिदो मनुवर्णकः |
........................................ ॥ “ॐ श्रीं ह्रीं ह्सौः हूंफट् नीलसरस्वत्यै स्वाहा |
” इति स्वरूपम् |
ऋष्याद्या ब्रह्म गायत्री तथा नीलसरस्वती |
नेत्रचन्द्रेन्दुनेत्राङ्गनेत्रार्णैरङ्गकल्पना ॥ २३ ॥ मन्त्रोत्थितैरथो ध्यायेद् देवीं सर्वेष्टसिद्धिदाम् |
........................................ ॥ घण्टां शिरः शूलमसिं कराग्रैः संबिभ्रतीं चन्द्रकलावतंसाम् |
प्रमर्दन्तीं पादतले पशुं तां भजे मुदा नीलसरस्वतीं ताम् ॥ २४ ॥ जपपूजादिकं सर्वमस्याः पूर्ववदीरितम् |
विशेषाज्जयदा वादे विद्येयं साधिता नृणाम् ॥ २५ ॥ इति |
तथा— माया सैवानन्तयुक्ता वर्महृत्तोङ्मयुता पुनः |
तारा महापदाद्या सा भृगुब्रह्मानलान्तिमाः ॥ २६ ॥ दुस्तरं तारयद्वन्द्वं तरयुग्मं च ठद्वयम् |
द्वात्रिंशदर्णा ताराया मुनिभिः पूर्ववन्मता ॥ २७ ॥ इति |
“ॐ ह्रीं हां हूं नमस्तारायै महातारायै सकलदुस्तरं तारय २ तर २ स्वाहा” इति स्वरूपम् |
तथा— विद्याराज्ञीमथो वक्ष्ये सुरेन्द्रस्यापि दुर्लभाम् |
लब्ध्वा यां मानवाः स्वेष्टान् साधयन्त्यर्चने रताः ॥ १ ॥ वाङ्माया श्रीमनोजन्मा हंसोऽनुग्रहबिन्दुयुक् |
कामः शक्तिश्च वाग्बीजं फान्तो लार्धीशबिन्दुयुक् ॥ २ ॥ स्त्रीबीजं नीलतारे स्यात् सम्बुद्ध्यन्ता सरस्वती |
अत्री सरेफौ क्रमशः शेषवामाक्षिसंयुतौ ॥ ३ ॥ सानुस्वारौ कामबीजं फान्तो मांसाग्निबिन्दुकः |
सर्गो भृगुर्वाग् हृल्लेखा रमा कामश्च सौद्वयम् ॥ ४ ॥ सर्गान्तं भुवनेशानी स्वाहा द्वात्रिंशदक्षरा |
महाविद्या समाख्याता सेविता भोगमोक्षदा ॥ ५ ॥ “ऐं ह्रीं श्रीं क्लीं सौः क्लीं ह्रीं ऐं ब्लूं स्त्रीं नीलतारे सरस्वति द्रां द्रीं क्लीं ब्लूं सः ऐं ह्रीं श्रीं क्लीं सौः सौः ह्रीं स्वाहा” इति स्वरूपम् |
[Redaktion: Die beiden als ब्लूं wiedergegebenen dicht gesetzten Bījas bleiben unsicher.] तथा— ब्रह्मानुष्टुप्सरस्वत्योर्मुन्याद्या अङ्गकल्पना |
पञ्चपञ्चाष्टपञ्चेषुयुगार्णैर्मन्त्रसंभवैः ॥ ६ ॥ नौकासनां सर्पविभूषणाढ्यां कर्त्रीं कपालं चषकं त्रिशूलम् |
करैर्दधानां नरमुण्डमालां त्र्यक्षीं भजे नीलसरस्वतीं ताम् ॥ ७ ॥ चतुर्लक्षं जपेद्विद्यां किंशुकैर्मधुरान्वितैः |
दशांशं जुहुयाद्वह्नौ श्रद्धापूर्वमतन्द्रितः ॥ ८ ॥ पूर्वोक्तं पूजयेत् पीठं वक्ष्यमाणेन वर्त्मना |
आदौ त्रिकोणं षट्कोणमष्टषोडशपत्रके ॥ ९ ॥ द्वात्रिंशत्पत्रमब्जं स्याच्चतुःषष्टिदलं ततः |
त्रिरेखाद्यधरागेहं चतुरस्रमतः परम् ॥ १० ॥ एवं यन्त्रं समालिख्य बाह्यतः पूजनं चरेत् |
चतुरस्राग्निकोणेषु विघ्नेशं परिपूजयेत् ॥ ११ ॥ वायुकोणे क्षेत्रपालमीशाने भैरवं तथा |
नैर्ऋते योगिनीस्त्वर्च्यां वामभागे गुरुं यजेत् ॥ १२ ॥

भूगृहस्याद्यरेखायामणिमा लघिमा तथा |
महिमा चेशिता पूज्या वशिता कामपूरणी ॥ १३ ॥ गरिमा प्राप्तिरित्येताः पूज्याः पूर्वादिदिक्क्रमात् |
धरागृहस्य रेखायां द्वितीयायां तु भैरवान् ॥ १४ ॥ असिताङ्गो रुरुश्चण्डः क्रोधोन्मत्तकपालिनः |
भीषणश्चाथ संहार एतेऽष्टौ भैरवाः स्मृताः ॥ १५ ॥ भूमिगेहतृतीयायां रेखायां मातरः पुनः |
ब्राह्मी माहेश्वरी चाथ कौमारी वैष्णवी तथा ॥ १६ ॥ वाराहीन्द्राणिका चैव चामुण्डा सप्तमी स्मृता |
महालक्ष्मीर्दलेष्वर्च्याः पूर्वादिषु यथाक्रमम् ॥ १७ ॥ इत्थमाद्यावृतिं चेष्ट्वा योनिमुद्रां प्रदर्शयेत् |
चतुःषष्टिदले पद्मे शक्तीश्चैव तावतीः ॥ १८ ॥ कुलेशी कुलनन्दा च वागीशी भैरवी तथा |
उमा श्रीः शान्तपा चण्डा धूम्रा काली कपालिनी ॥ १९ ॥ महालक्ष्मीश्च कङ्काली रुद्रकाली सरस्वती |
वाग्वादिनी च नकुली भद्रकाली शशिप्रभा ॥ २० ॥ प्रत्यङ्गिरा सिद्धलक्ष्मीरमृतेशी च चण्डिका |
खेचरी भूचरी सिद्धा कामाख्या हिङ्गुला धरा ॥ २१ ॥ जया च विजया चाथ जिता नित्यापराजिता |
विलासिनी तथा घोरा चित्रा मुग्धा धनेश्वरी ॥ २२ ॥ सोमेश्वरी महाचन्द्रा विद्या हंसी विनायका |
वेदगर्भा तथा भीमा उग्रा वेद्या च सद्गतिः ॥ २३ ॥ उग्रेश्वरी चन्द्रगर्भा ज्योत्स्ना सत्या यशोवती |
कुलिका कामिनी कामा ज्ञानवत्यथ डाकिनी ॥ २४ ॥ राकिणी लाकिनी चाथ काकिनी शाकिनीत्यपि |
हाकिनीति चतुःषष्टिशक्तयः सिद्धिदायिकाः ॥ २५ ॥ दर्शयेत् खेचरीमुद्रां द्वितीयावरणेऽर्चिते |
द्वात्रिंशत्पत्रमध्ये तु पूज्या एतास्तु शक्तयः ॥ २६ ॥ किराता योगिनी वीरा वेताला यक्षिणी हरा |
ऊर्ध्वकेशी च मातङ्गी मोहिनी वंशवर्धिनी ॥ २७ ॥ मालिनी ललिता दूती मनोज्ञा पद्मिनी धरा |
बर्बरी छत्रहस्ता च रक्तनेत्री विचर्चिका ॥ २८ ॥ मातृका दुर्दशी च नेत्रेशी रङ्गिनी नदी |
शान्तिदीप्ता वज्रहस्ता धूम्रा श्वेता सुमङ्गला ॥ २९ ॥ इष्ट्वा तृतीयावरणं बीजमुद्रां प्रदर्शयेत् |
ततः षोडशपत्रेषु पूज्याः षोडशशक्तयः ॥ ३० ॥ मुग्धा श्रीः कुरुकुल्ला च त्रिपुरा तोतला क्रिया |
रतिः प्रीतिस्तथा बाला सुमुखी श्यामलाविला ॥ ३१ ॥ पिशाची च विदारी च शीतला वज्रयोगिनी |
सर्वेश्वरीति संपूज्य योनिमुद्रां प्रदर्शयेत् ॥ ३२ ॥ अष्टपत्रे स्वस्वमन्त्रैर्यजेदष्ट सरस्वतीः |
........................................ ॥ इति |
ता यथा— तारो हृल्लोहितः सत्यो वैकुण्ठानन्तसंयुतः |
भृगुर्निशब्दरूपे वाग् माया कामो वदद्वयम् ॥ १ ॥ वाग्वादिन्यग्निकान्तान्तो मन्त्रो वेदाक्षिवर्णवान् |
अनेन मनुना पूर्वपत्रे वागीश्वरीं यजेत् ॥ २ ॥ “ॐ नमः पद्मासने शब्दरूपे ऐं ह्रीं क्लीं वद वद वाग्वादिनि स्वाहा |
” इति वागीश्वरीमन्त्रः ॥ १ ॥ वराहहंसचक्रेन्द्रसंयुता भुवनेश्वरी |
वदयुग्मं च चित्रेश्वरि वाग्बीजानलप्रिया ॥ द्वादशार्णेन मनुना वह्नौ चित्रेश्वरीं यजेत् |
........................................ ॥ “हसकलह्रीं वदवद चित्रेश्वरि ऐं स्वाहा” इति चित्रेश्वरीमन्त्रः ॥ २ ॥ तथा— वाग्बीजं कुलजे वाक्च सरस्वत्यनलाङ्गना |
एकादशार्णमनुना कुलजां दक्षिणे यजेत् ॥ ४ ॥

“ऐं कुलजे ऐं सरस्वति स्वाहा |
” इति कुलजामन्त्रः ॥ ३ ॥ वाङ्माया श्रीर्वदद्वन्द्वं कीर्तीश्वरि वसुप्रिया |
त्रयोदशार्णेन यजेन्नैर्ऋत्ये कीर्तिनायिकाम् ॥ ५ ॥ “ऐं ह्रीं श्रीं वद वद कीर्तीश्वरि स्वाहा |
” इति कीर्तीश्वरीमन्त्रः ॥ ४ ॥ वाङ्माया चान्तरिक्षान्ते सरस्वति च ठद्वयम् |
रव्यर्णेन यजेत् प्रत्यगन्तरिक्षसरस्वतीम् ॥ ६ ॥ “ऐं ह्रीं अन्तरिक्षसरस्वति स्वाहा |
” इति अन्तरिक्षसरस्वतीमन्त्रः ॥ ५ ॥ वराहहंसचण्डीशजनार्दनकृशानुयुक् |
सेन्दुर्योनिश्च नकुलिभृगुर्भद्रेन्दुयुग्मनुः ॥ ७ ॥ अरुणाभ्रगुशिख्यग्निसंयुता शान्तिरिन्दुयुक् |
वाङ्मायाश्रीपुबीजानि घ्रीं घटान्ते सरस्वति ॥ ८ ॥ घटे वदतरद्वन्द्वं रुद्राज्ञया युता मम |
अभिलाषं कुरुद्वन्द्वं प्रेयसी कृष्णवर्मनः ॥ ९ ॥ गुणवेदार्णेन यजेद्वायौ घटसरस्वतीम् |
........................................ ॥ “हसख्फ्रें हसौं हस्फ्रें ऐं ह्रीं श्रीं द्रां द्रीं क्लीं ब्लूं सः घ्रीं घटसरस्वति घटे वदतर वदतर रुद्राज्ञया ममाभिलाषं कुरु कुरु स्वाहा |
” इति घटसरस्वतीमन्त्रः ॥ ६ ॥ [Redaktion: Die drei Anfangsbījas, ब्लूं und घ्रीं der dicht gesetzten Formel bleiben unsicher.] भृगुरेन्द्रयुतोऽधीशो बिन्द्वाढ्यो वें वदद्वयम् |
श्रीं हूंफट् नववर्णेन नीलामर्चेदुदग्दिशि ॥ १० ॥ “ब्लूं वें वद वद श्रीं हूंफट् |
” इति नीलामन्त्रः ॥ ७ ॥ वाग्बीजमधराक्रान्तो नकुली बिन्दुमान् पुनः |
शान्तिचन्द्राढ्यमाकाशं किणिद्वन्द्वं सदृग्जलम् ॥ ११ ॥ कूर्मद्वन्द्वं भगाक्रान्तं नवार्णेनामुना यजेत् |
मन्त्रेणेशानदिग्भागे किणिसंज्ञां सरस्वतीम् ॥ १२ ॥ “ऐं हैं हौं किणि किणि विच्चे |
” इति किणिसरस्वतीमन्त्रः ॥ ८ ॥ [Redaktion: Die beiden Bījas nach ऐं sind nicht sicher lesbar.] पञ्चमावृतिमाराध्य क्षोभमुद्रां प्रदर्शयेत् |
डाकिन्याद्याः पूर्वमुक्ताः षट्कोणे षट् प्रपूजयेत् ॥ १३ ॥ दर्शयेद् द्राविणीमुद्रां षष्ठावरणपूजने |
परा बाला भैरवीति पूजनीयास्त्रिकोणके ॥ १४ ॥ सप्तमावृतिपूजायां मुद्रां कुर्वीत कर्षिणीम् |
इत्थं संपूज्य तारेशीं मनोऽभीष्टमवाप्नुयात् ॥ १५ ॥ गणेशाय क्षेत्रपालयोगिन्यै भैरवाय च |
तारायै वापि वितरेद्बलिं नित्यं चतुष्पथे ॥ १६ ॥ मांसमाषान्नशाकाज्यपायसापूपकादिकम् |
बलिद्रव्यं समाख्यातं तेनेष्टं सा प्रयच्छति ॥ १७ ॥ तस्या ध्यानं त्रिधा वच्मि सत्त्वादिगुणभेदतः |
श्वेताम्बराढ्यां हंसस्थां मुक्ताभरणभूषिताम् ॥ १८ ॥ चतुर्वक्त्रामष्टभुजैर्दधानां कुण्डिकाम्बुजे |
वराभये पाशशक्ती अक्षस्रक्पुष्पमालिके ॥ १९ ॥ शब्दपाथोनिधौ ध्यायेत् सृष्टिध्यानं समीरितम् |
रक्ताम्बरां रक्तसिंहासनस्थां हेमभूषिताम् ॥ २० ॥ एकवक्त्रां वेदसंख्यैर्भुजैः संबिभ्रतीं क्रमात् |
अक्षमालां पानपात्रमभयं वरमुत्तमम् ॥ २१ ॥ श्वेतद्वीपस्थितां ध्यायेत् स्थितिध्यानं समीरितम् |
कृष्णाम्बराढ्यां नौसंस्थामस्थ्याभरणसंयुताम् ॥ २२ ॥ नववक्त्रामष्टादशभिर्दधतीं वरम् |
अभयं परशुं दर्वीं खड्गं पाशुपतं हलम् ॥ २३ ॥ भिण्डिं शूलं च मुसलं कर्त्रीं शक्तिं त्रिशीर्षकम् |
संहारास्त्रं वज्रपाशौ खट्वाङ्गं गदया सह ॥ २४ ॥ रक्ताम्भोधौ स्थितां ध्यायेत् संहारध्यानमीदृशम् |
कर्मसु क्रूरसौम्येषु ध्यायेन्मन्त्री यथातथा ॥ २५ ॥ एवं सिद्धे मनौ मन्त्री गिरा वाचस्पतिर्भवेत् |
दूर्वोत्थया तु लेखिन्या रोचनारसयुक्तया ॥ २६ ॥

बालस्याच्छिन्ननालस्य जिह्वायां विलिखेन्मनुम् |
संप्राप्ते चाष्टमे वर्षे सर्वशास्त्रज्ञतामियात् ॥ २७ ॥ अयुतमभिसंजप्तां वचां बालककण्ठतः |
बध्नीयात् पूर्वसंप्रोक्तं बलिं दद्याद्विधानतः ॥ २८ ॥ द्वादशे वत्सरे प्राप्ते भक्षिता सा कवित्वकृत् |
ज्योतिष्मतीभवं तैलं कर्षमात्रं तु मन्त्रितम् ॥ २९ ॥ उपरागे जलस्थो यो जग्ध्वा वाचस्पतिर्भवेत् |
चतुष्पथे श्मशाने वा हित्वा लज्जां भयं तथा ॥ ३० ॥ जपेच्छवं समारुह्य विद्यां तत्परमानसः |
शृणोत्यसावयं शब्दं निशीथे जपतत्परः ॥ ३१ ॥ पारगो भव विद्यानां सर्वसिद्धिमवाप्नुहि |
विद्वत्कुलसमुद्धृतमष्टवर्षं शिशुद्वयम् ॥ ३२ ॥ उपवेश्य तयोर्मूर्ध्नि करौ दद्याज्जपेन्मनुम् |
वेदान्तन्यायसंयुक्त्या विवदेते उभावपि ॥ ३३ ॥ यः कौतुकी स आश्चर्यं विद्यायाः पश्यतु ध्रुवम् |
विधाय वेदिकां रम्यां विजने कदलीवने ॥ ३४ ॥ तत्रासीनो जपेद्विद्यामेकलक्षं विधानतः |
दासीचालितदोलायामारूढां सुस्मिताननाम् ॥ ३५ ॥ पुंनागचम्पकाशोकधरां विपिनसंस्थिताम् |
एवं ध्यायन् भगवतीं बलिं दद्याज्जपान्ततः ॥ ३६ ॥ एवं कुर्वन्नरः सर्वमभीष्टं लभतेऽचिरात् |
निर्वासाः विशिखः प्रेतभूमिस्थो यो जपेन्मनुम् ॥ ३७ ॥ अयुतं कृष्णभूताहे स वाक्सिद्धिमवाप्नुयात् |
विद्यां सौख्यं धनं पुष्टिमायुःकीर्तिबलं स्त्रियः ॥ ३८ ॥ रूपं कामयमानेन तारा सेव्या निरन्तरम् |
........................................ ॥ इति |
एकवीराकल्पे— लिखेत् खं कूर्चसंयुक्तं रौद्रं त्रैगुण्यमेव च |
विधिविष्णुमहेशानां स्वशक्त्या क्रमयोगतः ॥ १ ॥ एषा मता महाविद्या सर्वसिद्धिप्रदा सदा |
........................................ ॥ अस्यार्थः, खं स्वरूपं, रौद्रं, प्रासादं, त्रैगुण्यं प्रणवं, विधिशक्तिर्वाग्भवं, विष्णुशक्तिः रमाबीजं, महेशशक्तिर्भुवनेश्वरीबीजम् |
“खं हूं हसौः ॐ ऐं श्रीं ह्रीं |
” ध्यानार्चनप्रयोगश्च पूर्ववद्भवेत् ॥ प्रणवं भुवनेश्वरी हां कूर्चबीजं नमस्तारायै सकलदुस्तरं तारय तारय प्रणवयुग्मं वह्निजाया |
तथाच नीलतन्त्रे— प्रणवं पूर्वमुद्धृत्य हृल्लेखाबीजमुद्धरेत् |
गगनं शेषसंयुक्तं बिन्दुनादविभूषितम् ॥ १ ॥ कूर्चबीजं च हृदयं तारायै च समुद्धरेत् |
सकलदुस्तरं तारय तारयेति तथा पुनः ॥ २ ॥ तारयुग्मं वह्निजाया मन्त्रोऽयं सुरपादपः |
ध्यानपूजादिकं सर्वं पूर्ववत् समुपाचरेत् ॥ ३ ॥ “ॐ ह्रीं हां हूं नमस्तारायै सकलदुस्तरं तारय तारय ॐ ॐ स्वाहा |
” अस्याः पुरश्चरणं चतुर्लक्षजपः |
तदुक्तं तत्रैव— “चतुर्लक्षजपेनास्याः सिद्धयोऽष्टौ भवन्ति च |
” मायातन्त्रे— तारा चोग्रा महोग्रा च वज्रा नीला सरस्वती |
कामेश्वरी भद्रकाली इत्यष्टौ तारिणी स्मृताः ॥ १ ॥ ऊष्मवर्णगतो जीवो निगमस्वरसंयुतः |
नादबिन्दुसमाक्रान्तस्तत्परर्मिसमन्वितः ॥ २ ॥ कपिलं वामकर्णस्थं नादाढ्यबिन्दुशेखरम् |
पार्श्वान्त्यं च तथा जान्त्यं शवान्तं परिकीर्तितम् ॥ ३ ॥ मध्यादिमायाकूर्चान्तं द्वितीयं मन्त्रमुद्धृतम् |
विपरीतं त्रिधा ज्ञेयं कूर्चाद्यं च तुरीयकम् ॥ ४ ॥ मायादिकं च कूर्चान्तं पञ्चमं परिकीर्तितम् |
मायामध्यगतं षष्ठं द्वितीयान्तं च सप्तमम् ॥ ५ ॥ अष्टमं कूर्चमध्यं स्यादेवं भेदाष्टकं भवेत् |
........................................ ॥ [Redaktion: Mehrere Lautchiffren in den letzten Versen 2–3 sind im Druck undeutlich.]

ऊष्मवर्णो रेफः |
जीवो हकारः |
निगमस्वरः ईकारः |
तत्परर्मिर्वधूबीजं |
कपिलो हकारः |
शवान्तं फडन्तं |
तेन पञ्चाक्षर उद्धृतः |
फडन्तश्चैका विद्या |
तेन पञ्चाक्षरस्य प्रकृतिः |
मध्यादीति, तेन वधूमाया कूर्चं फट् |
विपरीतमिति, तेन कूर्चवधूमायाफट् |
कूर्चेति कूर्चमायावधूफट् |
मायावधूकूर्चं फट् |
वधूमायाकूर्चं फट् |
मायाकूर्चवधूफट् |
अष्टममिति वधूकूर्चमायाफट् |
स्पष्टं यथा— ह्रीं स्त्रीं हूं फट् ॥ १ ॥ स्त्रीं ह्रीं हूं फट् ॥ २ ॥ हूं स्त्रीं ह्रीं फट् ॥ ३ ॥ हूं ह्रीं स्त्रीं फट् ॥ ४ ॥ ह्रीं स्त्रीं हूं फट् ॥ ५ ॥ स्त्रीं ह्रीं हूं फट् ॥ ६ ॥ ह्रीं हूं स्त्रीं फट् ॥ ७ ॥ स्त्रीं हूं ह्रीं फट् ॥ ८ ॥ इति, ऋषिः स्यादष्टकश्छन्दोऽनुष्टुप् च देवता तथा |
शम्भुपत्नी महेशानि चतुर्वर्गेषु योजयेत् ॥ ६ ॥ त्र्यक्षरस्यैव भेदोऽयं फटौ यत्र न तत्र वै |
जाप्ये तु त्र्यक्षरं ज्ञेयं न्यासे सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥ ७ ॥ काललक्षं जपेन्मन्त्रमुक्तेन वर्त्मना |
ध्यानपूजादिकं सर्वं पूर्ववत् समुपाचरेत् ॥ ८ ॥ इति |
“प्रणवं तारे तुतारे तत्ता स्वाहा |
” तदुक्तं गन्धर्वतन्त्रे— प्रणवं पूर्वमुद्धृत्य तारे तुतारे च तथा |
तत्ता स्वाहेति मन्त्रोऽयं दशाक्षर उदाहृतः ॥ १ ॥ इति |
अस्या ध्यानं स्वतन्त्रतन्त्रे— श्यामवर्णां त्रिनयनां द्विभुजां रक्तपङ्कजे |
बिभ्राणां बहुरूपाभिर्बहुवर्णाभिरावृताम् ॥ १ ॥ शक्तिभिः स्मेरवदनां स्मेरमौक्तिकभूषणाम् |
रत्नपादुकयोर्न्यस्तपादाम्बुजयुगां स्मरेत् ॥ २ ॥ अस्याः पूजादिकं सर्वं पूर्ववत् |
पुरश्चरणं तु दशलक्षजपः |
तदुक्तं तत्रैव— वर्णलक्षं जपेद्धीमान् नियमेन यथाविधि |
दशांशं जुहुयान्मन्त्री घृताक्तै रक्तपुष्पकैः ॥ १ ॥ “वाग्भवं भुवनेश्वरी प्रणवं वाग्भवं भुवनेश्वरी फट् स्वाहा |
” तदुक्तं मातृकार्णवे— वाग्भवं कुलदेवी च तारकं वाग्भवं तथा |
हृल्लेखा चास्त्रमन्त्रान्ते वह्निजायावधिर्मनुः ॥ १ ॥ अष्टाक्षरो मनुः प्रोक्तो वेदमातुरनुत्तमः |
पञ्चाङ्गान्यस्य मन्त्रस्य पञ्चबीजैः प्रकल्पयेत् ॥ २ ॥ अस्त्रं शेषार्णैरस्य कृतकृत्यो भवेन्नरः |
ध्यानपूजादिकं सर्वं पूर्ववच्च समाचरेत् ॥ ३ ॥ इति |
मत्स्यसूक्ते— प्रणवं पूर्वमुद्धृत्य पद्मेयुग्मं तथैव च |
महापद्मेपदं ब्रूयात् पद्मावति पदं ततः ॥ १ ॥ माये स्वाहेति मन्त्रोऽयं प्रोक्तः सप्तदशाक्षरः |
पूजा पूर्ववदुद्दिष्टा अर्धरात्रे चतुष्पथे ॥ २ ॥ जपमस्याचरेद्यस्तु स स्याद् द्रुतकविस्तथा |
हंसश्च प्रणवं माया वधूः कूर्चश्च हंसकः ॥ ३ ॥ अष्टाक्षरी महाविद्या हंसाद्यन्ता सुदुर्लभा |
........................................ ॥ हंसः प्रणवं माया वधूबीजं कूर्चं हंसः |
तदुक्तं स्वच्छन्दसंग्रहे— शिवबीजं महेशानि शक्तिबीजं ततः परम् |
बिन्दुसर्गसमायुक्तं वेदाद्यं तदधः क्रमात् ॥ मायास्त्रीवर्मबीजान्तं हंसबीजमुदाहृतम् |
एषा त्वष्टाक्षरी विद्या कथिता भुवि दुर्लभा ॥ पञ्चाक्षरी च या विद्या हंसाद्यन्ता महोदया |
केवलं तव प्रश्नेन तव स्नेहात् प्रकीर्तिता ॥ अनयोर्जपपूजादीन् पञ्चाक्षरीवदाचरेत् |
........................................ ॥ अथ श्यामातारयोर्लघुपूजानुक्रमणिकाप्रसिद्धमन्त्राणामुद्धारक्रमः प्रदर्श्यते |
तत्रादौ श्यामाया उत्तरतन्त्रे—

वर्गाद्याद्यं वह्नियुतं रतिबिन्दुसमन्वितम् |
त्रिगुणं च ततः कूर्चयुग्मं लज्जायुगं ततः ॥ १ ॥ दक्षिणे कालिके चेति पूर्ववच्च ततः पुनः |
ठद्वयेन समायुक्तं मन्त्रमेनं विदुर्बुधाः ॥ २ ॥ इति |
“क्रीं क्रीं क्रीं हूं हूं ह्रीं ह्रीं दक्षिणेकालिके क्रीं क्रीं क्रीं हूं हूं ह्रीं ह्रीं स्वाहा |
” अयं मन्त्रराजः |
कालिकायै विद्महे श्मशानवासिन्यै धीमहि तन्नो घोरा प्रचोदयात् |
इति कालीगायत्री |
“क्रीं हूं स्त्रीं ह्रीं फट् |
” इति कालिकायाः कुल्लिका |
‘ऐं ह्रीं श्रीं ऐं परायै अपरायै परापरायै विरूपायै हसौः सदाशिवमहाप्रेतपद्मासनाय नमः |
’ इति कालिकायाः पीठमन्त्रः |
‘सिंहव्याघ्रमुखी मृगमेषमुखी गजवाजिमुखी विडालमुखी क्रोष्टुमुखी ह्रस्वदीर्घमुखी लम्बोदरमुखी ह्रस्वजङ्घा काकजङ्घा लम्बोष्ठी प्रलम्बोष्ठी |
’ एताः कालिकाया द्वारपालिकाः |
“ॐ हूं महाकाल प्रसीद २ ह्रीं २ स्वाहा |
” इति महाकालमन्त्रः |
“ॐ वज्रोदके हूं फट् स्वाहा” इति जलग्रहणमन्त्रः |
“ॐ ह्रीं स्वाहा” “ॐ ह्रीं सुविशुद्धधर्मगात्रि सर्वपापानि शमयाशेषविकल्पानपनय हूं स्वाहा” इति मन्त्रद्वयं पादप्रक्षालने |
“ॐ मणिधरि वज्रिणि शिखरि शिखरि सर्ववशंकरिणि महाप्रतिसरे हूं फट् स्वाहा” इति शिखाबन्धनमन्त्रः |
“ॐ रक्ष रक्ष हूं फट् स्वाहा” इति भूमिसेचनमन्त्रः |
“ॐ सर्वविघ्नानुत्सारय हूं फट् स्वाहा” इति विघ्नोत्सारणमन्त्रः |
“ॐ पवित्रवज्रभूमे हूं फट् स्वाहा” इति भूम्यभिमन्त्रणमन्त्रः |
“आः सुरेखे वज्ररेखे हूं फट् स्वाहा” इति आसनपूजामन्त्रः |
“ॐ ह्रीं आधारशक्तिकमलासनाय नमः” इत्यासनमन्त्रः |
“ॐ शताभिषेके शताभिषेके हूं फट् स्वाहा” इति पुष्पाधिष्ठानमन्त्रः |
“ॐ पुष्पकेतुराजार्हते शताय सम्यक्संबुद्धाय, पुष्पे पुष्पे महापुष्पे सुपुष्पे पुष्पसंभवे पुष्पचयावकीर्णे हूं फट् स्वाहा” इति पुष्पाभिमन्त्रणमन्त्रः |
“ॐ आं हूं फट् स्वाहा” इति कायवाक्चित्तशोधनमन्त्रः |
“रक्ष रक्ष हूं फट् स्वाहा” इत्यात्मरक्षामन्त्रः |
“प्रह्लादानन्दनाथाद्यः सनकानन्द एव च |
कुमारानन्दनाथश्च वशिष्ठानन्द एव च ॥ क्रोधानन्दः शुकानन्दो ध्यानानन्दस्ततः परम् |
बोधानन्दस्ततश्चैव कुलाख्या गुरवः स्मृताः ॥” इति कुलगुरवः |
‘श्रीगुरुः परमगुरुः परापरगुरुः परमेष्ठिगुरुः’ एते सामान्यगुरवः |
“महादेवी महादेवस्तथा त्रिपुरभैरवः |
” इति दिव्यौघाः |
“ब्रह्मानन्दः पूर्णदेवश्चलचित्तश्चलाचलः |
कुमारः बोधनश्चैव वरदः स्मरदीपनः |
माया मायावती चैव सिद्धौघाः संप्रकीर्तिताः ॥” एते सिद्धौघाः |
“विमलः कुशलश्चैव भीमसेनः सुधाकरः |
मीनो गोरक्षकश्चैव भोमदेवः प्रजापतिः ॥ मूलदेवो रन्तिदेवो विघ्नेश्वरहुताशनौ |
सन्तोषः समयानन्दो मानवौघाः प्रकीर्तिताः ॥” एते संप्रदायगुरवः |
‘इच्छा ज्ञाना क्रिया चैव कामिनी कामदायिनी |
रती रतिप्रियानन्दा मध्ये चैव मनोन्मनी ॥’ इति कालिकायाः पीठशक्तयः ॥ अथ मन्त्रभेदाः— ‘क्रीं’ इत्येकाक्षरः |
‘क्रीं क्रीं क्रीं’ इति त्र्यक्षरमन्त्रः |
‘क्रीं हूं ह्रीं’ इत्यपि त्र्यक्षरः |
‘क्रीं क्रीं हूं हूं ह्रीं ह्रीं’ इति षडक्षरः |
‘ऐं हूं ह्रीं हूं फट् स्वाहा’ इत्यष्टाक्षरः |
‘क्रीं दक्षिणे कालिके क्रीं स्वाहा’ इति दशाक्षरः |
‘हूं हूं क्रीं दक्षिणे हूं हूं स्वाहा’ इत्यन्यो दशाक्षरः |
‘ॐ ह्रीं क्रीं स्वाहा’ इति कालीहृदयम् |
‘क्रीं हूं ह्रीं दक्षिणेकालिके क्रीं हूं ह्रीं स्वाहा’ इति चतुर्दशाक्षरी |
‘ॐ ह्रीं ह्रीं हूं हूं क्रीं क्रीं दक्षिणे कालिके क्रीं क्रीं हूं हूं ह्रीं ह्रीं स्वाहा’ इति एकविंशाक्षरी |
‘ॐ ह्रीं ह्रीं हूं हूं क्रीं क्रीं क्रीं दक्षिणे कालिके क्रीं क्रीं क्रीं हूं हूं ह्रीं ह्रीं स्वाहा’ इति त्रयोविंशाक्षरी |
‘ह्रीं ह्रीं हूं हूं क्रीं क्रीं क्रीं दक्षिणे कालिके क्रीं क्रीं क्रीं हूं हूं ह्रीं ह्रीं’ इति विंशत्यक्षरी |
‘ॐ ह्रीं क्रीं मे स्वाहा’ इति षडक्षरी |
‘क्रीं हूं ह्रीं’ इति त्र्यक्षरी |
‘क्रीं क्रीं क्रीं स्वाहा’ इति पञ्चाक्षरी |
‘क्रीं हूं ह्रीं क्रीं हूं ह्रीं स्वाहा’ इति अष्टाक्षरी |
‘ऐं नमः क्रीं क्रीं कालिकायै स्वाहा’ इति एकादशाक्षरी |
‘क्रीं हूं ह्रीं दक्षिणे कालिके स्वाहा’ इत्यप्येकादशाक्षरी |
‘क्रीं हूं ह्रीं दक्षिणे कालिके फट्’ इति दशाक्षरी |
‘क्रीं क्रीं क्रीं हूं हूं ह्रीं ह्रीं दक्षिणे कालिके क्रीं क्रीं क्रीं हूं हूं ह्रीं ह्रीं स्वाहा’ इति विंशाक्षरी |
‘क्रीं स्वाहा’ इति [Redaktion: Mehrere eng gesetzte Bīja-Gruppen und Guru-Namen bleiben trotz Bildabgleich unsicher.]

त्र्यक्षरी |
‘क्रीं क्रीं कालिकायै स्वाहा’ इत्यष्टाक्षरी |
‘क्रीं हूं ह्रीं स्वाहा’ इति पञ्चाक्षरी |
‘क्रीं दक्षिणे कालिके स्वाहा’ इति नवाक्षरी |
‘क्रीं क्रीं क्रीं हूं हूं ह्रीं ह्रीं क्रीं क्रीं क्रीं हूं हूं ह्रीं ह्रीं स्वाहा’ इति षोडशाक्षरी |
नमः ऐं क्रीं क्रीं कालिकायै स्वाहा इत्येकादशाक्षरी |
‘नमः आं आं क्रों क्रों फट् स्वाहा’ इति नवाक्षरी |
‘कालिके कालिके हूं ह्रीं हूं फट्’ इत्यपि नवाक्षरी |
‘क्रीं क्रीं क्रीं फट् स्वाहा’ इति षडक्षरी |
‘क्रीं क्रीं क्रीं क्रीं क्रीं क्रीं स्वाहा’ इत्यष्टाक्षरी |
‘क्रीं क्रीं हूं हूं ह्रीं ह्रीं क्रीं क्रीं हूं हूं ह्रीं ह्रीं स्वाहा’ चतुर्दशाक्षरी |
‘क्रीं हूं ह्रीं दक्षिणेकालिके फट्’ दशाक्षरी |
‘क्रीं हूं ह्रीं क्रीं हूं ह्रीं स्वाहा’ अष्टाक्षरी |
‘क्रीं क्रीं क्रीं हूं हूं ह्रीं ह्रीं क्रीं क्रीं क्रीं हूं हूं ह्रीं ह्रीं क्रीं हूं हूं ह्रीं ह्रीं स्वाहा’ विंशाक्षरी |
‘नमः आं क्रों आं क्रों फट् स्वाहा कालिकालिके हूं’ पञ्चदशाक्षरी |
‘ह्रीं हूं फट्’ त्र्यक्षरी |
अथ वश्ये प्रागुक्तद्वाविंशदर्णान्ते— ‘हूं हूं ह्रीं क्रीं क्रीं’ इति पञ्चबीजानि संयोजयेत् |
२७ |
अथाकर्षे ‘हूं हूं ह्रीं क्रीं मूलं हूं हूं ह्रीं क्रीं’ ॥ २८ ॥ ‘हूं हूं ह्रीं क्रीं दक्षिणेकालिके स्वाहा हूं हूं ह्रीं क्रीं’ इत्यप्याकर्षे केचिद्वदन्ति ॥ १४ ॥ ‘क्रीं क्रीं क्रीं हूं हूं ह्रीं ह्रीं गुह्यकालिके क्रीं क्रीं क्रीं हूं हूं ह्रीं ह्रीं स्वाहा’ ॥ २२ ॥ ‘क्रीं हूं ह्रीं गुह्यकालिके क्रीं क्रीं क्रीं हूं हूं ह्रीं ह्रीं स्वाहा’ षोडशाक्षरी |
‘क्रीं हूं ह्रीं गुह्यकालिके हूं हूं ह्रीं ह्रीं स्वाहा’ चतुर्दशाक्षरी |
‘क्रीं क्रीं क्रीं हूं हूं ह्रीं ह्रीं दक्षिणेकालिके स्वाहा’ पञ्चदशाक्षरी |
‘क्रीं गुह्यकालिके क्रीं स्वाहा’ नवाक्षरी |
‘क्रीं दक्षिणेकालिके क्रीं स्वाहा’ दशाक्षरी |
‘हूं हूं ह्रीं ह्रीं दक्षिणे कालिके हूं हूं ह्रीं ह्रीं स्वाहा’ षोडशाक्षरी |
इति गुह्यकाली ॥ बलिमन्त्रस्तु— ‘ऐं ह्रीं एह्येहि परमेशानि जगन्मातर्जगतां जननि गृह्ण २ मम बलिं सिद्धिं देहि २ शत्रुक्षयं कुरु २ ॐ हूं हूं हूं फट् ॐ कालिकायै नमः फट् स्वाहा’ अयं दक्षिणकालिकायाः बलिमन्त्रः ॥ ‘हूं नमः एह्येहि गुह्यकाल्यै गृह्ण २ मम शत्रून् नाशय २ खादय २ तुहु २ छिन्धि २ सिद्धिं देहि २ हूं २ स्वाहा’ अयं गुह्यकाल्याः बलिमन्त्रः |
‘ॐ हूं सदाशिवमहाप्रेताय गुह्यकाल्यासनाय नमः गुह्यकाल्यै हूं नमः’ इति गुह्यकाल्यासनमन्त्रः |
‘ह्रीं कालि महाकालि किणि २ फट् स्वाहा’ |
१४ |
इयं भद्रकाली |
‘क्रीं क्रीं क्रीं हूं हूं ह्रीं ह्रीं भद्रकाल्यै क्रीं क्रीं क्रीं हूं हूं ह्रीं ह्रीं स्वाहा’ |
२० |
इयमपि भद्रकाली |
‘क्रीं क्रीं क्रीं हूं हूं ह्रीं ह्रीं श्मशानकालिके क्रीं क्रीं क्रीं हूं हूं ह्रीं ह्रीं स्वाहा’ |
२२ |
इयं श्मशानकालिका |
‘क्रीं क्रीं क्रीं हूं हूं ह्रीं ह्रीं महाकालि क्रीं क्रीं क्रीं हूं हूं ह्रीं ह्रीं स्वाहा’ |
इति महाकालीमन्त्रः |
‘ॐ क्रें क्रें क्रें पशुं गृहाण हूं फट् स्वाहा’ महाकालीमन्त्रः |
‘गुह्यकर्णि २ विरूपाक्षि २ लम्बस्तनि २ महोदरि २ उत्पादय २ हूंफट् स्वाहा’ अयमपि महाकालीमन्त्रः |
‘ऐं ह्रीं श्रीं क्लीं कालिके क्लीं श्रीं ह्रीं ऐं’ इति श्मशानकालीमन्त्रः ॥ अथ तारामन्त्राः— ‘ॐ ह्रीं स्त्रीं हूं फट्’ |
५ |
पीठमन्त्रः प्राग्वत् |
द्वारपालाः प्राग्वत् |
पीठशक्तयस्तु— लक्ष्मीः सरस्वती चैव रतिः प्रीतिस्तथैव च |
कीर्तिः शान्तिश्च पुष्टिश्च तुष्टिरित्यष्ट शक्तयः ॥ सारसंग्रहे— रतिः प्रीतिः प्रिया कान्तिः कामिनी काममालिनी |
कन्दर्पदलनी दुर्गा भाविनी नव शक्तयः ॥ इति |
अन्यत्र— मेधा प्रज्ञा प्रभा विद्या धीर्धृतिस्मृतिबुद्धयः |
विद्येश्वरीति संप्रोक्ताः पीठस्य नव शक्तयः ॥ इति |
तन्त्रान्तरे— महाकाली च रुद्राणी उग्रा भीमा तथैव च |
घोरा च भ्रामरी चैव महारात्रिस्तथैव च ॥ भैरवी च तथा प्रोक्ता पीठस्य वसुशक्तयः |
........................................ ॥ इति |
प्रागुक्ता एव दशमनवः कुलगुरवश्च |
संप्रदायगुरवस्तु— [Redaktion: Mehrere eng gesetzte Bījas und Zahlenzuordnungen dieser Zusammenstellung sind unsicher; Wiederholungen wurden nicht vereinheitlicht.]

ऊर्ध्वकेशो व्योमकेशो नीलकण्ठो वृषध्वजः |
आनन्दनाथशब्दान्ता दिव्यौघाः कथिताः प्रिये ॥ वशिष्ठः कूर्मनाथश्च मीननाथो महेश्वरः |
हरिनाथश्च सिद्धौघाः कथिता वीरवन्दिते ॥ तारावती भानुमती जया विद्या महोदरी |
सुखः परः पारिजातस्ततश्चैव कुलेश्वरः ॥ विरूपाक्षः फेरवी च मानवौघाः प्रकीर्तिताः |
........................................ ॥ इति |
अथ मन्त्रभेदाः— ‘ॐ ह्रीं हूं ह्रीं हूं फट्’ |
७ |
‘ऐं ह्रीं श्रीं क्लीं सौः हूं उग्रतारे हूंफट्’ |
१२ |
‘ॐ हूं ह्रीं क्लीं सौः हूंफट्’ |
७ |
‘ॐ हूं ह्रीं क्लीं ह्सौः हूंफट्’ |
७ |
‘ॐ ह्रीं हूं ह्रीं हूं फट्’ |
६ |
‘श्रीं हूं ह्रीं हूं फट्’ |
५ |
‘रीं हूं फट् क्लीं ऐं’ |
५ |
‘ऐं ह्रीं श्रीं क्लीं सौः क्लीं ह्रीं ऐं ब्लूं स्त्रीं नीलतारे सरस्वति द्रां द्रीं क्लीं ब्लूं सः ऐं ह्रीं श्रीं क्लीं सौः सौः ह्रीं स्वाहा’ ॥ ३२ ॥ ‘ॐ नमः पद्मासने शब्दरूपे ऐं ह्रीं क्लीं वदवद वाग्वादिनि स्वाहा’ इति वागीश्वरीमन्त्रः |
‘हसकलह्रीं वद चित्रेश्वरि ऐं स्वाहा’ इति चित्रेश्वरी |
‘ऐं कुलजे ऐं सरस्वति स्वाहा’ इति कुलजा |
‘ऐं ह्रीं श्रीं वदवद कीर्तीश्वरि स्वाहा’ इति कीर्तीश्वरी |
‘ऐं ह्रीं अन्तरिक्षसरस्वत्यै स्वाहा’ इत्यन्तरिक्षसरस्वती |
‘हसख्फ्रें हसौं हस्फ्रें ऐं ह्रीं श्रीं द्रां द्रीं क्लीं ब्लूं सः घ्रीं घटसरस्वति घटे वदतर वदतर रुद्राज्ञया ममाभिलाषं कुरु २ स्वाहा’ इति घटसरस्वती |
‘ब्लूं वें वदवद श्रीं हूं फट्’ इति नीलामन्त्रः |
‘ऐं हैं हौं किणि किणि विच्चे’ इति किणिसरस्वती |
‘खं हूं हसौः ॐ ऐं श्रीं ह्रीं’ इति महाविद्या |
‘ॐ ह्रीं हां हूं नमस्तारायै सकलदुस्तरं तारय तारय ॐ ॐ स्वाहा’ |
२५ ॥ तारा चोग्रा महोग्रा च वज्रा नीला सरस्वती |
कामेश्वरी भद्रकाली इत्यष्टौ तारिणी स्मृताः ॥ तारा प्रागुक्तादौ |
‘स्त्रीं ह्रीं हूं फट्’ इत्युग्रा |
‘हूं स्त्रीं ह्रीं फट्’ इति महोग्रा |
‘हूं ह्रीं स्त्रीं फट्’ इति वज्रा |
‘ह्रीं स्त्रीं फट् हूं’ इति नीला |
‘स्त्रीं ह्रीं फट् हूं’ इति सरस्वती |
‘ह्रीं हूं फट् स्त्रीं’ इति कामेश्वरी |
‘हूं ह्रीं स्त्रीं फट्’ इति भद्रकालीतारा |
‘ॐ तारे तुतारे तत्ता स्वाहा’ |
१० |
‘ऐं ह्रीं ॐ ऐं ह्रीं फट् स्वाहा’ |
८ |
‘ॐ पद्मे पद्मे महापद्मे पद्मावति ह्रीं स्वाहा’ |
१७ |
‘हंसः ॐ ह्रीं स्त्रीं हूं हंसः’ |
८ |
‘क्रीं ह्रीं नीलसरस्वति’ |
६ |
‘हंसः ॐ ह्रीं स्त्रीं हूं फट् हंसः’ |
९ |
‘ॐ ह्रीं एकजटे महायक्षाधिपतये ममोपनीतं बलिं गृह्ण २ स्वाहा’ इति बलिमन्त्रः |
‘खं हूं हसौः ॐ ऐं श्रीं ह्रीं’ |
६ ॥ अथ महाविद्या षोडशी |
तत्रादौ पञ्चदशी— ‘कएईलह्रीं हसकहलह्रीं सकलह्रीं’ इति कामराजविद्या |
‘हसकह्रीं हसकहलह्रीं सकलह्रीं’ इति लोपामुद्रोपासिता |
‘कहएईलह्रीं हकएईलह्रीं सकहएईलह्रीं’ इयं मनूपासिता |
‘सहकएईलह्रीं सहकहएईलह्रीं हसकहएईलह्रीं’ इति चन्द्रोपासिता |
‘हसकएईलह्रीं हसकहएईलह्रीं सहकएईलह्रीं’ इयं कुबेरोपासिता |
‘कएईलह्रीं हसकएईलह्रीं सहसकलह्रीं’ इयमगस्त्योपासिता |
‘सएईलह्रीं सहकलह्रीं सकलह्रीं’ इयं नन्द्युपासिता |
‘हसकलह्रीं सहकलह्रीं सकलह्रीं’ इयं सूर्योपासिता |
‘हसकलह्रीं हसकलह्रीं सकलह्रीं हसकलसकलसकलह्रीं’ इयं शिवोपासिता |
‘कएईलह्रीं हसकहलह्रीं सहसकलह्रीं सएईलह्रीं सहकहलह्रीं सकलह्रीं’ इयं विष्णूपासिता |
‘हसकलह्रीं सकहसकलह्रीं सहकहलह्रीं’ इयं स्कन्दोपासिता |
‘कएईलह्रीं हसकहलह्रीं सकलह्रीं’ इयमिन्द्रोपासिता |
‘कएईलह्रीं ह्स्रीं हसकहलह्रीं ह्स्रीं सकलह्रीं ह्स्रीं’ इयं दुर्वासोपासिता |
‘कएईलह्रीं हकहलह्रीं हसकलह्रीं’ इयमुन्मनी |
‘कएईलह्रीं हकहलह्रीं सहकलह्रीं’ इयं वरुणोपासिता |
‘कएईलह्रीं हकहह्रीं सहकलह्रीं’ इयं धर्मराजोपासिता |
‘कसकलह्रीं हसलकलह्रीं सकललह्रीं’ इयं वह्न्युपासिता |
‘हसकलह्रीं हसककलह्रीं स— [Fußnote: ‘खं हूं’ ख. पाठः |
Redaktion: Die Zusammenschreibung zahlreicher Kūṭas ist schwer lesbar; die vorläufigen Transkriptionen werden nicht als gesicherte Mantra-Rekonstruktionen ausgegeben.]

Aufmerksamkeit und Sammlung begleiten das Schriftstudium.

कललह्रीं’ इयं नागराजोपासिता |
‘कहसलह्रीं हकलसलह्रीं सकलह्रीं’ इयं वायूपासिता |
‘कएईलह्रीं हकहलह्रीं सहकह्रीं’ इयं बुधोपासिता |
‘कहलह्रीं हकहलह्रीं सकलह्रीं’ इयमीशानोपासिता |
‘कएईलह्रीं हसकहलह्रीं सकलह्रीं’ इयं रत्युपासिता |
‘कएईलह्रीं हसकहलह्रीं सकलह्रीं सकलह्रीं हसकहलह्रीं कएईलह्रीं’ नारायणोपासितेयम् |
‘कएईलह्रीं हकहसह्रीं हसकलह्रीं’ ब्रह्मोपासितेयम् |
‘हसकलह्रीं हकहसह्रीं हसकलह्रीं’ जीवोपासितेयम् |
एते शुद्धाः २४ |
अशुद्धाः २५ |
शुद्धाशुद्धाः २५ |
शबलाः २५ |
एवं शतं भेदाः ॥ अथ पञ्चमीभेदाः— (१) ‘कएईलह्रीं हसकलह्रीं हकहलह्रीं कहयलह्रीं हसकलह्रीं’ (२) ‘कएईलह्रीं हसकलह्रीं हकहलह्रीं कहयलह्रीं सहकलह्रीं’ |
(३) ‘सकहलह्रीं कएईलह्रीं हसकहलह्रीं सकलह्रीं हकलसह्रीं’ |
(४) ‘सकहलह्रीं कएईलह्रीं हसकहलह्रीं सकलह्रीं ईएकलह्रीं’ |
(५) ‘कएकलह्रीं कएईलह्रीं हसकहलह्रीं सकलह्रीं सहकलह्रीं’ |
(६) ‘ईएकलह्रीं कएईलह्रीं हसकहलह्रीं सकलह्रीं हकलसह्रीं’ |
(७) ‘एईकलह्रीं कएईलह्रीं हसकहलह्रीं सकलह्रीं सहकलह्रीं’ |
(८) ‘एईकलह्रीं कएईलह्रीं हसकहलह्रीं सकलह्रीं हकलसह्रीं’ |
(९) ‘कएईलह्रीं हसकलह्रीं हसकहलह्रीं हकहलह्रीं सकलह्रीं’ |
(१०) ‘कएईलह्रीं हसकलह्रीं हसकहलह्रीं सकलसह्रीं सकलह्रीं’ |
(११) ‘कएईलह्रीं हसकलह्रीं सहकहलह्रीं सहकलह्रीं सकलह्रीं’ |
(१२) ‘कएईलह्रीं हसकलह्रीं सहकहलह्रीं सकलह्रीं सहकलह्रीं’ ॥ ‘कहलह्रीं कएईलह्रीं हसकलह्रीं हसकहलह्रीं हकलसह्रीं’ |
एषा प्राग्वदष्टधा |
अन्या चतुर्धा १२ ॥ ‘कहसलह्रीं कएईलह्रीं हसकहलह्रीं हसकलह्रीं सकलह्रीं’ एषा पूर्ववदष्टधा |
अन्या चतुर्धा |
एवं षट्त्रिंशद् ३६ भेदाः पञ्चम्याः |
एतासां पञ्चमीविद्यानां श्रीं ह्रीं हूं इति बीजत्रयं संपुटत्वेनाद्यन्तयोः संयोज्य, मध्यस्थकामराजकूटत्रयादौ कामराजबीजं संयोज्य जपो विधेयः ॥ अथ सुन्दरीभेदाः— ‘ईएकलह्रीं हसकहलह्रीं सकलह्रीं’ इति प्रथमसुन्दरी १ |
‘एईकलह्रीं हसकहलह्रीं सकलह्रीं’ २ |
‘कईएलह्रीं हसकहलह्रीं सकलह्रीं’ इत्यनन्तसुन्दरी ३ |
‘सहकलह्रीं हसकहलह्रीं सकलह्रीं’ इति पश्चिमाम्नायसुन्दरी ४ |
‘हससकलह्रीं हसकहलह्रीं सकलह्रीं’ इत्युत्तराम्नायसुन्दरी ५ |
‘हसह्रीं कहह्रीं सहह्रीं’ इयं रुद्रयोगिनी पूर्वाम्नायसुन्दरी ६ |
‘कलह्रीं कहलह्रीं सकलह्रीं’ इति दक्षिणाम्नायसुन्दरी ७ |
‘कहक्षमलह्रीं हसकहलह्रीं सकलह्रीं’ इत्यूर्ध्वाम्नाये शिवसुन्दरी ८ |
‘सहक्षमलह्रीं सहकहलह्रीं सकलह्रीं’ इत्यूर्ध्वाम्नाये शक्तिसुन्दरी ९ |
‘हसक्षमलह्रीं हसकहलह्रीं सकलह्रीं’ इति सर्वसुन्दरी १० |
‘सहकलह्रीं हकहलह्रीं कहकलह्रीं’ इति सौभाग्या ११ |
‘हकलसह्रीं कहलसह्रीं कलसह्रीं’ इयं भाषा १२ |
‘हसकलह्रीं हलकलसह्रीं सकलह्रीं’ इयं सृष्टिः १३ |
‘हलकसह्रीं कसलकसह्रीं कहसलह्रीं’ इति स्थितिः १४ |
‘हलकसह्रीं हसकलह्रीं हहसलह्रीं’ इति संहारः १५ |
‘लकसह्रीं सहकलह्रीं हससहकह्रीं’ निराख्या १६ |
‘कहकलसह्रीं हससहकह्रीं सहकहह्रीं’ निराख्या १६ |
‘हकलसह्रीं हकहलह्रीं हसकलह्रीं’ स्वप्नावती १७ |
‘कहलसह्रीं कहयलह्रीं कससलह्रीं’ इयं मधुमती १८ |
‘कएईलह्रीं हसकहलह्रीं सकलह्रीं सहकलह्रीं हकहलह्रीं कहकलह्रीं’ ततः पञ्चम्याः पञ्चकूटम् |
इयमेकादशकूटा |
एवं षट्त्रिंशत्पञ्चमीनां पञ्चपञ्चकूटयोजनेनैकादशकूटा |
एवं शुद्धाशुद्धादिभेदैः सह त्रिचतुष्पञ्चषट्सप्ताष्टनवकूटयोजनेन सुन्दरीभेदा बहवः सन्ति |
जपे तु सर्वासां सुन्दरीविद्यानामाद्यन्तेषु प्रागुक्तबीजत्रयसंपुटीकरणमावश्यकम् ॥ अथ दशविद्यान्तर्गतत्वेन संक्षेपतः श्रीविद्यायाः पद्धतिः |
तद्यथा— तत्र प्रातःकृत्यादिप्राणायामान्तं विधाय ऋष्यादिन्यासं कुर्यात् |
अस्य श्रीत्रिपुरसुन्दरीमन्त्रस्य दक्षिणामूर्तिऋषिः, पङ्क्तिश्छन्दः, त्रिपुरसुन्दरी देवता, वाग्भवं बीजं, कामराजं कीलकं, तार्तीयं शक्तिः, पुरुषार्थचतुष्टयसिद्धये विनियोगः |
[Fußnoten: ‘हसकलह्रीं’ ख. पाठः |
‘सहकलह्रीं’ ख. पाठः |
‘हसकहलह्रीं’ ख. पाठः |
‘हकलह्रीं’ ख. पाठः |
Redaktion: Die zahlreichen eng gesetzten Kūṭas sind teilweise unsicher; lokale Wiederholungen und Zählabweichungen bleiben erhalten.]

शिरसि दक्षिणामूर्तये ऋषये नमः |
मुखे पङ्क्तिच्छन्दसे नमः |
हृदि त्रिपुरसुन्दरीदेवतायै नमः |
गुह्ये वाग्भवबीजाय नमः |
पादयोः तार्तीयशक्तये नमः |
सर्वाङ्गे कामराजकीलकाय नमः |
इति |
तथाच समयार्के— त्रिपुरसुन्दरीमन्त्रस्य दक्षिणामूर्तये तथा |
ऋषये नमः शिरसि पङ्क्त्यै छन्दसे नमः ॥ १ ॥ मुखे त्रिपुरसुन्दर्यै देवतायै नमो हृदि |
........................................ ॥ तथाच वाग्भवादिस्वरूपं दक्षिणामूर्तौ— निःसरन्ति महामन्त्रा महाग्नेश्च स्फुलिङ्गवत् |
तथैव मातृका वर्णा निःसृता वाग्भवात् प्रिये ॥ १ ॥ अत एव तदेव स्याद्वाग्भवं बीजमुच्यते |
योषित्पुरुषरूपेण स्फुरन्ती विश्वमातृका ॥ २ ॥ महामोहेन देवेशि कीलयन्ती जगत्त्रयम् |
अतस्तत्कीलकं देवि तेन सौभाग्यगर्विता ॥ ३ ॥ पालयन्ती जगत् सर्वं तेनेयं शक्तिरुच्यते |
........................................ ॥ इति |
ज्ञानार्णवे— बीजं तु वाग्भवं शक्तिस्तार्तीयं कीलकं ततः |
कामराजं महेशानि बीजन्यासस्ततः परम् ॥ इति |
अथ वशिन्यादिन्यासः— यथा, अं १६ र्लूं वशिनीवाग्देवतायै नमः ब्रह्मरन्ध्रे |
कं ५ कलह्रीं कामेश्वरीवाग्देवतायै नमः ललाटे |
चं ५ नवल्लीं मोदिनीवाग्देवतायै नमः भ्रूमध्ये |
टं ५ प्लूं विमलावाग्देवतायै नमः कर्णयोः |
तं ५ जम्रीं अरुणावाग्देवतायै नमः हृदये |
पं ५ हसलव्यूं जयिनीवाग्देवतायै नमः नाभौ |
यं ४ झम्र्यूं सर्वेश्वरीवाग्देवतायै नमः आधारे |
शं ५ क्ष्मर्यूं कौलिनीवाग्देवतायै नमः सर्वाङ्गे |
[Redaktion: Die besonderen zusammengesetzten Bījas der Vāgdevatās sind teilweise unsicher; sicher ist die Zuordnung der Namen und Körperorte.] तथाच ज्ञानार्णवे— अवर्गान्ते लिखेद्बीजं रेफान्ते वक्रमान्वितम् |
वामकर्णविशोभाढ्यं बिन्दुनादाङ्कितं प्रिये ॥ १ ॥ वशिनीं पूजयेद्वाचां देवतां देवि सुव्रते |
कवर्गान्ते महेशानि कलह्रीं बीजमुत्तमम् ॥ २ ॥ कामेश्वरीं समुच्चार्य वाग्देवीं पूजयेत्ततः |
चवर्गान्ते धान्तलान्तक्षमातृस्वरान्वितम् ॥ ३ ॥ मोदिनीं पूजयेद्वाचां नादबिन्दुविभूषिताम् |
टवर्गान्ते वायुबीजं भूमिपूर्वं महेश्वरि ॥ ४ ॥ वामकर्णेन्दुबिन्द्वाढ्यं विमलां वागधीश्वरीम् |
तवर्गान्ते जमयान्तं वामनेत्रविभूषितम् ॥ ५ ॥ बिन्दुनादाङ्कितं बीजं वाग्देवीमरुणां यजेत् |
पवर्गान्ते व्योमचन्द्रक्षमातोयानिलसंयुतम् ॥ ६ ॥ ऊकारस्वरसंयुक्तं बिन्दुनादकलान्वितम् |
जयिनीं पूजयेद्वाचां देवतां वीरवन्दिते ॥ ७ ॥ यवर्गान्ते जान्तकालरेफवायुसमन्वितम् |
वामकर्णेन्दुशोभाढ्यं सर्वेशीं परिपूजयेत् ॥ ८ ॥ क्ष्मवह्निगतं तुर्थस्वरेण परिवेष्टितम् |
बिन्दुनादकलाक्रान्तं कौलिनीं वाचमर्चयेत् ॥ ९ ॥ शवर्गान्ते महेशानि न्यसेत् सर्वार्थसिद्धये |
शिरोललाटभ्रूमध्यकर्णहृन्नाभिगोचरे ॥ १० ॥ आधारे कुहरके न्यसेद् न्यसेद् देवि परां प्रिये |
........................................ ॥ इति |
अथ करन्यासः— ऐं मध्यमाभ्यां नमः |
क्लीं अनामिकाभ्यां नमः |
सौः कनिष्ठिकाभ्यां नमः |
ऐं [Fußnoten: ‘निःस्फुरन्ति’ ख. पाठः |
‘वह्निकान्त’ ख. पाठः |
‘सदयं’ ख. पाठः |
‘न्यासान् वाग्भवाद्यैरष्टभिराचरेत्’ ख. पाठः |
Einige Wortformen sind unsicher.]

अङ्गुष्ठाभ्यां नमः |
क्लीं तर्जनीभ्यां नमः |
सौः करतलकरपृष्ठाभ्यां नमः |
अथाङ्गन्यासः— ऐं हृदयाय नमः |
क्लीं शिरसे स्वाहा |
सौः शिखायै वषट् |
ऐं कवचाय हुं |
क्लीं नेत्रत्रयाय वौषट् |
सौः अस्त्राय फट् |
ततो मूलेन व्यापकं कृत्वा ध्यायेत् |
यथा— बालार्कमण्डलाभासां चतुर्बाहुं त्रिलोचनाम् |
पाशाङ्कुशशरांश्चापं धारयन्तीं शिवां भजे ॥ इति ध्यात्वा, मानसोपचारैः संपूज्य आनन्दोऽहमिति विभाव्य शङ्खस्थापनं कुर्यात् |
यथा— श्रीचक्रपुरतः स्ववामे षट्कोणमध्ये त्रिकोणं विलिख्य, तत्र त्रिपादिकां संस्थाप्य मूलेन षट्कोणं पूजयेत् |
फट् इति शङ्खं प्रक्षाल्य तत्र गन्धपुष्पादिकं निक्षिप्य, मूलेन जलेनापूर्य मण्डलादिकं पूजयेत् |
मं वह्निमण्डलाय दशकलात्मने नमः इति त्रिपादिकायाम् |
अं सूर्यमण्डलाय द्वादशकलात्मने नमः इति शङ्खे |
उं सोममण्डलाय षोडशकलात्मने नमः इति जले |
ततः “गङ्गे च यमुने चैव” इत्यादिना तीर्थमावाह्य, हूं इत्यवगुण्ठ्य षडङ्गेन संपूज्य, धेनुमुद्रां प्रदर्श्य, मूलमष्टधा जप्त्वा तज्जलं किञ्चित् प्रोक्षणीतोये निक्षिप्य तेनोदकेनात्मानं पूजोपकरणं चाभ्युक्षयेत् |
तद्दक्षिणे पाद्यादिपात्रं संस्थाप्यासनपूजामारभेत् |
यथा उपर्युपरि यन्त्रस्य— ॐ आधारशक्तये नमः |
एवं प्रकृतये०, कूर्माय०, अनन्ताय०, पृथिव्यै०, रसाम्बुधये०, रत्नद्वीपाय०, नन्दनोद्यानाय०, रत्नमण्डपाय०, कल्पवृक्षाय०, रत्नवेदिकायै०, रत्नसिंहासनाय नमः |
पीठोपरि बैन्दवचक्रे— हसौः सदाशिवमहाप्रेतपद्मासनाय नमः |
बैन्दवे— हस्रैं हसकलरीं हस्रौः इति मन्त्रेण मूर्तिं संकल्प्य त्रिखण्डां मुद्रां बद्ध्वा पूर्ववद् ध्यात्वा, प्रवहन्नासापुटेन तेजोमयं पुष्पाञ्जलावानीय “ॐ महापद्मवनान्तःस्थे कारणानन्दविग्रहे |
सर्वभूतहिते मातरेह्येहि परमेश्वरि ॥” इति मूर्तौ संस्थाप्यावाहनादि यथाशक्त्युपचारेण पूजां विधाय षडङ्गानि पूजयेत् |
अग्नीशासुरवायुमध्ये दिक्षु च, वाग्भवकूटमुच्चार्य हृदयाय नमः |
कामराजमुच्चार्य शिरसे स्वाहा |
शक्तिकूटमुच्चार्य शिखायै वषट् |
पुनर्वाग्भवकूटमुच्चार्य कवचाय हुं |
कामराजमुच्चार्य नेत्राय वौषट् |
शक्तिकूटमुच्चार्य अस्त्राय फट् |
ततो मध्यप्राक्त्र्यस्रमध्येषु गुरुपङ्क्तिं पूजयेत् |
ऐं ह्रीं श्रीं गुरुपङ्क्तिभ्यो नमः |
३ गुरुपादुकाभ्यो नमः |
एवं परमगुरुं तत्पादुकां, परापरगुरुं तत्पादुकां, आचार्यं तत्पादुकां च पूजयेत् |
अथावरणपूजा— तत्र चतुरस्रस्य प्रथमरेखायां— ३ अणिमाद्यष्टदेवीश्रीपादुकां पूजयामि नमः |
एवं मध्यरेखायां— ३ ब्राह्म्याद्यष्टदेवीश्रीपादुकां पूजयामि नमः |
अन्तरेखायां— ३ सर्वसंक्षोभिण्यादिमुद्राश्रीपादुकां पूजयामि नमः |
सर्वत्रावरणपूजायां श्रीपादुकापदप्रयोगः |
तथाच तन्त्रान्तरे— श्रीपदं पूर्वमुच्चार्य पादुकापदमुद्धरेत् |
पूजयामि नमः पश्चात् पूजयेदङ्गदेवताः ॥ १ ॥ इति |
चक्राग्रे ३ त्रिपुराचक्रनायिकाश्रीपादुकां पूजयामि नमः |
अत्र त्रैलोक्यमोहनचतुरस्रचक्रे त्रिपुराचक्रनायिकाधिष्ठिते एता अणिमाद्याः प्रकटयोगिन्यः समुद्राः सायुधाः सपरिवाराः सवाहनाः पूजितास्तर्पिताः सन्तु, इत्यर्घ्यजलेन मूलदेव्यै समर्पयेत् |
त्रिपुरापदव्युत्पत्तिस्तु वाराहीये— ब्रह्मविष्णुमहेशाद्यैस्त्रिदशैरर्चिता पुरा |
त्रिपुरेति तदा नाम कथितं देवतैस्तव ॥ १ ॥ इति |
तर्पणं तु वामहस्तेन |
तथाच स्वतन्त्रतन्त्रे— अङ्गुष्ठानामिकायोगाद्वामहस्तेन पार्वति |
तर्पयेत् सुन्दरीं दिव्यां समुद्रां च सवाहनाम् ॥ १ ॥ ततः षोडशदले— अं १६ ऐं ह्रीं श्रीं कामाकर्षिण्यादिषोडशनित्याकलाश्रीपादुकां पूजयामि नमः |
चक्राग्रे ३ त्रिपुरेशीचक्रनायिकाश्रीपादुकां पूजयामि नमः |
अत्र सर्वाशापरिपूरके षोडशदलचक्रे त्रिपुरेशी— [Fußnoten: ‘अथो’ ख. पाठः |
‘ततः’ क. पाठः |
Redaktion: Mittleres Bīja der Trikhaṇḍā-Folge und die knappe Ortsangabe der Gurureihe sind unsicher. Die gedruckte ३ kürzt die vorausgehende Dreiergruppe der Bījas ab.]

चक्रनायिकाधिष्ठिते एताः कामाकर्षिण्याद्या गुप्तयोगिन्यः समुद्राः इत्यादि मूलदेव्यै समर्पयेत् ॥ ततोऽष्टदले— ३ अनङ्गकुसुमादिदेवीश्रीपादुकां पूजयामि नमः |
चक्राग्रे— ३ त्रिपुरसुन्दरीचक्रनायिकाश्रीपादुकां पूजयामि नमः |
अत्र सर्वसंक्षोभकरे अष्टदलचक्रे त्रिपुरसुन्दरीचक्रनायिकाधिष्ठिते एता अनङ्गकुसुमाद्या गुप्ततरयोगिन्यः समुद्रा इत्यादि मूलदेव्यै समर्पयेत् ॥ ततश्चतुर्दशारचक्रे— ३ सर्वसंक्षोभिण्यादिचतुर्दशदेवीश्रीपादुकां पूजयामि नमः |
चक्राग्रे— ३ त्रिपुरवासिनीचक्रनायिकाश्रीपादुकां पूजयामि नमः |
अत्र सर्वसौभाग्यदायके चतुर्दशारचक्रे त्रिपुरवासिनीचक्रनायिकाधिष्ठिते एताः सर्वसंक्षोभिण्यादयः संप्रदाययोगिन्यः समुद्रा इत्यादि मूलदेव्यै समर्पयेत् ॥ ततो बहिर्दशारचक्रे— ३ सर्वसिद्धिप्रदादेवीश्रीपादुकां पूजयामि नमः |
चक्राग्रे— ३ त्रिपुराश्रीचक्रनायिकाश्रीपादुकां पूजयामि नमः |
अत्र सर्वार्थसाधके बहिर्दशारचक्रे त्रिपुराश्रीचक्रनायिकाधिष्ठिते एताः सर्वसिद्धिप्रदाद्या दशदेव्यः कुलकौलिन्यादियोगिन्यः समुद्रा इत्यादि मूलदेव्यै समर्पयेत् ॥ ततोऽन्तर्दशारचक्रे— ३ सर्वज्ञादिदशदेवीश्रीपादुकां पूजयामि नमः |
चक्राग्रे— ३ त्रिपुरमालिनीचक्रनायिकाश्रीपादुकां पूजयामि नमः |
अत्र सर्वरक्षाकरे अन्तर्दशारचक्रे त्रिपुरमालिनीचक्रनायिकाधिष्ठिते एताः सर्वज्ञादिदशदेव्यो निगर्भयोगिन्यः समुद्रा इत्यादि मूलदेव्यै समर्पयेत् ॥ ततोऽष्टारचक्रे— ३ वशिन्याद्यष्टदेवीश्रीपादुकां पूजयामि नमः |
चक्राग्रे— ३ त्रिपुरसिद्धाचक्रनायिकाश्रीपादुकां पूजयामि नमः |
अत्र सर्वरोगहराष्टारचक्रे त्रिपुरसिद्धाचक्रनायिकाधिष्ठिते एता वशिन्याद्या रहस्ययोगिन्यः समुद्रा इत्यादि मूलदेव्यै समर्पयेत् ॥ अत्रान्तरालत्र्यस्रे मूलविद्यया षडङ्गानि पूजयेत् ॥ ततोऽग्रकोणे ३ कामेश्वरीनित्याश्रीपादुकां पूजयामि नमः |
दक्षिणकोणे ३ वज्रेश्वरीनित्याश्रीपादुकां पूजयामि नमः |
वामकोणे ३ भगमालिनीनित्याश्रीपादुकां पूजयामि नमः |
चक्राग्रे ३ त्रिपुराम्बिकाचक्रनायिकाश्रीपादुकां पूजयामि नमः |
अत्र सर्वसिद्धिप्रदे त्र्यस्रचक्रे बाणपाशाङ्कुशविभूषितान्तराले त्रिपुराम्बिकाचक्रनायिकाधिष्ठिते एताः कामेश्वर्याद्या रहस्यातिरहस्ययोगिन्यः समुद्रा इत्यादि मूलदेव्यै समर्पयेत् ॥ ततो बिन्दुमध्ये— ३ श्रीमहात्रिपुरसुन्दरीनित्याश्रीपादुकां पूजयामि नमः |
इत्यादि वारत्रयं पूजयेत् |
वामे ३ योनिमुद्राश्रीपादुकां पूजयामि नमः |
चक्राग्रे— ३ त्रिपुरभैरवीश्रीपादुकां पूजयामि नमः |
अत्र सर्वानन्दमये परब्रह्मस्वरूपिणि बैन्दवचक्रे त्रिपुरभैरवीचक्रनायिकाधिष्ठिते एताः सर्वचक्रेश्वरीयोगिन्यः समुद्राः सवाहनाः सपरिवाराः सायुधाः पूजितास्तर्पिताः सन्तु, इति मूलदेव्यै समर्पयेत् |
ततो धूपादिविसर्जनान्तं कर्म समापयेत् |
अस्याः पुरश्चरणं लक्षजपः ॥ तथाच वामकेश्वरतन्त्रे— तत्र स्थित्वा जपेल्लक्षं साक्षाद्देवीस्वरूपधृक् |
किंशुकैर्हवनं कुर्याद्दशांशं च वरानने ॥ १ ॥ कुसुम्भकुसुमैर्वापि मधुरत्रयमिश्रितैः |
इति |
अथ श्रीविद्याविशेषपद्धतिः यथा— ब्राह्मे मुहूर्ते उत्थाय रात्रिवासः परित्यज्य गुरुं यथोक्तरूपं ध्यात्वा “ऐंह्रींश्रींहसखफ्रें हसक्षमलवरयूँ सहक्षमलवरयीं हसौंः सहौंः अमुकानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि नमः” “अमुकशक्त्यम्बाश्रीपा— [Redaktion: Die gedrängte Guru-Bīja-Folge am Seitenende ist in mehreren Zeichen unsicher; keine Ergänzung nach anderen Fassungen. Das letzte Wort setzt sich auf S. 285 fort. Fußnote zum Ausdruck बाणपाशाङ्कुश: „चाप“ ख. पाठः.]

दुकां पूजयामि नमः, इति स्मृत्वा मानसैर्गन्धादिभिः पूजयेत् |
यथा— ऐंह्रींश्रींलं पृथिव्यात्मकं गन्धं समर्पयामि नमः, कनिष्ठाभ्यां |
ऐंह्रींश्रींहं आकाशात्मकं पुष्पं समर्पयामि नमः, अङ्गुष्ठाभ्यां |
३ यं वाय्वात्मकं धूपं समर्पयामि नमः, तर्जनीभ्यां |
३ रं वह्न्यात्मकं दीपं समर्पयामि नमः, मध्यमाभ्यां |
३ वं अमृतात्मकं नैवेद्यं समर्पयामि नमः, अनामिकाभ्यां |
३ ऐं ताम्बूलं समर्पयामि नमः, अञ्जलिना ॥ यथा विशुद्धेश्वरे— एवं ध्यात्वा पुनश्चैवं पञ्चभूतात्मकैर्यजेत् |
गन्धतत्त्वं पार्थिवं तु कनिष्ठाङ्गुलियोगतः ॥ १ ॥ पुष्पमाकाशात्मकं च अङ्गुष्ठाभ्यां समर्पयेत् |
वाय्वात्मकं महाधूपं तर्जनीभ्यां समर्पयेत् ॥ २ ॥ तेजोमयं महादीपं मध्यमाद्वययोगतः |
अमृतात्मकनैवेद्यमनामिकायुगेन च ॥ ३ ॥ नमस्काराञ्जलिना ताम्बूलं च समर्पयेत् |
स्मृतं तु स्वस्वबीजान्तं सर्वान्ते तु नमस्क्रिया ॥ ४ ॥ इति |
ततो योन्यञ्जलिमुद्रे प्रदर्श्य नमस्कृत्य स्तुतिं कुर्यात् |
“अखण्डमण्डलाकार” मित्यादि |
शेषं सामान्यपद्धत्युक्तक्रमेण कुर्यात् |
अथ श्रीविद्याया विशेषस्नानम् |
वैदिकस्नानं विधायाचमनं कृत्वा षडङ्गानि विधाय, क्रों इत्यङ्कुशमुद्रया सवितृमण्डलात् तीर्थमावाह्य, मूलविद्यायाः शक्तिमुच्चार्य योनिमुद्रया तज्जले निक्षिप्य, धेनुयोनिमुद्रे प्रदर्श्य मूलवाग्भवबीजेन दशवारमभिमन्त्र्य, आनन्दामृतवारिमध्यस्थां देवीं विचिन्त्य मूलविद्यया सप्तवारमभिमन्त्र्य तन्मुखारविन्दविनिर्गतामृतधाराबुद्ध्या मूलेन सप्तवारमात्मानमभिषिच्य, पुनरेकविंशतिवारं मूलविद्यामुच्चरन् तज्जले देवीपादारविन्दाधोगलदमृतधारया त्रिवारं निमज्ज्योत्थाय, पुनर्योनिमुद्रया सप्तवारं त्रिवारं वा शिरस्यभिषेकं विधाय तत्रैवाचामेत् |
यामले तु— बालाबीजत्रयैः पीत्वा द्वाभ्यामोष्ठौ प्रमार्जयेत् |
दुर्गाभ्यां च त्रिकं मृज्य मायया क्षालयेत् करम् ॥ १ ॥ श्रीमायावाक्पराकामत्रिपुटायोनिवर्तुलैः |
कामकलाङ्कुशाभ्यां च मुखनासाक्षिकर्णकान् ॥ २ ॥ नाभ्युरस्कं भुजौ स्पृष्ट्वाप्यधिकारी जपार्चने |
आचम्यैवं यजेद् दुर्गां जीवन्मुक्तो भवेन्नरः ॥ ३ ॥ दशार्णतः |
यथा— ऐंक्लींसौः इति पिबेत् |
ह्रींश्रीं इति ओष्ठौ द्विः प्रमार्जयेत् |
दुर्गे दुर्गे रक्षिणि स्वाहा इति मार्जयित्वा |
ह्रीं इति करक्षालनम् |
श्रीं मुखे, ह्रीं नसोः, सौःक्लीं चक्षुषोः, ह्रींश्रींक्लीं कर्णयोः |
ऐं नाभौ, ह्रीं वक्षसि, ईं दक्षांसे, क्रों वामांसे, इति स्पृष्ट्वा, तीर्थमागत्य अनुपहते वाससी परिधाय मूलमन्त्राभिमन्त्रितशुद्धयज्ञभस्मना त्रिपुण्ड्रं त्रिरेखात्मकमर्धचन्द्राकृति विधायाघमर्षणान्तं कृत्वा तर्पणं कुर्यात् |
तथाच— षडङ्गान्यपि विन्यस्य तीर्थमङ्कुशमुद्रया |
क्रोंमन्त्रेण समाकृष्य ततः सवितृमण्डलात् ॥ १ ॥ शक्तिबीजं समुच्चार्य निक्षिपेद्योनिमुद्रया |
धेनुमुद्रायोनिमुद्रे ततस्तत्र प्रदर्शयेत् ॥ २ ॥ मूलवाग्भवबीजेन प्रध्यायेदथ देवताम् |
आनन्दामृतवारीणां मध्यस्थां परिचिन्तयेत् ॥ ३ ॥ देवीमुखारविन्दाच्च निर्गतामृतधारया |
सप्तकृत्वो जपेद्विद्यामभिषिञ्चेत् स्वकां तनुम् ॥ ४ ॥ एकविंशतिवाराणि जपेद्विद्यामनन्तरम् |
देवीपादारविन्दाधोगलदमृतधारया ॥ ५ ॥ [Fußnote zu Vers 2 der ersten Reihe: शब्दमयं महापुष्पं प्रथमाङ्गुलियोगतः ख. पाठः. Redaktion: Einzelne eng gesetzte Bījas im Ācamana-Absatz bleiben unsicher; die Aufzählung wird nicht nach anderen Handbüchern ergänzt.]

वारत्रयं ततः पश्चान्निमज्ज्योत्तीर्य साधकः |
योनिना च तथा देवि मूर्ध्नि सेकं समाचरेत् ॥ ६ ॥ त्रिसप्त वा तथा वारान् सेचयेत् साधकाग्रणीः |
ततस्तीरं समासाद्य कर्म कुर्याद्यथेप्सितम् ॥ ७ ॥ उचिते वाससी पश्चात् परिदध्यादनन्तरम् |
आचम्य प्राङ्मुखो भूत्वा मूलमन्त्राभिमन्त्रितम् ॥ ८ ॥ धृत्वा भालतले भस्म पूर्ववच्छ्रीगुरुं स्मरेत् |
सूर्यमण्डलवासिन्यै देवतायै ततः परम् ॥ ९ ॥ अर्घ्यमञ्जलिनादाय गायत्र्या च त्रिरुत्क्षिपेत् |
यथाशक्ति जपेद्देवीं गायत्रीं परमाक्षरीम् ॥ १० ॥ तर्पणार्थं समाचम्य प्राणानायम्य साधकः |
वसून् रुद्रांस्तथादित्यांस्तथैवाङ्गिरसं ततः ॥ ११ ॥ देवान् गाश्च ततो ब्रह्मविष्णुरुद्रान् ग्रहानपि |
लोपामुद्रामहल्यां चानसूयाद्वितीयिके ॥ १२ ॥ नक्षत्रराशियोगांश्च करणानि यथाक्रमम् |
चतुर्थ्यैव द्विजायान्तं देवतीर्थेन तर्पयेत् ॥ १३ ॥ मरीचिमत्रिं पुलहं पुलस्त्यं क्रतुमेव च |
वसिष्ठं च भरद्वाजं गौतमागस्त्यनामकौ ॥ १४ ॥ अग्निष्वात्तान् बर्हिषदः पितॄंश्च स्वपितृक्रमम् |
त्रिधा हुंन्तं हृदन्तं च पितृतीर्थेन तर्पयेत् ॥ १५ ॥ भैरवान् क्षेत्रपालांश्च कुमारीर्योगिनीस्तथा |
भूतानि सर्वसत्त्वानि तृप्यन्त्वन्तानि तर्पयेत् ॥ १६ ॥ ततो देवीं तर्पयेत् |
दक्षिणामूर्तिसंहितायाम्— “तर्पणं च ततः कुर्याद्देवर्षिपितृपूर्वकम्” |
ततस्तस्मिञ्जले त्रिकोणवृत्तचतुरस्रं विभाव्य, गणेशवटुकौ चक्रवामदक्षिणतः संतर्प्य, त्रिकोणवृत्तचतुरस्रान्तराले ईशानादिवायव्यान्तां वक्ष्यमाणगुरुपङ्क्तिं सन्तर्प्य, त्रिकोणमध्ये साध्यसिद्धासनमन्त्रैर्वक्ष्यमाणैः संतर्प्य, जले भगवतीमावाह्य परमामृतधारया त्रिवारं पूर्वोक्तक्रमेण संतर्प्य, त्रिकोणेषु कामेश्वर्यादिदेवीत्रयं वक्ष्यमाणसमयविद्यया संतर्प्य, चतुरस्रकोणेष्वङ्गदेवतास्तर्पयेत् |
तत आवरणदेवतानां तर्पणम् |
ततः सूर्यायार्घ्यं दत्त्वा “हंसः सोहं” मित्युपस्थाय सवितृमण्डले तीर्थं निधाय यतवचनो यागस्थानमागच्छेत् |
यागस्थानं तु कालीकुलसद्भावे— अरण्यं स्वल्पकामानां सिद्ध्यर्थं पूजने हितम् |
निष्कामानां मुमुक्षूणां गृहे शस्तं सदार्चनम् ॥ १ ॥ ऋषीणां मुनिमुख्यानां दीक्षितानां द्विजन्मनाम् |
गृहेऽपि यजनं शस्तं सर्वां चैतुस्तम्भैः ॥ २ ॥ इति |
कुलार्णवेऽपि— एकान्ते निर्जने रम्ये देशे बाधाविवर्जिते |
सुखासने समासीनः प्राङ्मुखो वाप्युदङ्मुखः ॥ १ ॥ इति |
तत्रादौ सूर्यपूजा |
तदुक्तं रुद्रयामले— आदित्यं पूजयेदादौ प्रत्यक्षं लोकसाक्षिणम् |
अन्यथा नैव सिद्धिः स्यात् कल्पकोटिशतैरपि ॥ १ ॥ इति |
बृहत्स्तवराजेऽपि— मूलेन (स्नाने तु) विधिवत् सन्ध्यां तर्पणं सूर्यपूजनम् |
पूजालये तथागत्य पञ्चमीपूजनं चरेत् ॥ १ ॥ इति |
ततः पूजामण्डपमागत्य, ॐआत्मतत्त्वाय स्वाहा, ॐविद्यातत्त्वाय स्वाहा, ॐशिवतत्त्वाय स्वाहा, इत्यनेनाचम्य सामान्यर्घ्यं विधाय द्वारपूजां कुर्यात् |
तद्यथा— बालया द्वारमभ्युक्ष्य दक्षिणवामपार्श्वयोरूर्ध्वयोरधः ऐंह्रींश्रींगं गणपतये नमः |
३ दुं दुर्गायै नमः |
३ वां वटुकाय नमः |
३ क्षां क्षेत्रपालाय नमः |
३ द्वारश्रियै नमः |
३ देहल्यै नमः |
ततो वामपादपुरस्सरं गृहं प्रविश्य, अग्न्यादिकोणेषु ३ गणपतये नमः |
३ दुं दुर्गायै नमः |
३ वां वटुकाय नमः |
३ क्षां क्षेत्रपालाय नमः |
मध्ये ३ रत्नमण्डपाय— [Redaktion: Mehrere Zeichen in den Versen 12–15 sowie der letzte Halbvers des zweiten Kālikulasadbhāva-Verses sind unsicher. Fußnote zu यतवचनो: „शुचिः“ ख. पाठः.]

नमः |
दिक्षु ३ कामदेवाय रत्यै नमः |
३ वसन्ताय प्रीत्यै नमः |
३ गां गणपतये नमः |
३ सां सरस्वत्यै नमः |
३ श्रीं श्रियै नमः |
इति |
सोमभुजगावल्याम्— “सरस्वतीं श्रियं मायां दुर्गां च तदनन्तरम् |
भद्रकालीं ततः स्वस्तिं स्वाहां चैव शुभङ्करीम् ॥ गौरीं च लोकधात्रीं च तथा वागीश्वरीमपि |
” इति |
एताः पूजयेत् |
ततः ऐंह्रींश्रीं रक्तवर्णद्वादशशक्तिसहिताय दीपनाथाय नमः, इति पुष्पाञ्जलित्रयं मुञ्चेत् |
विश्वसारे— समुद्रमेखले देवि पर्वतस्तनमण्डले |
विष्णुपत्नि नमस्तुभ्यं पादस्पर्शं क्षमस्व मे ॥ १ ॥ इति प्रणम्य |
‘पृथ्वि त्वया धृता लोकाः’ इति निवेद्य, ततोऽस्त्रेण वामपार्ष्णिघातत्रयेण भौमान् विघ्नानुत्सार्य, अस्त्रेण जलेनान्तरिक्षगान्, श्रीबालान्यस्ततिग्मदृष्ट्यवलोकनेन दिव्यविघ्नानुत्सार्य, सिद्धार्थाक्षतकुसुमान्यादाय “ॐ अपसर्पन्तु ते भूताः” इत्यादिना क्षिप्त्वा विघ्नानुत्सार्य, सिद्धार्थाक्षतकुसुमान्यादायाप्य रक्षेत् |
ततो नैर्ऋत्यां ३ ब्रह्मणे नमः, ३ वास्त्वधिपतये नमः, ३ आधारशक्तिकमलासनाय नमः, इत्यासनं संपूज्य तत्रोपविश्य, भूतशुद्धिमातृकान्यासादिप्राणायामान्तं विधाय ऋष्यादिन्यासं कुर्यात् ॥ कल्पसूत्रे यद्यपि वाय्वग्निसलिलात्मकप्राणायामैः शोषणदहनप्लावनरूपां भूतशुद्धिं विधाय त्रिः प्राणानायम्य मातृकान्यासं कुर्यात्, इति नियमः, तथापि मातृकान्यासानन्तरं प्राणायामो बोद्धव्यः |
तथाच तन्त्रान्तरे— भूतशुद्धिं विधायेत्थं मातृकान्यासमाचरेत् |
प्राणायामत्रयं कृत्वा न्यासानन्यान् समाचरेत् ॥ १ ॥ इति |
यथा— शिरसि दक्षिणामूर्तये ऋषये नमः |
मुखे पङ्क्तिच्छन्दसे नमः |
हृदि श्रीत्रिपुरसुन्दर्यै देवतायै नमः |
गुह्ये वाग्भवबीजाय नमः |
पादयोः शक्तिकूटशक्तये नमः |
सर्वाङ्गे कामराजकीलकाय नमः ॥ तथाच तन्त्रान्तरे— ऋषिं न्यसेन्मूर्ध्नि देशे छन्दस्तु मुखपङ्कजे |
देवतां हृदये चैव बीजं तु गुह्यदेशके ॥ १ ॥ शक्तिं च पादयोश्चैव सर्वाङ्गे कीलकं न्यसेत् |
[Drucklücke im zweiten Halbvers.] ॥ ततः करन्यासः |
यथा— अं मध्यमाभ्यां नमः |
आं अनामिकाभ्यां नमः |
सौः कनिष्ठिकाभ्यां नमः |
अं अङ्गुष्ठाभ्यां नमः |
आं तर्जनीभ्यां नमः |
सौः करतलपृष्ठाभ्यां नमः ॥ तथाच नवरत्नेश्वरे— एतद्बीजद्विरावृत्त्या मध्यमाद्यङ्गुलीषु च |
शुद्धिं करस्य कुर्वीत तलयोः पृष्ठयोरपि ॥ १ ॥ चतुर्थीनतिसंयुक्तनामभन्त्रैः पृथक् पृथक् |
बालाबीजत्रयं पूर्वं तथा त्रिपुरसुन्दरि ॥ २ ॥ आत्मानं रक्ष रक्षेति कुर्याद्व्रतां हृदि स्पृशन् |
तथैवास्त्रेण मुद्रया कुर्याद्दिग्बन्धनं ततः ॥ ३ ॥ ततो बालान्ते अमृतार्णवासनाय नमः, पादयोः |
बालान्ते त्रिपुरसुन्दरीपोताम्बुजासनाय नमः, जानुद्वये |
ह्रींक्लींसौः त्रिपुरसुन्दरीदेव्यात्मासनाय नमः, ऊरुद्वये ॥ यामलतन्त्रे— अमृतार्णवशब्दान्ते आसनाय ततो नमः |
पादयोर्विन्यसेत् पश्चाद्बालान्ते त्रिपुरेश्वरि ॥ १ ॥ पोताम्बुजासनायान्ते नमो जानुनि विन्यसेत् |
ह्रींक्लींसौः त्रिपुरेत्युक्त्वा सुन्दरीति पदं ततः ॥ २ ॥ ङेन्तं देव्यासनं चान्ते नम ऊरुद्वये न्यसेत् |
[Drucklücke im zweiten Halbvers.] ॥ हैंहक्लींहसौः त्रिपुरवासिनीचक्रासनाय नमः, स्फिग्द्वये |
हसैं हसक्लीं हसौः त्रिपुराश्रीसर्वमन्त्रासनाय नमो गुह्ये |
ह्रींक्लींब्लें त्रिपुरमालिनीसाध्यसिद्धासनाय नमो नाभिदेशे |
हस्रैं हसकलरीं हस्रौः त्रिपुराम्बाप— [Redaktion: Die ersten beiden Bījas des Karanyāsa, das Wort व्रतां sowie mehrere Bījas der letzten Zeilen sind unsicher. Fußnote 1: „एतद्विद्यां द्विरावृत्य“ ख. पाठः. Fußnote 2 zum Ausdruck देव्यासन: „महा“ ख. पाठः.]

र्यङ्कशक्तिपीठासनाय नमो, वक्षसि |
ततो मूलविद्यान्ते श्रीमहात्रिपुरभैरवीसदाशिवमहाप्रेतपद्मासनाय नमो ब्रह्मरन्ध्रे |
तथाच यामले— हैंहक्लींहसौरन्ते च त्रिपुरवासिनीति च |
चक्रासनायेत्यमुना स्फिग्द्वये परिविन्यसेत् ॥ १ ॥ हसैंहसक्लींहसौश्चेति त्रिपुराश्रीपदं ततः |
सर्वमन्त्रासनायान्ते नमो गुह्ये प्रविन्यसेत् ॥ २ ॥ ह्रींक्लींब्लेंत्रिपुरमालिन्यन्ते साध्यसिद्धपदं वदेत् |
आसनाय नम इति नाभिदेशे प्रविन्यसेत् ॥ ३ ॥ हस्रैं हसकलरीं हस्रौरन्ते त्रिपुराम्बापदं ततः |
पर्यङ्कपीठासनं ङेन्तं नमो वक्षसि विन्यसेत् ॥ ४ ॥ त्रिकूटविद्याबीजान्ते महात्रिपुरभैरवी |
सदाशिवमहाप्रेतपदात् पद्मासनाय च ॥ ५ ॥ नम इत्यधुना ब्रह्मरन्ध्रस्थाने प्रविन्यसेत् |
[Drucklücke im zweiten Halbvers.] ॥ अथ षडङ्गन्यासः— ऐं सर्वज्ञताशक्तिश्रीमहात्रिपुरसुन्दरी हृदयाय नमः |
क्लीं नित्यतृप्तिशक्तिश्रीमहात्रिपुरसुन्दरी शिरसे स्वाहा |
सौः अनादिबोधशक्तिश्रीमहात्रिपुरसुन्दरी शिखायै वषट् |
ऐं स्वतन्त्रशक्तिश्रीमहात्रिपुरसुन्दरी कवचाय हुं |
क्लीं नित्यमलुप्तशक्तिश्रीमहात्रिपुरसुन्दरी नेत्रत्रयाय वौषट् |
सौः अनन्तशक्तिश्रीमहात्रिपुरसुन्दरी अस्त्राय फट् ॥ तथाच नवरत्नेश्वरे— सर्वज्ञता नित्यसुतृप्तता च अनादिबोधश्च स्वतन्त्रता च |
अलुप्तशक्तित्वमनन्तता च षडाहुरङ्गानि बुधाः शिवायाः ॥ १ ॥ इति |
तथाच— “बीजान्ते नाम संयोज्य जातियुक्तं षडङ्गकम्” |
ततो वशिन्यादिन्यासः |
स च संक्षेपप्रयोगे उक्तः |
ततो नवयोन्यात्मकन्यासः |
तथाच— “बालाया त्रिपुरेशान्या नवयोन्यात्मकं न्यसेत्” |
प्रयोगस्तु भैरवीप्रकरणे उक्तः |
पुनर्बालां समुच्चार्य गोलकत्वेन चिन्तयेत् |
पुनर्बालां समुच्चार्य चतुरस्रं विचिन्तयेत् ॥ अथ पीठन्यासः |
यथा मूलवाग्भवमुच्चार्य अग्निचक्रे कामगिर्यालये मित्रेशनाथात्मके रुद्रात्मशक्तिश्रीकामेश्वरीदेवीश्रीपादुकायै नमः, आधारे |
द्वितीयकूटमुच्चार्य, सूर्यचक्रे पूर्णगिरिपीठे षष्ठीशनाथात्मके विष्ण्वात्मशक्तिश्रीवज्रेश्वरीदेवीश्रीपादुकायै नमो हृदि |
तृतीयकूटमुच्चार्य सोमचक्रे जालन्धरपीठे उड्डीशनाथात्मके ब्रह्मात्मशक्तिश्रीभगमालिनीदेवीश्रीपादुकायै नमः ललाटे |
त्रिकूटमुच्चार्य परब्रह्मचक्रे उड्डियानपीठे श्रीचर्यानाथात्मके ब्रह्मात्मशक्तिश्रीमहात्रिपुरसुन्दरीदेवीश्रीपादुकायै नमो ब्रह्मरन्ध्रे ॥ अथ तत्त्वन्यासः— वाग्भवमुच्चार्य, आत्मतत्त्वव्यापिकायै श्रीमन्महात्रिपुरसुन्दर्यै नमो आधारे |
कामराजमुच्चार्य, विद्यातत्त्वव्यापिकायै श्रीमहात्रिपुरसुन्दर्यै नमो हृदये |
तृतीयकूटमुच्चार्य, शिवतत्त्वव्यापिकायै श्रीमहात्रिपुरसुन्दर्यै नमो ललाटे |
त्रिकूटमुच्चार्य, सर्वतत्त्वव्यापिकायै श्रीमहात्रिपुरसुन्दर्यै नमः ब्रह्मरन्ध्रे ॥ ततः पञ्चदशीन्यासः— यथा मूले हृदि चक्षुषोः कर्णयोः नसोर्मुखे भुजयुगपृष्ठजानुयुगलनाभिषु प्रत्येकं नमोऽन्तं मूलवर्णं न्यसेत् ॥ अथ षोडशीन्यासः— ब्रह्मरन्ध्रे च संपूर्णां विद्यां रक्तां विचिन्तयेत् |
सौभाग्यदण्डिनीं मुद्रां वामांसे भावयेत् सुधीः ॥ १ ॥ रिपुजिह्वाग्रहां मुद्रां वामपादतले न्यसेत् |
व्यापकान्तं योनिमुद्रां मुखे बिद्ध्वाभिवन्द्य च ॥ २ ॥ पुनर्ब्रह्मरन्ध्रे मणिबन्धे ललाटे मालिकायां षोडशार्णान् न्यसेत् |
ततः— पादयोर्जङ्घयोर्जान्वोः कट्यामन्धुनि पृष्ठके |
नाभौ पार्श्वे चापि स्तनयोरंसयोस्तथा ॥ ३ ॥ [Redaktion: Einzelne Bījas der ersten vier Verse bleiben wie auf S. 287 unsicher; बिद्ध्वा und अन्धुनि sind unsichere Drucklesungen. Fußnoten: zu पूर्णगिरि „जालन्धर“ ख. पाठः; zu जालन्धर „पूर्णगिरिः“ ख. पाठः.]

करयोर्ब्रह्मरन्ध्रे च वदने शुचि पार्वति |
कर्णप्रदेशे च तथा करवेठनयोः क्रमात् ॥ ४ ॥ इति संहारन्यासः ॥ अथ स्थितिक्रमः— करयोरङ्गुलीषु पञ्च |
ब्रह्मरन्ध्रे मुखे हृदि त्रयं |
नाभ्यादिपादपर्यन्तमेकं |
कण्ठान्नाभिपर्यन्तमपरं |
ब्रह्मरन्ध्रात् कण्ठपर्यन्तमेकं |
पादयोः पञ्चाङ्गुलीषु पञ्च ॥ अथ सृष्टिन्यासः— ब्रह्मरन्ध्रे ललाटे नेत्रे श्रवणे घ्राणे ओष्ठे दन्ताधऊर्ध्वे जिह्वायां चिबुके पृष्ठे सर्वाङ्गे हृदि स्तनयोः कुक्षौ लिङ्गे च षोडशार्णान् विन्यसेत् |
अथ षोढान्यासः— ऐंह्रींश्रीं अं विघ्नेश्वरश्रीभ्यां नमः शिरसि |
३ आं विघ्नराजह्रीभ्यां नमो मुखवृत्ते |
३ इं विनायकपुष्टिभ्यां नमो दक्षचक्षुषि |
३ ईं शिवोत्तमशान्तिभ्यां नमो वामचक्षुषि |
३ उं विघ्नहर्तुष्टिभ्यां नमो दक्षकर्णे |
३ ऊं विघ्नकर्तृसरस्वतीभ्यां नमो वामकर्णे |
३ ऋं विघ्नराजरतिभ्यां नमो दक्षनसि |
३ ॠं गणनायकमेधाभ्यां नमो वामनसि |
३ ऌं एकदन्तकान्तिभ्यां नमो दक्षगण्डे |
३ ॡं द्विदन्तकामिनीभ्यां नमो वामगण्डे |
३ एं गजवक्त्रमोहिनीभ्यां नमः ओष्ठे |
३ ऐं निरञ्जनजटाभ्यां नमः अधरे |
३ ओं कपर्दितीव्राभ्यां० ऊर्ध्वदन्ते |
३ औं दीर्घमुखज्वालामुखीभ्यां० अधोदन्ते |
३ अं शङ्कुकर्णनन्दाभ्यां० ब्रह्मरन्ध्रे |
३ अः वृषध्वजसुरसाभ्यां० मुखे |
३ कं गणनाथकामरूपिणीभ्यां० दक्षस्कन्धे |
३ खं गजेन्द्रशुभ्राभ्यां० दक्षकूर्परे |
३ गं शूर्पकर्णजयिनीभ्यां नमो मणिबन्धे |
३ घं त्रिनेत्रसतीभ्यां० अङ्गुलिमूले |
३ ङं लम्बोदरविघ्नेशाभ्यां० अङ्गुल्यग्रे |
३ चं महामो(ना)दस्वरूपिणीभ्यां० वामस्कन्धे |
३ छं चतुर्मुखकामदाभ्यां नमः कूर्परे |
३ जं सदाशिवमदविह्वलाभ्यां नमः वाममणिबन्धे |
३ झं आमोदविकटाभ्यां० वामाङ्गुलिमूले |
३ ञं दुर्मुखधूम्राभ्यां० वामाङ्गुल्यग्रे |
३ टं सुमुखभूतिभ्यां० दक्षिणकट्यधः |
३ ठं प्रमोदभूतिभ्यां० जानुनि |
३ डं एकपादसतीभ्यां० गुल्फे |
३ ढं द्विजिह्वरमाभ्यां० अङ्गुल्यधः |
३ णं शूरमानुषीभ्यां० अङ्गुल्यग्रे |
३ तं वीरमकरध्वजाभ्यां० वामकट्यधः |
३ थं षण्मुखविकर्णाभ्यां० मणिबन्धे |
३ दं वरदभ्रुकुटीभ्यां० गुल्फे |
३ धं वामदेवलज्जाभ्यां० अङ्गुल्यधः |
३ नं वक्रतुण्डदीर्घघोणाभ्यां० अङ्गुल्यग्रे |
३ पं द्विरदधनुर्धराभ्यां० दक्षपार्श्वे |
३ फं सेनानीयामिनीभ्यां नमः वामपार्श्वे |
३ बं ग्रामणीरात्रिभ्यां० पृष्ठे |
३ भं मत्तचण्डिकाभ्यां० नाभौ |
३ मं विमलशशिप्रभाभ्यां नमः उदरे |
३ यं मत्तवाहनलोलाक्षीभ्यां० हृदि |
३ रं जटिलचपलाक्षीभ्यां० दक्षस्कन्धे |
३ लं मुण्डिऋद्धिभ्यां नमः ककुदि |
३ वं खड्गिदुर्भगाभ्यां वामस्कन्धे |
३ शं वरेण्यसुभगाभ्यां हृदयादिदक्षहस्ते |
३ षं वृषकेतुशिवाभ्यां० हृदयादिवामहस्ते |
३ सं भक्ष्यप्रियदुर्गाभ्यां० हृदयादिदक्षपादे |
३ हं गणेशगुहप्रियाभ्यां० हृदयादिवामपादे |
३ ळं मेघनादकामिनीभ्यां० हृदयाच्चोदरे |
३ क्षं गणेश्वरकालाजिह्वाभ्यां० मुखे |
एतान् नमोन्तान् विन्यसेत् ॥ अथ ग्रहन्यासः— ३ अं १६ आं आदित्यरुचिभ्यां नमो हृदये |
३ यं ४ सां सोममेधाभ्यां नमो भ्रूमध्ये |
३ कं ५ अं अङ्गारकरक्ताभ्यां नमो नेत्रत्रये |
३ चं ५ बुं बुधज्ञानरूपाभ्यां० हृदयोपरि |
३ टं ५ बृं बृहस्पतियशस्विनीभ्यां नमः कण्ठे |
३ तं ५ शुं शुक्राह्लादिनीभ्यां० हृदये |
३ पं ५ शं शनैश्चरशक्तिभ्यां० नाभौ |
३ शं ४ रां राहुकृष्णाभ्यां नमो वक्षसि |
३ ळंक्षं कें केतुवायवीभ्यां नमो गुह्ये ॥ तथाच— [Redaktion: Einzelne Namen bleiben im engen Druck unsicher. करवेठनयोः in Vers 4 unsicher. Fußnoten: „ज्वालिनीभ्यां“ ख. पाठः; „सत्या“ ख. पाठः; „चतुर्मूर्ति“ ख. पाठः; „भूमि“ ख. पाठः; „चन्द्रिका“ ख. पाठः.]

ज्ञानार्णवे— “सुरैर्हृदि न्यसेत् यवर्गेण शशी ततः |
भ्रूयुगे” इत्यादि ॥ अथ नक्षत्रन्यासः— ३ अंआं अश्विन्यै नमो ललाटे |
३ इं भरण्यै० दक्षनेत्रे |
३ ईंउं कृतिकायै नमो वामनेत्रे |
३ ऋंॠंऌंॡं रोहिण्यै० दक्षकर्णे |
३ एं मृगशीर्षायै० वामकर्णे |
३ ऐं आर्द्रायै० दक्षनासिकायां |
३ ओंऔं पुनर्वसवे नमो वामनासिकायां |
३ कं पुष्यायै नमो दक्षकण्ठे |
३ खंगं अश्लेषायै नमो दक्षस्कन्धे |
३ घंङं मघायै नमो वामस्कन्धे |
३ चं पूर्वाफाल्गुन्यै नमो दक्षकूर्परे |
३ छंजं उत्तराफाल्गुन्यै० वामकूर्परे |
३ झंञं हस्तायै नमो दक्षमणिबन्धे |
३ टंठं चित्रायै नमो वाममणिबन्धे |
३ डं स्वात्यै नमो दक्षहस्ततले |
३ ढंणं विशाखायै नमो वामहस्ततले |
३ तंथंदं अनुराधायै नमो नाभौ |
३ धं ज्येष्ठायै० दक्षकटौ |
३ नंपंफं मूलायै नमो वामकटौ |
३ बं पूर्वाषाढायै नमो दक्षोरौ |
३ भं उत्तराषाढायै नमो वामोरौ |
३ मं श्रवणाय नमो दक्षजानुनि |
३ यंरं धनिष्ठायै नमो वामजानुनि |
३ लं शतभिषायै नमो दक्षगुल्फे |
३ वंशं पूर्वभाद्रपदायै नमो वामगुल्फे |
३ षंसंहं उत्तरभाद्रपदायै नमो दक्षपादतले |
३ ळंक्षं रेवत्यै नमो वामपादतले ॥ अथ योगिनीन्यासः— ३ अं १६ डमलवरयूं डाकिन्यै मां रक्ष २ त्वगात्मने नमः कण्ठे |
३ कं ५ चं ५ टंठं रांरींरूंरमलवरयूं राकिन्यै मां रक्ष २ असृगात्मने नमो हृदये |
३ डंढंणं तं ५ पंफं लांलींलूंलमलवरयूं लाकिन्यै मां रक्ष २ मांसात्मने नमः नाभौ |
३ बंभंमंयंरंलं कांकींकूं कमलवरयूं काकिन्यै मां रक्ष २ मेदात्मने नमः स्वाधिष्ठाने |
३ वंशंषंसं सांसिंसूं समलवरयूं साकिन्यै मां रक्ष २ मज्जात्मने नमो मूलाधारे |
३ हंळंक्षं हांहींहूंहमलवरयूं हाकिन्यै मां रक्ष २ अस्थ्यात्मने भ्रूमध्ये ॥ एवमसृङ्मांसमेदमज्जास्थीनि राकिन्यादिषु योज्यानि ॥ अथ राशिन्यासः— ३ अंआंइंईं मेषराशये नमो दक्षपादे |
३ उंऊं वृषराशये नमो दक्षवृषणे |
३ ऋंॠंऌंॡं मिथुनराशये नमो दक्षकुक्षौ |
३ एंऐं कर्कटराशये नमो दक्षोरसि |
३ ओंऔं सिंहराशये नमो दक्षबाहुमूले |
३ अंअः शं ६ कन्याराशये नमो दक्षमस्तके |
३ कं ५ तुलाराशये नमो वाममस्तके |
३ चं ५ वृश्चिकराशये नमो वामबाहुमूले |
३ टं ५ धनूराशये नमो वामहृदये |
३ तं ५ मकरराशये नमो वामकुक्षौ |
३ पं ५ कुम्भराशये नमो वामवृषणे |
३ यं ४ मीनराशये नमो वामपादे ॥ अथ पीठन्यासः— ३ अं वाराणसीपीठाय नमः |
३ आं कामरूपपीठाय० |
३ इं नेपालपीठाय० |
३ ईं पौण्ड्रवर्धनपीठाय० |
३ उं पुरस्थिरपीठाय० |
३ ऊं कान्यकुब्जपीठाय० |
३ ऋं पूर्णशैलपीठाय० |
३ ॠं अर्बुदपीठाय० |
३ ऌं आम्रातकेश्वरपीठाय० |
३ ॡं एकाम्रपीठाय० |
३ एं तिस्रोतःपीठाय नमः |
३ ऐं कामकोटिपीठाय० |
३ ओं भृगुनगरपीठाय० |
३ औं केदारपीठाय० |
३ अं चन्द्रपुरपीठाय० |
३ अः श्रीपुरपीठाय० |
३ कं ओंकारपीठाय० |
३ खं जालन्धरपीठाय० |
३ गं मालवपीठाय० |
३ घं भद्रपीठाय० |
३ ङं देवीकोटपीठाय० |
३ चं गोकर्णपीठाय० |
३ छं मारुतेश्वरपीठाय० |
३ जं मङ्गलकोटपीठाय० |
३ झं अट्टहासपीठाय० |
३ ञं सवीरजंपीठाय० |
३ टं राजगृहपीठाय० |
३ ठं महापथपीठाय० |
३ डं कोलागिरिपीठाय० |
३ ढं ऐलापुरपीठाय० |
३ णं वागीश्वरपीठाय० |
३ तं जयन्तीपीठाय० |
३ थं उ— [Redaktion: Einige dicht gesetzte Bījas, besonders in den Yoginī-Formeln, bleiben unsicher. Die Rohiṇī-Zeichenfolge und mehrere seltene Pīṭha-Namen sind vorläufige Lesungen. Fußnoten: „विजय“ ख. पाठः; „कामेश्वर“, „कौलिश्वर“ ख. पाठः.]

ज्जयिनीपीठाय० |
३ दं चरित्रापीठाय० |
३ धं क्षीरिकापीठाय० |
३ नं हस्तिनापुरपीठाय० |
३ पं उड्डीशपीठाय० |
३ फं प्रयागपीठाय० |
३ बं षष्ठीपुरपीठाय० |
३ भं मायापुरपीठाय० |
३ मं जलेश्वरपीठाय० |
३ यं मलयगिरिपीठाय० |
३ रं श्रीशैलपीठाय० |
३ लं महामेरुपीठाय० |
३ वं गिरिपीठाय० |
३ शं महेन्द्रपीठाय० |
३ षं वामनपीठाय० |
३ सं हिरण्यपीठाय० |
३ हं महालक्ष्मीपुरपीठाय० |
३ ळं उड्डीयानपुरपीठाय० |
३ क्षं छायाच्छत्रपीठाय नमः |
एतानि नमोन्तानि मातृकास्थानेषु कर्तव्यानीति षोढान्यासः |
अयं षोढान्यासो मातृकान्यासानन्तरं कर्तव्य इति ॥ अथ त्रिपुरान्यासः— तथाच तन्त्रान्तरे “त्रिपुरान्यासं ततः कुर्यात् सर्वकामार्थसिद्धये |
आसां तु न्यासमात्रेण सदाशिवो भवेन्नरः” ॥ ३ अं कामिनीत्रिपुरायै नमः |
३ आं मालिनीत्रिपुरायै० |
३ इं मदनात्रिपुरायै० |
३ ईं उन्मादिनीत्रिपुरायै० |
३ उं द्राविणीत्रिपुरायै० |
३ ऊं खेचरीत्रिपुरायै० |
३ ऋं घटिकात्रिपुरायै० |
३ ॠं कलावतीत्रिपुरायै० |
३ ऌं क्लेदिनीत्रिपुरायै० |
३ ॡं शिवदूतीत्रिपुरायै० |
३ एं सुभगात्रिपुरायै० |
३ ऐं भगावहात्रिपुरायै० |
३ ओं विद्येश्वरीत्रिपुरायै० |
३ औं सिद्धीश्वरीत्रिपुरायै० |
३ अं उग्रात्रिपुरायै० |
३ अः महोग्रात्रिपुरायै० |
३ कं कपालिनीत्रिपुरायै० |
३ खं व्यापिनीत्रिपुरायै० |
३ गं सुभगात्रिपुरायै० |
३ घं वागीश्वरीत्रिपुरायै० |
३ ङं कालिकात्रिपुरायै० |
३ चं पिङ्गलात्रिपुरायै० |
३ छं भगसर्पिणीत्रिपुरायै० |
३ जं सुन्दरीत्रिपुरायै० |
३ झं नीलपताकात्रिपुरायै० |
३ ञं महासिद्धेश्वरीत्रिपुरायै० |
३ टं अमोघात्रिपुरायै० |
३ ठं रत्नमालात्रिपुरायै० |
३ डं मङ्गलात्रिपुरायै० |
३ ढं विजयात्रिपुरायै० |
३ णं भगमालिनीत्रिपुरायै० |
३ तं रौद्रीत्रिपुरायै० |
३ थं योगेश्वरीत्रिपुरायै० |
३ दं अम्बिकात्रिपुरायै० |
३ धं अट्टहासात्रिपुरायै० |
३ नं व्योमव्यापिनीत्रिपुरायै० |
३ पं वज्रेश्वरीत्रिपुरायै० |
३ फं क्षोभिणीत्रिपुरायै० |
३ बं शाम्भवीत्रिपुरायै० |
३ भं अनङ्गात्रिपुरायै० |
३ मं लोकेश्वरीत्रिपुरायै० |
३ यं रक्तात्रिपुरायै० |
३ रं सुस्थात्रिपुरायै० |
३ लं शुक्लात्रिपुरायै० |
३ वं अपराजितात्रिपुरायै० |
३ शं संवर्तात्रिपुरायै० |
३ षं विमलात्रिपुरायै० |
३ सं अघोरात्रिपुरायै० |
३ हं भैरवीत्रिपुरायै० |
३ ळं अमोघात्रिपुरायै० |
३ क्षं सर्वाकर्षिणीत्रिपुरायै नमः |
एता नमोन्तेन मातृकास्थानेषु विन्यसेत् ॥ अथ कामरतिन्यासः |
यथा— ऐंह्रींश्रींक्लीं अं कामरतिभ्यां नमः |
४ आं कामदप्रीतिभ्यां० |
४ इं कान्तकामिनीभ्यां० |
४ ईं कान्तिमोहिनीभ्यां० |
४ उं काममधुकरकलाभ्यां० |
४ ऊं कामाचारविलासिनीभ्यां० |
४ ऋं कामिकल्पलताभ्यां० |
४ ॠं कोमलश्यामलाभ्यां० |
४ ऌं कामबन्धकशुचिस्मिताभ्यां० |
४ ॡं कामविजयाभ्यां० |
४ एं रमणविशालाक्षीभ्यां० |
४ ऐं भ्रमणलेलिहानाभ्यां० |
४ ओं रतिनाथदिगम्बराभ्यां० |
४ औं रतिप्रियरमाभ्यां० |
४ अं रतिनाथकुब्जिकाभ्यां० |
४ अः स्मरसेनकान्ताभ्यां० |
४ कं रमणनित्याभ्यां० |
४ खं निशाचरकल्याणीभ्यां० |
४ गं नन्दकमोहिनीभ्यां० |
४ घं नन्दनकामदाभ्यां० |
४ ङं मदनसुलोचनाभ्यां० |
४ चं नन्दयितृसुलापिनीभ्यां० |
४ छं निशाचरमर्दिनीभ्यां० |
४ जं रतिस— [Redaktion: Einzelne seltene Namen im engen Druck sind vorläufig gelesen. Fußnoten: „शाकम्भरी“ ख. पाठः; „अनन्तगा“ ख. पाठः; „कामधुक् कमलाभ्यां“ ख. पाठः; „नन्दि“ ख. पाठः.]

खकलहप्रियाभ्यां० |
४ झं पुष्पधन्ववराक्षीभ्यां० |
४ ञं महाधनुःसुमुखीभ्यां० |
४ टं ग्रामणीनलिनीभ्यां० |
४ ठं भ्रमणजटिनीभ्यां० |
४ डं भ्रममाणपालिनीभ्यां० |
४ ढं भ्रमशिखिनीभ्यां० |
४ णं भ्रान्तमुग्धाभ्यां० |
४ तं भ्रामकरमाभ्यां० |
४ थं भृङ्गभ्रमाभ्यां० |
४ दं भ्रान्तचरलोलाभ्यां० |
४ धं भ्रमावहसुचञ्चलाभ्यां० |
४ नं मोहनदीर्घजिह्वाभ्यां० |
४ पं मेचकमद्रिभ्यां० |
४ फं मुग्धलोलाक्षीभ्यां० |
४ बं मोहवर्धनह्लादिनीभ्यां० |
४ भं मोहकपाटलाभ्यां० |
४ मं मन्मथमदनाभ्यां० |
४ यं मतङ्गमालिनीभ्यां० |
४ रं भृङ्गनायकट्टेसिनीभ्यां० |
४ लं गायकविश्वतोमुखीभ्यां० |
४ वं गीतज्ञजगदानन्दिनीभ्यां० |
४ शं नर्तकरञ्जिनीभ्यां० |
४ षं लोलकान्तिभ्यां० |
४ सं उन्मत्तकलकण्ठीभ्यां० |
४ हं मत्तकुब्जोदरीभ्यां० |
४ ळं विलासिमेघश्यामाभ्यां० |
४ क्षं कामवर्धनसोन्मत्ताभ्यां नमः |
एता नमोन्ता मातृकास्थानेषु विन्यसेत् ॥ अथ षोडशनित्यान्यासः |
षोडशनित्या यथा ज्ञानार्णवे— प्रथमा सुन्दरी नित्या महात्रिपुरसुन्दरी |
कामेश्वरी समाख्याता तथैव भगमालिनी ॥ १ ॥ नित्यक्लिन्ना च भेरुण्डा तथैव वह्निवासिनी |
वज्रेश्वरी च दूती च त्वरिता कुलसुन्दरी ॥ २ ॥ नित्या नीलपताका च विजया सर्वमङ्गला |
ज्वालामालिनिचित्रान्ताः पञ्चदश प्रकीर्तिताः ॥ ३ ॥ इति |
एतासां मन्त्रास्तु ज्ञानार्णवे— शृणु देवि प्रवक्ष्यामि नित्यामण्डलमुत्तमम् |
(१) बालां तारं च हृदन्ते कामेश्वरिपदं वदेत् ॥ १ ॥ इच्छाकामफलस्यान्ते प्रदे सर्वपदं ततः |
ततः सत्त्ववशं भूयः कारि सर्वजगत्पदम् ॥ २ ॥ क्षोभणान्ते करि ब्रूयात् हुंकारत्रयमालिखेत् |
पञ्चबाणान् समालिख्य संहारेण कुमारिकाम् ॥ ३ ॥ एषा कामेश्वरी नित्या प्रसङ्गात् कथिता शिवे |
(२) वाग्भवं भगशब्दान्ते भुजे भगिनि चालिखेत् ॥ ४ ॥ भगोदरि भगाङ्गे च भगमाले भगावहे |
भगगुह्ये भगप्रान्ते तथायोनि भगान्तिके ॥ ५ ॥ निपातिनि च स्वान्ते ततो भगवशङ्करि |
भगरूपे ततो लेख्यं नीरजायतलोचने ॥ ६ ॥ नित्यक्लिन्ने भगप्रान्ते स्वरूपे सर्वमालिखेत् |
भगानि मे ह्यानयान्ते वरदेऽथ समालिखेत् ॥ ७ ॥ रेते सुरेते च भगक्लिन्ने क्लिन्नद्रवे ततः |
क्लेदय द्रावय चाथ सर्वसत्त्वान् भगेश्वरि ॥ ८ ॥ अमोघे भगविच्चे च क्षुभ क्षोभय सर्वं च |
सत्त्वान् भगेश्वरि ब्रूयाद्वाग्भवं ब्लूंजमादिकम् ॥ ९ ॥ भैंब्लूंमोब्लूं च भेंब्लैंहूं च क्लिन्ने ततः परम् |
सर्वाणि च भगान्यन्ते मे वशमानयेति च ॥ १० ॥ ह्रींबीजं च हरप्रान्ते वल्भेमात्मकमक्षरम् |
भुवनेशीं समालिख्य विदेयं भगमालिनी ॥ ११ ॥ (३) पराबीजं समुच्चार्य नित्यक्लिन्ने मद्द्रवे |
अग्निजायान्वितो मन्त्रो नित्यक्लिन्नेयमीरिता ॥ १२ ॥ (४) प्रणवं पूर्वमुच्चार्य तथाङ्कुशयुगं वदेत् |
तन्मध्ये विलिखेद्देवि हरोमात्मकमक्षरम् ॥ १३ ॥ चवर्गमन्त्यहीनं च विलिखेद्वह्निसंस्थितम् |
चतुर्दशस्वरोपेतं बिन्दुनादाङ्कितं पृथक् ॥ १४ ॥ वह्निजायान्विता विद्या भेरुण्डा देवता भवेत् |
(५) परां विलिख्य वह्न्यनुवासिन्यै नम इत्यपि ॥ १५ ॥ अष्टार्णेयं महेशानि देवता वह्निवासिनी |
(६) नित्यक्लिन्नां समालिख्य मुखे तारं समालिखेत् ॥ १६ ॥ [Redaktion: Mehrere seltene Paarnamen sowie die Bīja-Folge in Vers 9–11 sind unsicher. Die Wörter वल्भेमात्मकम् und हरोमात्मकम् werden vorläufig nach dem Druck wiedergegeben, nicht nach einer anderen Mantrafassung aufgelöst. Fußnoten: „उवाचिनी“ ख. पाठः; „मेचकमहामतिभ्यां“ ख. पाठः; „भगे“ ख. पाठः.]

हृल्लेखान्ते फरेमान्ते चन्द्रबीजं विसर्गवत् |
चतुर्दशाक्षरी विद्या देवी वज्रेश्वरी भवेत् ॥ १७ ॥ (७) पराबीजं समुच्चार्य शिवदूती च ङेयुता |
हृदन्तोऽयं मनुर्देवि दूती (त्याः) सर्वसमृद्धिदः ॥ १८ ॥ (८) ओंकारबीजमुच्चार्य परां कवचमालिखेत् |
खे च छे क्षः समालिख्य स्त्रीबीजं च समालिखेत् ॥ १९ ॥ हुंकारं क्षे परां चास्त्रं विदेयं त्वरिता भवेत् |
(९) सर्वसंहारमयी बालैव कुलसुन्दरी ॥ २० ॥ (१०) बालया पुटितं कुर्यात् तथा वै नित्यभैरवीम् |
पञ्चबाणांश्च देवेशि नित्या शक्राचरी भवेत् ॥ २१ ॥ पञ्चार्णी बाणबीजैर्नित्येयमपरा भवेत् |
(११) प्रणवं भुवनेशानीं फरेमात्मकमक्षरम् ॥ २२ ॥ ब्लूमात्मकं द्वितीयं च भुवनेश्यङ्कुशं ततः |
नित्यशब्दं संयुज्य संबोध्यां च मदद्रवा ॥ २३ ॥ कवचं चाङ्कुशं माया नित्या नीलपताकिनी |
(१२) वान्तं कालसमायुक्तं रेफं शक्रस्वरान्वितम् ॥ २४ ॥ बिन्दुनादाङ्कितं देवि विदेयं विजया भवेत् |
[Drucklücke.] ॥ यद्वा— वान्तं कालाग्निवायुश्च शक्रस्वरविभूषितः |
नादबिन्दुकलायुक्तो विदेयं विजया भवेत् ॥ २५ ॥ (१३) चन्द्रं वारुणसंयुक्तं तारबीजं समालिखेत् |
चतुर्थ्यन्तां ततो देवि विलिखेत् सर्वमङ्गलाम् ॥ २६ ॥ हृदन्तोऽयं मनुर्देवि विदेयं सर्वमङ्गला |
(१४) तारं हृद्भगवत्यन्ते ज्वालामालिनि देवि च ॥ २७ ॥ द्विरुच्चार्य च सर्वान्ते भूतसंहारकारिके |
जातवेदसि संलिख्य ज्वलन्तिपदयुग्मकम् ॥ २८ ॥ ज्वलेति प्रज्वलद्वन्द्वं हुंकारत्रयमालिखेत् |
वह्निबीजत्रयं हुं च अस्त्रस्वाहान्वितो मनुः ॥ २९ ॥ इयं नित्या महादेवि ज्वालामालिनिका परा |
(१५) कवर्गान्तं स्वरान्तं च शक्रस्वरविभूषितम् ॥ ३० ॥ बिन्दुनादकलाक्रान्तं विचित्रा परमेश्वरि |
अकारादिषु सर्वेषु स्वरेषु क्रमतो यजेत् ॥ ३१ ॥ (१६) अःस्वरे परमेशानि श्रीविद्यां विश्वविग्रहाम् |
स्वरवद्विन्यसेद् विद्यां नीरजायतलोचने ॥ ३२ ॥ एतेन ताः षोडशसु स्वरस्थानेषु विन्यसेत् |
[Drucklücke.] ॥ यथा— (१) ॐऐंह्रींश्रींऐंक्लींसौः ॐनमः कामेश्वरि इच्छाकामफलप्रदे सर्वसत्त्ववशंकरि सर्वजगत्क्षोभणकरि हुंहुंहुंद्रांद्रींक्लींब्लूंसःसौःक्लींऐं (४६) कामेश्वरीनित्याकलायै नमः ॥ (२) ४ आं ऐं भगभुजे भगिनि भगोदरि भगाङ्गे भगमाले भगावहे भगगुह्ये भगयोनि भगनिपातिनि सर्वभगवशङ्करि भगरूपे नित्यक्लिन्ने भगस्वरूपे सर्वभगानि मे ह्यानय वरदे रेते सुरेते भगक्लिन्ने क्लिन्नद्रवे क्लेदय द्रावय सर्वसत्त्वान् भगेश्वरि अमोघे भगविच्चे क्षुभ क्षोभय सर्वसत्त्वान् भगेश्वरि ऐंब्लूंजंब्लूंभैंब्लूंमोब्लूंभैंब्लूंहैंब्लूंहैं क्लिन्ने सर्वाणि भगानि मे वशमानय क्लींह्रब्लेंह्रीं (१५५) भगमालिनीनित्याकलायै नमः ॥ (३) ४ इं ह्रीं नित्यक्लिन्ने मद्द्रवे स्वाहा (११) नित्यक्लिन्नाकलायै नमः ॥ (४) ४ ईं ॐ क्रों ह्रों क्रों च्रौं छ्रौं ज्रौं भ्रौं स्वाहा (१०) भेरुण्डानित्याकलायै नमः ॥ (५) ४ उं ह्रीं वह्निवासिन्यै नमः (८) वह्निवासिनीनित्याकलायै नमः ॥ (६) ४ ऊं ॐह्रींफ्रेंसः नित्यक्लिन्ने मद्द्रवे स्वाहा (१४) वज्रेश्वरीनित्याकलायै नमः ॥ (७) ४ ऋं ह्रीं शिवदूत्यै नमः (७) शिवदूतीनित्याकलायै नमः ॥ (८) ४ ॠं ॐह्रींहुंखेचछेक्षःस्त्रींहुंक्षेह्रीं फट् (१२) त्वरितानित्याकलायै नमः ॥ (९)— [Fußnote: अस्या एव नामान्तरं महाविद्येश्वरीति तत्संप्रदायेनैवायमत्र मन्त्रोद्धारो ज्ञेयः |
वज्रेश्वरीमन्त्रस्तु यथा “ह्रीं क्लिन्ने ऐं नित्यमद्द्रवे ह्रीं” इति सौभाग्यरत्नाकरे |
Weitere Lesarten: „मातृकां“ ख. पाठः; „भुगे“ ख. पाठः. Redaktion: Die Bīja-Folgen in den Formeln 1, 2, 4, 6 und 8 sind stellenweise unsicher; sie sind keine gesichert rekonstruierte Rezitationsfassung.]

४ ऌं ऐंक्लींसौः कुलसुन्दरीनित्याकलायै नमः ॥ (१०) ४ ॡं ऐंक्लींसौः हसकलरडैं हसकलरडीं हसकलरडौः द्रांद्रींक्लींब्लूंसः सौःक्लींऐं नित्यानित्याकलायै नमः |
अथवा ऐंह्रींश्रींॡं द्रांद्रींक्लींब्लूंसः नित्येत्यादि ॥ (११) ४ एं ॐह्रींफ्रेंब्लूंह्रींक्रों नित्यमद्द्रवे हुंक्रोंह्रीं नीलपताकानित्याकलायै नमः ॥ (१२) ४ ऐं भम्रौं विजयानित्याकलायै नमः |
अथवा ४ ऐं भम्रयूं विजयेत्यादि ॥ (१३) ४ ओं स्वौं सर्वमङ्गलायै नमः सर्वमङ्गलानित्याकलायै नमः ॥ (१४) ४ औं ॐ नमो भगवति ज्वालामालिनि देवि २ सर्वभूतसंहारकारिके जातवेदसि ज्वलन्ति २ ज्वल २ प्रज्वल २ हुंहुंहुं रंरंरं हुंफट् स्वाहा ज्वालामालिनीनित्याकलायै नमः ॥ (१५) ४ अं च्कौं विचित्रानित्याकलायै नमः ॥ (१६) ४ अः मूलविद्यामुच्चार्य महात्रिपुरसुन्दरीनित्याकलायै नमः ॥ यद्वा— ४ अः कामेश्वरीनित्याकलायै नमः ॥ इति षोडशाविद्यान्यासः |
अस्मिन् काले वा सृष्टिस्थितिन्यासः कार्यः ॥ अथ प्रकटयोगिनीन्यासः— मूलाधारे, ऐंह्रींश्रीं प्रकटयोगिनीभ्यो नमः |
स्वाधिष्ठाने, ३ गुप्तयोगिनीभ्यो नमः |
नाभौ, ३ गुप्ततरयोगिनीभ्यो नमः |
हृदि, ३ संप्रदायरहस्ययोगिनीभ्यो नमः |
कण्ठे, ३ कुलकौलिनीयोगिनीभ्यो नमः |
भ्रूमध्ये, ३ निगर्भयोगिनीभ्यो नमः |
नादे, ३ रहस्ययोगिनीभ्यो नमः |
नादान्ते, ३ अतिरहस्ययोगिनीभ्यो नमः |
ब्रह्मरन्ध्रे, ३ परमातिरहस्ययोगिनीभ्यो नमः ॥ अथायुधन्यासः— द्रांद्रींक्लींब्लूंसः यांरांलांवांशांधं संमोहनाय कामेश्वरधनुषे नमः |
यां ५ द्रां ५ थं संमोहनाय कामेश्वरीधनुषे नमः |
एतद्द्वयं वामाधोहस्ते |
द्रां ५ यां ५ जं जृम्भणेभ्यः कामेश्वरबाणेभ्यो नमः |
यां ५ द्रां ५ जं जृम्भणेभ्यः कामेश्वरीबाणेभ्यो नमः दक्षिणाधःकरे |
द्रां ५ यां ५ आं वशीकरणाय कामेश्वरपाशाय नमः |
यां ५ द्रां ५ ह्रीं वशीकरणाय कामेश्वरीपाशाय नमः वामोर्ध्वे |
द्रां ५ यां ५ क्रों सर्वस्तम्भनाय कामेश्वराङ्कुशाय नमः |
यां ५ द्रां ५ क्रों सर्वस्तम्भनाय कामेश्वर्यङ्कुशाय नमो दक्षिणोर्ध्वे ॥ ततो वक्ष्यमाणक्रमेण कामकलां ध्यात्वा न्यसेत् |
एवं कामकलारूपं देवतामयमात्मनः |
वपुर्विचिन्त्य शिवयोरायुधध्यानमाचरेत् ॥ १ ॥ द्रांद्रींक्लींब्लूंसः इत्येते कामबाणाः प्रकीर्तिताः |
यांरांलांवांशामिदं कामेशीबाणपञ्चकम् ॥ २ ॥ द्रादीनि पश्चाद्यादीनि धं संमोहनशब्दतः |
ङेन्तं कामेश्वरधनुर्ङेनमोऽन्तं समुद्धरेत् ॥ ३ ॥ अनेन च स्ववामाधोहस्ते संधारयेद्धनुः |
यादिद्रादीनि थं ङेन्तं संमोहनपदोपरि ॥ ४ ॥ कामेश्वरीधनुर्ङेन्तं नमोन्तमित्यधःकरे |
वामे देव्यास्तथा मन्त्री धारयेदैक्षवं धनुः ॥ ५ ॥ द्रादियादीनि जं जृम्भणेभ्यः कामेश्वरं पदम् |
बाणेभ्यो नम इत्येवं दक्षिणाधःकरे निजे ॥ ६ ॥ शैवान् प्रविन्यसेद्बाणान् पौष्पान् साधकसत्तमः |
यादिद्रादीनि जं जृम्भणेभ्यः कामेश्वरीपदम् ॥ ७ ॥ बाणेभ्यो नम इत्येवं दक्षिणाधःकरे निजे |
देव्याः प्रविन्यसेद्बाणान् पौष्पानपि च साधकः ॥ ८ ॥ द्रादियादीनि भूयोऽपि मुखवृत्तं सबिन्दुकम् |
स्याद्वशीकरणायेति कामेश्वरपदं ततः ॥ ९ ॥ पाशाय नम इत्यन्तं वामोर्ध्वे विन्यसेत् करे |
यादिद्रादीनि गगनं वह्निवामाक्षिबिन्दुमत् ॥ १० ॥ स्याद्वशीकरणायेति ततः कामेश्वरीपदम् |
पाशाय नम इत्येवं वामोर्ध्वे विन्यसेत् करे ॥ ११ ॥ [Redaktion: Die langen Bīja-Verbindungen der Nityā-Formeln 10–12 und 15 sind teilweise unsicher. Die Waffen-Prosa und die Versfassung unterscheiden sich bei der Bogen-Zuordnung in einzelnen gedruckten Zeichen; die Übersetzung hält die Unterscheidung Kāmeśvara/Kāmeśvarī nach der klareren Versfassung fest.]

द्रादियादीनि क्रों सर्वस्तम्भनाय पदं ततः |
कामेश्वरपदात् पश्चादङ्कुशाय नमो लिखेत् ॥ १२ ॥ दक्षिणोर्ध्वकरे चैवं विन्यसेदङ्कुशं ततः |
यादिद्रादीनि क्रों सर्वस्तम्भनाय ततः परम् ॥ १३ ॥ कामेश्वरीपदादूर्ध्वमङ्कुशाय नमो लिखेत् |
दक्षिणोर्ध्वकरे देव्या विन्यसेदङ्कुशं ततः ॥ १४ ॥ इति |
ततो मूलेन व्यापकं कृत्वा नवमुद्राः प्रदर्शयेत् |
यथा— द्रां सर्वसंक्षोभिणीं, द्रीं सर्वविद्राविणीं, क्लीं आकर्षिणीं, ब्लूं सर्वावेशिनीं, सः सर्वोन्मादिनीं, क्रों महाङ्कुशां, हसखफ्रें खेचरीं, हसौः बीजमुद्रां, ऐं योनिमुद्राम् ॥ न्यासकालस्तु योगिनीहृदये— प्रातःकालेऽथवा पूजासमये होमकर्मणि |
जपकाले वापि तासां विनियोगः पृथक् पृथक् ॥ १ ॥ पूजाकाले समस्तं वा कुर्यात् साधकसत्तमः |
[Drucklücke.] ॥ इति |
ततो ध्यानं यथा— ततः पद्मनिभां देवीं बालार्ककिरणोज्ज्वलाम् |
जपाकुसुमसङ्काशां दाडिमीकुसुमोपमाम् ॥ १ ॥ पद्मरागप्रतीकाशां कुङ्कुमारुणसन्निभाम् |
स्फुरन्मुकुटमाणिक्यकिङ्किणीजालमण्डिताम् ॥ २ ॥ कालालिकुलसङ्काशकुटिलालकपल्लवाम् |
प्रत्यग्रारुणसङ्काशवदनाम्भोजमण्डलाम् ॥ ३ ॥ किञ्चिदर्धेन्दुकुटिलललाटमृदुपट्टिकाम् |
पिनाकिधनुराकारभ्रूलतां परमेश्वरीम् ॥ ४ ॥ आनन्दमुदितोल्लासलीलान्दोलितलोचनाम् |
स्फुरन्मयूखिसङ्काशविलसद्धेमकुण्डलाम् ॥ ५ ॥ सुगण्डमण्डलाभोगजितेन्द्वमृतमण्डलाम् |
विश्वकर्मविनिर्माणसूत्रसुस्पष्टनासिकाम् ॥ ६ ॥ ताम्रविद्रुमबिम्बाभरदनच्छदमृतोपमाम् |
स्मितमाधुर्यविजितमाधुर्यरससागराम् ॥ ७ ॥ अनौपम्यगुणोपेतचिबुकोद्देशशोभिताम् |
कम्बुग्रीवां महादेवीं मृणालललितैर्भुजैः ॥ ८ ॥ रक्तोत्पलदलाकारसुकुमारकराम्बुजाम् |
कराम्बुजनखज्योतिर्वितानितनभःस्थलाम् ॥ ९ ॥ मुक्ताहारलतोपेतसमुन्नतपयोधराम् |
त्रिवलीवलयायुक्तमध्यदेशसुशोभिताम् ॥ १० ॥ लावण्यसरिदावर्ताकारनाभिविभूषिताम् |
अनर्घ्यरत्नघटितकाञ्चीयुतनितम्बिनीम् ॥ ११ ॥ नितम्बबिम्बद्विरदरोमराजिवराङ्कुशाम् |
कदलीललितस्तम्भसुकुमारोरुमीश्वरीम् ॥ १२ ॥ लावण्यकुसुमाकारजानुमण्डलबन्धुराम् |
लावण्यकदलीतुल्यजङ्घायुगलमण्डिताम् ॥ १३ ॥ गूढगुल्फपदद्वन्द्वप्रपदाजितकच्छपाम् |
तनुदीर्घाङ्गुलीस्वच्छनखराजिविराजिताम् ॥ १४ ॥ ब्रह्मविष्णुशिरोरत्ननिघृष्टचरणाम्बुजाम् |
शीतांशुशतसङ्काशकान्तिसन्तानहासिनीम् ॥ १५ ॥ लौहित्यजितसिन्दूरजपादाडिमरागिणीम् |
रक्तवस्त्रपरीधानां पाशाङ्कुशकरोद्यताम् ॥ १६ ॥ रक्तपद्मनिविष्टां तु रक्ताभरणभूषिताम् |
चतुर्भुजां त्रिनेत्रां तु पञ्चबाणधनुर्धराम् ॥ १७ ॥ कर्पूरशकलोन्मिश्रताम्बूलपूरिताननाम् |
महामृगमदोद्दामकुङ्कुमारुणविग्रहाम् ॥ १८ ॥ सर्वशृङ्गारवेषाढ्यां सर्वाभरणभूषिताम् |
जगदाह्लादजननीं जगद्रञ्जनकारिणीम् ॥ १९ ॥ जगदाकर्षणकरीं जगत्कारणरूपिणीम् |
सर्वमन्त्रमयीं देवीं सर्वसौभाग्यसुन्दरीम् ॥ २० ॥ सर्वलक्ष्मीमयीं नित्यां सर्वशक्तिमयीं शिवाम् |
एवं ध्यायेत् परेशानीं महात्रिपुरसुन्दरीम् ॥ २१ ॥ [Fußnote: „वलन“ ख. पाठः. Redaktion: Das Khecarī-Bīja und einzelne Buchstaben in den Bildvergleichen sind nicht völlig deutlich; die Lesung bleibt an diesen Stellen vorläufig.]

इति |
एवं रूपमात्मनि ध्यात्वा मानसैः पूजयेत् |
तद्यथा— हृत्पद्ममध्ये देवीं विभाव्य कुण्डलिनीपात्रस्थेन सहस्रारामृतेन पाद्यं देव्याश्चरणयोर्दद्यात् |
ततो मनोऽर्घ्यं दत्त्वा सहस्रदलमधुक्षारगलितपरमामृतजलेनाचमनीयं मुखे |
चतुर्विंशतितत्त्वेन, गन्धं च अहिंसां विज्ञानं क्षमां दयां चालोभममोहममात्सर्यममायामनहङ्कारमरागमद्वेषमिन्द्रियाणि दशैतानि पुष्पाणि च प्रदापयेत् |
वायुरूपं धूपं, तेजोरूपं च दीपम्, अम्बरं चामरं, सूर्यं दर्पणं, चन्द्रं छत्रं, पद्मं च मेखलां, आनन्दहारसूत्रमुज्ज्वलं, अनाहतध्वनिमयीं घण्टां निवेदयेत् |
ततः सुधारसाम्बुधिं मांसपर्वतं ब्रह्माण्डपूरितं पायसं च दत्त्वा, “मनोऽन्तःकरणैस्तान्तैः शृङ्गारादिरसोद्भवैः |
नृत्यैर्गीतैश्च वाद्यैश्च तोषयेत् परमेश्वरीम्” ॥ एवं संपूज्याभेदेन जपः कार्यः |
ततो बहिः पूजामारभेत् |
तत्रार्घ्यस्थापनम् |
प्रथमं सामान्यार्घ्यं |
तत्र क्रमः— आदौ स्ववामे जलेन चतुरस्रं विधाय तदन्तर्वृत्तमालिखेत् |
ॐमण्डलाय नमः, इति पुष्पैरभ्यर्च्य, तत्र साधारं पात्रं स्थापयित्वा बालया तमभ्यर्च्य शुद्धजलेन तमापूर्य ‘ऐं सर्वज्ञाशक्तिश्रीमहात्रिपुरसुन्दरीहृदयाय नमः’ इत्यादिक्रमेण षडङ्गानि संपूज्य तदुपरि मूलमष्टवारं जपेत् ॥ ततो विशेषार्घ्यस्थापनम् |
तत्पात्रं तु तन्त्रान्तरे— पात्रं काञ्चनकाचरूप्यजनितं मुक्ताकपालोद्भवं विश्वामित्रमयं च कामदमिदं हैमं प्रियं स्फाटिकम् |
ताम्रं प्रीतिदमिष्टसिद्धिजनकं श्रीनारिकेलोद्भवं कापालं स्फुटमत्र सिद्धिजनकं मुक्तिप्रदं मौक्तिकम् ॥ १ ॥ इति |
नवरत्नेश्वरे— नरपात्रं महेशानि विज्ञेयं चोत्तमोत्तमम् |
नारिकेलोद्भवं पात्रं ज्ञेयं चोत्तमकल्पकम् ॥ १ ॥ रत्नपात्रं च सुश्रोणि ज्ञेयं चोत्तममध्यमम् |
मध्यमोत्तमगं बैल्वं ब्रह्मवृक्षजमेव च ॥ २ ॥ कल्पं च मध्यमं प्रोक्तं मृण्मयं कल्पमध्यमम् |
वश्याकर्षणकर्माणि हेमपात्रेषु शोभने ॥ ३ ॥ शान्तिके पौष्टिके वापि राजतं कारयेत् प्रिये |
लोहपात्रं विजानीयान्मारणोच्चाटने तथा ॥ ४ ॥ स्तम्भकार्येषु पाषाणं विद्वेषे लोहमृण्मयम् |
सर्वकार्येषु कर्तव्यं विश्वामित्रं च सुव्रते ॥ ५ ॥ कुलोत्सादनकार्येषु काचपात्रं विशिष्यते |
काष्ठपात्रं विजानीयान्मन्त्राराधनकर्मणि ॥ ६ ॥ नरपात्रं तु गृह्णीयाद्भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् |
दृष्ट्वार्घ्यपात्रं देवेशि ब्रह्माद्या देवताः सदा ॥ ७ ॥ नृत्यन्ति सर्वयोगिन्यः प्रीताः सिद्धिं ददत्यपि |
[Drucklücke.] ॥ इति |
सामान्यविशेषार्घ्ययोरावश्यकत्वमाह |
तत्रैव— एकपात्रं न कुर्वीत यदि साक्षान्महेश्वरः |
मन्त्राः पराङ्मुखा यान्ति चापदः पदे पदे ॥ १ ॥ इह लोके दरिद्रः स्यान्मृते च पशुतां व्रजेत् |
[Drucklücke.] ॥ इत्यादि पात्रलक्षणं ज्ञेयम् |
तत आत्मश्रीचक्रयोर्मध्ये सामान्यार्घ्यजलेन त्रिकोणवृत्तषट्कोणचतुरस्रमण्डलं कृत्वा त्रिकोणमध्ये मूलविद्यया मध्यं संपूज्य, त्रिकोणेषु प्रत्येकं कूटं पूजयेत् |
अग्न्यादिदिक्क्रमेण षट्कोणे मूलविद्यया द्विरावृत्त्या षडङ्गानि पूजयेत् |
तत्र त्रिपादिकां संस्थाप्य, ऐंह्रींश्रीं मं अग्निमण्डलाय— [Redaktion: Syntax und Anzahl der inneren „Blumen“ sind im Druck nicht ganz stimmig; दशैतानि steht nach einer längeren Reihe. Die Lesung des unnummerierten Tanzverses und einzelner Materialnamen ist unsicher. Fußnoten: „कला“ ख. पाठः; „देवैः“ ख. पाठः.]

दशकलात्मनेऽर्घ्यपात्राधाराय नमः, इत्याधारं संपूज्य तत्र वृत्ताकारेण वह्नेर्दश कलाः पूजयेत् |
यथा— ऐंह्रींश्रीं यं धूम्रायै नमः |
३ रं नीलवर्णायै नमः |
३ लं कपिलायै नमः |
३ वं विस्फुलिङ्गिन्यै नमः |
३ शं ज्वालिन्यै नमः |
३ षं हेम(तेजो)वत्यै नमः |
३ सं हव्यवाहनायै नमः |
३ हं कव्यवाहनायै नमः |
३ ळं रौद्र्यै नमः |
३ क्षं संकर्षिण्यै नमः |
इति संपूज्य, तदुपरि पात्रं संस्थाप्य, पूर्ववत् तत्र मन्त्रमालिख्य संपूज्य च, ऐंह्रींश्रीं क्लीं अं सूर्यमण्डलाय द्वादशकलात्मनेऽर्घ्यपात्राय नमः, इति संपूज्य वृत्ताकारेण सूर्यस्य द्वादशकलाः पूजयेत् |
यथा— ऐंह्रींश्रीं कंभं तपिन्यै नमः |
३ खंबं तापिन्यै नमः |
३ गंफं धूम्रायै नमः |
३ घंपं विबुधायै नमः |
३ ङंनं बोधिन्यै नमः |
३ चंधं कालिन्यै नमः |
३ छंदं शोषिण्यै नमः |
३ जंथं वरेण्यायै नमः |
३ झंतं आकर्षिण्यै नमः |
३ ञंणं मायायै नमः |
३ टंढं विवस्वत्यै नमः |
३ ठंडं हेमप्रभायै नमः |
इति संपूज्य, ऐंह्रींश्रीं सौः सोममण्डलाय षोडशकलात्मने नमः, इत्यनेन मूलेन च जलादिनापूर्य, पूर्ववन्मन्त्रमालिख्य त्रिकोणे अकथादित्रिरेखां हक्षौ च मध्ये विचिन्तयेत् |
ततः पूर्ववत् संपूज्य, ३ उं सोममण्डलाय षोडशकलाव्याप्तात्मनेऽर्घ्यामृताय नमः, इति संपूज्य वृत्ताकारेण सोमकलाः पूजयेत् |
यथा— ऐंह्रींश्रीं अं अमृतायै नमः |
एवं ३ आं मानदायै० |
३ इं तुष्ट्यै० |
३ ईं पुष्ट्यै० |
३ उं प्रीत्यै० |
३ ऊं रत्यै० |
३ ऋं श्रियै० |
३ ॠं क्रियायै० |
३ ऌं स्वधायै० |
३ ॡं रात्र्यै० |
३ एं ज्योत्स्नायै० |
३ ऐं हैमवत्यै० |
३ ओं छायायै० |
३ औं पूर्णायै० |
३ अं विधायै० |
३ अः अमावास्यायै नमः |
इति संपूज्य, मध्ये— हंसः आत्मने नमः |
ततो हसक्षमलवरयूं आनन्दभैरवाय वषट्, हसक्षमलवरयीं सुधादेव्यै वषट्, इति संपूज्य, मत्स्यमुद्रया तज्जलमाच्छाद्य मूलविद्यामष्टधा जपेत् |
धूपदीपादीन् निवेद्य नव मुद्राः प्रदर्श्य, ब्रह्ममयं तज्जलं किञ्चित् पात्रान्तरे निक्षिप्य, मूलेन तज्जलेनात्मानं पूजोपकरणं चाभ्युक्ष्य सर्वं ब्रह्ममयं कुर्यात् |
“पूजासमाप्तिर्यावत् स्यात् तावदर्घ्यं न चालयेत्” इति समयार्के |
सुन्दरीविद्यया अङ्गदेवतापूजा तु अर्घ्यस्थापनानन्तरम् |
तथाच— आत्मानं यागवस्तूनि प्रोक्षयित्वा यथाक्रमम् |
चिन्मयं तत् सदा भक्त्या चिन्तयेन्मन्त्रवित्तमः ॥ तस्माच्चक्रचतुर्दिशि क्रमवशान्निर्माय चक्रं शुभं सूर्यं हस्तिमुखं परं स्मरहरं गोपालमेवं तथा |
ध्यात्वावाह्य च तांस्ततो बहुविधैः पुष्पैश्च पाद्यादिभि- र्नानाद्रव्यसुगन्धिमोदकफलैरुद्वासयेत् स्वे हृदि ॥ इति |
ततो महाचक्रे— ॐ अमृताम्भोनिधये नमः |
एवं रत्नद्वीपाय०, नानावृक्षमहोद्यानाय०, कल्पवृक्षवाटिकायै०, संतानवाटिकायै०, हरिचन्दनवाटिकायै०, मन्दारवाटिकायै०, पारिजातवाटिकायै०, कदम्बवनवाटिकायै०, हेमप्राकाराय०, पुष्परागरत्नप्राकाराय०, पद्मरागरत्नप्राकाराय०, गोमेदरत्नप्राकाराय०, इन्द्रनीलरत्नप्राकाराय०, वज्ररत्नप्राकाराय०, वैडूर्यरत्नप्राकाराय०, मुक्तारत्नप्राकाराय०, विद्रुमरत्नप्राकाराय०, माणिक्यरत्नप्राकाराय०, माणिक्यमण्डपाय०, सहस्रस्तम्भमण्डपाय०, अमृतवापिकायै०, आनन्दवापिकायै०, विमर्शवापिकायै०, बालातपोद्गाराय०, चन्द्रिकोद्गाराय०, महाशृङ्गारपरिखायै०, महापद्माटव्यै०, चिन्तामणिगृहराजाय०, पूर्वाम्नायपूर्वद्वाराय०, दक्षिणाम्नायदक्षिणद्वाराय०, पश्चिमाम्नायप— [Fußnote: „शिखिन्यै“ ख. पाठः. Redaktion: Einige Bījas und seltene Kalā-Namen sind im Druck unsicher; besonders die Gruppe bei Māyā und die Form हसक्षमलवरयूं/यीं bleiben vorläufig.]

श्चिमद्वाराय०, उत्तराम्नायउत्तरद्वाराय०, रत्नदीपवलयाय०, महासिंहासनाय०, ब्रह्ममयैकमञ्चपादाय०, विष्णुमयैकमञ्चपादाय०, रुद्रमयैकमञ्चपादाय०, ईश्वरमयैकमञ्चपादाय०, सदाशिवमयमञ्चफलकाय०, हंसतूलमहोपधानाय०, कौसुम्भास्तरणाय०, महावितानिकायै०, महाजवनिकायै नमः |
तदुपरि हसौः सदाशिवमहाप्रेतपद्मासनाय नमः |
ततः पुनर्ध्यात्वा, त्रिखण्डामुद्रां बद्ध्वा तदुपरि शिखरे मातृकायन्त्रे समानीय ‘ऐंह्रींश्रीं सौः त्रिपुरसुन्दरीमूर्तिं कल्पयामि’ इति बिन्दौ कल्पितमूर्तावावाहयेत् ‘हस्रैं हसकलरीं हस्रौं’ इत्युच्चार्य, “महापद्मवनान्तःस्थे कारणानन्दविग्रहे |
सर्वभूतहिते मातरेह्येहि परमेश्वरि” ॥ इति |
बैन्दवचक्रे पराचितिमावाह्य, आवाहनादिप्राणप्रतिष्ठान्तं कर्म समाप्य बाणकोदण्डपाशाङ्कुशादिमुद्राः प्रदर्शयेत् |
ततो यथोपचारैः संपूज्य त्रिधा सन्तर्पयेत् |
तत्रायं क्रमः— सव्यहस्ताङ्गुष्ठानामानखाग्रेण धृतश्रीपात्रार्घ्यबिन्दुना अन्यहस्तक्षिप्तपुष्पाक्षतैः “श्रीमहात्रिपुरसुन्दरीं तर्पयामि” इति त्रिस्तर्पयेत् ॥ तदुक्तं स्वतन्त्रतन्त्रे— अङ्गुष्ठानामिकायो (योगा) द्वामहस्तस्य पार्वति |
तर्पयेत् सुन्दरीं देवीं समुद्रां च सवाहनाम् ॥ तर्पणानि ततो देव्यास्त्रिवारं मूलविद्यया |
अङ्गुष्ठानामिकाभ्यां तु नखैर्निर्दिष्टमुद्धृतम् ॥ श्रीपात्रस्योदकं बिन्दुं तर्पयेत् कुलनायिकाम् |
अङ्गुष्ठो भैरवो देवि अनामा चण्डिका प्रिये ॥ सव्येन हस्तयोगेन तर्पयेद्वां कुलेश्वरीम् |
[Drucklücke.] ॥ इति |
विशेषस्तु— अङ्गुष्ठानामिकाभ्यां तु वश्यकर्मणि तर्पयेत् |
अङ्गुष्ठमध्यमाभ्यां तु शान्तिकर्मणि तर्पयेत् ॥ तर्जन्यङ्गुष्ठयोगेन तर्पयेदभिचारके |
कनिष्ठाङ्गुष्ठयोगेन स्तम्भने तर्पयेत् प्रिये ॥ ततो देव्या अङ्गे षडङ्गानि पूजयेत् |
यथा— ऐं सर्वज्ञाशक्तिश्रीमहात्रिपुरसुन्दरी हृदयाय नमः |
क्लीं नित्यतृप्तिशक्तिश्रीमहात्रिपुरसुन्दरी शिरसे स्वाहा |
सौः अनादिबोधशक्तिश्रीमहात्रिपुरसुन्दरी शिखायै वषट् |
ऐं स्वतन्त्रशक्तिश्रीमहात्रिपुरसुन्दरी कवचाय हुं |
क्लीं नित्यमलुप्तशक्तिश्रीमहात्रिपुरसुन्दरी नेत्रत्रयाय वौषट् |
सौः अनन्तशक्तिश्रीमहात्रिपुरसुन्दरी अस्त्राय फट् |
ततः स्वशरीरे कामकलां भावयेत् |
तथाच— बिन्दुं संकल्प्य वक्त्रं तु तदधश्च कुचद्वयम् |
तदधः सपरार्धं तु चिन्तयेत् तदधोमुखम् ॥ इति |
ततस्तिथिनित्या अर्चेत् |
महात्र्यस्रे वामावर्तेन अकारादिपञ्च, उकारादिपञ्च, एकारादिपञ्च विभाव्य मध्ये विसर्गं, तेषु वामावर्तेन शुक्लपक्षे कामेश्वर्यादिविचित्रान्तं, कृष्णपक्षे विचित्रादिकामेश्वर्यन्तं पूजयेत् |
तद्यथा— प्रतिपदि अकारे ऐंह्रींश्रीं तत्तन्मन्त्रं चोच्चार्य कामेश्वरीनित्याकलाश्रीपादुकां पूजयामि नमः |
एवं आकारे द्वितीयायां भगमालिनीं, इकारे तृतीयायां नित्यक्लिन्नां, ईकारे चतुर्थ्यां भेरुण्डां, उकारे पञ्चम्यां वह्निवासिनीं, ऊकारे षष्ठ्यां महावज्रेश्वरीं, ऋकारे सप्तम्यां शिवदूतीं, ॠकारे अष्टम्यां त्वरितां, ऌकारे नवम्यां कुलसुन्दरीं, ॡकारे दशम्यां नित्यां, एकारे एकादश्यां नीलपताकां, ऐकारे द्वादश्यां विजयां, ओकारे त्रयोदश्यां सर्वमङ्गलां, औकारे चतुर्दश्यां ज्वालामालिनीं, अंकारे पौर्णमास्यां विचित्रां, विसर्गे त्रिपुरसुन्दरीं पूजयेत् |
कृष्णपक्षे एवं विचित्रादिकामेश्वर्यन्तं पूजयेत् |
पूजामन्त्रस्तु तन्त्रान्तरे— श्रीपदं पूर्वमुच्चार्य पादुकापदमुद्धरेत् |
पूजयामि नमः पश्चात् पूजयेदङ्गदेवताः ॥ [Redaktion: Die drei im Dreieck verteilten Vokalgruppen sind so gedruckt; die mit उ beginnende Fünfergruppe ist mit der zuvor mit अ beginnenden nicht überschneidungsfrei. Der Ausdruck सपरार्धम् in der Kāmakalā-Beschreibung bleibt unklar; keine zeichnerische Rekonstruktion daraus.]

इति |
ततो मध्ये प्राक्त्र्यस्रमध्येषु गुरुपङ्क्तिं पूजयेत् |
तथा— आनन्दनाथशब्दान्ता विज्ञेयाः परमेश्वरि |
अम्बान्ता गुरवः प्रोक्ताः स्त्रीलिङ्गा वीरवन्दिते ॥ इति |
तद्यथा— ऐंह्रींश्रीं परप्रकाशानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि नमः |
एवं परशिवं०, पराशक्त्यम्बां० |
एवं कौलेश्वरीं०, शुक्लदेवीं०, कुलेश्वरं०, कामेश्वर्यम्बिकां०, एते दिव्यौघाः |
भोगं०, क्लिन्नं०, समयं०, वेदं०, सहजं०, एते सिद्धौघाः |
गगनं०, विश्वं०, विमलं०, मदनं०, भुवनं०, नीलं०, एते मानवौघाः |
ततो गुरुं परमगुरुं परापरगुरुं परमेष्ठिगुरुं केवलं गुरुं वा |
एते कामराजविद्यायास्तद्घटितायाश्च गुरवः |
लोपायास्तद्घटितायाश्च परमशिवं, कामेश्वर्यम्बिकां, दिव्यौघं, महौघं, सर्वानन्दं, प्रज्ञादेवीं, प्रकाशं (७) एते दिव्यौघाः |
दिव्यं, चित्रं, कैवल्यं, दिव्याम्बां, महोदयं (५) एते सिद्धौघाः |
चिद्दिव्यशक्तिः, रमानन्दः, कमलः, परानन्दो, मनोहरः, स्वात्मानन्दः, प्रतिभा |
एते मानवौघाः |
ततः पूर्ववद् गुरुत्रयमेकं वा पूजयेत् |
अथ सामान्यगुरुपङ्क्तिं पूजयेत् |
ऐंह्रींश्रीं गुरुभ्यो नमः |
एवं ३ गुरुपादुकाभ्यो नमः |
३ परमगुरुभ्यो नमः |
३ परमगुरुपादुकाभ्यो नमः |
३ परापरगुरुभ्यो नमः |
३ परापरगुरुपादुकाभ्यो नमः |
३ परमेष्ठिगुरुभ्यो नमः |
३ परमेष्ठिगुरुपादुकाभ्यो नमः |
आचार्येभ्यो नमः |
आचार्यपादुकाभ्यो नमः ॥ सर्वत्रादौ त्रितारी द्वितारी वा योज्या |
तथाच ज्ञानार्णवे— मायालक्ष्मीमयं बीजयुग्मं पूर्वक्रमेण हि |
कथितं योजयेद्देवि तत्त्रयं वा परेश्वरि ॥ इति |
कल्पसूत्रे सर्वेषां मन्त्राणामादौ त्रितारी— ‘वाग्माया कमला चेति’ |
ततस्त्रैलोक्यमोहनादिसृष्टिचक्रे, ४ हस्रैं सह्रीं श्रीं कलह्रीं पूर्वाम्नायउन्मनीदेवीश्रीपादुकांपू० ॥ स्थितिचक्रे, ऐंक्लींब्लें क्लीं मद्द्रवे कुले हसौः दक्षिणाम्नायभोगिनीदेवीश्रीपादुकां० ॥ ततः सर्वसौभाग्यादिसंहारात्मकत्रिचक्रे, ४ हसखफ्रें हसौः ॐ नमो भगवति हस(ख)फ्रें कुब्जिके हस्रां हस्वं अघोरे घोरे (अ)घोरमुखि क्रां किणि किणि विच्चे, विलोमतः पूर्वोक्तानि बीजानि च पश्चिमाम्नायकुब्जिकादेवीश्रीपादुकांपू० ॥ सर्वचक्रे, ४ हसखफ्रें महाचण्डयोगेश्वरि उत्तराम्नायकालिकादेवीश्रीपादुकांपू० ॥ ततो बैन्दवे, शैवदर्शनाय नमः |
तत्परितः शाक्तदर्शनाय नमः |
भूविम्बे ब्रह्मदर्शनाय नमः |
शिवस्य वामतो वैष्णवदर्शनाय नमः |
सृष्टिचक्रे सूर्यदर्शनाय नमः |
स्थितिचक्रे बौद्धदर्शनाय नमः |
ततोऽग्नीशासुरवायव्यमध्ये (दिक्षु च) मूलेन षडङ्गानि पूजयेत् |
तथाच ज्ञानार्णवे— अथाङ्गावरणं कुर्यात् श्रीविद्यामनुसंभवम् |
अग्नीशासुरवायव्यमध्ये दिक्ष्वङ्गपूजनम् ॥ ततो बाह्यचतुरस्रे पश्चिमादिद्वारचतुष्टयेषु अणिमादिसिद्धीः पूजयेत् |
पश्चिमादिनियमस्तु गुप्तार्णवे— यद्दिङ्मुखो मन्त्री त्रिपुरां परिपूजयेत् |
देवीपश्चात् ततः प्राची प्रतीची त्रिपुराग्रतः ॥ ३ अणिमासिद्धिश्रीपा० |
३ लघिमासिद्धिश्रीपा० |
३ महिमासिद्धिश्रीपा० |
३ ईशित्वसिद्धिश्रीपा० |
वायव्यादिकोणचतुष्टयेषु, ३ वशित्वसिद्धिश्रीपा० |
३ प्राकाम्यसिद्धिश्रीपा० |
३ भुक्तिसिद्धिश्रीपा० |
३ इच्छासिद्धिश्रीपादुकां० |
अधः ३ प्राप्तिसिद्धिश्रीपा० |
ऊर्ध्वं ३ सर्वज्ञासिद्धिश्रीपा० ॥ मध्यचतुरस्रस्य पश्चिमादिद्वारचतुष्टयेषु, ३ आं ब्रह्माणीश्रीपा० |
३ ईं माहेश्वरीश्रीपा० |
३ ऊं कौमारीश्रीपा० |
३ ॠं वै— [Fußnoten: कामराजविद्यायाः कालीमते एते दीक्षागुरवः |
दक्षिणामूर्तिसंप्रदायेन इति सौभाग्यरत्नाकरः |
एते दीक्षागुरवो लोपामुद्रागस्त्यसंप्रदायिभिः पूज्याः |
एते कालीमतानुसारेण ज्ञेयाः |
Redaktion: Einige Guru-Namen und besonders die Āmnāya-Bīja-Folgen sind unsicher; keine Normalisierung nach anderen Überlieferungen.]

ष्णवीश्रीपा० |
वाय्वादिचतुष्कोणेषु, ३ ॡं वाराहीश्रीपा० |
३ ऐं इन्द्राणीश्रीपा० |
३ औं चामुण्डाश्रीपा० |
३ अः महालक्ष्मीश्रीपा० ॥ आभ्यन्तरचतुरस्रस्य पश्चिमादिद्वारचतुष्टयेषु, ३ द्रां सर्वसंक्षोभिणीमुद्राश्रीपा० |
३ द्रीं सर्वविद्राविणीमुद्राश्रीपा० |
३ क्लीं सर्वाकर्षिणीमुद्राश्रीपा० |
३ ब्लूं सर्ववशङ्करीमुद्राश्रीपा० |
वाय्वादिकोणचतुष्टयेषु, ३ सः सर्वोन्मादिनीमुद्राश्रीपा० |
३ क्रों महाङ्कुशामुद्राश्रीपा० |
३ हसखफ्रें खेचरीमुद्राश्रीपा० |
३ हसौः सर्वबीजमुद्राश्रीपा० |
अधः ३ ऐं योनिमुद्राश्रीपा० |
ऊर्ध्वं ३ ऐंक्लींसौः त्रिखण्डामुद्राश्रीपा० |
चक्राग्रे संपूर्णचक्रे ३ त्रैलोक्यमोहनचतुरस्रचक्राय नमः |
अंआंसौः त्रिपुराश्रीपादुकां पूज० |
एतस्या दक्षिणे ३ द्रां सर्वसंक्षोभिणीमुद्राश्रीपा० |
वामे ३ अं अणिमासिद्धिश्रीपा० |
३ चार्वाकदर्शनाय नमः |
अत्र त्रैलोक्यमोहनचतुरस्रचक्रे त्रिपुराचक्रनायिकाधिष्ठिते एता अणिमाद्याः प्रकटयोगिन्यः समुद्राः सवाहनाः ससिद्धयः सायुधाः सपरिवाराः सर्वोपचारैः पूजितास्तर्पिताः सन्तु, इत्यर्घ्यजलेन मूलदेव्यै समर्पयेत् ॥ द्रां इति सर्वसंक्षोभिणीं मुद्रां प्रदर्शयेत् |
ऐं आत्मतत्त्वाय स्वाहा, क्लीं विद्यातत्त्वाय स्वाहा, सौः शिवतत्त्वाय स्वाहा, इति त्रिवारमर्घ्योदकेन तर्पयेत् ॥ ततः षोडशदलेषु पश्चिमदलादारभ्य वामावर्तेन, ३ अं कामाकर्षिणीनित्याकलाश्रीपा० |
एवं सर्वत्र कलापदप्रयोगः |
तथाच नवरत्नेश्वरे— “विलोमेन यजेदेताः क्रमान्नित्याकलाः पुनः” |
३ आं बुद्ध्याकर्षिणीनित्याकलाश्रीपा० |
३ इं अहङ्काराकर्षिणीनित्याकलाश्रीपा० |
३ ईं शब्दाकर्षिणीनित्याकलाश्रीपा० |
३ उं स्पर्शाकर्षिणीनित्याकलाश्रीपा० |
३ ऊं रूपाकर्षिणीनित्याकलाश्रीपा० |
३ ऋं रसाकर्षिणीनित्याकलाश्रीपा० |
३ ॠं गन्धाकर्षिणीनित्याकलाश्रीपा० |
३ ऌं चित्ताकर्षिणीनित्याकलाश्रीपा० |
३ ॡं धैर्याकर्षिणीनित्याकलाश्रीपा० |
३ एं स्मृत्याकर्षिणीनित्याकलाश्रीपा० |
३ ऐं नामाकर्षिणीनित्याकलाश्रीपा० |
३ ओं बीजाकर्षिणीनित्याकलाश्रीपा० |
३ औं आत्माकर्षिणीनित्याकलाश्रीपा० |
३ अं अमृताकर्षिणीनित्याकलाश्रीपा० |
३ अः शरीराकर्षिणीनित्याकलाश्रीपा० |
चक्राग्रे सर्वाशापरिपूरकषोडशकलाचक्राय नमः |
३ ऐंक्लींसौः त्रिपुरेशीचक्रनायिकाश्रीपा० |
एतस्या दक्षिणे ३ द्रीं सर्वविद्राविणीमुद्राश्रीपा० |
वामे लघिमासिद्धिश्रीपा० |
३ बौद्धदर्शनाय नमः |
अत्र सर्वाशापरिपूरकषोडशदलचक्रे त्रिपुरेशीचक्रनायिकाधिष्ठिते एताः कामाकर्षिण्याद्या गुप्तयोगिन्यः समुद्रा इत्यादि मूलदेव्यै समर्पयेत् |
द्रीं इति सर्वविद्राविणीमुद्रां प्रदर्श्य, ऐं आत्मतत्त्वाय स्वाहा इति पूर्ववत् ॥ अष्टदलचक्रे पूर्वादिचतुर्दलेषु, वामावर्तेन ३ कं ५ अनङ्गकुसुमादेवीश्रीपा० |
३ चं ५ अनङ्गमेखलादेवीश्रीपा० |
३ टं ५ अनङ्गमदनादेवीश्रीपा० |
३ तं अनङ्गमदनातुरादेवीश्रीपा० |
आग्नेयादिचतुर्दलेषु, ३ पं ५ अनङ्गरेखादेवीश्रीपा० |
३ यं ४ अनङ्गवेगिनीदेवीश्रीपा० |
३ शं अनङ्गाङ्कुशादेवीश्रीपा० |
३ ळंक्षं अनङ्गमालिनीदेवीश्रीपा० |
चक्राग्रे ३ सर्वसंक्षोभणाष्टदलचक्राय नमः |
३ ऐंक्लींसौः त्रिपुरसुन्दरीचक्रनायिकाश्रीपा० |
एतस्या दक्षिणे ३ क्लीं सर्वाकर्षिणीमुद्राश्रीपा० |
वामे ३ महिमासिद्धिश्रीपा० |
जिनेन्द्रदर्शनाय नमः |
अत्र सर्वसंक्षोभणाष्टदलचक्रे त्रिपुरसुन्दरीचक्रनायिकाधिष्ठिते एता अनङ्गकुसुमाद्या गुप्ततरयोगिन्यः समुद्रा इत्यादि मूलदेव्यै समर्पयेत् |
क्लीं इति सर्वाकर्षिणीमुद्रां प्रदर्श्य, ऐं आत्मतत्त्वाय स्वाहा इति समानम् ॥ [Redaktion: Die Bījas bei Tripurā sind undeutlich. Bei den Ta- und Śa-Gruppen fehlt im Druck die andernorts gesetzte Gruppenzahl; sie wird nicht ergänzt.]

चतुर्दशारचक्राग्राच्च समारभ्य वामावर्तेन पश्चिमादि दक्षिणं यावत्, ३ सर्वसंक्षोभिणीशक्तिश्रीपा० |
एवं ३ सर्वविद्राविणीश्रीपा० |
३ सर्वाकर्षिणीश्रीपा० |
३ सर्वाह्लादिनीश्रीपा० |
३ सर्वसंमोहिनीश्रीपा० |
३ सर्वस्तम्भिनीश्रीपा०, ३ सर्वजृम्भिणीश्रीपा०, ३ सर्वसत्त्ववशङ्करीश्रीपा०, ३ सर्वरञ्जनीश्रीपा०, ३ सर्वोन्मादिनीश्रीपा०, ३ सर्वार्थसाधनीश्रीपा०, ३ सर्वसंपत्तिपूरणीश्रीपा०, ३ सर्वमन्त्रमयीश्रीपा०, ३ सर्वद्वन्द्वक्षयङ्करीशक्तिश्रीपा० |
इति सर्वत्र |
चक्राग्रे सर्वसौभाग्यदायकचतुर्दशारचक्राय नमः |
३ हैं हक्लीं हसौः त्रिपुरवासिनीचक्रनायिकाश्रीपा० |
एतस्या दक्षिणे ब्लूं सर्ववशङ्करीमुद्राश्रीपा० |
वामे ३ ईशित्वसिद्धिश्रीपा० |
३ सांख्यमीमांसन्यायदर्शनेभ्यो नमः |
अत्र सौभाग्यदायकचतुर्दशारचक्रे त्रिपुरवासिनीचक्रनायिकाधिष्ठिते एताः सर्वसंक्षोभिण्याद्याः शक्तयः संप्रदाययोगिन्यः समुद्रा इत्यादि मूलदेव्यै समर्पयेत् |
ब्लूं सर्ववशङ्करीमुद्रां प्रदर्श्य, ऐं आत्मतत्त्वाय स्वाहा, इति समानम् ॥ बहिर्दशारचक्राग्रे समारभ्य वामावर्तेन पश्चिमादिदक्षिणान्तम्, ३ सर्वसिद्धिप्रदाश्रीपा०, ३ सर्वसंपत्प्रदा०, ३ सर्वप्रियङ्करी०, ३ सर्वमङ्गलकारिणी०, ३ सर्वकामप्रदा०, ३ सर्वदुःखविमोचिनी०, ३ सर्वमृत्युप्रशमनी०, ३ सर्वविघ्ननिवारिणी०, ३ सर्वाङ्गसुन्दरी०, ३ सर्वसौभाग्यदायिनीदेवीश्रीपा० |
इति सर्वत्र |
चक्राग्रे सर्वार्थसाधकबहिर्दशारचक्राय नमः |
३ हसैं हसक्लीं हसौः त्रिपुराश्रीचक्रनायिकाश्रीपा० |
एतस्या दक्षिणे ३ सः सर्वोन्मादिनीमुद्राश्रीपा० |
वामे वशित्वसिद्धिश्रीपा० |
३ ब्राह्मवैदिकदर्शनाय नमः |
अत्र सर्वार्थसाधके बहिर्दशारचक्रे त्रिपुराश्रीचक्रनायिकाधिष्ठिते एताः सर्वसिद्धिप्रदाद्या देव्यः कुलकौलिनीयोगिन्यः समुद्रा इत्यादि मूलदेव्यै समर्पयेत् |
सः सर्वोन्मादिनीमुद्रां प्रदर्श्य, ऐं आत्मतत्त्वाय स्वाहा |
इति समानम् ॥ अन्तर्दशारचक्राग्रे समारभ्य पश्चिमादिदक्षिणान्तं, ३ सर्वज्ञादेवीश्रीपा०, ३ सर्वशक्तिमयी०, ३ सर्वैश्वर्यदायिनी०, ३ सर्वज्ञानमयी०, ३ सर्वव्याधिविनाशिनी०, ३ सर्वाधारस्वरूपिणी०, ३ सर्वपापहरा०, ३ सर्वानन्दमयी०, ३ सर्वरक्षास्वरूपिणी०, ३ सर्वेप्सितफलप्रदादेवीश्रीपा० |
एवं सर्वत्र |
चक्राग्रे— ३ सर्वरक्षाकरान्तर्दशारचक्राय नमः |
ह्रींक्लींब्लें त्रिपुरमालिनीचक्रनायिकाश्रीपा० |
एतस्या दक्षिणे क्रों महाङ्कुशमुद्राश्रीपा० |
वामे ३ प्राकाम्यसिद्धिश्रीपा० |
३ सौरदर्शनाय नमः |
अत्र सर्वरक्षाकरान्तर्दशारचक्रे त्रिपुरमालिनीचक्रनायिकाधिष्ठिते एताः सर्वज्ञाद्या देव्यो निगर्भयोगिन्यः समुद्रा इत्यादि मूलदेव्यै समर्पयेत् |
क्रों महाङ्कुशां मुद्रां प्रदर्श्य, ऐं आत्मतत्त्वाय स्वाहा इति समानम् ॥ ततोऽष्टारचक्राग्रे समारभ्य पश्चिमादि दक्षिणान्तं यावत्, ३ अं १६ र्लूं वशिनीवाग्देवताश्रीपा० |
३ कं ५ कलह्रीं कामेश्वरीश्रीपा० |
३ चं ५ नवल्लीं मोदिनीवाग्देवताश्रीपा० |
३ टं ५ प्लूं विमलावाग्देवताश्रीपा० |
३ तं ५ जम्रीं अरुणावाग्देवताश्रीपा० |
३ पं ५ हसलव्यं जयिनीवाग्देवताश्रीपा० |
३ यं ४ झम्रयूं सर्वेश्वरीवाग्देवताश्रीपा० |
३ शं ४ क्ष्मर्यं कौलिनीवाग्देवताश्रीपा० |
चक्राग्रे ३ सर्वरोगहराष्टारचक्राय नमः |
हैंक्लींसौः त्रिपुरसिद्धानित्याश्रीपा० |
एतस्या दक्षिणे हसखफ्रें खेचरीमुद्राश्रीपा० |
वामे ३ भुक्तिसिद्धिश्रीपा० |
३ वैष्णवदर्शनाय नमः |
अत्र सर्वरोगहराष्टारचक्रे त्रिपुरसिद्धाचक्रनायिकाधिष्ठिते एता वशिन्याद्या योगिन्यः समुद्रा इत्यादि मूलदेव्यै समर्पयेत् |
हसखफ्रें खेचरीमुद्रां प्रदर्श्य, ऐं आत्मत— [Redaktion: Die konsonantenreichen Bījas der acht Sprachgöttinnen sind im Druck sehr unsicher; Abweichungen gegenüber S. 282 werden nicht normalisiert. Die letzte Alphabetgruppe ist hier mit 4 bezeichnet.]

त्त्वाय स्वाहा इति समानम् ॥ त्रिकोणबाह्येऽग्रतो वामावर्तेन पश्चिमादि दक्षिणान्तं यावत्, ३ द्रांद्रींक्लींब्लूंसः यांरांलांवांशां कामेश्वरकामेश्वरीजृम्भणबाणेभ्यो नमः |
३ द्रां ५ यां ५ धं थं सर्वसंमोहनाय कामेश्वरकामेश्वरीधनुषे नमः |
३ द्रां ५ यां ५ आंह्रींवशीकरणाय कामेश्वरकामेश्वरीपाशाय नमः |
३ द्रां ५ यां ५ क्रों सर्वस्तम्भनाय कामेश्वरकामेश्वर्यङ्कुशाय नमः ॥ ततस्त्रिकोणाग्रदक्षिणोत्तरकोणेषु, मूलवाग्भवमुच्चार्य अग्निचक्रे कामगिर्यालये मित्रेशनाथात्मके रुद्रात्मशक्तिकामेश्वरीश्रीपा० |
कामराजमुच्चार्य सूर्यचक्रे पूर्णगिरिपीठे षष्ठीशनाथात्मके विष्ण्वात्मशक्तिवज्रेश्वरीदेवीश्रीपा० |
शक्तिकूटमुच्चार्य सोमचक्रे जालन्धरपीठे उड्डीशनाथात्मके ब्रह्मात्मशक्तिभगमालिनीदेवीश्रीपा० |
चक्राग्रे सर्वसिद्धिप्रदात्र्यस्रचक्राय नमः |
हस्रैं हसकलरीं हसकलरौं त्रिपुराम्बाशक्तिनित्याकलाश्रीपा० |
एतस्या दक्षिणे हसौः बीजमुद्राश्रीपा० |
वामे इच्छाशक्तिश्रीपा० |
३ शाक्तदर्शनाय नमः |
अत्र सर्वसिद्धिप्रदात्र्यस्रचक्रे बाणचापपाशाङ्कुशभूषितान्तराले त्रिपुराम्बाचक्रनायिकाधिष्ठिते एताः कामेश्वर्याद्या अतिरहस्ययोगिन्यः समुद्रा इत्यादि मूलदेव्यै समर्पयेत् |
हसौः बीजमुद्रां प्रदर्श्य, ऐं आत्मतत्त्वाय स्वाहा इति समानम् ॥ ततो बैन्दवचक्रे, मूलमुच्चार्य श्रीमहात्रिपुरसुन्दरीनित्याश्री० इति त्रिः संपूज्य, चक्राग्रे ३ सर्वानन्दमयबैन्दवचक्राय नमः |
मूलमुच्चार्य श्रीमहात्रिपुरसुन्दरीचक्रनायिकाश्रीपा० |
एतस्या दक्षिणे ऐं योनिमुद्राश्रीपा० |
वामे ३ प्राप्तिसिद्धिश्री० |
३ मोक्षसिद्धिश्रीपा० |
३ शैवदर्शनाय नमः |
कुलोड्डीशे यथा— “ततो मूलं समुच्चार्य महात्रिपुरसुन्दरीम् |
पूजयेद्देवतारूपां बिन्दौ चक्रेश्वरीं पुनः” ॥ यथा नवरत्नेश्वरे— “बौद्धं ब्राह्मं तथा सौरं शैवं वैष्णवमेव च |
शाक्तं षष्ठं तु विज्ञेयं चक्रं षड्दर्शनात्मकम्” ॥ रुद्रयामलेऽपि— “चतुरस्रं बौद्धमेदं ब्राह्मं वै षोडशच्छदम् |
वैष्णवं शैवभेदं च मन्वस्रं सौरमुच्यते ॥ अष्टास्रं द्विदशारस्तु मध्यं शाक्तं समीरितम्” |
[Drucklücke.] ॥ इत्युक्तस्थाने तत्तद्दर्शनपूजा |
अत्र सर्वानन्दमये बैन्दवे चक्रे परब्रह्मस्वरूपिणीपरापरशक्तिमहात्रिपुरसुन्दरीसमस्तचक्रनायिकासंवित्तिरूपाचक्रनायिकाधिष्ठिते त्रैलोक्यमोहन-सर्वाशापरिपूरक-सर्वसंक्षोभकारक-सर्वसौभाग्यदायक-सर्वार्थसाधक-सर्वरक्षाकर-सर्वरोगहर-सर्वसिद्धिप्रद-सर्वानन्दमयश्रीचक्रसमुन्मीलितसमस्तप्रकटगुप्तगुप्ततरसंप्रदाय-कुलकौलिनी-निगर्भरहस्यातिरहस्य-परापररहस्य-समस्तयोगिनीपरिवृत-श्रीत्रिपुरा-त्रिपुरेशी-त्रिपुरसुन्दरी-त्रिपुरवासिनी-त्रिपुराश्री-त्रिपुरमालिनी-त्रिपुरसिद्धा-त्रिपुराम्बा-तत्तच्चक्रनायिकावन्दितचरणकमला श्रीमहात्रिपुरसुन्दरी नित्यादेवी सर्वचक्रेश्वरी-सर्वमन्त्रेश्वरी-सर्वविद्येश्वरी-सर्वपीठेश्वरी-सर्वकामेश्वरी-सर्ववीरेश्वरी-त्रैलोक्यमोहिनी-जगदुत्पत्तिमातृका-सर्वचक्रमयी-तत्तच्चक्रनायिकासहिता समुद्रा ससिद्धिः सायुधा सवाहना सपरिवारा सर्वोपचारैः श्रीमहात्रिपुरसुन्दरी परापरया सपर्यया पूजिता तर्पितास्तु, इति विशेषार्घ्योदकाक्षतकुसुमैः प्रधानदेव्या वामहस्ते समर्पयेत् ॥ [Fußnoten: zu पूर्णगिरि „जलन्धर“ ख. पाठः; zu जालन्धर „पूर्णगिरि“ ख. पाठः. Redaktion: Die Bīja-Verbindung bei Tripurāmbā und die Darśana-Zuordnung im Rudrayāmala-Zitat sind im Druck teilweise unklar.]

ततो नवमुद्राः प्रदर्श्य, ऐं आत्मतत्त्वाय स्वाहा, क्लीं विद्यातत्त्वाय स्वाहा, सौः शिवतत्त्वाय स्वाहा, इति विशेषार्घ्योदकेन तर्पयेत् |
ततो गन्धपुष्पधूपाक्षतमाल्यादीनि दत्त्वा, ऐं इत्युक्त्वा घण्टां वादयन् मूलमुच्चार्य, “ॐ वनस्पतिरसोत्पन्नो गन्धाढ्यो गन्ध उत्तमः |
आघ्रेयः सर्वदेवानां धूपोऽयं प्रतिगृह्यताम्” ॥ इति धूपं दद्यात् |
ततो मूलमुच्चार्य, “स्वप्रकाशो महादीपः सर्वतस्तिमिरापहः |
सबाह्याभ्यन्तरं ज्योतिर्दीपोऽयं प्रतिगृह्यताम्” ॥ इति दीपं दद्यात् |
ततो मूलमुच्चार्य श्रीमहात्रिपुरसुन्दर्यै नैवेद्यं कल्पयामि नमः |
इति दद्यात् ॥ ततो नित्यहोमं कुर्यात् |
तद्यथा— परिषिच्य भूमौ मूलमुच्चार्य प्राणाय स्वाहा, अपानाय स्वाहा, समानाय स्वाहा, उदानाय स्वाहा, व्यानाय स्वाहा, षडङ्गेनाहुतिषट्कं |
ततः स्ववामे त्रिकोणं वृत्तं चतुरस्रं कृत्वा, ऐंह्रींश्रीं व्यापकमण्डलाय नमः इति संपूज्य, “अर्धान्नं पूर्णसलिलं स्थापयेत् तत्र भाजनम् |
त्रिधा पठन् कलावर्णमनुं दद्याद्बलिं ततः” ॥ ॐह्रीं सर्वविघ्नकृद्भ्यः सर्वभूतेभ्यो हुं स्वाहा, इति सामान्यार्घ्योदकेन दत्त्वा मुद्रां प्रदर्शयेत् |
ततो वटुकादिभ्यो बलिं दद्यात् |
ईशानवायुनिर्ऋतिवह्निकोणेषु त्रिकोणवृत्तमण्डलानि कृत्वा, तेषु वां वटुकाय नमः |
यां योगिनीभ्यो नमः |
गां गणपतये नमः |
क्षां क्षेत्रपालाय नमः |
इति पाद्यादिभिः संपूज्य तेषु द्रव्यभरितपात्राणि निक्षिप्य बलिं दद्यात् |
“एह्येहि देवीपुत्र वटुकनाथ कपिलजटाभारभास्वर त्रिनेत्र ज्वालामुख सर्वविघ्नान् नाशय २ सर्वोपचारसहितं बलिं गृह्ण २ स्वाहा” इत्यनेन मन्त्रेण वटुकाय बलिं दत्त्वा वामाङ्गुष्ठानामिकायोगेन मुद्रां प्रदर्शयेत् ॥ ऊर्ध्वं ब्रह्माण्डतो वा दिवि गगनतले भूतले निस्तले वा पाताले वातले वा सलिलपवनयोर्यत्र कुत्र स्थिता वा |
क्षेत्रे पीठोपपीठादिषु च कृतपदा धूपदीपादिमांसैः प्रीता देव्यः सदा नः शुभबलिविधिना पान्तु वीरेन्द्रवन्द्याः ॥ “यां योगिनीभ्यः स्वाहा सर्वयोगिनीभ्यः हुं फट् स्वाहा” इत्यनेन बलिं दद्यात् |
वामहस्ताङ्गुष्ठतर्जनीमध्यमानामाभिर्योन्याकारेण मुद्रां प्रदर्शयेत् |
“क्षांक्षींक्षूंक्षैंक्षौंक्षः स्थानक्षेत्रपाल धूपादिसहितं बलिं गृह्ण २ स्वाहा” इत्यनेन क्षेत्रपालबलिं हरेत् |
वाममुष्टेस्तर्जनीं सरलां कृत्वा मुद्रां दर्शयेत् |
“गांगींगूं गणपतये वरवरद सर्वजनं मे वशमानय बलिं गृह्ण २ स्वाहा” इत्यनेन गणपतये बलिं हरेत् |
वाममुष्टेर्मध्यमाङ्गुलिं दण्डवत् कृत्वा मुद्रां प्रदर्शयेत् |
भैरवीविद्यया चैतद्बलिचतुष्टयं कर्तव्यम् |
सर्वान्ते भूतबलिर्वा |
तन्त्रे बलिमधिकृत्य— अदत्त्वा वटुकादीनां यः पूजयति चण्डिकाम् |
पूजा च विफला तस्य देवीशापश्च जायते ॥ ततो मूलदेव्यै आचमनीयादिकं दत्त्वा सुवासितं ताम्बूलं दद्यात् |
तत आरात्रिकं दद्यात् |
तद्यथा— सुवर्णकांस्यादिभाजने कुङ्कमादिना बालायाश्चक्रं विलिख्य, तत्र कर्पूरगर्भिण्या वर्त्या घृतपूरितानष्टयोनिष्वष्ट प्रदीपान् निधाय, मध्ये पिष्टकादिरचितमस्तकोपरि महादीपं संस्थापयेत् |
“श्रींह्रींग्लूंस्त्रूंम्लूंत्रूंन्लूंह्रींश्रीं”— [Redaktion: Der beschreibende Ausdruck vor मनुम् im Bali-Vers und die lange Bīja-Folge am Seitenende sind unsicher. Fußnoten: „निकुञ्जे“ ख. पाठः; „दिक्चक्रे“ ख. पाठः.]

इति मन्त्रेण मूलमन्त्रेण चाभ्यर्च्य तत्पात्रं मस्तकान्तं समुदुद्धृत्य नववारं नीराजयेत् |
तथाच ज्ञानार्णवे— आरात्रिकमतः कुर्यात् सर्वकामार्थसिद्धये |
सौवर्णे राजते कांस्ये स्थालके परमेश्वरि ॥ कुङ्कुमेन लिखेद्यन्त्रं नवकोणं मनोहरम् |
चन्द्ररूपं चक्रं कृत्वा तन्मध्ये मस्तके शिवे ॥ दीपमेकं विनिक्षिप्य वसुकोणेऽष्ट दीपकान् |
यवगोधूममुद्गादिरचितान् शर्करायुतान् ॥ चषकाहितशोभाभिः शोभितान् घृतपूरितान् |
अभिमन्त्र्य महेशानि रत्नेश्वर्या ततः परम् ॥ इति |
ततो मूलमुच्चार्य— समस्तचक्रचक्रेशीयुते देवि नवात्मिके |
आरात्रिकमिदं भद्रे गृहाण मम सिद्धये ॥ इति |
ततश्चक्रमुद्रां प्रदर्शयेत् |
ततो विसर्जनान्तं कर्म समापयेत् ॥ इति संक्षेपश्रीविद्यापद्धतिः ॥ इति श्रीमहामहोपाध्यायभगवत्पूज्यपादश्रीगोविन्दाचार्यशिष्य—श्रीभगवच्छङ्कराचार्यशिष्य—श्रीविष्णुशर्माचार्यशिष्य—श्रीप्रगल्भाचार्यशिष्य—श्रीविद्यारण्ययतिविरचिते श्रीविद्यार्णवाख्ये तन्त्रे चतुर्विंशः श्वासः ॥ २४ ॥ [Fußnote zum Ausdruck रत्नेश्वर्या: „रक्त“ ख. पाठः. Die knappe Lesart ist im Druck nicht völlig deutlich.]

25. Śvāsa

In Kapitel 25 werden 25.PCD.3–15 (Druckseite 334) und 25.PCKM.3 (Druckseite 336) wegen sexualisierter Körperbeschreibungen mit Altersangaben unter 18 Jahren nur als nichtgrafische Inhaltsangaben wiedergegeben; in den Sanskritfassungen stehen sichtbare Auslassungsvermerke. Es besteht für diese Stellen kein Anspruch einer wörtlich vollständigen Wiedergabe.

अथ पञ्चविंशः श्वासः |
अथ भुवनेश्वरीमन्त्राः |
तत्र दक्षिणामूर्तिसंहितायाम्— (१८ प०) शृणु देवि प्रवक्ष्यामि भुवनानन्दमन्दिरम् |
यस्य विज्ञानमात्रेण पलायन्ते महापदः ॥ १ ॥ शिवं वह्निसमारूढं वामाक्षिपरिभूषितम् |
बिन्दुनादकलाक्रान्तं विदेयं भुवनेश्वरी ॥ २ ॥ शिवं ह, वह्निः र, वामाक्षि ईकारः, बिन्दुरनुस्वारः, नादकला अर्धचन्द्रः |
अस्य बीजस्य माहात्म्यं भुवनेश्वरीपारिजाते— मत्समः पुरुषो नास्ति त्वत्समा नास्ति चाङ्गना |
मायाबीजसमो मन्त्रो न भूतो न भविष्यति ॥ १ ॥ इति |
शारदायाम्— (६ प० १ श्लो०) अथ वक्ष्ये जगद्धात्रीमधुना भुवनेश्वरीम् |
ब्रह्मादयोऽपि यां ज्ञात्वा लेभिरे श्रियमूर्जिताम् ॥ १ ॥ नकुलीशोऽग्निमारूढो वामनेत्रार्धचन्द्रवान् |
बीजं तस्याः समाख्यातं सेवितं सिद्धिकाङ्क्षिभिः ॥ २ ॥ नकुलीशो हकारः, अग्नी रेफः, वामनेत्रः ईकारः, अर्धचन्द्रोऽनुस्वारः ॥ भुवनेश्वरीपदव्युत्पत्तिमाह दक्षिणामूर्तिसंहितायाम्— (१९ प० ४४ श्लो०) व्योमबीजे महेशानि कैलासादि प्रतिष्ठितम् |
वह्निबीजात् सुवर्णादि निष्पन्नं बहुधा प्रिये ॥ १ ॥ तेनायं वर्तते लोको भूमिमण्डलसंस्थितः |
तुर्यस्वरेण पाताले शेषरूपेण धार्यते ॥ २ ॥ महाभूमण्डलं तस्मात् पातालस्यापि नायिका |
अत एव महेशानि भुवनाधीश्वरी प्रिये ॥ ३ ॥ हकारे व्योम तुर्येण स्वरेणानिलसम्भवः |
वि(ह)कारे सति रेफेण साक्षाद्वह्निस्वरूपिणी ॥ ४ ॥ वह्निबीजं वसुधेयं तस्माद्रेफे वसुन्धरा |
अत एव महेशानि सर्वायोः समता भवेत् ॥ ५ ॥ बिन्दुचक्रामृतादेवि स्रावयन्ती जगत्त्रयम् |
द्रवरूपी भवेत्तस्मात् स्रवन्ती चार्धमात्रया ॥ ६ ॥ अत एव महेशानि भुवनेशीति कथ्यते |
[Drucklücke.] ॥ इति |
तथा— (१८ |
३) ऋषिः शक्तिवशिष्ठस्य सुतश्छन्दोऽस्य कथ्यते |
गायत्रं देवता बोधवाच्यां संवित्कला परा ॥ १ ॥ शिवतुर्यौ बीजशक्ती कीलकं रेफ उच्यते |
ददाति भुवनेशानी पुरुषार्थचतुष्टयम् ॥ २ ॥ इति |
सारसंग्रहे— युग्माङ्घ्रिषड्द्वयेर्मनुविकृतिस्वरवह्निभिः |
बिन्दुनादयुजा व्योम्ना षडङ्गानि सजातिभिः ॥ १ ॥ [Redaktion: Die Ausdrücke सर्वायोः und बोधवाच्यां sowie der erste Halbvers des Sārasaṃgraha-Zitats sind im Druck nicht eindeutig. Die eingeklammerten Quellenstellen sind keine zusätzliche Verszählung. Fußnoten: „चन्द्रा“ ख. पाठः; „न्न“ ख. पाठः; „चि“ ख. पाठः; die letzten beiden kurzen Lesarten sind unsicher.]

संहारमातृकां सृष्टिमातृकां विन्यसेत् ततः |
देव्यैकतापादनाय मनुन्यासं समाचरेत् ॥ २ ॥ त्रयोदशैकादशेषुवह्निसोमस्वरादिकाः |
हृल्लेखाद्या भूतनिभा न्यस्तव्या मन्त्रिणा तनौ ॥ ३ ॥ त्रयोदश ओ, एकादश ए, इषु उ, वह्निः इ, सोमः अ, इति पञ्चस्वराद्या हृल्लेखाद्याः शक्तयो न्यस्तव्या इत्युक्तम् |
केचित्तु— सद्योऽष्टश्रुतिनेत्राद्यैर्बीजैः संभेद्य मन्त्रवित् |
हृल्लेखाद्याः प्रविन्यसेद्यथास्थानं विचक्षणः ॥ १ ॥ इति दशपटलिवचनात् |
हौंह्रींहूंहांहः इति पञ्चबीजादिकास्ताः शक्तय इत्याहुः |
तत्र यथोपदेशं कार्यमिति |
मूर्ध्नि वक्त्रे हृदि गुह्ये पादयोश्च यथाक्रमम् |
ऊर्ध्वेन्द्रसौम्ययाम्याशाप्रत्यग्वक्त्रेषु च न्यसेत् ॥ ४ ॥ हृल्लेखा गगना रक्ता चतुर्थी च करालिका |
पञ्चमी च महोच्छुष्मा पुनरङ्गानि विन्यसेत् ॥ ५ ॥ कण्ठे न्यसेच्च गायत्रीं सावित्रीं वामगे कुचे |
सरस्वतीं दक्षकुचे ब्रह्माणं वामगेंऽसके ॥ ६ ॥ हृदि विष्णुं महेशं च दक्षिणेऽसे प्रविन्यसेत् |
वामे धनपतिं युक्तं श्रिया श्रोत्राग्रके न्यसेत् ॥ ७ ॥ स्मरं रत्या युतं वक्त्रे गणं पुष्ट्या युतं न्यसेत् |
दक्षश्रोत्राग्रके मन्त्री निधी शक्तियुतौ न्यसेत् ॥ ८ ॥ ब्रह्माणं विन्यसेद्भाले गायत्र्या सहितं सुधीः |
विष्णुं कपोले सावित्र्या युतं दक्षे प्रविन्यसेत् ॥ ९ ॥ महेशं वामगण्डे च वागीश्वर्या युतं न्यसेत् |
अधः कपोलान्तरयोर्मूलं वक्त्रे न्यसेत् ततः ॥ १० ॥ गलमूले कुचयुगे वामांसे हृदि दक्षिणे |
अंसे पार्श्वयुगे चैतान् न्यसेन्मन्त्री समाहितः ॥ ११ ॥ अष्ट मातॄर्न्यसेद्भाले ह्यंसे पार्श्वे तथोदरे |
पार्श्वे चांसे च मन्त्रज्ञस्तथा परगले हृदि ॥ १२ ॥ व्यापय्य मूलमनुना तनुं देवीं ततः स्मरेत् |
उद्यदादित्यरुचिरां शीतांशुकृतशेखराम् ॥ १३ ॥ पद्मासनां त्रिनेत्रां च पाशाङ्कुशवराभयैः |
अलङ्कृतचतुर्बाहुं मन्दस्मितलसन्मुखीम् ॥ १४ ॥ कुचभारविनम्राङ्गलतां देवीं हृदि स्मरेत् |
[Drucklücke.] ॥ वामोर्ध्वकरादिवामाधःकरपर्यन्तमायुधध्यानम् |
दशपटलयां तु “दक्षेऽङ्कुशाभये प्रोक्ते वामे पाशं वराभयम्” इत्युक्तम् |
अत्र यथोपदेशं यथेष्टं वा ध्यानम् ॥ तथा— आदौ कृत्वा तु षट्कोणं तद्बाह्येऽष्टदलाम्बुजम् |
तद्बाह्ये षोडशदलं चतुरस्रत्रयं बहिः ॥ १५ ॥ चतुर्द्वारसमोपेतं मण्डलं प्रोक्तमुत्तमम् |
तत्र पीठं यजेत् पूर्वं नवशक्तिसमन्वितम् ॥ १६ ॥ जया च विजया चैवाजिताख्या चापराजिता |
नित्या विलासिनी दोग्ध्री ह्यघोरा मङ्गला ततः ॥ १७ ॥ एतास्तु शक्तयः पूज्याः केसरेषु च मध्यके |
दद्यान्मूलेनासनं तु मूर्तिं तेनैव कल्पयेत् ॥ १८ ॥ देवीमावाहयेत् तस्यामङ्गावरणसंयुताम् |
पाशाङ्कुशवराभीतिकरा भूतनिभाश्च ताः ॥ १९ ॥ हृल्लेखाः समभ्यर्च्य विविधाभरणोज्ज्वलाः |
मध्येऽग्रयाम्यौदकप्रत्यक्स्थानेषु क्रमात्ततः ॥ २० ॥ अग्नीशासुरवायव्यकोणेष्वग्रे हृदादिकान् |
यजेदस्त्रं तथाशासु कोणेषु मिथुनानि च ॥ २१ ॥ गायत्रीमरुणाभासामरुणाकल्पभूषिताम् |
चतुर्मुखीं करैर्दण्डं कुण्डिकामक्षमालिकाम् ॥ २२ ॥ अभीतिं बिभ्रतीं तद्वद् ब्रह्माणं पुरतो यजेत् |
सावित्री हस्तकमलैररिशङ्खौ गदाम्बुजे ॥ २३ ॥ [Redaktion: Die fünf Bījas der alternativen Fassung sind unsicher. Die Waffen-Zuordnung des Daśapaṭalī-Zitats ist im Druck unstimmig. Einzelne Ortswörter im Nyāsa bleiben mehrdeutig. Fußnote: „चक्रनायिका“ ख. पाठः.]

बिभ्राणां पीतवसनां केयूराङ्गदभूषणाम् |
किरीटहाररशनानूपुरैरुपशोभिताम् ॥ २४ ॥ तादृग्रूपं महाविष्णुं रक्षःकोणाग्रके यजेत् |
शुभ्रां त्रिनेत्रामत्यन्तशुभ्रवस्त्रविराजिताम् ॥ २५ ॥ टङ्काक्षसूत्राभयदवरयुक्तचतुर्भुजाम् |
सरस्वतीं यजेद्वायौ कोणे चेशं च तादृशम् ॥ २६ ॥ लक्ष्मीं प्रियाङ्कसंस्थां च दक्षिणालिङ्ग्य बाहुना |
पतिं वामेन कमलं धनदं च पृथूदरम् ॥ २७ ॥ पीतं रत्नघटं रत्नकरण्डं बिभ्रतीं यजेत् |
आग्नेये रमणाङ्कस्थां रतिं सव्येन पाणिना ॥ २८ ॥ आलिङ्ग्य रमणं पद्ममन्येन दधतीं स्मरेत् |
बन्धूकाभं बाणगुणसृणिचापधरं जले ॥ २९ ॥ जले पश्चिमे |
ऐशाने पूजयेत् सम्यग्विघ्नराजं प्रियान्वितम् |
सृणिपाशधरं कान्तावराङ्गस्पृक्कराङ्गुलिम् ॥ ३० ॥ माध्वीपूर्णकपालाढ्यं विघ्नराजं दिगम्बरम् |
पुष्करे विलसद्रत्नस्फुरच्चषकधारिणम् ॥ ३१ ॥ सिन्दूरसदृशाकारामुद्दाममदविभ्रमाम् |
धृतरक्तोत्पलामन्यपाणिना तद्ध्वजस्पृशम् ॥ ३२ ॥ आश्लिष्टकान्तामरुणां पुष्टिमर्चेद्दिगम्बराम् |
कर्णिकायां निधी पूज्यौ षट्कोणस्याथ पार्श्वयोः ॥ ३३ ॥ आद्या त्वनङ्गकुसुमा त्वनङ्गकुसुमातुरा |
पश्चादनङ्गमदना त्वनङ्गमदनातुरा ॥ ३४ ॥ भुवनाद्या पालिनी स्यात् तथा च गगनादिका |
वेगा स्याच्छशिरेखान्या रेखा गगनपूर्विका ॥ ३५ ॥ इत्यष्ट शक्तयः पूज्याः पत्रेषु परितः स्थिताः |
पाशाङ्कुशवराभीतिकरा रक्ताः सुभूषिताः ॥ ३६ ॥ ततः षोडशपत्रेषु कराली विकराल्युमा |
सरस्वती श्रीदुर्गोषा लक्ष्मीः श्रुतिः स्मृतिर्धृतिः ॥ ३७ ॥ श्रद्धा मेधा मतिः कान्तिरार्या षोडश शक्तयः |
खड्गखेटकधारिण्यः श्यामाः पूज्याः प्रदक्षिणम् ॥ ३८ ॥ ब्राह्म्याद्यास्तद्बहिः पूज्याः पत्रसन्धिषु दिक्क्रमात् |
पद्माद्बहिः समभ्यर्च्याः शक्तयः परिचारिकाः ॥ ३९ ॥ प्रथमानङ्गरूपा स्यादनङ्गमदना ततः |
मदनातुरा भुवनवेगा भुवनपालिका ॥ ४० ॥ स्यात् सर्वशिशिरानङ्गमदनानङ्गमेखला |
चषकं तालवृन्तं च ताम्बूलं छत्रमुज्ज्वलम् ॥ ४१ ॥ चामरे चांशुकं पुष्पं बिभ्राणाः करपङ्कजैः |
[Drucklücke.] ॥ एता द्विभुजा वामेन रक्तोत्पलं दक्षिणेनैकैकशश्चषकादिकं च दधाना ध्येयाः ॥ प्रयोगसारे— रक्ता रक्तोत्पलाकारा रक्ताम्बरविलेपनाः |
रक्तोत्पलकरा ध्येयाः सुन्दर्याः परिचारिकाः ॥ इति |
तथा— सर्वाभरणसंदीप्ताँल्लोकपालान् बहिर्यजेत् |
वज्रादीन्यपि तद्बाह्ये देवीमित्थं प्रपूजयेत् ॥ पूज्यते सकलैर्देवैः किं पुनर्मनुजोत्तमैः ॥ इति |
अथ प्रयोगः— पीठन्यासान्ते मूलेन प्राणायामत्रयं कृत्वा, शिरसि शक्तिऋषये नमः |
मुखे गायत्रीच्छन्दसे नमः |
हृदि श्रीभुवनेश्वरीदेवतायै नमः |
गुह्ये हं बीजाय नमः |
पादयोः ईं शक्त्यै नमः |
नाभौ रं कीलकाय नमः, इति विन्यस्य मम चतुर्विधपुरुषार्थसिद्धये विनियोगः इति कृताञ्जलिरुक्त्वा, हांहीं इत्यादिना करन्यासं विधाय हृदयादिषडङ्गेष्वपि न्यसेत् |
मूर्ध्नि ॐ हृल्लेखायै नमः |
एवं वक्त्रे एं गगनायै नमः, हृदि उं रक्तायै नमः, गुह्ये आं करालिकायै नमः, पादयोः अं महोच्छुष्मायै नमः,— [Redaktion: Die Verteilung der Attribute in Vers 27–28 ist syntaktisch gedrängt. Die sechzehn Kräfte in Vers 37–38 ergeben sich durch Trennung von श्री, दुर्गा, उषा. Anaṅgamadanā ist in der Dienerinnenreihe doppelt genannt. Die Vokale im letzten Nyāsa sind teilweise undeutlich und stimmen nicht durchgehend mit S. 306 überein. Fußnoten: „विगलद्“ ख. पाठः; „रायां“ ख. पाठः; „वेदना“ ख. पाठः.]

कण्ठे गायत्र्यै नमः |
वामकुचे सावित्र्यै नमः |
दक्षे सरस्वत्यै नमः |
वामांसे ब्रह्मणे नमः |
हृदि विष्णवे नमः |
दक्षांसे महेशाय नमः |
वामश्रोत्रे श्रियै धनपतये नमः |
मुखे रत्यै कामाय नमः |
दक्षकर्णे पुष्ट्यै गणपतये नमः |
दक्षकर्णकपोलयोर्मध्ये वसुधारायै शङ्खनिधये नमः |
वामे वसुमत्यै पद्मनिधये नमः |
ललाटे गायत्र्यै ब्रह्मणे नमः |
दक्षकपोले सावित्र्यै विष्णवे नमः |
वामे वागीश्वर्यै महेशाय नमः |
मुखे ह्रीं नमः |
इति विन्यस्य, गलमूले वामदक्षकुचयोर्वामांसहृदयदक्षिणांसेषु दक्षवामपार्श्वयोश्च प्रोक्तमिथुनाष्टकं विन्यस्य, ललाटे आं ब्राह्म्यै नमः |
वामांसे ईं माहेश्वर्यै नमः |
इत्यादिक्रमेण वामपार्श्वोदरदक्षपार्श्वदक्षांसककुत्सु कौमार्यादिमहालक्ष्म्यन्तं विन्यसेत् |
ततो मूलमन्त्रेण व्यापकं कृत्वा ध्यानमानसपूजान्ते स्वर्णादिपट्टे कुङ्कुमादिनाष्टदलकमलं कृत्वा तत्कर्णिकायां षट्कोणं विधाय, तद्बाह्येऽष्टदलपद्मं विधाय, पद्माद्बहिः षोडशदलं पद्मं विरच्य, तद्बहिश्चतुर्द्वारयुक्तं चतुरस्रत्रयं कुर्यादिति पूजाचक्रं निर्माय पुरतः संस्थाप्यार्घ्याद्यात्मपूजान्ते मण्डूकादिज्ञानात्मान्तं पीठमभ्यर्च्य, केसरेषु स्वाग्रादिप्रादक्षिण्येन, जयायै नमः |
एवं विजयायै०, अजितायै०, अपराजितायै०, नित्यायै०, विलासिन्यै०, दोग्ध्र्यै०, अघोरायै०, मङ्गलायै नमः, इति मध्यमान्तं संपूज्य, कर्णिकायां ह्रीं सर्वशक्तिकमलासनाय नमः इति समस्तं पीठं संपूज्य, मूर्तिकल्पनादिपुष्पोपचारान्ते लयाङ्गमभ्यर्च्य, षट्कोणाभ्यन्तरे मध्ये देव्यग्रे देव्या दक्षिणोत्तरपृष्ठेषु च हृल्लेखाद्याः पञ्चशक्तीः संपूज्य, प्राग्वत् षडङ्गान्यभ्यर्च्य, षट्कोणस्य देव्यग्रकोणपत्रे गायत्रीयुताय ब्रह्मणे नमः |
निर्ऋतिकोणे सावित्रीयुताय विष्णवे नमः |
वायव्ये सरस्वतीयुताय रुद्राय नमः |
वह्निकोणे लक्ष्मीयुताय धनदाय नमः |
पश्चिमे रतियुताय कन्दर्पाय नमः |
ईशाने पुष्टियुताय गणपतये नमः |
इति मिथुनषट्कं संपूज्य, षट्कोणस्य दक्षवामपार्श्वयोः शं शङ्खनिधिवसुधाराभ्यां नमः |
पं पद्मनिधिवसुमतीभ्यां नमः |
इति संपूज्य, अष्टदलेषु देव्यग्रदलमारभ्य प्रादक्षिण्येन अनङ्गकुसुमायै नमः |
अनङ्गकुसुमातुरायै नमः |
अनङ्गमदनायै नमः |
अनङ्गमदनातुरायै नमः |
भुवनपालिन्यै नमः |
गगनवेगायै नमः |
शशिरेखायै नमः |
गगनरेखायै नमः |
इति संपूज्य, षोडशदलेषु कराल्यै नमः |
एवं विकराल्यै०, उमायै०, सरस्वत्यै०, श्रियै०, दुर्गायै०, उषायै०, लक्ष्म्यै०, श्रुत्यै०, स्मृत्यै०, धृत्यै०, श्रद्धायै०, मेधायै०, मत्यै०, कान्तये आर्यायै नमः |
इति प्रादक्षिण्येनाभ्यर्च्य, तद्बहिर्दलसन्धिषु अष्टदिक्षु ब्राह्म्याद्यष्टकं संपूज्य, षोडशदलचतुरस्रान्तरालेऽष्टदिक्षु देव्यग्रमारभ्य अनङ्गरूपायै नमः, अनङ्गमदनायै, अनङ्गमदनातुरायै, भुवनवेगायै, भुवनपालिकायै, सर्वशिशिरायै, अनङ्गवेदनायै, अनङ्गमेखलायै नमः |
इति संपूज्य प्राग्वल्लोकपालायुधादिसर्वं समापयेदिति ॥ अत्रैव विस्तारपूजाशक्तौ संक्षेपमाह महासंमोहनतन्त्रे— चतुर्भिर्वा त्रिभिर्वापि द्वयेनैकेन वा पुनः |
सर्वैर्वावरणैरेव भोगार्थी विस्तरं त्यजेत् ॥ १ ॥ चतुर्भिः, हृल्लेखादिषडङ्गलोकपालतदायुधैः |
त्रिभिः, अङ्गलोकेशतदस्त्रैः |
द्वयेन अङ्गलोकपालाभ्याम् |
एकेन अङ्गाङ्ग्यैव |
इति संक्षेपप्रकाराश्चत्वारः ॥ तथा— द्वात्रिंशल्लक्षमानेन जपेन्मन्त्रं समाहितः |
तद्दशांशं हुनेदष्टद्रव्यैस्त्रिस्वादुसंयुतैः ॥ १ ॥ तर्पणादि ततः कुर्यान्मन्त्री शास्त्रोक्तवर्त्मना |
अश्वत्थोदुम्बरप्लक्षन्यग्रोधसमिधस्तथा ॥ २ ॥ तिलसर्षपदुग्धाज्यं द्रव्याण्यष्टौ मतानि च |
[Drucklücke.] ॥ प्रतिद्रव्येण पृथगयुतचतुष्टयं होतव्यम् ॥ [Fußnote zu अनङ्गवेदना: „मदना“ ख. पाठः. Redaktion: Die Ortsreihe für acht Mütter nennt nicht alle acht Orte eindeutig; die doppelte Achtblatt-Anordnung des Yantra und die ungewöhnliche Form अङ्गाङ्ग्यैव sind so gedruckt und werden nicht geglättet.]

अथवान्यप्रकारेण पुरश्चरणमुच्यते |
एकलिङ्गे शिवागारे दक्षिणामूर्तिमाश्रितः ॥ १ ॥ बद्धपद्मासनो भस्मशायी च कुलविष्टरः |
कृष्णाष्टमीं समारभ्य यावत् कृष्णचतुर्दशी ॥ २ ॥ नित्यं विष्णुं शिवं शक्तिं जपेन्मन्त्रं सहस्रकम् |
दधिक्षौद्रघृताभ्यक्ता व्याघातसमिधो हुनेत् ॥ ३ ॥ ततः साग्रं सहस्रं च ध्यायेत् सर्वेश्वरीमुमाम् |
ततः सिद्धो भवेन्मन्त्रो नात्र कार्या विचारणा ॥ ४ ॥ व्याघात आरग्वधः |
एवं सिद्धमनुर्मन्त्री सर्वान् कामान् प्रसाधयेत् |
नित्यं सौभाग्यदं पञ्चविंशज्जपाभिषेचनम् ॥ ५ ॥ मेधावी च भवेद्वाग्मी तावज्जप्ताम्बुपानतः |
जिह्वाग्रे न्यस्य संजप्तं वाक्सिद्धिकविताकरम् ॥ ६ ॥ तज्जप्तमञ्जनं वश्यं कर्पूरागरुमिश्रितम् |
साभस्मसारुणालेपैर्वश्याय तिलकक्रिया ॥ ७ ॥ जानुमात्रे जले स्थित्वा निश्चलोन्मीलितेक्षणः |
जपेत् सहस्रं तद्रात्राविष्टामाकर्षयेत् स्त्रियम् ॥ ८ ॥ लाजैः कन्यामवाप्नोति तिलैरारोग्यमश्नुते |
पुष्टिमान् दधिहोमेन तण्डुलैस्तु तथा भवेत् ॥ ९ ॥ ब्राह्मीरसयुताँल्लाजान् वचया च समन्वितान् |
त्रिसहस्रेणाभिमन्त्र्य मासमेकं च भक्षयेत् ॥ १० ॥ बृहस्पतिसमो मन्त्री सर्वविद्याधिपो भवेत् |
अश्वत्थसमिधः स्वाद्वभ्यक्ता हुत्वा द्विजानसौ ॥ ११ ॥ वशयेत् पद्महोमेन राज्ञस्तन्मन्त्रिणस्तथा |
कुमुदै राजपत्नीश्च ब्रह्मवृक्षमयत्वकैः ॥ १२ ॥ तण्डुलानां पिष्टकृतां प्रतिमां स्वादुसंप्लुताम् |
कृतप्राणप्रतिष्ठां तां संजप्तां मनुनामुना ॥ १३ ॥ भक्षयेत् तामर्कवारे ततः कुर्याद्वशं नरम् |
राजानं प्रमदां वापि यं च वाञ्छत्यनुत्तमम् ॥ १४ ॥ फलके भूतिना शक्तिं ससाध्यां विलिखेत् सुधीः |
गर्भिण्यै दर्शयेदाशु सा सुखप्रसवा भवेत् ॥ १५ ॥ अभिषेकविधानं तु वक्ष्यते वाञ्छितार्थदम् |
मण्डपे मण्डलं कुर्याद् देवीपीठान्वितं शुभम् ॥ १६ ॥ यथावत् पीठमभ्यर्च्य कलशान् विन्यसेत् सुधीः |
कर्णिकायां दलाग्रेषु स्वर्णरौप्यसुताम्रजान् ॥ १७ ॥ मार्तिकान्वा न्यसेत् कुम्भान् पञ्चैकं वापि मन्त्रवित् |
महता वाद्यघोषेण मधुना पूरयेद् घटम् ॥ १८ ॥ कला आवाह्य परितो वस्त्राभ्यां वेष्टयेत् ततः |
सर्पिषा पूर्वदिक्संस्थं दध्ना दक्षिणदिग्गतम् ॥ १९ ॥ क्षीरेण पश्चिमाशास्थं तैलेनैवोत्तरस्थितम् |
पक्षप्रसरमहीरुहदलग्दशमूलोद्भवैः शुभैः ॥ २० ॥ दशमूलानि वैद्यकशास्त्रोक्तानि ज्ञेयानि |
क्वाथैरितिदिक्स्थितान् कुम्भान् पूरयेन्मन्त्रवित्तमः |
यदि पञ्च कलशास्तदा तान् पूरयेत् क्रमात् ॥ २१ ॥ गोमूत्रेणैव पूर्वस्थं गोमयेनापि याम्यगम् |
दुग्धेन वारुणं कुम्भं दध्ना चोत्तरदिक्स्थितम् ॥ २२ ॥ गोमयेन गोमयोदकेन |
“गोमूत्रगोमयोदकपयोदधिघृतांशकाः” इति प्राचार्यचरणोक्तेः |
आज्येन कलशं मध्यं पूरयेत् क्रमशः सुधीः |
ऋग्भिश्च प्रणवोत्थाभिः पञ्चगव्यानि योजयेत् ॥ २३ ॥ प्रणवस्य पञ्च ऋचः प्रागेव दीक्षाप्रकरणोक्ता बोद्धव्याः |
आत्माष्टाक्षरमन्त्रैर्वा पञ्चभिस्तानि योजयेत् |
एकार्धसप्तत्रितयभूमितानि समानि वा ॥ २४ ॥ एकार्धेत्यादिपञ्चभागकथनं तूत्तरे चैककलशपक्षे पञ्चगव्यपूरणे ज्ञेयम् |
[Redaktion: Der letzte Halbvers von Vers 20 ist im Druck beeinträchtigt; einzelne Bestandteile der Pflanzenangabe bleiben unklar. Die Zahlenanteile in Vers 24 werden nicht ohne sicheren syntaktischen Bezug auf die fünf Stoffe verteilt. Fußnoten: „नरः“ ख. पाठः; „गर्भिण्यै“ ख. पाठः.]

पञ्चाशदोषधिकाथैर्यद्येकः कलशस्तदा |
अथवा पञ्चगव्यैश्च मन्त्रवित् तं प्रपूरयेत् ॥ २५ ॥ अत्रोत्तरस्यामाशायां स्थापयेत् पङ्कजे घटम् |
संपूर्णीयो ब्रह्मदुकाथाम्भोभिरनुत्तमः ॥ २६ ॥ अत्रोत्तरस्यामितिश्लोकेन यो घट उक्तः स तु मण्डलाद्बहिरष्टदलकमले स्थाप्यः |
सुवर्णवज्रादियुतः शुद्धः स कलशो मतः |
द्वारेषु मण्डपस्यास्य कुम्भौ द्वौ जलपूर्णकौ ॥ २७ ॥ संस्थाप्योत्तमवस्त्राद्यैर्वेष्टयित्वाभिपूजयेत् |
पूर्ववद् देवतां तत्र समावाह्य प्रपूजयेत् ॥ २८ ॥ पूर्वोक्तैरुपचारैस्तु निजेष्टार्घ्ये च मन्त्रवित् |
.................... ॥ पूर्ववद्देवतामित्यनेन मण्डलमध्यस्थापितकुम्भे देवतावाहनादिकमुक्तमिति ज्ञेयम् |
घटेष्वन्येषु संपूज्या मातरो दिक्क्रमाद् बुधैः |
यदि स्युः पञ्च कलशा मध्यादिषु यजेत् क्रमात् ॥ २९ ॥ हृल्लेखाद्याः पञ्च सुधीरभिषिञ्चेत् ततोऽन्तरम् |
प्रथमं घृतकुम्भेन कषायेण ततः परम् ॥ ३० ॥ दध्ना पश्चाच्च पयसा कषायेण ततः परम् |
.................... ॥ दध्ना चेति चकारात् कषायेणाभिषिच्य पश्चात् पयसा |
तैलेन च कषायेण मधुना च ततः परम् |
द्विजबृहतवचः क्वाथैराभिषिच्य ततः सुधीः ॥ ३१ ॥ द्वारकुम्भजलैः पश्चादन्तरासेकमाचरेत् |
वक्त्रहस्तपदक्षालाचमान्यपि च मन्त्रवित् ॥ ३२ ॥ वक्त्रहस्तेत्यादिना अभिषेकसमये एकैककलशाभिषेकानन्तरं द्वारकुम्भजलैर्मुखकरचरणक्षालनमाचमनं च कार्यमित्युक्तम् |
कारयेत् तेन नीरेण त्वेवं सिक्तो नरोत्तमः |
ब्राह्मणान् भोजयेन्नानाविधैर्भक्ष्यैश्च तोषयेत् ॥ ३३ ॥ आप्नोति महतीं लक्ष्मीं सर्वदा विजयी भवेत् |
वैक्षब्रह्मदुबिल्वानां पलं ग्राह्यं पलार्धकम् ॥ ३४ ॥ वैक्षद्रुरश्वत्थः |
ब्रह्मद्रुः पलाशः |
अग्निमन्थक्षुद्रसेव्यकानां कर्षं बिन्दुस्तथा |
प्रसारिणीकाश्मरिकारोहिणीनां तदर्धकम् ॥ ३५ ॥ उदुम्बरी पाटली टुण्डुकभागाः समीरिताः |
.................... ॥ अग्निमन्थः अगथ इति मध्यदेशभाषया प्रसिद्धः |
प्रसारिणी गन्धप्रसारिणीति प्रसिद्धः |
रोहिणी वृक्षविशेषो विन्ध्यपार्श्वेषु प्रसिद्धः |
काश्मरी खंभारीति प्रसिद्धा |
टुण्डुको वृक्षविशेषः |
एतत्क्वाथोदकेनासौ(मुः) पूरयेत् कलशं ततः |
अमुना प्रतिवर्षं च सेकाद् दीर्घायुरुत्तमः ॥ ३६ ॥ इन्दिरावानामयैश्च रहितस्तेजसा रविः |
कमला किङ्करी तस्य तं दृष्ट्वा विविधामयाः ॥ ३७ ॥ नश्यन्ति वर्धते तत्र धनधान्यादिकं महत् |
सर्वे देवा नमस्तस्मै कुर्वन्ति फणिनश्च तम् ॥ ३८ ॥ न दंशन्ति च तत्पुत्राः संपन्नाः पौत्रसंयुताः |
देहान्ते परमां मुक्तिं मन्त्री याति न संशयः ॥ ३९ ॥ (शारदायां— ६ प० ४२ श्लो०) शक्त्यन्तःस्थितसाध्यकमभिवने वहेर्वृतं शक्तिभि- र्बाह्ये कोणगतैर्युतं हरिहरेर्वर्णैः कपोलार्पितैः |
[Redaktion: In den Versen 26 und 34–35 sind einzelne Pflanzenbezeichnungen beziehungsweise Maßzuordnungen im Druck unsicher. Vers 31: die Wendung nach द्विज ist unsicher. Der zuletzt begonnene Śāradā-Vers wird auf der nächsten Druckseite fortgesetzt; seine gedrängten Yantra-Ausdrücke bleiben teilweise unklar. Die punktierten Halbverse stehen bereits so im Druck. Fußnoten: „नरः“ ख. पाठः; „कुलं स्थलं“ ख. पाठः.]

पश्चात् तैः पुनरीयुतैर्लिपिभिरप्यावीतमिष्टार्थदं यन्त्रं भूपुरमध्यगं त्रिगुणितं सौभाग्यसंपत्प्रदम् ॥ ४० ॥ दीर्घायुष्यप्रदं वश्यकरं सर्वार्थसिद्धिदम् |
.................... ॥ कोणगतैर्युतमिति कोणगतेन इकारेण युतमित्यर्थः |
सबिन्दुना इति संप्रदायः ॥ अस्यार्थः— इन्द्ररक्षोवायुदिग्गतकोणत्रयं त्र्यस्रमग्निमण्डलं विधाय तन्मध्ये भुवनेश्वरीबीजं विलिख्य, तस्य रेफस्थाने साध्यनाम इकारस्थाने साधकनाम तयोर्मध्ये कर्म च विलिख्य, तद्भुवनेश्वरीबीजैर्वेष्टय त्रिकोणस्य कोणत्रयाभ्यन्तरे सबिन्दुकमीकारं विलिख्य त्रिकोणाग्रेषु भुवनेश्वरीबीजं प्रतिकोणं विलिख्य, तेषां त्रयाणामेकैकस्य बीजस्य रेफेण तत्तद्बीजं प्रदक्षिणीकृत्यान्योन्यस्येकाराग्रे परस्परं बध्नीयात् |
ततः कोणत्रयपार्श्वयोर्हरिहर इति वर्णचतुष्टयं विलिख्य बहिर्वृत्तत्रयं कृत्वा तन्मध्यगतवीथीद्वये प्रथमवीथ्यां स्वाग्रादि प्रादक्षिण्येन हरिहरवर्णैः पुनःपुनर्लिखितैरावेष्टय, द्वितीयवीथ्यामकारादिक्षकारान्तैः सबिन्दुकैर्मातृकावर्णैः स्वाग्रादि प्रादक्षिण्येन वेष्टयित्वा, सर्वबाह्ये चतुरस्रं कुर्यात् |
एतद्यन्त्रमुक्तफलदं भवति ॥ तथा— अत्रापि संपदं देवीं पूजयेत् साधको यदि |
तद्बाह्यस्योपरि प्राज्ञो विदध्यादष्टपत्रकम् ॥ ४१ ॥ तस्योपरि च राश्यादिविकृतं चापि मण्डलम् |
तत्रावाह्य यजेद् देवीं यथाविधि समाहितः ॥ ४२ ॥ हृल्लेखाद्याः समभ्यर्च्य पूर्ववत् साधकः स्वयम् |
अङ्गानि पूजयेत् पश्चाद् गायत्र्याद्याः प्रपूजयेत् ॥ ४३ ॥ प्रागग्रबीजे गायत्रीं सावित्रीं दक्षिणाग्रगे |
सरस्वतीं मारुतस्थे ब्रह्माणं वह्निगे तथा ॥ ४४ ॥ वारुणे विष्णुमीशं च यजेदीशे ततो बहिः |
ब्रह्माण्याद्या लोकपालास्तद्बाह्ये कुलिशादयः ॥ ४५ ॥ एवं त्रिगुणिते देवीं पूजयेत् साधकोत्तमः |
इति |
शारदातिलके— (६ प० ५३ श्लो०) बीजान्तःस्थितसाध्यनाम शरशो मायारमामन्मथै- र्वीतं वह्निपुरद्वये रसपुटेष्वालिख्य बीजत्रयम् |
सात्मानात्मकमींशिखं हरिहरैराबद्धगण्डं बहिः षड्बीजैरनुबद्धसंधिलिपिभिर्वीतं गृहाभ्यां युतः ॥ ४६ ॥ चिन्तामणिनृसिंहाभ्यां लसत्कोणमिदं लिखेत् |
बहिः षोडशशूलाढ्यमतीव च मनोहरम् ॥ ४७ ॥ एतत् षड्गुणितं यन्त्रं सर्वसिद्धिकरं परम् |
.................... ॥ अस्यार्थः— तत्र स्वेष्टमानक्रमेण वृत्तं कृत्वा तत्र प्राक्प्रत्यक् ब्रह्मसूत्रमास्फाल्य तदग्रयोः सन्धिमवष्टभ्य, वृत्तार्धपरिमाणेन सूत्रेण वृत्तसन्दष्टं मत्स्यद्वयं दक्षिणोत्तरयोः कुर्यात् |
एवं कृते मत्स्यचतुष्टयं संपन्नं भवति |
ततः पूर्वमत्स्यद्वये पश्चिममत्स्यद्वये च दक्षिणोत्तरं तिर्यक्सूत्रद्वयमास्फाल्य ब्रह्मसूत्रस्य प्रागग्रे निधाय, पश्चिममत्स्यद्वयोदरयोस्तिर्यक्सूत्रद्वयमास्फालनेन ब्रह्मसूत्रपश्चिमाग्रे निधाय, पूर्वदिङ्मत्स्योदरयोः सूत्रद्वयमास्फालयेत् |
एवं कृते वह्निमण्डलद्वयं जायते |
ततो वृत्तं प्राचीसूत्रं च मार्जयेत्, इत्येवं षट्कोणं कृत्वा तन्मध्ये शक्तिबीजं विलिख्य, तस्य रेफभागे साध्यनामालिख्य, तस्येकारस्वरभागे साधकनामालिख्य रेफेकारयोरन्तराले साधकांशे कर्म लिखेदित्येवं स्वाभिमतं विलिख्य, म- [Redaktion: Fortsetzung der auf der vorhergehenden Seite begonnenen Verszeile. Vers 46 enthält gedrängte, teilweise unsichere Yantra-Ausdrücke; die anschließende Prosa erläutert die Konstruktion. Am Seitenende läuft die Prosa weiter. Fußnoten: „श्रिते“ ख. पाठः; „रवद्रुः“ ख. पाठः (zweite Lesart im Druck unsicher).]

ध्यस्थबीजपरितो वेष्टनप्रकारेण पञ्चधा शक्तिबीजं विलिख्य, तद्बहिः पञ्चधा श्रीबीजं पुनस्तद्बहिः पञ्चधा कामबीजं विलिख्य, षट्कोणस्य ऊर्ध्वगतत्रिकोणत्रये तान्येव बीजानि विसर्गयुक्तानि ससाध्यनामानि दक्षिणमध्योत्तरक्रमेण विलिख्य, षट्स्वपि त्रिकोणोदरेषु (सबिन्दुचतुर्थस्वरमालिख्य, षट्कोणस्य प्रतिकोणपार्श्वयोर्हरिहर इति द्वादशधा विलिख्य षट्सु त्रिकोणाग्रेषु) प्रतित्रिकोणाग्रमेकमेकं शक्तिबीजं विलिख्य पूर्ववदेकैकान्तरितं बध्नीयात् |
उक्तं चाचार्यचरणैः— “एकैकान्तरितांस्तांस्तु संबध्नीयुरितरेतरम्” इति (१० प० ५३ श्लो०) ततो बहिर्वृत्तत्रयं कृत्वा वीथीद्वयं निष्पाद्य, तत्राभ्यन्तरवीथ्यां स्वाग्रादि प्रादक्षिण्येन (सबिन्दुकानकारादिक्षकारान्तान् मातृकावर्णानालिख्य, बहिर्वीथ्यां तानेव क्षकाराद्यकारान्तक्रमेण प्रादक्षिण्येन) लिखेत् |
उक्तं चाचार्यचरणैः— “बाह्यरेखामन्तरा स्युर्वर्णाः क्रमगताः शुभाः |
तद्बहिः प्रतिलोमाश्च ते स्युर्लेखकपार्श्वात्” (१० प० ५६ श्लो०) इति ॥ ततो बहिरष्टकोणं विधाय तस्य दिग्गतकोणस्थरेखाष्टकं प्रान्तषोडशके षोडश त्रिशूलानि कुर्यात् |
उक्तं चाचार्यचरणैः— “बहिः षोडशशूलाढ्यं शोभनं व्यक्तवर्णवत्” |
एतत् षड्गुणितं यन्त्रमुक्तफलदं भवति |
तथा— अत्र देवीं यजेन्मन्त्री पद्मस्योपरिशोभनम् |
पद्मं द्वादशपत्रं च षट्त्रिंशत्केसरान्वितम् ॥ १ ॥ बहिश्च राश्यादिकेन युक्तं कुर्यान्मनोहरम् |
नवशक्तियुतं पीठं संपूज्यावाह्य देवताम् ॥ २ ॥ संपूजयेच्चन्दनाद्यैरुपचारैश्च पूर्ववत् |
प्राग्वच्च षडङ्गानि मिथुनानि च संयजेत् ॥ ३ ॥ बहिर्द्वादशशक्तीश्च रक्ताद्यास्तु यजेत् क्रमात् |
रक्ता चानङ्गकुसुमा नित्या च कुसुमातुरा ॥ ४ ॥ अनङ्गमदना तद्वद्भवेच्च मदनातुरा |
गौरी च गगना तद्वद्रेखान्तं गगनं पदम् ॥ ५ ॥ पश्चा भवप्रमथिनी द्वादशी शशिशेखरा |
बाह्ये मातॄश्च लोकेशान् कुलिशादीनि तद्बहिः ॥ ६ ॥ तद्वद्भवेच्च मदनातुरेति अनङ्गमदनातुरेत्यर्थः |
रेखान्तं गगनं पदमिति गगनरेखेत्यर्थः |
अनेन विधिना मन्त्री योऽर्चयेद्भुवनेश्वरीम् |
स लक्ष्मीनिलयो भूत्वा त्रिदशेशाभिवन्दितः ॥ ७ ॥ देहान्ते शिवसायुज्यं संप्राप्नोति सुनिश्चितम् |
.................... ॥ इति |
शारदायाम्— (६—५५) बीजं व्याहृतिभिर्वृतं गृहयुगद्वन्द्वं वसोः कोणगं दौर्गं बीजमनन्तरं लिपियुगैराबद्धगण्डं लिखेत् |
गायत्र्या रविशक्तिबद्धविवरं त्रिष्वृत्तवृतं तत्ततो वीतं मातृकया धरापुरयुगे सत्सिंहचिन्तामणिम् ॥ १ ॥ यन्त्रं दिनेशगुणितं प्रोक्तं रक्षासमृद्धिदम् |
सर्वसौभाग्यजननं सर्वशत्रुनिवारकम् ॥ २ ॥ इति |
अस्यार्थः— तत्र प्राग्वत् षट्कोणमालिख्य तस्य सन्धिषट्के त्रिकोणषट्कं यथा व्यक्तं भवति तथा गुरूक्तयुक्त्या षट्कोणान्तरं विलिख्य, तन्मध्ये प्राग्वत् साध्यसाधककर्मयुक्तं शक्तिबीजमालिख्य तत्प्रतिलोमेन व्याहृतिभिर्वेष्टयेत् |
तदुक्तमाचार्यैः— “शक्तिं प्रवेष्टयेच्च प्रतिलोमव्याहृतिभिरन्तःस्थाम्” इति |
ततो द्वादशत्रिकोणोदरेषु दुंमिति दुर्गाबीजं विलिख्य तदुपरि च सानुस्वारं चतुर्थस्वरं लिखेत् |
उक्तं चाचार्यचरणैः— (११ |
८ “गायत्रीं प्रतिलोमतः प्रविलिखेद्वर्णैः कपोलम्” इति |
ततः पूर्ववद्द्वादशत्रिको- [Redaktion: Die Seite beginnt und endet innerhalb eines Wortes; Anschluss an die Nachbarseiten beachten. Die Liste der als zwölf bezeichneten Śaktis in den Versen 4–6 ergibt nach der beigefügten Namenerklärung nur elf sicher abgrenzbare Namen; keine Ergänzung aus anderer Überlieferung. Im Śāradā-Vers 1 bleiben einzelne Komposita unsicher. Fußnote: „पूर्ववत्“ ख. पाठः.]

णाग्रेषु शक्तिबीजानि विलिख्य तानि परस्परं पूर्ववदेकान्तरं बध्नीयात् |
तद्बहिर्वृत्तद्वयं विधाय तयोरन्तरालगतवीथ्यां “जातवेदसे सुनवाम सोममरातीयतो निदहाति वेदः |
स नः पर्षदति दुर्गाणि विश्वा नावेव सिन्धुं दुरितात्यग्निः” ॥ इति त्रैष्टुभमन्त्रस्य सबिन्दुभिर्वर्णैः प्रतिलोमेन वेष्टयेत् |
तदुक्तमाचार्यचरणैः— “बहिश्च रचयेद्भूयस्तथा त्रैष्टुभम्” इति (११ |
८) तत्र श्रीपद्मपादाचार्यव्याख्या— तथा त्रैष्टुभमिति प्रतिलोमेनेत्यर्थः |
ततः प्राग्वदनुलोममातृकया विलोममातृकया च संवेष्टय, तद्बहिरष्टकोणं कृत्वा प्राग्वत् तत्कोणेषु नृसिंहबीजं चिन्तामणिबीजं च विलिख्य, तथैव षोडशशूलयुक्तं कुर्यात् |
एतद्यन्त्रमुक्तफलदं भवति ॥ तथा— भुवनेशीमत्र यजेद्यन्त्रे साधकसत्तमः |
तदासौ विलिखेद्बाह्ये पद्मं षोडशपत्रकम् ॥ १ ॥ बहिश्च राशिवीथ्यादियुतं यन्त्रमनोहरम् |
तत्र मध्ये यजेद् देवीमङ्गानि तदनन्तरम् ॥ २ ॥ हृल्लेखाद्याश्चतस्रोऽपि ब्राह्म्याद्याश्च ततो यजेत् |
करालाद्याः षोडश च पूजयेच्च ततो बहिः ॥ ३ ॥ द्वात्रिंशच्चैव विद्याद्याश्चतुःषष्टिस्ततो बहिः |
पिङ्गलाक्ष्यादिका बाह्ये लोकपालास्तथायुधैः ॥ ४ ॥ एवं यः पूजयेद्भक्त्या पूर्वोक्तं द्विगुणं फलम् |
लभते साधकः शीघ्रं देवानामपि दुर्लभम् ॥ ५ ॥ विद्याह्रीपुष्टयः प्रज्ञा सिनीवाली कुहूस्तथा |
रुद्रवीर्या परमानन्दा पोषिणी सिद्धिदा शुभा ॥ ६ ॥ कालरात्रिर्भद्रकाली महारात्रिः कपालिनी |
विकृतिर्दण्डिमुण्डिन्यौ सेन्दुखण्डा शिखण्डिनी ॥ ७ ॥ निशुम्भशुम्भमथनी महिषासुरमर्दिनी |
इन्द्राणी चैव रुद्राणी शङ्करार्धशरीरिणी ॥ ८ ॥ नारी नारायणी चैव त्रिशूलिन्यपि पालिनी |
अम्बिकाह्लादिनी चैव द्वात्रिंशच्छक्तयो मताः ॥ ९ ॥ पिङ्गलाक्षी विशालाक्षी समृद्धिर्वृद्धिरेव वा |
श्रद्धा स्वाहा स्वधाख्या च मायाभिख्या वसुन्धरा ॥ १० ॥ त्रिलोकधात्री गायत्री सावित्री त्रिदशेश्वरी |
सुरूपा बहुरूपा च स्कन्दमाताऽच्युतप्रिया ॥ ११ ॥ विमला सामला चैव अरुणा आरुणी तथा |
प्रकृतिर्विकृतिः सृष्टिः स्थितिः संहतिरेव च ॥ १२ ॥ संध्या माता सती हंसी मर्दिका वज्रिका परा |
देवमाता भगवती देवकी कमलासना ॥ १३ ॥ त्रिमुखीसप्तमुख्यौ च सुरासुरविमर्दिनी |
सलम्बोष्ठ्यूर्ध्वकेश्यौ च बहुशिश्ना वृकोदरी ॥ १४ ॥ रथरेखाह्वया चैव शशिरेखा तथापरा |
पुनर्गगनवेगाख्या वेगा च पवनादिका ॥ १५ ॥ भूयो भुवनपालाख्या तथैव मदनातुरा |
अनङ्गानङ्गमदना भूयश्चानङ्गमेखला ॥ १६ ॥ अनङ्गकुसुमा विश्वरूपाऽसुरभयङ्करी |
अक्षोभ्यासत्यवादिन्यौ वज्ररूपा शुचिव्रता ॥ १७ ॥ वरदा चैव वागीशी चतुःषष्टिः प्रकीर्तिताः |
.................... ॥ इति |
तथा— शारदातिलके (६ प० ५७ श्लो०) लिखेत् सरोजं रसपत्रयुक्तं मध्ये दलेष्वप्यभिलिख्य मायाम् |
स्वरावृतं यन्त्रमिदं वधूनां पुत्रप्रदं भूमिगृहान्तरस्थम् ॥ १ ॥ अस्यार्थः— भूर्जादौ षड्दलकमलं विधाय तन्मध्ये ससाध्यं शक्तिबीजमालिख्य, षट्सु दलेष्वपि शक्तिबीजमेवालिख्य, तद्बहिर्वृत्तद्वयं विधाय, तयोरन्तराले सबिन्दुभिः षोडशस्वरैर्वेष्टय तद्बहिश्चतुरस्रं कु- [Redaktion: Seitenanschlüsse innerhalb der Prosa beachten. Vers 8: निशुम्भशुम्भमथनी wird für die angekündigte Zweiunddreißigergruppe als zwei verkürzt zusammengezogene Namen verstanden. Die als 64 bezeichnete Reihe enthält im erhaltenen Wortlaut weniger sicher abgrenzbare Namen; keine stillschweigende Ergänzung. Vers 12 bietet सामला statt einer stillschweigend normalisierten Schreibung. Fußnoten: „यदि“ ख. पाठः; „वृद्धिः“ ख. पाठः.]

र्यात् |
एतद्यन्त्रमुक्तफलदं भवति |
(तथा— षट्कोणमध्ये प्रविलिख्य शक्तिं कोणेषु तामेव विलिख्य भूयः |
ससाध्यगर्भं वसुधापुरस्थं यन्त्रं भवेद्वश्यकरं नराणाम् ॥ अस्यार्थः— प्राग्वत् षट्कोणं विधाय तन्मध्ये तत्कोणेष्वेव ससाध्यं शक्तिबीजमालिख्य तद्बहिश्चतुरस्रं कुर्यादेतद्यन्त्रमुक्तफलदं भवति ॥) तथाच सारसंग्रहे— ज्ञानामृता दण्डियुक्ता याष्टमो वह्निपुष्टियुक् |
सबिन्दुर्मृत्युरूष्मायुक् शान्तिबिन्दुविभूषिता ॥ १ ॥ त्र्यक्षरात्मा मनुः प्रोक्तश्चतुर्वर्गफलप्रदः |
.................... ॥ ज्ञानामृता ऐ, दण्डी अनुस्वारः; तद्युक्तस्तेन ऐं |
याष्टमो ह वह्निपुष्टियुक् रेफतुर्यस्वर (युक्तः तेन ह्रीं |
मृत्युः श ऊष्मायुक् रेफयुतः शान्तिरीकारः) एभिः श्रीं इति |
तथा— पूर्वोदिताश्च मुन्याद्या मन्त्रिभिः संप्रकीर्तिताः |
आद्याद्येन च मध्येन दीर्घभाजाङ्गकल्पनम् ॥ २ ॥ तेन ऐं हां हृदयाय नमः, ऐं हीं शिरसे० इत्यादिषडङ्गमन्त्रा उक्ताः |
तथा— “पुरोक्तमन्त्रवन्न्यासानत्रापि परिकल्पयेत् |
” इति |
ध्यानम्— बन्धूकाभां त्रिनयनयुतां बद्धचन्द्रार्धमौलिं दोर्भ्यां पूर्णं विविधमणिभी रत्नपात्रं वहन्तीम् |
पद्मं सौम्यामुरुकुचयुगां स्मेरवक्त्रेन्दुबिम्बां ध्यायेद् देवीं धृतमणिघटप्रोल्लसत्सव्यपादाम् ॥ १ ॥ वामे रत्नपात्रं, दक्षिणे पद्ममित्यायुधध्यानम् |
(“पीठे पुरोदिते देवीं यजेत् पूर्वोक्तवर्त्मना” |
अथ प्रयोगः— तत्र प्राग्वत् योगपीठन्यासान्ते एकाक्षरोक्तऋष्यादिन्यासान्विधाय ऐं हां हृदयाय ऐं हीं शिरसे० इत्यादिकरषडङ्गन्यासान्विधाय एकाक्षरोक्तानन्यांश्च न्यासान् कृत्वा, अत्र प्रमाणोक्तध्यानादिमानसपूजान्ते एकाक्षरोक्तवत्सर्वं कुर्यात् ॥) तथा— जपेद् द्वादशलक्षं च जुहुयात् तद्दशांशतः |
त्रिस्वादुयुक्तहविषा तर्पणादि ततश्चरेत् ॥ ३ ॥ ततः प्रयोगान् कुर्वीत मन्त्री स्वेष्टफलाप्तये |
ब्रह्मवृक्षप्रसूनैश्च होमो लक्ष्मीप्रदो मतः ॥ ४ ॥ संवत्सराज्जप्तब्राह्मीसर्पिःपानात् कवित्वभाक् |
गोरसर्पैर्युग्मोशहोमात् तु वशयेत् स्त्रियम् ॥ ५ ॥ नरान् नरपतिं वान्यान् वशयेन्नात्र संशयः |
आरग्वधोत्थैः कुसुमैः संसिक्तैश्चन्दनाम्भसा ॥ ६ ॥ त्रैलोक्यं च वशीकर्तुं होमोऽयं मन्त्रिणो मतः |
त्रिस्वादुयुक्तै रक्ताब्जै राज्यलक्ष्मीं च विन्दति ॥ ७ ॥ तैलैस्तण्डुलसंमिश्रैर्होमात् पूर्वोदितं फलम् |
पुरोदितान् प्रयोगांश्च कुर्यादत्रापि साधकः ॥ ८ ॥ इति ॥ तथा— पूर्वार्णवादिकमाद्यन्ते मध्यस्थं मध्यमीरितम् |
त्र्यक्षरोऽयं मनुः प्रोक्तः सर्वसिद्धिप्रदायकः ॥ १ ॥ पूर्वार्णवादिकं वाग्भवं तदाद्यन्तयोः, मध्यस्थं भुवनेश्वरीबीजं, मध्ये, तेन ऐंह्रींऐं इति ॥ तथा— ऋष्याद्यास्त्वस्य मन्त्रस्य पूर्वोक्ता एव संमताः |
आद्यन्तपुटितेनैव दीर्घयुङ्मध्येन च ॥ २ ॥ जातिभाजा षडङ्गानि विदध्यान्मन्त्रवित्तमः |
एकाक्षरोदितान् न्यासान् कुर्यान्मन्त्री समाहितः ॥ ३ ॥ [Redaktion: Im Anwendungsvers 5 ist der Opferstoff im zweiten Halbvers unsicher; er wird nicht zu einem modernen Rezept ergänzt. Der Dhyāna-Vers besitzt eine eigene Zählung 1, danach kehrt die Quelle zur vorausgehenden Reihe mit 3 zurück. Fußnote: „हृदि“ ख. पाठः.]

अम्भोदोद्द्योतिमूर्तिं त्रिनयनलसितां पीनवक्षोजनम्रां हस्ताम्भोजैर्वहन्तीं वरदसरसिजे रत्नपात्राभये च |
नित्यं रक्ताम्बुजस्थां शशिशकललसच्छेखरां हारभूषां विश्वाधीशार्चिताङ्घ्रिं निजहृदि कलये भास्वरामम्बिकां ताम् ॥ ४ ॥ दक्षाधःकरमारभ्य वामाधःकरपर्यन्तमायुधध्यानम् |
तथा— एकाक्षरोदिते पीठे पूजयेद्भुवनेश्वरीम् |
पूर्वोक्ताः पूर्ववत् पूज्या हृल्लेखाद्याश्च मन्त्रिणा ॥ ५ ॥ संपूजयेत् कोणषट्के पूर्ववन्मिथुनानि च |
किञ्जल्केषु षडङ्गानि पूजयेच्च दलेषु ताः ॥ ६ ॥ ब्राह्म्याद्या निजनाथाङ्कस्थिताः स्मराननालसाः |
असिताङ्गो रुरुश्चण्डः क्रोधोन्मत्तौ कपाल्यथ ॥ ७ ॥ भीषणश्चैव संहारः प्रोक्तास्तत्पतयस्त्विमे |
शूलं कपालं प्रेतं च क्षुद्रदुन्दुभिमेव च ॥ ८ ॥ बिभ्राणाः पाणिभिर्हस्तिचर्मवस्त्रा भीमविग्रहाः |
(सर्पवेग्या वक्रकेशाश्च पूजाकाले च मन्त्रिणा ॥ ९ ॥ दीर्घाद्या मातरः प्रोक्ता ह्रस्वाद्या भैरवाः स्मृताः |
पूज्याः षोडशपत्रेषु करालाद्याः पुरोदिताः ॥ १० ॥ तद्बाह्येऽनङ्गरूपाद्याः लोकेशास्त्राणि तद्बहिः |
) अथ प्रयोगः— तत्र प्राग्वत् प्रातःकृत्यादियोगपीठन्यासान्ते मूलमन्त्रेण प्राणायामत्रयं कृत्वा एकाक्षरोक्तान् ऋष्यादीन् विन्यस्य ऐंहांऐं हृत्, ऐंहींऐं शिरः, ऐंहूंऐं शिखा, इत्यादिकरषडङ्गन्यासान् विधाय, एकाक्षरोक्तन्यासान् विधाय एकाक्षरोक्तानन्यांश्च न्यासान् कृत्वा, अत्रोक्तरूपां भगवतीं ध्यात्वा, मानसपूजादि पुष्पोपचारान्ते एकाक्षरोक्तवत् हृल्लेखाद्या मिथुनानि संपूज्याष्टदलकेसरेषु षडङ्गानि संपूज्य, अष्टदलेषु— आं ब्राह्म्यै नमः अं असिताङ्गभैरवाय नमः, ईं माहेश्वर्यै० इं रुरुभैरवाय०, ऊं कौमार्यै० उं चण्डभैरवाय०, ॠं वैष्णव्यै० ऋं क्रोधराजभैरवाय०, ॡं वाराह्यै० ऌं उन्मत्तभैरवाय०, ऐं इन्द्राण्यै० एं कपालिभैरवाय०, औं चामुण्डायै० ओं भीषणभैरवाय०, अः महालक्ष्म्यै० अं संहारभैरवाय०, इति भैरवाङ्कस्था ब्राह्म्याद्याः प्रादक्षिण्येन संपूज्य, तद्बहिः षोडशपत्रेषु प्रागुक्ताः करालाद्याः संपूज्य, तद्बहिः प्राग्वदनङ्गरूपाद्यास्तद्बहिरिन्द्रादीन् वज्रादींश्च संपूज्य शेषं प्राग्वत् समापयेत् इति ॥ तथा— मनुं जपेत् तत्त्वलक्षं ब्रह्मवृक्षप्रसूनकैः |
त्रिमध्वक्तै राजवृक्षपुष्पैर्वा तद्दशांशतः ॥ ११ ॥ जुहुयात् तर्पणादीनि कुर्यान्मन्त्रस्य सिद्धये |
एवमुक्तविधानेन यो भजेद्भुवनेश्वरीम् ॥ १२ ॥ मदविह्वलयोषाश्च राज्ञश्च वशयेत् सुधीः |
एकाक्षरोदितान् सर्वान् प्रयोगानत्र चाचरेत् ॥ १३ ॥ तेन सिद्ध्यन्ति कर्माणि तन्त्रोक्तान्यखिलान्यपि |
.................... ॥ इति ॥ तथा सारसंग्रहे— सदण्डि मुखवृत्तं स्याद् द्वितीयं भुवनेश्वरी |
दक्षदोर्मूलकं साग्नि सद्यार्धेन्दुयुतं मनुः ॥ १ ॥ त्र्यर्णः प्रोक्तश्च पाशादिस्त्रैलोक्यवशदायकः |
एकाक्षरोक्तमृष्यादि माययाङ्गानि कल्पयेत् ॥ २ ॥ सदण्डि मुखवृत्तं आं, भुवनेश्वरी ह्रीं, दक्षदोर्मूलकं क, साग्नि सरेफः, सद्य ओ, अर्धेन्दुरनुस्वारः, तेन क्रों |
अङ्कुशं वरगुणाभयं करैर्बिभ्रतीं कमलसंस्थितां पराम् |
[Redaktion: Vers 9 enthält vor वक्रकेशा eine unsichere Wendung mit सर्प; die Bedeutung des Schlangenschmucks wird vorsichtig wiedergegeben. Die Vokale in der Prosafolge sind teilweise klein und undeutlich gedruckt; sie sind anhand der unmittelbar erläuterten Lang-/Kurzvokal-Paarung wiedergegeben. तत्त्वलक्षं wird als Zahlchiffre belassen. Der letzte Dhyāna-Halbvers wird auf der Folgeseite fortgesetzt. Fußnoten: „पूज्याः“ ख. पाठः; „तथा“ ख. पाठः.]

प्रोद्यदर्कगणकान्तिसत्तनुं संस्मरेच्च भुवनेश्वरीं हृदि ॥ १ ॥ दक्षोर्ध्वाधःकरयोराद्ये, तथा वामकरयोरन्ये, इत्यायुधध्यानम् |
इति ध्यात्वा यजेत् पीठे पूर्वोक्ते भुवनेश्वरीम् |
वक्ष्यमाणेन मार्गेण हृल्लेखाद्या यथा पुरा ॥ ४ ॥ किञ्जल्केषु षडङ्गानि ब्राह्म्याद्या दलमध्यतः |
ततः शक्रादयो बाह्ये हेतिः पूज्या च तद्बहिः ॥ ५ ॥ एवं यः पूजयेद्भक्त्या स भवेच्च कुबेरवत् |
अनुरक्ताः सर्वलोका भवेयुस्तस्य मन्त्रिणः ॥ ६ ॥ अथ प्रयोगः— ततः प्रातरुत्थानादियोगपीठन्यासान्ते एकाक्षरोक्तऋष्यादिकं विन्यस्य, षड्दीर्घयुक्मायाबीजेन षडङ्गानि विन्यस्य, ध्यानादिपुष्पोपचारान्तेऽष्टदलकर्णिकायां प्राग्वद् हृल्लेखाद्यास्तत्केसरेषु षडङ्गानि, तद्दलेषु ब्राह्म्यादीः, तद्बहिश्चतुरस्रे लोकपालांस्तदायुधानि च संपूज्य शेषं प्राग्वत् समापयेदिति |
तथा— मनुं जपेत् तत्त्वलक्षं जुहुयात् तत्सहस्रकम् |
त्रिस्वादुयुग्दुग्धवृक्षसमिद्भिः प्रोक्तसंख्यया ॥ ७ ॥ शुद्धैस्तिलैः पयोयुक्तैस्तर्पणादि ततश्चरेत् |
.................... ॥ तत्त्वलक्षं चतुर्विंशतिलक्षम् |
तत्सहस्रं चतुर्विंशतिसहस्रं |
दुग्धवृक्षा अश्वत्थोदुम्बरप्लक्षवटाः |
एकैकेन षट्सहस्रं |
प्रोक्तसंख्ययेत्यस्य तिलैरिति संबन्धः |
तेन तावत्तिलैरपि जुहुयादित्यर्थः |
“तिलैश्च तावज्जुहुयात् पयोक्तैः” (११ प० ४३ श्लो०) इति प्रपञ्चसारवचनात् |
महसा सूर्यसदृशस्तेनाधिष्ठितमन्दिरम् |
रजन्यां निष्प्रदीपं च प्रदीपशतसंकुलम् ॥ ८ ॥ विलोक्यते सर्वजनैरेतन्मन्त्रप्रसादतः |
लवणोन्मिश्रसिद्धार्थै रजन्यां घृतसंप्लुतैः ॥ ९ ॥ जुहुयाच्चैव राजानं राजपत्नीं वशं नयेत् |
अन्नहोमेन मन्त्रज्ञः समृद्धान्नगृहो भवेत् ॥ १० ॥ विकसत्पद्महोमेन लक्ष्मीरेनं न संत्यजेत् |
चतुरङ्गुलपुष्पैश्च होमः स्यात् कविताप्रदः ॥ ११ ॥ तिलहोमेनामयानां नाशो मन्त्रिण एव हि |
आयुष्कामो घृतेनैव जुहुयान्मन्त्रवित्तमः ॥ १२ ॥ पूर्वोदितान् प्रयोगांश्च कुर्यादत्रापि मन्त्रवित् |
.................... ॥ इति |
प्रपञ्चसारे— (प० ११ श्लो० २८) अष्टाशाचर्गलाविहलयवरयुतापूर्वपाश्चात्यषट्कं कोणोद्यत्स्वाङ्गसाष्टाक्षरयुगयुगलाष्टाक्षराख्यं बहिश्च |
मायोपेतात्मयुग्मस्वरमिलितलसत्केसरं साष्टपत्रं पद्मं तन्मध्यपङ्क्तित्रयपरिलसत्पाशशक्त्यङ्कुशार्णम् ॥ १ ॥ पाशाङ्कुशावृतमनुप्रतिलोमगैश्च वर्णैः सरोजपुटितेन घटेन चापि |
आवीतमिष्टफलमद्भुतस्फुटं तद् यन्त्रोत्तमं त्विति घटार्गलनामधेयम् ॥ २ ॥ प्राक्प्रत्यगर्गले हलमथ पुनराग्नेयमारुते च हयम् |
दक्षोत्तरे हराख्यं नैर्ऋतदैशे हरं द्विपङ्क्तिशो विलिखेत् ॥ ३ ॥ [Redaktion: Der Dhyāna-Abschluss trägt die eigene Nummer 1; die Hauptreihe setzt danach mit 4 ein. In den Ghaṭārgala-Versen 1–3 sind mehrere verdichtete Zeichenangaben unsicher, besonders die Lautverteilung am Ende von Vers 3. Fußnoten: „कैश्च“ ख. पाठः; „घटं“ ख. पाठः.]

विलिखेच्च कर्णिकायां पाशाङ्कुशसाध्यसंयुतां शक्तिम् |
अभ्यन्तराष्टकोष्ठेष्वङ्गान्यवशेषितेषु चाष्टार्णौ ॥ ४ ॥ कोष्ठेषु षोडशस्वथ षोडशवर्णं मनुं तथा मन्त्री |
पद्मस्य केसरेषु च युगस्वरात्मान्वितां तथा मायाम् ॥ ५ ॥ एकैकेषु दलेषु त्रिशस्त्रिशः कर्णिकागतान् मन्त्रान् |
पाशाङ्कुशबीजाभ्यां प्रवेष्टयेद्बाह्यतश्च नलिनस्य ॥ ६ ॥ अनुलोमविलोमगतैः प्रवेष्टयेद्वर्णैश्च तद्बाह्ये |
तदनु घटेन सरोजस्थितेन तद्वक्त्रेऽम्बुजं च विलिखेत् ॥ ७ ॥ इति ॥ सारसंग्रहे— “घटार्गलाभिधं यन्त्रं सर्वसंपत्करं परम्” इति |
अथैतद्यन्त्ररचनाप्रकारः— तत्र समचतुरस्रद्वयसंपुटितमष्टकोणं विधाय, तस्य कोणाग्रगतरेखाग्रकाणि ऋज्वाकाराणि स्वाभिमतमानेन प्रसार्य, तद्रेखाग्रषोडशकस्पृष्टं वृत्तं कृत्वा पद्माद्बहिरप्येकाङ्गुलान्तराले तद्बहिस्त्र्यङ्गुलान्तराले च वृत्तद्वयं कृत्वाभ्यन्तरवीथ्यां समान्तरालाभिः षोडशरेखाभिः केसराणि परिकल्प्य, बाह्यवीथ्यामपि समान्यष्टदलानि कृत्वा, पद्माद्बहिर्वृत्तत्रयं कृत्वा, तद्बाह्ये घटमालिख्य घटस्य पृष्ठ ऊर्ध्वमुखं घटस्य मुखेऽधोमुखं चेति पद्मद्वयं विरच्य चतुरस्रद्वयगतरेखाग्रकसन्धिस्थानभेदि बाह्याभ्यन्तररूपेण वृत्तद्वयं कुर्यात् इति यन्त्रशरीरं निष्पाद्य, ततस्तन्मध्ये पाशादित्र्यक्षरमन्त्रमालिख्य, तन्मध्यगतशक्तिबीजमध्ये प्राग्वत् साध्यसाधककर्माण्यालिख्य, अष्टकोणस्य प्रथमसन्धिभेदिवृत्तस्याभ्यन्तरगतकोष्ठाष्टके अग्नीशासुरवायव्यस्वाग्रगत (कोष्ठपञ्चके हृदयादिनेत्रान्तान् पञ्च मन्त्रानालिख्य प्रागादिचतुर्दिग्गत) कोष्ठचतुष्केऽस्त्रमन्त्रं प्रतिकोष्ठमालिखेदिति षडङ्गमन्त्रानालिख्य, प्रथमवृत्तबाह्यगतचतुरस्रद्वयस्याष्टसु कोणेषु स्वाग्रादिप्रादक्षिण्येन “आं श्रींह्रींक्लींक्लांहांह्रींश्रींक्रों” इत्यष्टाक्षराणि प्रतिकोणमेकमेकं (विलिख्य कोणाष्टकान्तर्गतवर्तुलगतकोष्ठाष्टके च स्वाग्रादिप्रादक्षिण्येन “कामिनि रञ्जिनि स्वाहा” इति वर्णाष्टकं प्रतिकोष्ठमेकैकं) विलिख्य, तद्बाह्यगतषोडशकोष्ठेषु “ह्रींगौरि रुद्रदयिते योगेश्वरि हुं फट् स्वाहा” इति षोडशाक्षरमन्त्रस्यैकैकमक्षरं विलिख्य, अर्गलासु प्रस्तारितरेखाद्वयपार्श्वयोः पूर्वार्गलायां बहिर्वृत्तमारभ्योत्तररेखापार्श्वे “हंलंहांलांहिंलिं” इति विलिख्यान्यरेखापार्श्वेऽभ्यन्तरवृत्तमारभ्य “हींलींहुंलुंहूंलूं” इति विलिख्य, पश्चिमार्गलायां तथैव बहिर्वृत्तमारभ्य रेखापार्श्वयोः “हृंलृंहॄंलॄंहऌंलऌं” इति एकपार्श्वे, द्वितीये “हॡंलॡंहंलंहःलः” इति बहिर्वृत्तपर्यन्तं प्रवेशनिर्गमनरीत्या विलिख्य आग्नेयार्गलायां तथैव “हंयंहांयांहिंयिंहींयींहुंयुंहूंयूं” इति प्रादक्षिण्येन प्रवेशनिर्गमनरीत्या विलिख्य, मारुतार्गलायां “हंयंहांयांहंयंहःयः” इति षट्कं विलिख्य, ततः दक्षिणोत्तरार्गलयोः प्रागुक्तयुक्त्या [द्विबिन्दुयुक्तहवर्ण-ववर्णक्रमः; मुद्रिताक्षराण्यस्पष्टानि] इति विलिख्य ईशाननैर्ऋत्यार्गलयोः “हंहांहिंहींहुंहूंहृंहॄंहऌंहॡंहंहः” इति पूर्वोक्तयुक्त्या विलिख्य, तद्बहिरष्टदलमूलस्थकेसरेषु— प्रथमे अंहंहंसःआं, द्वितीये इंहंहंसःईं, तृतीये उंहंहंसःऊं, चतुर्थे ऋंहंहंसःॠं, पञ्चमे ऌंहंहंसःॡं, षष्ठे एंहंहंसःऐं, सप्तमे ओंहंहंसःऔं, अष्टमे अंहंहंसःअः, इति लिखेत् ॥ अत्र केचित्— “अथातः प्रवक्ष्यामि बहिरस्यैव वेष्टनम् |
हंसः पदं वामनेत्रं बिन्द्विन्दुपरिभूषितम् ॥ हंसः पदं चैव पश्चात्पञ्चार्णं मनुमालिखेत्” इति दक्षिणामूर्तिसंहितावचनात् अंहंसःहंहंसःआंमित्यादि प्रतिकेसरं सप्ता- [Redaktion: Die Bīja-Folgen dieser Prosa sind teilweise stark gedrängt beziehungsweise beschädigt. Die Wiedergabe einzelner Riegelzeichen ist eine unsichere Lesung, keine gesicherte Rezitationsfassung. Die Süd-/Nordfolge lässt sich nicht zuverlässig Zeichen für Zeichen entziffern; die markierte Lücke ersetzt nur diese Lautfolge. Der als achtgliedrig bezeichnete Bīja-Block erscheint im Druck mit mehr als acht unterscheidbaren Gruppen. Die Angabe von acht inneren Feldern steht neben fünf plus vier beschriebenen Positionen; keine stillschweigende Korrektur. Die letzte Prosazeile setzt sich auf der Folgeseite fort. Fußnoten: „तद्बहिः“ ख. पाठः; „तत्र“ ख. पाठः.]

क्षराणि लेख्यानीति वदन्ति |
अन्ये तु— “मायोपेतात्मयुग्मस्वरमिलितलसत्केसरं” (११ |
२८) इति श्रीशङ्कराचार्यवचनस्य श्रीपद्मपादाचार्यव्याख्या— माया ईकारः, आत्मा हंसः, मायोपेतेनात्मना युग्मस्वरेत्यर्थः |
इति पदव्याख्यानं कृत्वा, तत्र युग्मस्वरौ दलमूलग्रन्थिषु लेखनीयौ ग्रन्थ्योर्मध्ये हकारसकारयोर्मध्ये माया लेख्येति लेखनप्रकारः, इति लिखितत्वात् पञ्चाक्षराण्येवेति वदन्ति |
तत्र यथोपदेशं लेख्यम् |
ततोऽष्टदलोदरेषु तिर्यक्पङ्क्त्याकारेण बाह्याभ्यन्तरक्रमेण पाशादित्र्यक्षरं त्रिशस्त्रिशः प्रतिदलं विलिख्य, पद्मबाह्यगतवी(थीत्रये आभ्यन्तरवीथ्यां स्वाग्रमारभ्य प्रादक्षिण्येन आंक्रों इति पाशाङ्कुशबीजाभ्यां पुनः पुनर्निरन्तरलिखिताभ्यां वेष्टयित्वा, तद्बहिर्वीथ्याम)कारादिक्षकारान्तैः सबिन्दुभिर्मातृकाक्षरैः प्रदक्षिणं संवेष्टय तद्बहिर्वीथ्यां क्षकाराद्यकारान्तैः सबिन्दुभिर्वेष्टयेत् ॥ एतद्यन्त्रमुक्तफलदं भवति ॥ सारसंग्रहे— बिन्द्वनन्तौ रमा माया मारौ चैव सशक्तिकौ |
रमाङ्कुशोऽष्टवर्णोऽयं द्वितीयोऽष्टार्ण उच्यते ॥ १ ॥ कामिन्यन्ते रञ्जिनि स्वाहाह्विजायावधिर्मनुः |
मायां वदेद्गौरि रुद्रदयिते यो-पदं वदेत् ॥ २ ॥ गेश्वर्यन्तं च वर्मास्त्रवह्निकान्तः षोडशाक्षरः |
.................... ॥ एते मन्त्राः प्रागेव व्याख्यातत्वान्न व्याख्यायन्ते |
तथा— इदं यन्त्रं भूर्जदले लिखितं रोचनादिभिः |
दक्षभुजान्तरे कण्ठे स्वशीर्षे वापि धारयेत् ॥ ३ ॥ तस्य भूपतयः सर्वे वशगा मनुजा अपि |
रोचनामदापीतैः काश्मीरैर्मृगसंमदैः ॥ ४ ॥ अलक्तकरसैश्च लिखेद्यन्त्राणि मन्त्रवित् |
नीलपट्टे विधानेन यन्त्रमालिख्य तत्पुनः ॥ ५ ॥ गुलिकीकृत्य साध्यस्य प्रतिमां सिक्थसंभवाम् |
कृत्वा (वक्षसि विन्यस्य पात्रे संस्थापयेत् सुधीः ॥ ६ ॥ त्रिस्वादुपरिपूर्णे च पूजयेच्च विधानवित् |
गन्धपुष्पादिकैः सम्यग् बलिं रात्रौ निवेदयेत् ॥ ७ ॥ तत् स्पृष्ट्वा प्रत्यहं मन्त्री शतमष्टाधिकं जपेत् |
ततो मन्त्री सप्तदिनादिष्टां योषां स कर्षयेत् ॥ ८ ॥ पुनरेतल्लिखेद्भूर्जे गुलिकीकृतमुक्तवत् |
जतुना शुद्धताम्रेण रजतेनापि मन्त्रवित् ॥ ९ ॥ वेष्टयेत् तत् सुवर्णेन कलशे तत् प्रविन्यसेत् |
भुवनेशीं तत्र यजेच्चन्दनादिभिरुक्तवत् ॥ १० ॥ सहस्रद्वादशमितं तत् स्पृष्ट्वा प्रजपेन्मनुम् |
तेनोदकेन शिष्यं वा प्रियं साध्यमथो सुतम् ॥ ११ ॥ राजानं वाभिषिच्याथ तद्भुजान्ते यन्त्रमुत्तमम् |
आबध्नीयात् स्वयं मन्त्री वेदाशीर्वचनैः सह ॥ १२ ॥ गर्भाभवमारोग्यं धनं कान्तिं यशांसि च |
पुष्टिं च लभते सद्यो नात्र कार्या विचारणा ॥ १३ ॥ यन्त्रं कुड्ये समालिख्य ह्यर्चयेच्च पुरोक्तवत् |
तं द्रष्टुं नैव शक्ताः स्युर्भूतप्रेतपिशाचकाः ॥ १४ ॥ समालिख्य च तद्यन्त्रं सम्यक्पूजादिसाधितम् |
धृतं भटेन मुकुटे कुरुते रिपुसंकटम् ॥ १५ ॥ रिपून् महाभटान् हत्वा जयलक्ष्मीयुतो भवेत् |
.................... ॥ इति |
तथा— शिखिगेहयुगमथ वज्रचिह्नितं सह साध्यकेन लिख मूलमन्त्रं च |
मन्त्रं तदेव विलिखेत् तदष्टदिक्षु प्रवेष्ट्य तेनैव बहिश्च वृत्तके ॥ १ ॥ [Redaktion: Der Seitenbeginn schließt सप्ताक्षराणि der Vorseite ab. In Vers 2 ist die Umschreibung der Svāhā-Endung undeutlich gedruckt; die eindeutige vorausgehende Formel bleibt maßgeblich. Vers 4 enthält eine unsichere Farbstoffbezeichnung; Vers 13 eine unsichere Wendung zu गर्भ. Fußnoten: „हरित्“ ख. पाठः; „गतो“ ख. पाठः.]

भूर्जादिष्वाग्रकुङ्कुमशशेन्दुरोचनालिखितं सवश्यविजयाद्यरोगदम् |
अस्यार्थः— षट्कोणं विलिख्य तत्कोणेषु वज्राणि कृत्वा तन्मध्ये ससाध्यं मूलमन्त्रं विलिख्य, षट्सु कोणेष्वपि पुनस्तदेव विलिख्य बहिर्वृत्तत्रयं कृत्वा तदन्तर्गतवीथीद्वये मूलमन्त्रेणैव वेष्टयेदेतद्यन्त्रमुक्तफलदं भवति ॥ स्वरकेसरं वसुदलदले वर्गाष्टकशोभितं धरणिगेहगतम् |
गुणशश्च पाशलसदङ्कुशबद्धां विलिखेत् सशक्तिमथ साध्यसंयुताम् ॥ २ ॥ अखिलोत्तमं त्वरितवाञ्छितदं रणसंकटे विजयदं च ततः |
सकलामयान् सपदि नाशयति सुभगत्वदं ह्यविरतं खलु नॄणाम् ॥ ३ ॥ अस्यार्थः— अष्टदलपद्मं विलिख्य तन्मध्ये पाशाङ्कुशाभ्यां बद्धां शक्तिं त्रिशो विलिख्य, तत्केसरेषु स्वरान् विलिख्य, तत्पत्रेषु अष्टवर्गान् विलिख्य बहिश्चतुरस्रं कुर्यात्, एतद्यन्त्रमुक्तफलदं भवति ॥ दशपटल्‍यां— सर्वान्ते मोदिनी ङन्ता विद्महे तदनन्तरम् |
विश्वशब्दं जनन्यै च धीमहीति ततो वदेत् ॥ १ ॥ तन्नः शक्तिः प्रशब्दान्ते चोदयादिति चोच्चरेत् |
गायत्र्येषा समाख्याता भुवनेश्याः समृद्धिदा ॥ २ ॥ इति |
प्रपञ्चसारे— (११ प० ४७) एभिर्विधानैर्भुवनेश्वरीं तां समर्चयित्वार्थ जपेच्च मन्त्री |
स्तुत्यानया स्तोतुं सदां समग्राप्यै समस्तार्तिविभञ्जिकायाः ॥ १ ॥ प्रसीद प्रपञ्चस्वरूपे प्रधाने प्रकृत्यात्मिके प्राणिनां प्राणसंज्ञे |
प्रणोतुं प्रभो प्रारभे प्राञ्जलिस्त्वां प्रकृत्याप्रतर्क्यप्रकामप्रवृत्ते ॥ २ ॥ स्तुतिर्वाक्यबद्धा पदात्मैव वाक्यं पदं त्वक्षरात्माक्षरं त्वं महेशि |
ध्रुवं त्वां त्वमेवाक्षरैस्त्वन्मयैः स्तोष्यसे त्वन्मयी वाक्प्रवृत्तिर्यतः स्यात् ॥ ३ ॥ अजाधोजनत्रीक्षणाश्चापि रूपं परं नाभिजानन्ति मायामयं ते |
स्तुवन्तीशि तां त्वाममी स्थूलरूपां तदेतावदम्बेह युक्तं ममापि ॥ ४ ॥ नमस्ते समस्तेशि बिन्दुस्वरूपे नमस्ते परत्वेन तत्त्वाभिधाने |
नमस्ते महत्त्वं प्रपन्ने प्रधाने नमस्ते त्वहङ्कारतत्त्वस्वरूपे ॥ ५ ॥ नमः शब्दरूपे नमो व्योमरूपे नमः स्पर्शरूपे नमो वायुरूपे |
नमो रूपतेजोरसाम्भःस्वरूपे नमस्तेऽस्तु गन्धात्मिके भूस्वरूपे ॥ ६ ॥ नमः श्रोत्रचर्माक्षिजिह्वाख्यनासास्यवाक्पाणिपत्पायुसोपस्थरूपे |
मनोबुद्ध्यहङ्कारचित्तस्वरूपे विरूपे नमस्ते विभो विश्वरूपे ॥ ७ ॥ रवित्वेन भूवान्तरात्मा दधासि प्रजाश्चेन्दुमस्त्वेन पुष्णासि भूयः |
[Redaktion: Der erste Halbvers gehört zur vorhergehenden Yantra-Anweisung; einzelne Stoffnamen sind undeutlich. Der Einleitungsvers des Stotras ist syntaktisch beeinträchtigt. Vers 4: die zusammengezogenen Gottesnamen sind unsicher, gemeint sind offenbar Aja, Adhojana beziehungsweise Adhokṣaja und der Dreiäugige; keine stillschweigende Textreparatur. Der letzte Halbvers setzt sich auf der Folgeseite fort. Fußnoten: „समर्च्य सिद्धये तु“ ख.; „याभिस्तुवतां“, „कैः“, „स्तोष्यति“, „मये“, „मति“ ग.; „वरत्वेन–रवित्वेन“ ग. ख.; „तासम्“ ख.]

दहस्यग्निमूर्तिं दधत्याहुतिं वा महादेवि तेजस्त्रयं तच्च एव ॥ ८ ॥ चतुर्वक्त्रयुक्ता लसद्धंसवाहा रजःसंश्रिता ब्रह्मसंज्ञं दधाना |
जगत्सृष्टिकार्या जगन्मातृरूपे वरं तत्पदं ध्यायसीशे त्वमेव ॥ ९ ॥ विराजत्किरीटा लसच्छङ्खचक्रा वहन्ती च नारायणाख्यां जगत्सु |
गुणं सत्त्वमास्थाय विश्वस्थितिं यः करोतीह सोऽंशोऽपि देवि त्वमेव ॥ १० ॥ जटाबद्धचन्द्राहिगङ्गां त्रिनेत्रां जगत् संहरन्ती च कल्पावसाने |
तमःसंश्रिता रुद्रसंज्ञां दधाना वहन्ती परश्वक्षमाले विभासि ॥ ११ ॥ सचिन्ताक्षमाला सुधाकुम्भलेखाधरा त्रीक्षणार्धेन्दुराजत्कपर्दा |
सुशुक्लांशुकाकल्पदेहा सरस्वत्यपि त्वन्मयैवेशि वाचामधीशा ॥ १२ ॥ लसच्छङ्खचक्रा चलत्खड्गभीमा नदत्सिंहवाहा ज्वलत्तुङ्गमौलिः |
द्रवद्दैत्यवर्गा स्तुवत्सिद्धवर्गा त्वमम्बेशि दुर्गापि सर्गादिहीने ॥ १३ ॥ पुरारातिदेहार्धभागा भवानी गिरीन्द्रात्मजात्वेन यैषा विभासि |
महायोगिवन्द्या महेशा सुनाथा महेश्यम्बिका तत्त्वतस्त्वन्मयैव ॥ १४ ॥ लसत्कौस्तुभोद्धासिते व्योमनीले वसन्तीं च वक्षःस्थले कैटभारेः |
जगल्लक्ष्मीं सर्वलोकैकनाथां श्रियं त्वां महादेव्यहं तामवेमि ॥ १५ ॥ अजाद्रीड्गुहाब्जाक्षपोत्रीन्द्रकानां महाभैरवस्यापि चिह्नं वहन्त्यः |
विभो मातरः सप्त तद्रूपरूपाः स्फुरन्त्यस्त्वदंशा महादेवि ताश्च ॥ १६ ॥ समुद्यद्दिवाकृत्सहस्राभभासा सदा सन्तताशेषविश्वावकाशे |
लसन्मौलिबद्धेन्दुलेखे सपाशाङ्कुशाभीत्यभीष्टात्तहस्ते नमस्ते ॥ १७ ॥ प्रभा कीर्तिकान्ती दिवारात्रिसन्ध्याः क्रियाशा तमिस्रा क्षुधाबुद्धिमेधाः |
धृतिर्वाञ्छितिः सन्मतिः श्रीश्च कान्तिस्त्वमेवेशि येऽन्ये च शक्तिप्रभेदाः ॥ १८ ॥ हरे बिन्दुनादैः सशक्त्याख्यशान्तैर्नमस्तेऽस्तु भेदैरभिन्नैरभिन्ने |
सदा सप्तपाताललोकाचलाब्धिग्रहद्वीपधातुस्वरादिस्वरूपे ॥ १९ ॥ नमस्ते नमस्ते समस्तस्वरूपे समस्तेषु वस्तुष्वनुस्यूतरूपे |
अतिस्थूलसूक्ष्मस्वरूपे महेशि स्मृते बोधरूपेऽप्यबोधस्वरूपे ॥ २० ॥ मनोवृत्तिरस्तु स्मृतिस्ते समस्ता तथा वाक्प्रवृत्तिः स्तुतिः स्यान्महेशि |
शरीरप्रवृत्तिः प्रणामक्रिया स्यात् प्रसीद क्षमस्व प्रभो सन्ततं मे ॥ २१ ॥ [Redaktion: In Vers 18 ist das Wort nach धृति nicht eindeutig; die zweite Nennung von कान्ति bleibt erhalten. Vers 19 enthält im ersten Halbvers eine gedrängte Folge metaphysischer Benennungen, deren genaue Gliederung unsicher ist. Fußnoten: „वहन्त्या“, „भूते परं“, „मेवेशि“, „दुर्गमां“ ख.; „शक्तिः“ ग.; „शक्ते त्रितस्थूल“ ख.]

हृल्लेखाजपविधिमर्चनाविशेषानेतांस्तां स्तुतिमपि नित्यमादरेण |
योऽभ्यस्येत् स खलु परां श्रियं च गत्वा शुद्धं तद् व्रजति पदं परस्य धाम्नः ॥ २२ ॥ इति ॥ अथ भैरवीप्रकरणं शारदायाम्— (१२ |
१) अथ वक्ष्ये महाविद्यां त्रिपुरामतिगोपिताम् |
यां ज्ञात्वा सिद्धसङ्घानामधिपो जायते नरः ॥ १ ॥ वियद्भृगुहुताशस्थो भौतिको बिन्दुशेखरः |
वियत्तदादिकेन्द्राभिस्थितं वामाक्षिबिन्दुमत् ॥ २ ॥ आकाशभृगुवह्निस्थो मनुः सर्गेन्दुखण्डवान् |
पञ्चकूटात्मिका विद्या वेद्या त्रिपुरभैरवी ॥ ३ ॥ प्रथमं वाग्भवं बीजं द्वितीयं कामबीजकम् |
तृतीयं शक्तिबीजाख्यं त्रिभिर्बीजैरुदाहृतम् ॥ ४ ॥ इति |
अस्यार्थः— शिवचन्द्रवह्निवाग्भवम्, शिवचन्द्रकामपृथिवीवह्निचतुर्थस्वरबिन्दुमत्, शिवचन्द्ररेफयुक्चतुर्दशस्वराबिन्दुविसर्गः ॥ अस्य पूजा— प्रातःकृत्यादिप्राणायामान्तं कर्म विधाय पीठन्यासं कुर्यात् |
पूर्वोक्तक्रमेणाधारशक्त्यादि “ह्रीं ज्ञानात्मने नमः” इत्यन्तं विन्यस्य, हृत्पद्मस्य पूर्वादिकेसरेषु ॐ इच्छायै नमः |
एवं ज्ञानायै०, क्रियायै०, कामिन्यै०, कामदायिन्यै०, रत्यै०, रतिप्रियायै०, नन्दायै०, मध्ये मनोन्मन्यै नमः |
तदुपरि ऐं परायै अपरायै परापरायै हसौः सदाशिवमहाप्रेतपद्मासनाय नमः, इति विन्यस्य ऋष्यादिन्यासं कुर्यात् |
यथा शिरसि दक्षिणामूर्तिऋषये नमः |
मुखे पङ्क्तिच्छन्दसे नमः |
हृदि त्रिपुरभैरव्यै देवतायै नमः |
गुह्ये वाग्भवाय बीजाय नमः |
पादयोः तातीयाय शक्तये नमः |
सर्वाङ्गे कामराजाय कीलकाय नमः ॥ दक्षिणामूर्तिसंहितायाम्— ऋषिश्च दक्षिणामूर्तिरहं शिरसि विन्यसेत् |
छन्दः पङ्क्तिस्तु विज्ञेयं मुखे विन्यस्य देवताम् ॥ १ ॥ हृदये त्रिपुरेशानीं वाग्भवं बीजमुच्यते |
शक्तिबीजं शक्तिरेव कीलकं कामराजकम् ॥ २ ॥ नाभ्यादिचरणपर्यन्तं हस्रैं नमः |
हृदयान्नाभिपर्यन्तं हसकलरीं नमः |
शिरसो हृदयान्तं हस्रौः नमः |
एवं आद्यबीजं दक्षिणकरे |
द्वितीयबीजं वामकरे |
तृतीयबीजमुभयकरयोः |
ततो मूर्ध्नि मूलाधारे हृदि यथासंख्येन त्रीणि बीजानि विन्यसेत् ॥ तथाच निबन्धे— नाभेराचरणं न्यसेद्वाग्भवं मन्त्रवित्तमः |
हृदयान्नाभिपर्यन्तं कामबीजं प्रविन्यसेत् ॥ १ ॥ शिरसो हृद्देशान्तं तातीयं विन्यसेत् ततः |
आद्यं द्वितीयं करयोस्तातीयमुभयोर्न्यसेत् ॥ २ ॥ मूर्ध्न्याधारे हृदि न्यसेद्भूयो बीजत्रयं क्रमात् |
.................... ॥ इति ॥ ततो नवयोनिन्यासः— आद्यं बीजं दक्षकर्णे |
द्वितीयं बीजं वामकर्णे |
तृतीयबीजं चिबुके |
एवं शङ्खयोर्वदने, नेत्रयोर्नसि, अंसयोर्जठरे, कूर्परयोः कुक्षौ, जानुनोर्लिङ्गे, पादयोर्गुह्ये, पार्श्वयोर्हृदि, स्तनयोः कण्ठे इति ॥ तथाच निबन्धे— नवयोन्यात्मकं न्यासं कुर्याद्बीजैस्त्रिभिः क्रमात् |
कर्णयोश्चिबुके भूयः शङ्खयोर्वदने पुनः ॥ ३ ॥ नेत्रयोर्नसि विन्यसेदंसयोर्जठरे पुनः |
ततः कूर्परयोः कुक्षौ जानुनोर्ध्वजमूर्धनि ॥ ४ ॥ पादयोर्गुह्यदेशे च पार्श्वयोर्हृदयाम्बुजे |
स्तनयोः कण्ठदेशे च रत्यादिमथ विन्यसेत् ॥ ५ ॥ [Redaktion: Die Lautchiffren der Verse 2–3 werden durch die unmittelbar folgende Prosa erläutert; einzelne verdichtete Komposita bleiben unsicher. Der Druck nennt पञ्चकूटात्मिका, erklärt aber drei Bījas; diese unterschiedliche Zählperspektive wird nicht angeglichen. Fußnoten: „परां विद्यां“ ख.; „कूटं“ ख.; „राजकं“ ख.; „कूटाख्यं“ ख.; zweimal „गण्डयोः“ ख.]

इति ॥ अथ रत्यादिन्यासः— मूलाधारे ऐं रत्यै नमः |
हृदि क्लीं प्रीत्यै नमः |
भ्रूमध्ये सौः मनोभवायै नमः |
पुनर्भ्रूमध्ये सौः अमृतेश्यै नमः |
हृदि क्लीं योगेश्यै नमः |
मूलाधारे ऐं विश्वयोनये नमः इति |
तथाच निबन्धे— मूले रतिं हृदि प्रीतिं भ्रुवोर्मध्ये मनोभवाम् |
बालाबीजैस्त्रिभिर्न्यसेत् स्थानेष्वेषु विलोमतः ॥ ६ ॥ अमृतेशीं च योगेशीं विश्वयोनिं क्रमादिमाः |
विलोमबीजैर्विन्यस्य मूर्तिन्यासमथाचरेत् ॥ ७ ॥ इति |
अथ मूर्तिन्यासः— मूर्ध्नि [Bīja im Druck unsicher] ईशानमनोभवाय नमः |
वक्त्रे [Bīja im Druck unsicher] तत्पुरुषमकरध्वजाय नमः |
हृदि [Bīja im Druck unsicher] अघोरकन्दर्पकुमाराय नमः |
गुह्ये [Bīja im Druck unsicher] वामदेवमन्मथाय नमः |
पादयोः [Bīja im Druck unsicher] सद्योजातकामदेवाय नमः |
एवमूर्ध्वप्राग्दक्षिणोत्तरपश्चिमेषु मुखेषु ईशानमनोभवादिपञ्चमूर्तीस्तत्तद्बीजपूर्विका विन्यसेत् |
तथाच निबन्धे (शारदायां)— स्वस्वबीजादिकं पूर्वं मूर्ध्नीशानमनोभवम् |
न्यसेद्वक्त्रे तत्पुरुषमकरध्वजमात्मवित् ॥ ८ ॥ हृद्यघोरकुमाराख्यं कन्दर्पं तदनन्तरम् |
गुह्यदेशे प्रविन्यसेद्वामदेवादिमन्मथम् ॥ ९ ॥ सद्योजातं कामदेवं पादयोर्विन्यसेत्ततः |
ऊर्ध्वप्राग्दक्षिणोदीच्यपश्चिमेषु मुखेषु तान् ॥ १० ॥ प्रविन्यसेद्यथापूर्वं भृगुव्योमाग्निसंस्थितान् |
सद्यादिपञ्चह्रस्वाढ्यं बीजमेषां प्रकीर्तितम् ॥ ११ ॥ ततो बाणन्यासः यथा— द्रां द्राविण्यै नमः अङ्गुष्ठयोः |
द्रीं क्षोभिण्यै नमस्तर्जन्योः |
क्लीं वशीकरिण्यै नमो मध्यमयोः |
ब्लूं आकर्षिण्यै नमोऽनामिकयोः |
सः उन्मादिन्यै नमः कनिष्ठिकयोः ॥ ह्रीं कामाय नमः |
क्लीं मन्मथाय नमः |
ऐं कन्दर्पाय नमः |
ब्लूं मकरध्वजाय नमः |
स्त्रीं मीनकेतवे नमः ॥ तथाच ज्ञानार्णवे— पञ्चबाणान् क्रमेणैव कराङ्गुलिषु विन्यसेत् |
अङ्गुष्ठादिकनिष्ठान्तं क्रमेण परमेश्वरि ॥ १ ॥ थान्तद्वयं समालिख्य वह्निसंस्थं क्रमेण तु |
मुखवृत्तेन नेत्रेण वामेन परिमण्डितम् ॥ २ ॥ बाणद्वयमिदं प्रोक्तं मदनं भूमिसंस्थितम् |
चतुर्थस्वरबिन्द्वाढ्यं नादरूपं वरानने ॥ ३ ॥ फान्तं शक्रेण संयुक्तं वामकर्णविभूषितम् |
बिन्दुनादसमायुक्तं सर्गवांश्चन्द्रमाः प्रिये ॥ ४ ॥ पञ्चबाणान् महेशानि नामानि शृणु पार्वति |
द्रावणः क्षोभणो वश्यस्तथाकर्षणसंज्ञकः ॥ ५ ॥ उन्मादश्च क्रमेणैव नामानि परमेश्वरि |
.................... ॥ न्यासे तु सर्वत्र स्त्रीलिङ्गेन प्रयोगः ॥ तथा निबन्धे— द्रामाद्यां द्राविणीं मूर्ध्नि द्रीमाद्यां क्षोभिणीं पदे |
क्लीं वशीकरिणीं वक्त्रे गुह्ये ब्लूंबीजपूर्विकाम् ॥ १ ॥ आकर्षिणीं हृदि पुनः सर्गान्तभृगुसंयुताम् |
संमोहिनीं क्रमादेवं बाणन्यासोऽयमीरितः ॥ २ ॥ अत्रोन्मादनसंमोहनयोरेकपर्यायत्वम् |
कामास्तत्रैव विज्ञेयास्तेषां बीजानि संशृणु |
पराबीजं मध्यबाणं वाग्भवं परमेश्वरि ॥ ३ ॥ तुर्यबाणं ततश्चैव स्त्रीबीजं च क्रमात् प्रिये |
पञ्चकामा इमे देवि नामानि शृणु वच्मि ते ॥ ४ ॥ काममन्मथकन्दर्पमकरध्वजसंज्ञकाः |
मीनकेतुर्महेशानि पञ्चमः परिकीर्तितः ॥ ५ ॥ इति ॥ ततः कराङ्गन्यासौ— हस्रां अङ्गुष्ठाभ्यां नमः |
हस्रीं तर्जनीभ्यां नमः |
हस्रूं मध्यमाभ्यां नमः |
[Redaktion: Fünf stark gedrängte Bījas des Mūrti-Nyāsa sind lokal als unsicher markiert; die Gottheitsnamen und Körperstellen sind lesbar. Die spätere Anweisung nennt Parā-Bīja, während die vorausgehende Prosafolge beim Kāma-Nyāsa ह्रीं bietet; dieser Unterschied bleibt erhalten. Die Seite endet innerhalb der Hand-Nyāsa-Folge.]

हस्रैं अनामिकाभ्यां नमः |
हस्रौं कनिष्ठिकाभ्यां नमः |
हस्रः करतलपृष्ठाभ्यां नमः |
एवं हृदयादिषु |
तथाच निबन्धे— “षड्दीर्घयुक्तेनाद्येन बीजेनाङ्गक्रिया मनोः” इति ॥ ततो बाणन्यासः— मूर्ध्नि द्रां द्राविण्यै नमः |
पदे द्रीं क्षोभिण्यै नमः |
वक्त्रे क्लीं वशीकरिण्यै नमः |
गुह्ये ब्लूं आकर्षिण्यै नमः |
हृदि सः संमोहिन्यै नमः ॥ एषु स्थानेषु कामान् विन्यसेत् ॥ तथाच श्रीक्रमे— ललाटे वदने देवि हृदि नाभौ च गुह्यके |
एषु कामांस्तु विन्यस्य ताराद्याः सुभगादिकाः ॥ १ ॥ इति न्यसेदिति शेषः ॥ तथा सुभगादिन्यासः— भाले ऐंक्लींब्लूंस्त्रींसः सुभगायै नमः |
भ्रूमध्ये ५ भगायै नमः |
वदने ५ भगसर्पिण्यै नमः |
लम्बिकायां ५ भगमालिन्यै नमः |
कण्ठे ५ अनङ्गायै नमः |
हृदि ५ अनङ्गकुसुमायै नमः |
नाभौ ५ अनङ्गमेखलायै नमः |
लिङ्गमूले ५ अनङ्गमदनायै नमः ॥ तथाच निबन्धे— भालभ्रूमध्यवदनलम्बिकाकण्ठहृत्सु च |
नाभ्यधिष्ठानयोः पञ्च ताराद्याः सुभगादिकाः ॥ १ ॥ (न्यस्तव्या विधिना देव्यो मन्त्रिणा सुभगा भगा |
भगसर्पिण्यथ परा भगमालिन्यनन्तरम् ॥ २ ॥ अनङ्गा)नङ्गकुसुमा भूयश्चानङ्गमेखला |
अनङ्गमदना सर्वा मदविह्वलमन्थराः ॥ ३ ॥ (प्रधानदेवतावर्णभूषणाद्यैरलङ्कृताः |
अक्षस्रक्पुस्तकाभीतिवरदाद्यकराम्बुजाः ॥ ४ ॥) वाक्कामबीजं ब्लूंस्त्रींसस्ताराः पञ्चोदितास्त्वमी |
न्यासं कुर्याद्भूषणाख्यं ततः साधकसत्तमः ॥ ५ ॥ इति ॥ अथ भूषणन्यासः— शिरसि अं नमः |
भाले आं नमः |
भ्रुवोः इं नमः, ईं नमः |
एवं कर्णयोः उं नमः, ऊं नमः |
नेत्रयोः ऋं नमः, ॠं नमः |
नसि ऌं नमः |
गण्डयोः ॡं नमः, एं नमः |
ओष्ठयोः ऐं नमः, ओं नमः |
दन्तपङ्क्त्योः औं नमः, अं नमः |
मुखे अः नमः ॥ चिबुके कं नमः |
गले खं नमः |
कण्ठे गं नमः |
पार्श्वयोः घं नमः, ङं नमः |
स्तनद्वये चं नमः, छं नमः |
दोर्मूलयोः जं नमः, झं नमः |
कूर्परयोः ञं नमः, टं नमः |
पाण्योः ठं नमः, डं नमः |
करपृष्ठयोः ढं नमः, णं नमः |
नाभौ तं नमः |
गुह्ये थं नमः |
ऊर्वोः दं नमः, धं नमः |
जानुनोः नं नमः, पं नमः |
जङ्घयोः फं नमः, बं नमः |
स्फिचोः भं नमः, मं नमः |
पत्तलयोः यं नमः |
चरणाङ्गुष्ठयोः रं नमः |
काञ्च्यां वं नमः |
ग्रीवायां लं नमः |
कटके ळं नमः |
हृदि षं नमः |
गुह्ये क्षं नमः |
कर्णकुण्डलयोः सं नमः, शं नमः |
मौलौ हं नमः ॥ सर्वत्र नमोऽन्तं न्यसेत् |
तथाच निबन्धे— न्यसेच्छिरसि भालभ्रूकर्णाक्षियुगले नसि |
गण्डयोरोष्ठयोर्दन्तपङ्क्त्योरास्ये न्यसेत् स्वरान् ॥ १ ॥ चिबुकेऽथ गले कण्ठे पार्श्वयोः स्तनयुग्मके |
दोर्मूलयोः कूर्परयोः पाण्योस्तत्पृष्ठदेशतः ॥ २ ॥ नाभौ गुह्ये पुनश्चोर्वोर्जानुनोर्जङ्घयोस्ततः |
स्फिचोः पत्तलयोः पश्चाच्चरणाङ्गुष्ठयोर्द्वयोः ॥ ३ ॥ कादिरान्तान् न्यसेद्वर्णान् स्थानेष्वेषु समाहितः |
काञ्च्यां ग्रैवेयके पश्चात् कटके हृदि गुह्यके ॥ ४ ॥ कर्णकुण्डलयोर्मौलौ वलळान् षक्षसान् शहौ |
अष्टस्वेतान् प्रविन्यसेदेवं देशिकसत्तमः ॥ ५ ॥ इति |
ततस्त्रिखण्डां मुद्रां बद्ध्वा ध्यायेत् |
उद्यद्भानुसहस्रकान्तिमरुणक्षौमां शिरोमालिकां [Redaktion: Die Ziffer ५ in der Subhagā-Prosa steht als Wiederholungszeichen für die fünf zuvor ausgeschriebenen Bījas. Im Bhūṣaṇa-Nyāsa werden गले und कण्ठे gesondert genannt; keine Zusammenziehung. Der ungewöhnliche ळ-Laut an der Armspange bleibt erhalten. Der Dhyāna-Vers beginnt erst in der letzten Zeile und wird auf der nächsten Seite fortgesetzt. Fußnote: „विभ्रम“ ख. पाठः.]

रक्तालिप्तपयोधरां जपवटीं विद्यामभीतिं वरम् |
हस्ताब्जैर्दधतीं त्रिनेत्रविलसद्वक्त्रारविन्दश्रियं देवीमर्धहिमांशुरत्नमुकुटां वन्दे सुमन्दस्मिताम् ॥ १ ॥ एवं ध्यात्वा, मानसोपचारैः संपूज्य शङ्खस्थापनं कृत्वा, आधारशक्त्यादि ह्रीं ज्ञानात्मने नमः इत्यन्तं संपूज्य पूर्वादिकेसरेषु मध्ये च, शारदायां— “इच्छा ज्ञाना क्रिया पश्चात् कामिनी कामदायिनी |
रती रतिप्रिया नन्दा नवमी च मनोन्मनी” एताः प्रणवादिनमोन्तेन पूजयेत् |
ततः— ऐं परायै अपरायै परापरायै हसौः सदाशिवमहाप्रेतपद्मासनाय नमः |
प्राग्योनिमध्ययोन्योरन्तराले श्रीविद्योक्तगुरुपङ्क्तिं पूजयेत् |
तथाच निबन्धे— वाग्भवं लोहितोरायै श्रीकण्ठं लोहितोऽनलः |
दीर्घवान्यै परापश्चादपरायै हसौः पुनः ॥ १ ॥ सदाशिवमहाप्रेतङेऽन्तं पद्मासनं नमः |
अनेन मनुना दद्यादासनं श्रीगुरुक्रमम् ॥ २ ॥ प्राङ्मध्ययोन्यन्तराले पूजयेत् कल्पयेत् पुनः |
.................... ॥ तदशक्तौ श्रीं गुरुभ्यो नमः |
श्रीं गुरुपादुकाभ्यो नमः |
एवं परमगुरुभ्यो नमः |
परमगुरुपादुकाभ्यो नमः |
परापरगुरुभ्यो नमः |
परापरगुरुपादुकाभ्यो नमः |
परमेष्ठिगुरुभ्यो नमः |
परमेष्ठिगुरुपादुकाभ्यो नमः |
आचार्येभ्यो नमः |
आचार्यपादुकाभ्यो नमः ॥ अस्याः पूजाया यन्त्रं, निबन्धे— पद्मं वसुदलोपेतं नवयोन्याढ्यकर्णिकम् |
चतुर्द्वारसमायुक्तं भूगृहं विलिखेत् ततः ॥ १ ॥ इति |
“ॐऐंह्रींश्रींहसखफ्रें हसौः” इति मन्त्रेण बिन्दुचक्रे मूर्तिं संकल्प्य त्रिखण्डामुद्रया पूर्ववद् देवीं ध्यात्वावाहयेत् |
“देवेशि भक्तिसुलभे परिवारसमन्विते |
यावत् त्वां पूजयिष्यामि तावत् त्वं सुस्थिरा भव” इत्यादिनावाहयेत् |
तथाच निबन्धे— पञ्चभिः प्रणवैर्मूर्तिं तस्यामावाह्य देवताम् |
पूजयेदागमोक्तेन विधानेन समाहितः ॥ १ ॥ तारावाक्शक्तिकमला हसखफ्रें हसौः पुनः |
.................... ॥ तत आवाहनादिपञ्चपुष्पाञ्जलिदानपर्यन्तं विधायावरणपूजामारभेत् |
यथा देव्या वामकोणे ॐ रत्यै नमः |
एवं दक्षिणकोणे क्लीं प्रीत्यै नमः |
अग्रे मनोभवायै नमः |
ततः केसरेष्वग्नीशासुरवायुमध्ये दिक्षु च पूर्वोक्ताङ्गमन्त्रैः पूजयेत् |
तथाच ज्ञानार्णवे— “अग्नीशासुरवायव्यमध्ये दिक्ष्वङ्गपूजनम्” |
तत उत्तरे द्रां द्राविण्यै नमः, द्रीं क्षोभिण्यै, दक्षिणे क्लीं वशीकरिण्यै, ब्लूं आकर्षिण्यै, अग्रे सः संमोहिन्यै |
एवमुत्तरे ह्रीं कामाय, क्लीं मन्मथाय, दक्षिणे ऐं कन्दर्पाय, ब्लूं मकरध्वजाय, अग्रे स्त्रीं मीनकेतवे नमः ॥ तथाच ज्ञानार्णवे— उत्तरस्यां द्वयं देवि दक्षिणस्यां द्वयं दिशि |
अग्रे चैकं क्रमेणैव पञ्चबाणान् क्रमाद्यजेत् ॥ १ ॥ पञ्चकामांस्तथा देवि बाणवत् परिपूजयेत् |
.................... ॥ ततोऽष्टयोनिषु पूर्वादि ऐंक्लींब्लूंस्त्रींसः सुभगायै नमः, एवं ५ भगायै०, ५ भगसर्पिण्यै०, ५ भगमालिन्यै०, ५ अनङ्गायै०, ५ अनङ्गकुसुमायै०, ५ अनङ्गमेखलायै०, ५ अनङ्गमदनायै० |
ततोऽष्टपत्रेषु पूर्वादि [Redaktion: Der Dhyāna-Vers beginnt auf der Vorseite. Die Formel mit हसखफ्रें ist im Druck eng gesetzt und als unsichere Lautlesung wiedergegeben. Die Angabe „fünf Praṇavas“ wird nicht an die ausführliche Formel angeglichen. Fußnoten: „अरविन्दस्थिताम्“ ख.; तदशक्तौ wird als Unvermögen zum im Āgama genannten Verfahren erklärt; „स्मृताः“ ख.]

असिताङ्गब्राह्मीभ्यां नमः |
एवं रुरुमाहेश्वरीभ्यां०, चण्डकौमारीभ्यां०, क्रोधवैष्णवीभ्यां०, उन्मत्तवाराहीभ्यां०, कपालीन्द्राणीभ्यां०, भीषणचामुण्डाभ्यां०, संहारमहालक्ष्मीभ्यां नमः ॥ तथाच निबन्धे— अष्टयोनिष्वष्टशक्तीः पूजयेत् सुभगादिकाः |
मातरो भैरवाङ्कस्था मदविभ्रमविह्वलाः ॥ १ ॥ अष्टपत्रेषु संपूज्य यथावत् कुसुमादिभिः |
.................... ॥ ततस्तद्बहिः पूर्ववदिन्द्रवज्रादीन् संपूज्य धूपादिविसर्जनान्तं कर्म समापयेत् |
किन्तु नैवेद्यानन्तरं श्रीविद्योक्तबलिचतुष्टयमत्र देयमिति |
अस्याः पुरश्चरणं दशलक्षजपः |
होमस्तु (पलाशपुष्पैः) द्वादशसहस्रम् ॥ तथाच निबन्धे— दीक्षां प्राप्य जपेन्मन्त्रं तत्त्वलक्षं जितेन्द्रियः |
पुष्पैर्भानुसहस्राणि जुहुयाद् ब्राह्मवृक्षकैः ॥ १ ॥ इति त्रिपुरभैरवी ॥ अथ संपत्प्रदाभैरवी ज्ञानार्णवे— (६ |
३) यथासौ त्रिपुरा बाला तथा त्रिपुरभैरवी |
संपत्प्रदा नाम तस्याः शृणु निर्मलमानसे ॥ १ ॥ शिवचन्द्रौ वह्निसंस्थौ वाग्भवं तदनन्तरम् |
कामराजं तथा देवि शिवचन्द्रान्वितं ततः ॥ २ ॥ पृथ्वीबीजान्तवह्न्याद्यं तृतीयं शृणु वल्लभे |
शक्तिबीजे महेशानि शिववह्नी नियोजयेत् ॥ ३ ॥ कुमार्याः परमेशानि हित्वा सर्गं च बैन्दवम् |
त्रिपुराभैरवी देवी महासंपत्प्रदा प्रिये ॥ ४ ॥ इति |
अस्यार्थः— त्रिपुरभैरवी विसर्गरहिता चेत्संपत्प्रदा भवति |
अस्या ध्यानम्— आताम्रार्कसहस्राभां स्फुरच्चन्द्रकलाजटाम् |
किरीटरत्नविलसच्चित्रविचित्रमौक्तिकाम् ॥ ५ ॥ स्रवद्रुधिरपङ्काढ्यमुण्डमालाविराजिताम् |
नयनत्रयशोभाढ्यां पूर्णेन्दुवदनान्विताम् ॥ ६ ॥ मुक्ताहारलताराजत्पीनोन्नतघटस्तनीम् |
रक्ताम्बरपरीधानां यौवनोन्मत्तरूपिणीम् ॥ ७ ॥ पुस्तकं चाभयं वामे दक्षिणे चाक्षमालिकाम् |
वरदानरतां नित्यां महासंपत्प्रदां स्मरेत् ॥ ८ ॥ इति |
न्यासपूजादिकं च पूर्ववत् |
अङ्गमन्त्रे तु विशेषः |
“द्विरुक्तैश्च त्रिभिर्बीजैः कराङ्गन्यासकल्पना” अस्याः पुरश्चरणं त्रिलक्षजपः |
ज्ञानार्णवे— “बालावदस्याः पूजादि कुर्यात् साधकसत्तमः |
गुणलक्षं जपेन्मन्त्रं जुहुयात् तद्दशांशतः ॥” इत्युक्तत्वात् |
तथाच “न्यासपूजादिकं सर्वं कुमार्या इव सुव्रते |
एकलक्षं जपेन्मन्त्रं सिद्धये साधकोत्तमः ॥” इति वचनादेकलक्षं पुरश्चरणमिति केचित्, सिद्धविद्यात्वात् ॥ अथ कौलेशभैरवी ज्ञानार्णवे— संपत्प्रदाभैरवीवद् विद्धि कौलेशभैरवीम् |
हसाद्या सैव देवेशि त्रिषु बीजेषु पार्वति ॥ १ ॥ इयं तु सहराद्या स्याद् ध्यानपूजादिकं तथा |
.................... ॥ इति |
अस्यार्थः— त्रिकूटे सकारादिश्चेत् तदा कौलेशभैरवी भवति, दक्षिणामूर्तौ तथा दर्शनात् |
पूजादिकं तु संपत्प्रदाभैरवीवद् बोद्धव्यम् |
संपत्प्रदाभैरवी आद्यन्ते रेफवर्जिता चेद्भयविध्वंसिनी भवति, दक्षिणामूर्तौ तथा दर्शनात् |
पूजादिकं तु संपत्प्रदाभैरवीवत् ॥ अथ सकलसिद्धिदाभैरवी ज्ञानार्णवे— एतस्या एव विद्याया आद्यन्ते रेफवर्जिते |
तदेयं परमेशानि नाम्ना सकलसिद्धिदा ॥ ध्यानपूजादिकं तु संपत्प्रदावत् ॥ अथ चैतन्यभैरवी ज्ञानार्णवे— (६ |
१८) [Redaktion: Die Prosa nennt zehn Lakh Japa, der zitierte Vers dagegen तत्त्वलक्षं; beide Angaben bleiben erhalten. Für Saṃpatpradā stehen drei Lakh und nach anderer Auffassung ein Lakh nebeneinander. In der Kauleśa-Stelle unterscheiden sich ha-sa- und sa-ha-ra-Anlaut; die erklärende Prosa nennt sa am Anfang. Fußnoten: „पञ्च“ ख.; „मत्प्राणवल्लभे“ क.; „कुरु“ क.; „न तु“ क. ग.; एतस्याः wird als Bezug auf कौलेशभैरवी erläutert.]

वाग्भवं बीजमुच्चार्य जीवप्राणसमन्वितम् |
सकला भुवनेशानी द्वितीयं बीजमुद्धरेत् ॥ १ ॥ जीवप्राणं वह्निसंस्थं शक्रस्वरविभूषितम् |
विसर्गाढ्यं महेशानि विद्या त्रैलोक्यमातृका ॥ २ ॥ इति |
अस्यार्थः— चन्द्रशिवद्वादशस्वरयुक्तं बिन्दुनादकलाढ्यं, चन्द्रकामपृथिवीमाया, चन्द्रशिववह्निबीजं चतुर्दशस्वरयुक्तं सर्गाढ्यं च |
अस्याः पूजायन्त्रं तत्रैव— त्रिकोणं चैव षट्कोणं वसुपत्रं वरानने |
चतुरस्रं चतुर्द्वारमेवं मण्डलमालिखेत् ॥ १ ॥ अस्याः पूजा— प्रातःकृत्यादिकं विधाय आधारशक्त्यादि “ह्रीं ज्ञानात्मने नमः” इत्यन्तं विन्यस्य हृत्पद्मस्य केसरेषु पूर्वादिक्रमेण— ॐ वामायै नमः एवं ज्येष्ठायै० रौद्र्यै० अम्बिकायै० इच्छायै० ज्ञानायै० क्रियायै० कुब्जिकायै० चित्रायै० विषघ्निकायै० दूत्यै० नन्दायै० मध्ये हसौः सदाशिवमहाप्रेतपद्मासनाय नमः |
संपत्प्रदाबालाकौलेशीसकलेष्टदाविद्यानां एता एव पीठशक्तयो ज्ञानार्णवे उक्तत्वात् |
तत्र ऋष्यादिन्यासः— शिरसि दक्षिणामूर्तये ऋषये नमः |
मुखे पङ्क्तिच्छन्दसे नमः |
हृदि चैतन्यभैरव्यै देवतायै नमः |
ततः कराङ्गन्यासौ— पूर्वबीजमुच्चार्य अङ्गुष्ठाभ्यां नमः |
द्वितीयबीजं तर्जनीभ्यां नमः |
तृतीयबीजं मध्यमाभ्यां नमः |
पूर्वबीजं अनामिकाभ्यां नमः |
द्वितीयबीजं कनिष्ठिकाभ्यां नमः |
तृतीयबीजं करतलकरपृष्ठाभ्यां नमः |
एवं हृदयादिषु |
तथाच तत्रैव— “द्विरावृत्या षडङ्गानि न्यासं सर्वाङ्गरक्षणम्” |
इति |
ततो ध्यानम्— उद्यद्भानुसहस्राभां नानालङ्कारभूषिताम् |
मुकुटाग्रलसच्चन्द्ररेखां रक्ताम्बरान्विताम् ॥ १ ॥ पाशाङ्कुशधरां नित्यां वामहस्ते कपालिनीम् |
वरदाभयशोभाढ्यां पीनोन्नतघटस्तनीम् ॥ २ ॥ एवं ध्यात्वा मानसोपचारैः संपूज्य, शङ्खस्थापनं कृत्वा आधारशक्त्यादिपीठपूजां कुर्यात् |
वामाज्येष्ठादिपीठशक्तीः पीठमनुं च पूजयेत् |
ततो भैरव्युक्तगुरुपङ्क्तीः संपूज्य, पुनर्ध्यात्वावाहनादिपञ्चपुष्पाञ्जलिपर्यन्तं विधाय आवरणपूजामारभेत् |
यथा— प्रथमं षडङ्गपूजा, अग्निकोणे प्रथमबीजमुच्चार्य हृदयाय नमः |
ईशाने द्वितीयबीजमुच्चार्य शिरसे स्वाहा |
नैर्ऋते तृतीयबीजमुच्चार्य शिखायै वषट् |
वायव्ये प्रथमबीजमुच्चार्य कवचाय हुं |
मध्ये द्वितीयबीजमुच्चार्य नेत्रत्रयाय वौषट्, चतुर्दिक्षु तृतीयबीजमुच्चार्य अस्त्राय फट् |
ततः पूर्ववद्रत्यादिकं संपूज्य, अग्रे ॐ वसन्ताय नमः |
वामे ॐ कामदेवाय नमः |
दक्षिणे ॐ चापाय नमः ॥ ततः पूर्ववद् बाणान् संपूज्य, षट्कोणे पूर्वादि ॐ डाकिन्यै नमः |
एवं राकिन्यै०, लाकिन्यै०, काकिन्यै०, शाकिन्यै०, हाकिन्यै नमः, इति प्रणवादिनमोन्तेन पूजयेत् |
ततोऽष्टदलेषु पूर्वादि पूर्वोक्तानङ्गकुसुमाद्याः पूज्याः |
पत्राग्रेषु पूर्वादि ॐ परभृताय नमः |
एवं सारसाय०, शुकाय०, मेघच्छायायै०, (मेघायेति वा) अपाङ्गाय०, भ्रूविलासाय०, हावाह्वाय० भावाय नमः ॥ तत इन्द्रादीन् वज्रादींश्च संपूज्य धूपादिविसर्जनान्तं कर्म समापयेत् |
अस्याः पुरश्चरणं लक्षजपः ज्ञानार्णवे “एकलक्षं जपेन्मन्त्रम्” इत्यादिवचनात् ॥ अथ कामेश्वरीभैरवी ज्ञानार्णवे— (६ |
२२) कामेश्वरी च रुद्राणी पूर्वसिंहासने स्थिता |
एतस्या एव विद्याया बीजद्वयमुदाहृतम् ॥ १ ॥ तदन्ते परमेशानि नित्यक्लिन्ने मदद्रवे |
एतस्या एव तातीयं रुद्राणी परमेश्वरी ॥ २ ॥ ध्यानपूजादिकं देवि चैतन्याश्चैव पूर्ववत् |
त्रिकोणे तु विशेषोऽस्ति कथयामि वरानने ॥ ३ ॥ [Redaktion: Die Bezeichnung विषघ्निका in der Pīṭha-Liste ist im Druck nicht ganz deutlich. Die Dhyāna-Angaben nennen Schlinge, Haken, Schädelschale, Wunschgewährung und Furchtlosigkeit, ohne hier die Zahl der Arme zu erläutern. Fußnoten: Bei सारसाय ist in Prapañcasāra und anderen Quellen शारिकाय überliefert; „चैतन्यभैरवीवत्“, „चैतन्या इव पूर्ववत्“ ख. ग.; „तवानघे“ ख.]

अग्रकोणे क्रमेणैव नित्यक्लिन्नां मदद्रवाम् |
षडङ्गावरणं पश्चात् पूजयेत् सर्वसिद्धये ॥ ४ ॥ इति ॥ अथ षट्कूटाभैरवी |
ज्ञानार्णवे— (८ |
१) डाकिनीराकिणीबीजं लाकिनीकाकिनीयुगम् |
साकिनी हाकिनी बीजे आदृत्य सुरसुन्दरि ॥ १ ॥ आद्यमेकारसंयुक्तमन्यदीकारसंयुतम् |
शक्रस्वरान्वितं देवि तातीयं बीजमालिखेत् ॥ २ ॥ बिन्दुनादकलाक्रान्तं द्वितीयं शैलसंभवे |
.................... ॥ तृतीयबीजं सविसर्गमिति, तन्त्रान्तरे— डरो क्षमा मादनं वान्तं शिवमत्र त्रिधा लिखेत् |
अर्केण मायाशक्राभ्यां क्रमात् तन्मण्डितं कुरु ॥ १ ॥ बिन्दुनादान्वितं चाद्ययुगमन्त्यं विसर्गवत् |
ध्यानमस्याः प्रवक्ष्यामि सर्वभूतनिकृन्तनम् ॥ २ ॥ बालसूर्यप्रभां देवीं जपाकुसुमसन्निभाम् |
मुण्डमालावलीरम्यां बालसूर्यसमांशुकाम् ॥ ३ ॥ सुवर्णकलशाकारपीनोन्नतपयोधराम् |
पाशाङ्कुशौ पुस्तकं च तथा च जपमालिकाम् ॥ ४ ॥ दधतीमिति शेषः |
एवं ध्यात्वा यजेद् देवीं मानसैरुपचारकैः |
द्विरावृत्त्या षडङ्गानि विधाय परमेश्वरि ॥ ५ ॥ यन्त्रमस्या वरारोहे त्रिकोणं तत्पुटं लिखेत् |
बहिरष्टदलं पद्मं रविपत्रं ततो लिखेत् ॥ ६ ॥ चतुरस्रं चतुर्द्वारमेवं मण्डलमालिखेत् |
षडङ्गावरणं देवि पूर्ववत् पूजयेच्छिवे ॥ ७ ॥ रत्यादित्रितयं देवि त्रिकोणे परिपूजयेत् |
डाकिन्याद्यास्तु षट्कोणे वसुपत्रे ततः परम् ॥ ८ ॥ ब्राह्म्यादियुगलं पश्चाद्रविपत्रे ततः परम् |
बालायाः पीठशक्तीस्तु वामाद्याः पूजयेत् क्रमात् ॥ ९ ॥ चतुरस्रे लोकपालान् सायुधान् परमेश्वरि |
अनेन विधिना चैव नित्याख्यां भैरवीं यजेत् ॥ १० ॥ इति ॥ अथ भोगमोक्षदा नित्याभैरवी |
ज्ञानार्णवे— (८ |
१७) एतस्या एव विद्यायाः षड्वर्णान् क्रमतः स्थितान् |
विपरीतान् वदेत् प्रौढे विद्येयं भोगमोक्षदा ॥ १ ॥ नित्याख्याभैरवी देवि रिपुमारनिकृन्तनी |
न्यासपूजादिकं सर्वमस्याः पूर्ववदाचरेत् ॥ २ ॥ इति ॥ अथ रुद्रभैरवी |
ज्ञानार्णवे— (७ |
५) शिवचन्द्रौ मादनान्तं पान्तं वह्निसमन्वितम् |
शक्तिभिन्नं बिन्दुनादकलाढ्यं वाग्भवं प्रिये ॥ १ ॥ संपत्प्रदाया भैरव्याः कामराजं तथैव हि |
सदाशिवस्य बीजं तु महासिंहासनस्य च ॥ २ ॥ एषा विद्या महेशानि वर्णितुं नैव शक्यते |
.................... ॥ इति |
अस्यार्थः— शिवचन्द्रकान्तपान्तवह्नियुक्तमेकादशस्वरविशिष्टं बिन्दुनादकलाक्रान्तं वाग्भवबीजं, शिवचन्द्रकामपृथिवीवह्निचतुर्थस्वरविशिष्टं नादबिन्दुकलाक्रान्तं कामराजबीजं, प्रेतबीजं शक्तिकूटं तृतीयम् |
अस्याः पूजायन्त्रं— “त्रिकोणं चैव वृत्तं च वृत्ताष्टदलनीरजम् |
वृत्तं भूमण्डलं च” इत्यादि ॥ अस्याः पूजा— प्रातःकृत्यादिप्राणायामान्तं विधाय (चैतन्यभैरवीवत्) पीठन्यासं कुर्यात् |
यथा आधारशक्त्यादि “ह्रीं ज्ञानात्मने नमः” इत्यन्तं विन्यस्य, पूर्वादिक्रमेण ॐ वामायै नमः |
एवं ज्येष्ठायै, रौद्र्यै, काल्यै, कलविकरण्यै, बलविकरण्यै, बलप्रमथिन्यै, सर्वभूतदमन्यै, मध्ये मनोन्मन्यै, इति पीठशक्तीर्विन्यस्य, मध्ये पीठमनुं [Redaktion: Die chiffrierten Lautreihen von Ṣaṭkūṭā und Rudrabhairavī sind stellenweise verdichtet beziehungsweise unsicher. Insbesondere डरो क्षमा wird nicht stillschweigend normalisiert. Die Überschrift Ṣaṭkūṭā und die spätere Bezeichnung Nityā bleiben beide erhalten. Die Prosa endet über die Seitengrenze hinaus. Fußnote: „तदेव“ ख. पाठः.]

न्यसेत् |
अत्र पीठमन्त्रस्तु— “अघोरे ऐं अघोरे ह्रीं घोरघोरतरे क्लीं सर्वतः सर्वशर्वेभ्यो नमस्ते रुद्ररूपेभ्यः ऐंह्रीं” |
ततः ऋष्यादिन्यासः |
शिरसि दक्षिणामूर्तये ऋषये नमः |
मुखे पङ्क्तिच्छन्दसे नमः |
हृदि रुद्रभैरव्यै देवतायै नमः |
ततः कराङ्गन्यासौ |
प्रथमबीजमुच्चार्य अङ्गुष्ठाभ्यां नमः |
द्वितीयबीजमुच्चार्य तर्जनीभ्यां स्वाहा |
तृतीयबीजमुच्चार्य मध्यमाभ्यां वषट् |
प्रथमबीजमुच्चार्य अनामिकाभ्यां हुं |
द्वितीयबीजमुच्चार्य कनिष्ठिकाभ्यां वौषट् |
तृतीयबीजमुच्चार्य करतलपृष्ठाभ्यां फट् |
एवं हृदयादिषु |
ततो ध्यानम्— उद्यद्भानुसहस्राभां चन्द्रचूडां त्रिलोचनाम् |
नानालङ्कारसुभगां सर्ववैरिनिकृन्तनीम् ॥ १ ॥ वमद्रुधिरमुण्डालीकलितां रक्तवाससम् |
त्रिशूलं डमरुं खड्गं तथा खेटकमेव च ॥ २ ॥ पिनाकं च शरान् देवि पाशाङ्कुशयुगं क्रमात् |
पुस्तकं चाक्षमालां च शिवसिंहासनस्थिताम् ॥ ३ ॥ एवं ध्यात्वा मानसोपचारैः संपूज्य, शङ्खस्थापनं कृत्वा पीठन्यासक्रमेण चैतन्यभैरव्युक्तपीठपूजां विधाय, एतन्मन्त्रोक्तपीठमन्त्रेण पीठं संपूज्य, पूर्ववद् ध्यात्वावाहनादिपञ्चपुष्पाञ्जलिदानपर्यन्तं विधायावरणपूजामारभेत् |
यथा— अग्निकोणे प्रथमबीजमुच्चार्य हृदयाय नमः |
ईशाने द्वितीयबीजमुच्चार्य शिरसे स्वाहा |
नैर्ऋते तृतीयबीजमुच्चार्य शिखायै वषट् |
वायव्ये पुनः प्रथमबीजमुच्चार्य कवचाय हुं |
मध्ये द्वितीयबीजमुच्चार्य नेत्रत्रयाय वौषट् |
दिक्षु तृतीयबीजमुच्चार्यास्त्राय फट् |
ततस्त्रिकोणे रत्यादिकमभ्यर्च्य, पत्रमूले अनङ्गकुसुमादिकाः पूजयेत् |
पत्रेषु पूर्वादि असिताङ्गब्राह्म्यादीन् संपूज्य, भूगृहे इन्द्रादीन् वज्रादींश्च संपूज्य धूपदीपादिविसर्जनान्तं कर्म समापयेत् |
अस्याः पुरश्चरणं लक्षजपः, “लक्षमात्रं जपेन्मन्त्रम्” इति वचनात् ॥ अथ भुवनेश्वरीभैरवी |
ज्ञानार्णवे— (६ |
२) हसाद्यं वाग्भवमाद्यं हसकान्ते सुरेश्वरि |
भूबीजं भुवनेशानी द्वितीयं बीजमुद्धृतम् ॥ १ ॥ शिवचन्द्रौ महेशानि भुवनेशी च भैरवी |
.................... ॥ तथा च त्रिपुरार्णवे— हंसास्त्रयो दन्त्यसकाररूढा वस्वब्धिपङ्क्तिस्वरसंविभिन्नाः |
आद्यो सबिन्दुः परतो विसर्गी मध्यं गिरिशीन्द्रहराग्नियुक्तम् ॥ १ ॥ इति |
अस्यार्थः— शिवचन्द्रवाग्भवा इति प्रथमं बीजं, शिवचन्द्रकामपृथिवीमहामाया इति द्वितीयबीजं, शिवचन्द्रचतुर्दशस्वरविसर्गास्तृतीयं बीजम् |
अस्याः पूजायन्त्रं चैतन्यभैरवीवद् बोद्धव्यम् |
अस्याः पूजा— प्रातःकृत्यादिप्राणायामान्तं कृत्वा चैतन्यभैरव्युक्तपीठन्यासं कृत्वा ऋष्यादिन्यासं कुर्यात् |
यथा— शिरसि दक्षिणामूर्तिऋषये नमः |
मुखे पङ्क्तिच्छन्दसे नमः |
हृदि भुवनेश्वरीभैरव्यै देवतायै नमः |
ततः कराङ्गन्यासः— “मध्यबीजेन देवेशि षड्दीर्घस्वरभेदिना |
षडङ्गानि च विन्यसेदित्यादि” |
मध्यबीजेन षड्दीर्घयुक्तेनाङ्गन्यासः |
यथा— हसकलहां अङ्गुष्ठकाभ्यां नमः |
हसकलहीं तर्जनीभ्यां स्वाहा इत्यादि |
एवं हृदयादिषु |
ततो ध्यानम्— जपाकुसुमसंकाशां दाडिमीकुसुमोपमाम् |
चन्द्ररेखाजटाजूटां त्रिनेत्रां रक्तवाससम् ॥ १ ॥ नानालङ्कारसुभगां पीनोन्नतघटस्तनीम् |
पाशाङ्कुशवराभीतीर्धारयन्तीं शिवां श्रये ॥ २ ॥ [Redaktion: In der Pīṭha-Formel ist der letzte Bīja-Block eng gedruckt; die angegebene Lesung bleibt unsicher. Der Tripurārṇava-Vers enthält eine stark verkürzte Vokalchiffre, die nicht gegen die Prosa harmonisiert wird. Fußnoten: alternative Aghora-Formel „अघोरे ऐं घोरे ह्रीं सर्वतः सर्वशर्वेभ्यः घोरघोरतरे श्रीं नमस्ते रुद्ररूपेभ्यः ह्रींक्लींश्रीं“ ख. (einzelne Laute unsicher); „कपालं“ ख. statt der entsprechenden Attributlesung.]

अन्यत्सर्वं चैतन्यभैरवीवत् कर्तव्यम् |
भुवनेश्याश्च भैरव्या भेदान्तरमथोच्यते |
सहाद्या सैव देवेशि तदा सा सकलेश्वरी ॥ १ ॥ ध्यानपूजादिकं सर्वमेतस्या एव पूर्ववत् |
.................... ॥ इयं सहाद्या चेत्सकलेश्वरी, ध्यानपूजादिकं तु पूर्ववत् ॥ अथ बालात्रिपुरामन्त्रस्तत्र शारदायाम्— अधरो बिन्दुमानाद्यो ब्रह्मेन्द्रस्थः शशीयुतः |
द्वितीयं भृगुसर्गाढ्यो मनुस्तातीयमीरितम् ॥ १ ॥ एषा बालेति विख्याता त्रैलोक्यवशकारिणी |
.................... ॥ अस्यार्थः— वाग्भवं, कामबीजं, चन्द्रबीजं सविसर्गकचतुर्दशस्वरसंयुक्तम् |
अस्याः पूजादिकं तु त्रिपुरभैरवीवच्छारदायामुक्तत्वात् |
ज्ञानार्णवे तु विशेषः |
न्यासादिकं त्वेतद्बीजेन कुर्यात् |
कराङ्गन्यासस्तु द्विरुक्त्या “षडङ्गमाचरेद्देवि द्विरावृत्त्या क्रमेण तु” इति वचनात् |
अस्याः पुरश्चरणं त्रिलक्षजपः |
तथाच ज्ञानार्णवे— वर्णलक्षं जपेन्मन्त्रं दशांशं हवनं भवेत् |
तर्पणं च तथा कुर्यात् सर्वसौभाग्यभाग्भवेत् ॥ १ ॥ इतरेषां लक्षजपः श्रीविद्यायामुक्तत्वात् ॥ मन्त्रान्तरं श्रीक्रमे— त्र्यस्वरं समुच्चार्य बिन्दुनादकलान्वितम् |
स्वरान्तं पृथिवीसंस्थं तुर्यस्वरसमन्वितम् ॥ १ ॥ बिन्दुनादकलाक्रान्तं सर्गवान् भृगुरव्ययः |
शक्रस्वरसमोपेता विद्येयं त्र्यक्षरी मता ॥ २ ॥ अव्ययो बिन्दुः |
दक्षिणामूर्तिसंहितायामप्येवं, तथा विसर्गबिन्द्वन्ता शप्ता |
एतां विद्यामुद्धृत्यैव सारसमुच्चयादौ शापबोधनात् |
तद्यथा त्रिपुरासारे— (२ प० १८ श्लो०) विद्यामूलोत्पत्तिरेषा मयोक्ता ज्ञातव्येयं सर्वथा सिद्धिकामैः |
देव्या शप्ता येन विद्येयमाद्या पूर्वं तेन प्राणहीना भवेत् सा ॥ १ ॥ इति |
मुण्डमालातन्त्रेऽपि— कुमारी या च विद्येयं त्वया शप्ता पतिव्रते |
तथाधेन तु शप्ता सा मध्यमेन तु कीलिता ॥ १ ॥ अन्तिमेन तु संभिन्ना तेन विद्या न सिद्ध्यति |
.................... ॥ नचैवं शारदादौ उक्तविद्यापि शप्ता स्यादिति वाच्यं, तस्या ज्ञानार्णवोक्तबिन्दुघटितत्वात् |
शापोद्धारमाह मुण्डमालातन्त्रे— “केवलं शिवरूपेण शक्तिरूपेण केवलम् |
मया प्रतिष्ठिता विद्या” इति |
हकारसकारौ वाग्भवे कामराजे च |
तृतीयबीजे तु हकारः, वक्ष्यमाणसारसमुच्चये तथा दर्शनात् ॥ (त्रिपुरासारेऽपि— (२—२०) शिवशक्तिबीजमत एव शंभुना निहितं तयोरुपरि पूर्वबीजयोः |
अकुले कुलोपरि च मध्यमाधरे दहनं ततः प्रभृति सोर्जिताभवत् ॥) रुद्रयामलेऽपि— वाग्भवं प्रथमं देवि कामराजं द्वितीयकम् |
तृतीयं शक्तिबीजं तु शिवयुक्तं सदा भवेत् ॥ १ ॥ एषा बाला समाख्याता सर्वदोषविवर्जिता |
(आद्यबीजं भवेन्मध्ये मध्यं चादौ नियोजयेत् ॥ २ ॥ एवं यो जपते मन्त्रं त्रैलोक्यैश्वर्यभाग्भवेत् |
आद्यमन्त्येऽन्तिमं मध्ये मध्यं चादौ नियोजयेत् ॥ ३ ॥ एवं कृत्वा जपेन्मन्त्रं सर्वसिद्धिमवाप्नुयात् |
.................... ॥ इति |
तथा मन्त्रान्तरं श्रीक्रमे— [Redaktion: Die erste Lautchiffre des Śrīkrama-Zitats ist unsicher. In der Muṇḍamālā-Stelle ist तथाधेन beeinträchtigt; die Übersetzung gibt die offenbar gemeinte erste Position vorsichtig wieder. Die Traditionsurteile „verflucht“ und „entflucht“ werden als Aussagen der Quelle wiedergegeben. Fußnoten: „एषा“ ख.; „आदिकृत्य“ ख.; „विद्या“ ग.]

वाग्भवं क्लेदिनीबीजमीकारान्तं ततः पठेत् |
शक्तिमौकारसंयुक्तं विसर्गं तदधः पठेत् ॥ १ ॥ बिन्दुनादकलाक्रान्तं बीजं परमदुर्लभम् |
एतद्बीजत्रयं देवि हसौःक्लीं च ततः परम् ॥ २ ॥ इयं पञ्चाक्षरी विद्या कथिता भुवि दुर्लभा |
.................... ॥ इति |
मन्त्रान्तरं तत्रैव— बालाबीजत्रयं देवि हंसाद्यं वा जपेत् सुधीः |
हंसान्तं वा महादेवि शापादिदोषशान्तये ॥ १ ॥ इति |
तत्रैव— पाशबीजं महेशानि शक्तिं शिवं सबिन्दुकम् |
द्वादशस्वरसंयुक्तं नादबिन्दुविभूषितम् ॥ १ ॥ कामराजं प्रवक्ष्यामि द्रींकारं शक्तिशैवकम् |
मादनं चेन्द्रबीजं च वह्निवामाक्षिबिन्दुमत् ॥ २ ॥ शक्तिकूटं महादेवि क्रोंकारं शक्तिशैवकम् |
वह्निबीजं मनुयुक्तं नादबिन्दुससर्गकम् ॥ ३ ॥ चतुर्दशाक्षरी विद्या कथिता भुवि दुर्लभा |
हंसबीजं ततः पश्चात् षोडशी कथिता मया ॥ ४ ॥ इति |
अथ नवकूटा तत्रैव— बालाबीजत्रयं देवि कूटत्रयं नवाक्षरी |
वियत्कूटत्रयं देवि भैरव्या नवकूटकम् ॥ १ ॥ इति |
मन्त्रान्तरं तत्रैव— शिवः शक्तिश्च वाग्बीजं नादबिन्दुसमन्वितम् |
वाग्भवं कथितं देवि कामराजं शृणु प्रिये ॥ १ ॥ शिवशक्तिमादनेन्द्रवह्निमायासमन्वितम् |
नादबिन्दुकलाक्रान्तं कूटं परमदुर्लभम् ॥ २ ॥ शिवश्चन्द्रश्च सयोन्तः सर्गबिन्दुसमन्वितः |
एषा नवाक्षरी बाला सर्वदोषविवर्जिता ॥ ३ ॥ इति |
अस्यार्थः— शिवचन्द्रवाग्भवं प्रथमम् |
शिवचन्द्रकामभूवह्नितुर्यस्वरबिन्दुयुक्तं द्वितीयम् |
शिवचन्द्रचतुर्दशस्वरविसर्गयुक्तं तृतीयम् |
अपरं सकारादिमन्त्रान्तरं |
तथाच त्रिपुरासारे— (२ प० २० श्लो०) शिवशक्तिबीजमत एव शंभुना विहितं तयोरुपरि पूर्वबीजयोः |
अकुलं कुलोपरि च मध्यमाधरे दहनं ततः प्रभृति सोर्जिता भवेत् ॥ १ ॥ भैरवीयमुदिताऽकुलपूर्वा देशिकैर्यदि भवेत् कुलपूर्वा |
सैव शीघ्रफलदा भुवि विद्येत्युच्यते पशुजनेष्वतिगोप्या ॥ २ ॥ इति |
मन्त्रान्तरं तत्रैव— शिवाष्टमं केवलमादिबीजं भगस्य पूर्वाष्टमबीजमन्यत् |
परं शिरोन्तं गदिता त्रिवर्णी संकेतविद्या गुरुवक्त्रगम्या ॥ १ ॥ इति |
मन्त्रान्तरं श्रीक्रमे— शक्तिः शिवो वह्निबीजं द्वादशस्वरबिन्दुकम् |
शक्तिर्महेशः कामश्च इन्द्रो वह्नीन्दुमायया ॥ १ ॥ शक्तिः शिवश्च वह्निश्च मनुस्वरविसर्गकः |
नादबिन्दुकलायुक्तं बीजमेतत् प्रकीर्तितम् ॥ २ ॥ [Fußnoten der Quelle: 1 „शिवा“ ख. पाठः; 2 „षोडशी शृणु चाम्बिके“ ख. पाठः. Zu अकुलं: अकुलं ह, कुलस्याद्यबीजस्योपरि निहितं |
मध्यमबीजस्याधो रेफः इत्यर्थः. Zur संकेतविद्या: शिव उकारस्तस्मादष्टमं ऐ, भग एकारः तस्य पूर्वाष्टममी |
शिरो बिन्दुः तदन्तो यस्य सऔं. Redaktion: Die zuletzt genannte Ergebnisform in der Fußnote ist undeutlich gedruckt; ebenso einzelne Lautchiffren der Hauptverse. Die Vierzehn-, Sechzehn- und Neunzählungen werden als Quellenaussagen belassen.]

इति |
एतासां पूजायन्त्रं ध्यानं पूजादिकं च भैरवीवत् |
पुरश्चरणं लक्षजपः श्रीक्रमोक्तत्वात् |
एतासां दीपिनीविद्या श्रीक्रमे— वदयुग्मं महेशानि वाग्वादिनि ततः परम् |
एषा त्वष्टाक्षरी विद्या वाग्भवादौ नियोजयेत् ॥ १ ॥ क्लिन्ने क्लेदिनि देवेशि महाक्षोभं ततः कुरु |
कामबीजं समुच्चार्य प्रणवं तदनन्तरम् ॥ २ ॥ महामोहं कुरु पश्चाच्छक्तिकूटं तथोच्चरेत् |
जपेदादौ जपेत् पश्चात् सप्तवारमनुक्रमात् ॥ ३ ॥ इति ॥ अथ अन्नपूर्णेश्वरीभैरवी ज्ञानार्णवे— तारं च भुवनेशानीं श्रीबीजं कामबीजकम् |
हृदन्तं भगवत्यर्णान् माहेश्वरिपदं लिखेत् ॥ १ ॥ अन्नपूर्णे ठयुगलं विद्येयं विंशदक्षरी |
.................... ॥ तथाच कल्पे— कामबीजं विना देवि श्रीबीजपूर्विका यदा |
ऊनविंशाक्षरी देवी धनधान्यसमृद्धिदा ॥ १ ॥ इति ॥ अस्याः पूजा— प्रातःकृत्यादिसामान्यपूजापद्धत्युक्तपीठन्यासान्तं विधाय केसरेषु, पूर्वादि ॐ वामायै नमः, एवं ज्येष्ठायै०, रौद्र्यै०, काल्यै०, कलविकरिण्यै०, बलविकरण्यै०, बलप्रमथिन्यै०, सर्वभूतदमिन्यै०, मध्ये मनोन्मन्यै०, तत्समीपे तु जयायै नमः, विजयायै०, अजितायै०, अपराजितायै०, नित्यायै०, विलासिन्यै०, दोग्ध्र्यै०, अघोरायै०, मध्ये मङ्गलायै नमः |
तदुपरि हसौः सदाशिवमहाप्रेतपद्मासनाय नमः |
तत ऋष्यादिन्यासः |
शिरसि ब्रह्मणे ऋषये नमः |
मुखे पङ्क्तिच्छन्दसे नमः |
हृदि अन्नपूर्णेश्वरीभैरव्यै देवतायै नमः |
गुह्ये ह्रींबीजाय नमः |
पादयोः श्रींशक्तये नमः |
सर्वाङ्गे क्लीं कीलकाय नमः |
तथाच ज्ञानार्णवे— “बीजं च भुवनेशानी श्रीबीजं शक्तिरुच्यते |
कीलकं कामबीजं स्यात्” इति |
ततः कराङ्गन्यासौ, हां अङ्गुष्ठाभ्यां नमः |
हां हृदयाय नमः, इत्यादि च |
तथाच ज्ञानार्णवे— “भुवनेश्या महेशानि षड्दीर्घस्वरभिन्नया |
षडङ्गानि” इति ॥ ततः पदन्यासः— मूर्ध्नि ॐ नमः |
चक्षुषोः ह्रीं नमः, श्रीं नमः |
कर्णयोः क्लीं नमः, नमो नमः |
नसोः भगवति नमः, माहेश्वरि नमः |
मुखे अन्नपूर्णे नमः |
गुह्ये स्वाहा नमः |
पुनर्गुह्यादिमूर्धान्तं न्यसेत् ॥ तत्रैव— एकमेकं ततश्चैकं पुनरेकं द्वयं चतुः |
चतुश्चतुस्तथा द्वाभ्यां पदान्येतानि पार्वति ॥ १ ॥ पदानि देवदेवेशि नवद्वारेषु विन्यसेत् |
मूर्धादिगुह्यपर्यन्तं पुनस्तेषु वरानने ॥ २ ॥ गुह्यादिब्रह्मरन्ध्रान्तं पदानां नवकं न्यसेत् |
.................... ॥ ततो ब्रह्मरन्ध्रमुखहृदयमूलाधारेषु चतुर्बीजानि विन्यसेत् |
ततः शेषम्— भ्रूमध्यनासिकाकण्ठनाभिलिङ्गेषु पञ्चसु |
पूर्ववत् क्रमतो देवि नमःप्रभृतिकं न्यसेत् ॥ १ ॥ इति |
ततो मूलेन व्यापकं कृत्वा ध्यायेत् |
तप्तकाञ्चनवर्णाभां बालेन्दुकृतशेखराम् |
नवरत्नप्रभायुक्तमुकुटां कुङ्कुमारुणाम् ॥ २ ॥ चित्रवस्त्रपरीधानां शफराक्षीं त्रिलोचनाम् |
सुवर्णकलशाकारपीनोन्नतपयोधराम् ॥ ३ ॥ गोक्षीरधामधवलं पञ्चवक्त्रं त्रिलोचनम् |
प्रसन्नवदनं शर्वं नीलकण्ठविराजितम् ॥ ४ ॥ कपर्दिनं स्फुरत्सर्पभूषणं कुन्दसन्निभम् |
नृत्यन्तमनिशं हृष्टं दृष्ट्वानन्दमयीं पराम् ॥ ५ ॥ [Redaktion: Die Verse zum Wort-Nyāsa und zur anschließenden Meditation beginnen erneut mit 1; diese Neuansetzung bleibt erhalten. Die ersten vier Zahlenwörter des Padanyāsa-Verses bezeichnen einsilbige Glieder; die folgenden fünf Glieder haben zwei, vier, vier, vier und zwei Silben. Fußnoten: „तमादौक्ति“ ख. (Lesung unsicher); „शाककारी“ ख.; „शान्तं“ ख.; „कस्तु“ ख.; „शिवां“ ख.]

सानन्दमुग्धलोलाक्षीं मेखलाढ्यां नितम्बिनीम् |
अन्नदानरतां नित्यां भूमिश्रीभ्यामलङ्कृताम् ॥ ६ ॥ एवं ध्यात्वा मानसोपचारैः संपूज्य शङ्खस्थापनं कुर्यात् |
अस्याः पूजायन्त्रं तु— त्रिकोणं च चतुष्पत्रं वसुपत्रं ततः परम् |
कलापत्रं च भूविम्बं चतुर्द्वारं समालिखेत् ॥ ७ ॥ इति |
ततः पीठपूजां विधाय, पुनर्ध्यात्वावाहनादिपञ्चपुष्पाञ्जलिदानपर्यन्तं विधाय आवरणपूजामारभेत् |
कर्णिकायां— अग्न्यादि मध्ये दिक्षु च हां हृदयाय नमः इत्यादिना षडङ्गानि पूजयेत् |
त्रिकोणाग्रे ॐ हौं नमः शिवाय (नमः) इति शिवं पूजयेत् |
वामकोणे “ॐ नमो भगवते वराहरूपाय भूर्भुवःस्वःपतये भूमिपतित्वं मे देहि ददापय स्वाहा” इति वराहं पूजयेत् |
दक्षिणकोणे “नमो नारायणाय” इति नारायणं पूजयेत् |
ततो वामे दक्षिणे च “ग्लौंश्रीं अन्नं देहि अन्नाधिपतये ममान्नं ददापय स्वाहा श्रींग्लौं” इत्यनेन भूमिश्रियौ पूजयेत् |
ततश्चतुर्दलेषु पुरत आरभ्य ॐ परविद्यायै नमः, ह्रीं भुवनेशान्यै नमः, श्रीं कमलायै नमः, क्लीं सुभगायै नमः |
तथाच ज्ञानार्णवे— “तारेण परविद्यां च भुवनेशीं तदात्मना |
कमलां रमया भद्रे कामेन सुभगां यजेत्” ॥ इति, अष्टपत्रेषु पश्चिमादितः ब्राह्म्यादिमातॄः पूजयेत् |
षोडशपत्रेषु पूर्वादि नं अमृतायै अन्नपूर्णायै नमः, मां मानदायै०, भं तुष्ट्यै०, गं पुष्ट्यै०, वं प्रीत्यै०, तिं रत्यै०, मां ह्रियै०, हें श्रियै०, श्वं सुधायै०, रिं रात्र्यै०, अं ज्योत्स्नायै०, न्नं हैमवत्यै०, पूं छायायै०, र्णें पूर्णिमायै०, स्वां नित्यायै०, हां अमावास्यायै नमः |
एता अन्नपूर्णाशब्दान्ता नमोन्ताश्च पूजयेत् |
तथाच ज्ञानार्णवे— “शेषैर्वर्णैः प्रपूज्याश्च अन्नपूर्णान्तशब्दिताः” |
ततश्चतुरस्रे लोकपालान् पूजयेत् |
तत्रैव— “चतुरस्रे लोकपालान् क्रमेण परिपूजयेत्” इति |
ततो धूपादिविसर्जनान्तं कर्म समापयेत् |
अस्याः पुरश्चरणं लक्षजपः |
तथाच कल्पे— एवं ध्यात्वा जपेन्मन्त्रं लक्षसंख्यमनन्यधीः |
साज्येनान्नेन जुहुयात् तद्दशांशमनन्यधीः ॥ १ ॥ इति भैरवीप्रकरणम् ॥ अथ प्रचण्डचण्डिकामन्त्राः— प्रचण्डचण्डिकां वक्ष्ये सर्वकामफलप्रदाम् |
यस्याः प्रसादमात्रेण सदाशिवो भवेन्नरः ॥ १ ॥ अपुत्रो लभते पुत्रं दरिद्रो धनमाप्नुयात् |
कवित्वं च सुपाण्डित्यं लभते नात्र संशयः ॥ २ ॥ इति |
विश्वसारे यामले च— लक्ष्मीं लज्जां ततो मायां मात्रां द्वादशिकामपि |
वज्रवैरोचनीये द्वे माये फट् स्वाहया युतम् ॥ १ ॥ लक्ष्मीबीजे यदाद्ये स्यात् तदा श्रीः सर्वतोमुखी |
लज्जाबीजेन चाद्येन वश्यतां यान्ति योषितः ॥ २ ॥ मायाबीजेन चाद्येन महापातकनाशनम् |
मात्राद्वादशिकाबीजमाद्यं स्यान्मुक्तिदायकम् ॥ ३ ॥ अत्र लज्जापदं कामबीजपरम् |
तथाच— अत्र लज्जापदे देवि कामबीजं वितन्यते |
महाकालमतं प्रोक्तं मन्त्रोद्धारं शुभावहम् ॥ १ ॥ पूर्वमायापदे देवीति पाठे मायायाः पूर्वं लज्जाबीजं तस्मिन्नित्यर्थः |
तथाच पूर्वमायापदेन लज्जाबीजमुच्यते अन्यथा तापिन्यादिविरोधः स्यात् |
तथाच— कामाद्यां वाग्भवाद्यां वा मायाद्यां वा जपेत् सुधीः |
लक्ष्म्याद्यां वा जपेद्विद्यां चतुर्वर्गफलप्रदाम् ॥ १ ॥ अन्येषां मुनीनां च मते सर्वत्र मायापदं कूर्चपरम् |
तत्रैव— [Redaktion: Die sechzehn vor die Annapūrṇā-Namen gesetzten Silben entsprechen der im Druck angegebenen Wortzerlegung; einzelne Bindu-/Vokalzeichen sind klein gedruckt. Der erste Abschnitt setzt die Dhyāna-Reihe fort. Die Formulierung द्वे माये wird als zweimaliges Māyā-Bīja verstanden; die Quelle diskutiert dessen Bedeutung auf der folgenden Seite weiter. Fußnote: „मुख“ ख. पाठः.]

वान्तं वह्निसमारूढं रतिबिन्दुसमन्वितम् |
लक्ष्मीबीजमिदं प्रोक्तं सर्वकामार्थसिद्धिदम् ॥ १ ॥ वामाक्षिवह्निसंयुक्तं नादबिन्दुविभूषितम् |
शिवबीजं महेशानि लज्जाबीजमुदाहृतम् ॥ २ ॥ ईशानमुद्धृत्य पुरारिबीजं सबिन्दुकं नादविभूषितं च |
सवामकर्णं परितः प्रकल्प्य मायां वदन्तीह मनीषिणस्ताम् ॥ ३ ॥ द्वादशस्वरवर्णं स्यान्नादबिन्दुविभूषितम् |
वाग्भवं बीजमित्युक्तं सर्ववाक्यविशुद्धये ॥ ४ ॥ इति मन्त्रचतुर्थबीजव्याख्यानात् सर्वत्र मायापदं कूर्चपरम् |
अयं तु पक्षः समीचीनः |
अस्याः पूजाप्रयोगः— प्रातःकृत्यादिकं कृत्वा मन्त्राचमनं कुर्यात् |
यथा— लक्ष्मीमायाकूर्चबीजैस्त्रिभिः पीत्वाम्बु साधकः |
वाग्भवेनोष्ठौ संमृज्य मायाभ्यां च द्विरुन्मृजेत् ॥ १ ॥ कूर्चेन क्षालयेत् पाणी एभिर्मन्त्रैश्च विन्यसेत् |
श्रीमायाकूर्चवाक्कामत्रिपुटाभगवर्णकैः ॥ २ ॥ कामकलाङ्कुशाभ्यां च वक्त्रनासाक्षिश्रोत्रयोः |
नाभिहृन्मस्तकं चासौ स्पृष्ट्वा शंभुर्भवेत् क्षणात् ॥ ३ ॥ आचम्यैवं छिन्नमस्तां वत्सरान्तां प्रपश्यति |
.................... ॥ ततः प्राणायामान्तं कर्म कृत्वा षोढान्यासं कुर्यात् |
मन्त्रषोढां ततः कुर्यात् त्रैलोक्यवशकारिणीम् |
श्रीबालात्रिपुटायोनिप्रासादप्रणवैस्तथा ॥ ४ ॥ कालीवध्वङ्कुशैः कामकलाकूर्चात्मकैः क्रमात् |
षोडशीसमवर्णांश्च पृथगष्टादशार्णकैः ॥ ५ ॥ एभिर्बीजैर्मातृकार्णान् स्वेषु स्थानेषु विन्यसेत् |
एषा ब्रह्मस्वरूपा हि बीजषोढा प्रकीर्तिता ॥ ६ ॥ अस्याश्च न्यसनात् सर्वे वज्रदेहा भवन्ति हि |
सर्वैश्वर्ययुतास्ते हि जीवन्मुक्ता दशाब्दतः ॥ ७ ॥ ततः ऋष्यादिन्यासः— यथा शिरसि क्रोधभूपतिभैरवऋषये नमः |
मुखे सम्राट्छन्दसे नमः |
हृदि प्रचण्डचण्डिकायै (छिन्नमस्तायै) देवतायै नमः |
गुह्ये ह्रींबीजाय नमः |
पादयोः स्वाहाशक्तये नमः ॥ तथाच— अस्या ऋषिर्भैरवो वा नाम्ना च क्रोधभूपतिः |
सम्राट् छन्दो देवता च छिन्नमस्ता प्रकीर्तिता ॥ १ ॥ माया बीजं स्वाहा शक्तिः कथिता ब्रह्मयोनिना |
.................... ॥ ततः कराङ्गन्यासौ |
आं खड्गाय हृदयाय स्वाहा, कनीयस्योः |
ईं सुखड्गाय शिरसे स्वाहा, पवित्राङ्गुल्योः |
ऊं सुवज्राय शिखायै स्वाहा, मध्यमयोः |
ऐं पाशाय कवचाय स्वाहा, तर्जन्योः |
औं अङ्कुशाय नेत्रत्रयाय स्वाहा, अङ्गुष्ठयोः |
अः सुरक्षासुरक्षाय अस्त्राय फट्, करतलपृष्ठयोः ॥ एवं हृदयादिषु |
तदुक्तं भैरवीतन्त्रे— उच्चरेत् पूर्वमाकारं बिन्दुलाञ्छितमस्तकम् |
खड्गाय हृदयायेति स्वाहायुक्तं कनीयसि ॥ १ ॥ ईकारं च ततो देवि चन्द्रकोटिसमप्रभम् |
सुखड्गाय ततो वाच्यं शिरसे तदनन्तरम् ॥ २ ॥ स्वाहायुक्तं ततो वाच्यं पवित्राङ्गुलिसंयुतम् |
ऊकारं च ततो वाच्यं बिन्दुलाञ्छितमस्तकम् ॥ ३ ॥ सुवज्राय ततो वाच्यं शिखायै तदनन्तरम् |
स्वाहान्तं मध्यमायां च विन्यसेत् तदनन्तरम् ॥ ४ ॥ मात्रां द्वादशिकां देवीं विन्यसेच्च ततः परम् |
पाशायेति समुच्चार्य प्रवदेत् कवचाय च ॥ ५ ॥ स्वाहान्तं विन्यसेन्मन्त्रं तर्जन्यां तदनन्तरम् |
औंकारं च ततो देवि चाङ्कुशं तदनन्तरम् ॥ ६ ॥ [Redaktion: Die Ṣoḍhā-Anweisung nennt sechzehn und achtzehn Laute in einer gedrängten Fügung; die genaue Kombinatorik wird nicht ergänzt. Das im Ṛṣi-Nyāsa ausdrücklich gedruckte ह्रीं bleibt trotz der vorausgehenden Diskussion zu Māyā/Kūrca erhalten. Der letzte Vers wird inhaltlich auf der folgenden Seite fortgeführt.]

नेत्रत्रयाय स्वाहान्तमङ्गुष्ठे करयोर्द्वयोः |
अकारं च विसर्गान्तं सुरक्षाक्षरसंयुतम् ॥ ७ ॥ असुरक्षायसंयुक्तमस्त्रायेति ततः परम् |
फडक्षरसमायुक्तं विन्यसेत् करयोर्द्वयोः ॥ ८ ॥ हृदि मूर्ध्नि शिखायां तु कवचे नेत्रमण्डले |
यावदन्तं चतुर्दिक्षु विदिक्षु च यथाक्रमम् ॥ ९ ॥ ततो मूलेन मस्तकादिपादपर्यन्तं पादादिमस्तकान्तं वारत्रयं व्यापकं कृत्वा ध्यायेत् |
यथा— स्वनाभौ नीरजं ध्यायेदर्धं विकसितं सितम् |
तत्पद्मकोशमध्ये तु मण्डलं चण्डरोचिषः ॥ १ ॥ जपाकुसुमसंकाशं रक्तबन्धूकसन्निभम् |
रजःसत्त्वतमोलेखायोनिमण्डलमण्डितम् ॥ २ ॥ [Redaktionelle Auslassung: Dhyāna-Verse 3–15. Die zusammenhängende ikonografische Passage enthält sexualisierte Körperbeschreibungen bei Altersangaben unter 18 Jahren. Sie wird in der deutschen Ausgabe unter 25.PCD.3–15 ausschließlich nichtgrafisch zusammengefasst; die Sanskritfassungen reproduzieren diesen Abschnitt nicht.] आभ्यां निषेव्यमानां तां ध्यायेद् देवीं विचक्षणः |
.................... ॥ पिबन्तीमिति तेन मुखेनेति शेषः |
तथाच— स्वमस्तकं स्वधैर्येण रक्तधाराभिः पूरितम् |
ललज्जिह्वं महाभीमं धृत्वा वामभुजेन च ॥ १ ॥ इति भैरवतन्त्रपाठात् |
एवं ध्यात्वा मानसोपचारैः संपूज्य तारिणीवच्छङ्खस्थापनं कुर्यात् |
अस्याः पूजायन्त्रम्— त्रिकोणं विन्यसेदादौ तन्मध्ये मण्डलत्रयम् |
तन्मध्ये विलिखेद्योनिं द्वारत्रयसमन्वितम् ॥ १ ॥ बहिरष्टदलं पद्मं भूविम्बत्रितयं ततः |
कूर्चबीजं लिखेन्मध्ये त्रिकोणे फट्समन्वितम् ॥ २ ॥ यद्वा एतद्ध्यानोक्तयन्त्रम् |
ततः पीठपूजा— ॐ आधारशक्तये नमः, एवं प्रकृतये०, कूर्माय०, अनन्ताय०, पृथिव्यै०, क्षीरसमुद्राय०, रत्नद्वीपाय०, कल्पवृक्षाय०, तदधः स्वर्णसिंहासनाय०, आनन्दकन्दाय०, संविन्नालाय०, सर्वतत्त्वात्मकपद्माय०, सं सत्त्वाय०, रं रजसे०, तं तमसे०, आं आत्मने०, [Redaktion: Die Seite beginnt mit der Fortsetzung des Hand-Nyāsa. In Vers 8 trennt der Druck असुरक्षाय anders als die vorausgehende Prosafassung; der Unterschied bleibt erhalten. Das kurze Bhairavatantra-Zitat wird sachlich als ikonografische Beschreibung überliefert. Die Pīṭha-Liste läuft auf der nächsten Seite weiter. Fußnoten: „समुद्भवाम्“ ख.; „स्थां“ ख.; „हाराम्“ ख.]

अं अन्तरात्मने०, पं परमात्मने०, ह्रीं ज्ञानात्मने०, पद्ममध्ये रतिकामाभ्यां नमः |
रतिकामोपरि “वज्रवैरोचनीये देहि२ एहि२ गृह२ मम सिद्धिं देहि२ मम शत्रून् मारय करालिके हुं फट् स्वाहा” इति पीठमन्त्रः |
ततः पूर्ववद् ध्यात्वावाहयेत् |
यथा— “ॐ सर्वसिद्धिवर्णिनीये सर्वसिद्धिडाकिनीये वज्रवैरोचनीये इहावह२” |
पुनस्तन्मन्त्रंमुच्चार्य “इह तिष्ठ इह संनिधेहि इह संनिरुध्यस्व२” इत्यनेनावाह्य “आंह्रींक्रोंहंसः” इत्यनेन प्राणप्रतिष्ठां कृत्वा, “आं खड्गाय स्वाहा हृदयाय नमः” इत्यादिना षडङ्गानि विन्यस्य, यथाशक्ति पूजां कृत्वा बलिं दद्यात् |
यथा— “वज्रवैरोचनीये देहि२ एहि२ गृह२ इमं बलिं गृह२ मम सिद्धिं देहि२ मम शत्रून् मारय करालिके हुं फट् स्वाहा” इति मन्त्रेण |
ततो देव्या दक्षिणे ॐ वर्णिन्यै नमः |
वामे ॐ डाकिन्यै नमः |
ततो देव्यङ्गे षडङ्गानि संपूज्य, दक्षिणे ॐ शङ्खनिधये नमः |
वामे ॐ पद्मनिधये नमः |
पूर्वादिदिक्षु लक्ष्मीं लज्जां मायां वाणीं च पूजयेत् |
विदिक्षु ब्रह्मविष्णुरुद्रेश्वरान् |
मध्ये सदाशिवमहाप्रेतपद्मासनाय नमः, इति प्रणवादिनमोन्तेन पूजयेत् |
पुष्पाञ्जलिं दत्त्वावरणपूजामारभेत् |
ततोऽग्नीशासुरवायव्यमध्ये दिक्षु च, आं खड्गाय नमः हृदयाय स्वाहा, इति षडङ्गानि पूजयेत् |
अष्टपत्रेषु पूर्वादिक्रमेण ॐ काल्यै स्वाहा |
एवं वर्णिन्यै०, डाकिन्यै०, भैरव्यै०, महाभैरव्यै०, इन्द्राक्ष्यै०, पिङ्गाक्ष्यै०, संहारिण्यै स्वाहा |
सर्वत्र प्रणवादिस्वाहान्तेन पूजयेत् |
यथा— एकां नामाभिधां कालीं योगिनीं (वर्णिनीं) डाकिनीं तथा |
भैरवीं च महापूर्वां भैरवीं तदनन्तरम् ॥ १ ॥ इन्द्राक्षीं च सपिङ्गाक्षीं ततः संहारकारिणीम् |
पूर्वादिके दले पूज्याः शक्तयश्च यथाक्रमम् ॥ २ ॥ प्रणवादिस्वाहान्तेन |
लज्जाबीजं समुच्चरन्, पद्ममध्ये हुंहुं फट् नमः |
देव्या दक्षिणे सम्राट् छन्दसे नमः |
देव्या उत्तरे ॐ सर्ववर्णेभ्यो नमः |
पुनर्दक्षिणे ॐ बीजशक्तिभ्यां नमः |
पत्राग्रेषु पूर्वादिक्रमेण ब्राह्मी माहेश्वरी कौमारी वैष्णवी वाराही इन्द्राणी चामुण्डा महालक्ष्मीः प्रणवादिनमोन्तेन पूजयेत् |
ततश्चतुर्दिक्षु हुं करालाय नमः |
हुं विकरालाय नमः |
हुं अतिकरालाय नमः |
हुं महाकरालाय नमः |
यथा— पूर्वद्वारे करालं च विकरालं च दक्षिणे |
पश्चमेऽतिकरालं च महाकरालमुत्तरे ॥ १ ॥ ततो धूपादिविसर्जनान्तं कर्म समापयेत् |
विसर्जने त्वयं विशेषः, संहारमुद्रां प्रदर्श्याञ्जलावारोप्य वामनासापुटेन योनिमुद्रां दीपकलिकाकारां कृष्णप्रतिपच्चन्द्रकलामिव क्रमेण सूक्ष्मतां गतां चण्डरश्मौ निवेदयेत् |
मन्त्रस्तु “उत्तरे शिखरे देवि भूम्यां पर्वतमूर्धनि |
ब्रह्मणा च समुत्पन्ने गच्छ देवि ममान्तरम्” इति |
भैरवीये— योनिमुद्रां समारूढां प्रदीपकलिकोज्ज्वलाम् |
कृष्णपक्षे विधुमिव क्रमेण क्षीणतां गताम् ॥ १ ॥ इमं मनुं समुच्चार्य चण्डरश्मौ निवेदयेत् |
.................... ॥ इमं मनुं “उत्तरे शिखरे” इति |
अस्याः पुरश्चरणं लक्षजपः |
सिद्धविद्यात्वात् ॥ मन्त्रान्तरम्— भुवनेशीं कामबीजं कूर्चबीजं च वाग्भवम् |
भुवनेशीं कूर्चबीजं वाग्भवं तदनन्तरम् ॥ १ ॥ वज्रवैरोचनीये हुं फट् स्वाहा तदनन्तरम् |
.................... ॥ अस्या अङ्गन्यासपूजादिकं सर्वं षोडशीवद्बोद्धव्यम् |
हृल्लेखा मादनं कूर्चं वाग्भवं कूर्चमेव च |
अस्त्रान्ता छिन्नमस्ताया महाविद्या प्रकीर्तिता ॥ १ ॥ [Redaktion: Die Ziffer २ kennzeichnet Wiederholung. Die Quelle druckt गृह in der Anrufung; dies wird nicht unmarkiert zu गृह्ण ergänzt. Die Reihenfolge von स्वाहा und नमः ist in den drei Aṅga-Formeln dieser Seite unterschiedlich und bleibt erhalten. Bei सर्ववर्णेभ्यः ist die Wortmitte klein gedruckt. Fußnoten: „निवेशयेत्“ ख.; „वासिनि |
ब्रह्मयोनिसमुत्पन्ने“ ख.; „निवेशयेत्“ ख.; „लक्ष्मीं“ ख.]

अस्या हि सदृशी विद्या जगत्स्वपि न विद्यते |
षड्वर्णोऽयं मनुः साक्षान्मोक्षदो नात्र संशयः ॥ २ ॥ अस्या ध्यानमहं वक्ष्ये शृणुष्व कमलानने |
.................... ॥ [Redaktionelle Auslassung: Vers 3, entsprechend 25.PCKM.3. Wiederaufnahme der sexualisierten Chinnamastā-Bildbeschreibung im Zusammenhang der zuvor genannten Altersangaben; ausschließlich nichtgrafische Inhaltsangabe in der deutschen Fassung.] दक्षे चातिसिता विमुक्तविकुरा कर्त्रीं तथा खर्परं हस्ताभ्यां दधती रजोगुणभवा नाम्नापि सा वर्णिनी |
देव्याश्छिन्नकबन्धतः पतदसृग्धारां पिबन्ती मुदा नागाबद्धशिरोमणिर्मनुविदा ध्येया सदा सा सुरैः ॥ ४ ॥ वामे कृष्णतनुं तथैव दधती खड्गं तथा खर्परं प्रत्यालीढपदा कबन्धविगलद्रक्तं पिबन्ती मुदा |
सैषा या प्रलये समस्तभुवनं भोक्तुं क्षमा तामसी शक्तिः सापि सदा परा भगवती नाम्ना परा डाकिनी ॥ ५ ॥ इति ध्यानम् |
अस्याः पूजादिकं सर्वं षोडशीवत् कार्यम् |
तारं लज्जाद्वयं वज्रवैरोचनीये हुं फट् स्वाहा |
ध्यानपूजादिकं सर्वं षोडशीवदुपाचरेत् ॥ ६ ॥ वियत् सूत्रयुतं बिन्दुनादयुक्तं ततः प्रिये |
एकाक्षरी महाविद्या त्रैलोक्यक्षोभकारिणी ॥ ७ ॥ सूत्रं दीर्घ ऊकारः |
ठठान्तैषा महाविद्या त्रैलोक्यमोहकारिणी |
ताराद्यन्ता भवत्येषा चतुर्वर्गफलप्रदा ॥ ८ ॥ वज्रवैरोचनीये च कूर्चयुग्मं सफट् ठठः |
ताराद्येषा महाविद्या सर्वतेजोपहारिणी ॥ ९ ॥ वाग्भवाद्या यदा विद्या वागीशत्वप्रदायिनी |
त्रैलोक्याकर्षिणी विद्या चतुर्वर्गफलप्रदा ॥ १० ॥ ध्यानपूजादिकं सर्वं षोडशीवत् समाचरेत् |
.................... ॥ इति ॥ इदानीं षोडशीविद्याप्रशंसामाह— तथा सर्वप्रयत्नेन सर्वोपास्या च षोडशी |
लक्ष्मीबीजादिका सैव सर्वैश्वर्यप्रदायिनी ॥ १ ॥ लज्जाद्या स्वर्गभूनागयोषिदाकर्षिणी परा |
कूर्चाद्या सर्वजन्तूनां महापातकनाशिनी ॥ २ ॥ वाग्भवाद्या यदा देवी वागीशत्वप्रदायिनी |
एषा तु षोडशीविद्या वेद्या सप्तदशाक्षरी ॥ ३ ॥ श्रीबीजपुटिता सा च लक्ष्मीवृद्धिकरी सदा |
लज्जया पुटिता विद्या त्रैलोक्याकर्षिणी परा ॥ ४ ॥ कूर्चेन पुटिता सर्वपापिनां पापहारिणी |
वाग्बीजपुटिता चैषा कवित्वादिप्रदायिनी ॥ ५ ॥ चतुर्विधेति विद्येयं प्रिये सप्तदशाक्षरी |
ताराद्या षोडशी चान्या भवेत् सप्तदशाक्षरी ॥ ६ ॥ [Redaktion: Die Namensbezeichnung „Ṣoḍaśī“ und die Angabe von siebzehn Silben stehen im Text nebeneinander. Varṇinī erscheint hier weiß, zuvor auf Druckseite 334 rot; diese ikonografische Variante bleibt erhalten. Fußnote: „वागीश्वर्यं“ ख. पाठः.]

एषा विद्या महाविद्या भुक्तिमुक्तिप्रदायिनी |
कमला भुवनेशानी कूर्चबीजं सरस्वती ॥ ७ ॥ वज्रवैरोचनीये च पूर्वबीजानि चोच्चरेत् |
फट् स्वाहा च महाविद्या वसुचन्द्राक्षरी परा ॥ ८ ॥ ताराद्यैकोनविंशार्णा ब्रह्मविद्यास्वरूपिणी |
एते विद्योत्तमे देवि भुक्तिमुक्तिप्रदे शुभे ॥ ९ ॥ लक्ष्म्यादिपुटिता पूर्वा रन्ध्रचन्द्राक्षरी भवेत् |
चतुर्धा च महाविद्या चतुर्वर्गफलप्रदा ॥ १० ॥ प्रणवाद्या यदा चैषा भोगमोक्षकरी सदा |
विद्यान्तरं प्रवक्ष्यामि सावधानावधारय ॥ ११ ॥ हृल्लेखा कूर्चवाग्बीजवज्रवैरोचनीये हुम् |
अस्त्रं स्वाहा महाविद्या चतुर्दशाक्षरी मता ॥ १२ ॥ सर्वैश्वर्यप्रदा चैषा सर्वमोहनकारिणी |
भुवनेशी त्रित्वचं वाग्बीजं प्रणवं ततः ॥ १३ ॥ वज्रवैरोचनीये च फट् स्वाहा च ततः परा |
चतुर्दशाक्षरी चैषा चतुर्वर्गफलप्रदा ॥ १४ ॥ एषा विद्या महादेवि जन्ममृत्युविनाशिनी |
रमा कामस्तथा लज्जा वाग्भवं वज्रवैपदम् ॥ १५ ॥ रोचनीये लज्जाद्वन्द्वमस्त्रं स्वाहासमन्वितम् |
इयं सा षोडशी प्रोक्ता सर्वकामफलप्रदा ॥ १६ ॥ कथिताः सकलाः विद्याः सारात् सारतराः पराः |
आसां ऋषिर्भैरवोऽहं नाम्ना च क्रोधभूपतिः ॥ १७ ॥ सम्राट् छन्दो देवता च च्छिन्नमस्ता प्रकीर्तिता |
षड्दीर्घाकस्वरैश्चैव प्रणवाद्येन सुन्दरि ॥ १८ ॥ खड्गाद्येन ठठान्तानि षडङ्गानि प्रकल्पयेत् |
नारिदोषादिकं चासां ताः सुसिद्धाः सुरासुरैः ॥ १९ ॥ सकलेषु च वर्णेषु सकलेष्वाश्रमेषु च |
अन्तिमेषु च वर्णेषु भुक्तिमुक्तिप्रदायिनी ॥ २० ॥ प्रणवाद्या च या विद्या शूद्रादौ न समीरिता |
अस्यां चैव विशेषोऽयं योषिच्चेत् समुपासयेत् ॥ २१ ॥ डाकिनी सा भवत्येव डाकिनीभिः प्रजायते |
पतिहीना पुत्रहीना यथा स्यात् सिद्धयोगिनी ॥ २२ ॥ इति ते कथितं तत्त्वं रहस्यमखिलं प्रिये |
अतिस्नेहतरङ्गेण भक्त्या दासोऽस्मि ते प्रिये ॥ २३ ॥ इति |
एतासां ध्यानपूजादिकं सर्वं षोडशीवद् बोद्धव्यम् |
इति छिन्नमस्ताप्रकरणम् ॥ अथ धूमावतीप्रकरणम् |
तत्र फेत्कारिणीतन्त्रे— धूमावतीप्रयोगोऽयमधुना कथ्यते मया |
दान्तावर्धीशबिन्द्वन्तौ बीजे धूमावती द्विठः ॥ १ ॥ धूमावतीमनुः प्रोक्तः शत्रुनिग्रहकारकः |
पिप्पलादो मुनिश्छन्दो निचृज्ज्येष्ठा च देवता ॥ २ ॥ चतुर्थेन च वर्णेन बिन्दुनादयुतेन च |
षड्दीर्घजातियुक्तेन कुर्यादङ्गानि मन्त्रवित् ॥ ३ ॥ दान्तौ धकारद्वयं, अर्धीशबिन्द्वन्तौ पृथगूकारसंयुक्तौ बिन्दुयुक्तौ च धूमावती स्वरूपं, ठद्वयं स्वाहाकारः |
धां हृदयाय नमः |
धीं शिरसे स्वाहा, इत्यादिकरषडङ्गन्यासः |
तथा ध्यानम्— विवर्णा चञ्चला कृष्णा दीर्घा च मलिनाम्बरा |
विमुक्तकुन्तला रूक्षा विधवा विरलद्विजा ॥ ४ ॥ काकध्वजरथारूढा विलम्बितपयोधरा |
शूर्पहस्ता विरूपाङ्गी ध्वजहस्ता वरान्विता ॥ ५ ॥ प्रवृद्धलोमां तु भृशं कुटिला चाकुलेक्षणा |
क्षुत्पिपासार्दिता नित्यं सदा कलहतत्परा ॥ ६ ॥ एवंविधां सदा ध्यायेत् ततः कर्म समाचरेत् |
प्रोक्ते पूजयेत् पीठे जयादिनवशक्तिके ॥ ७ ॥ केसरेषु षडङ्गानि पूजयेत् प्रोक्तवर्त्मना |
अष्टपत्रेषु संपूज्याः शक्तयोऽष्टौ क्रमेण हि ॥ ८ ॥ [Redaktion: त्रित्वचं in Vers 13 und die Vokalfügung in Vers 18 bleiben unsicher. Die Zählangaben 16, 17, 18 und 19 werden nicht angeglichen. Bei धूमावती bietet die Erklärung die Namensform ohne ausgeschriebene Kasusendung. Die sozialen und geschlechtlichen Einschränkungen sind historische Quellenaussagen. Fußnoten: „रहः“ ख.; „तिरुक्ताही“ ख. (unsichere Lesung); „घोरा“ ख.; „कुटिलेक्षणा“ ख.]

क्षुधा तृष्णा रतिर्निद्रा निर्ऋतिर्दुर्गती रुषा |
अक्षमेति च भूविम्बे इन्द्राद्या हेतयो बहिः ॥ ९ ॥ इति |
अथ प्रयोगः— तत्र प्रातःकृत्यादियोगपीठन्यासान्ते मूलेन प्राणायामत्रयं कृत्वा शिरसि पिप्पलादाय ऋषये नमः |
मुखे निचृच्छन्दसे नमः |
हृदये धूमावत्यै देवतायै नमः |
इति विन्यस्य यथाविधिविनियोगमुक्त्वा, धां हृदयाय नमः |
धीं शिरसे स्वाहा |
धूं शिखायै वषट् |
धैं कवचाय हुं |
धौं नेत्रत्रयाय वौषट् |
धः अस्त्राय फट्, इति विन्यस्य ध्यानादिमानसपूजान्ते कुङ्कमादिना अष्टदलकमलं विरच्य, तद्बहिर्वृत्तं तद्बहिश्चतुरस्रं चतुर्द्वारयुक्तं लिखेत्, इति पूजायन्त्रं निर्माय पुरतः संस्थाप्याभ्यर्च्य अर्घ्यादिस्थापनाद्यात्मपूजान्ते मण्डूकादिपरतत्त्वान्तं भुवनेश्वरीपीठमभ्यर्च्यासनादिपुष्पोपचारान्ते केसरेष्वग्नीशासुरवायव्यमध्ये दिक्षु च षडङ्गानि संपूज्य, अष्टदलेषु देव्यग्रादिप्रादक्षिण्येन क्षुधायै नमः |
तृष्णायै०, अरत्यै०, निद्रायै०, निर्ऋत्यै०, दुर्गत्यै०, रुषायै०, अक्षमायै नमः |
इति संपूज्य, चतुरस्रे लोकपालान् तद्बहिर्वज्राद्यायुधानि च संपूज्य धूपदीपादिकं सर्वं प्राग्वत् समापयेदिति |
तथा— जपेत् कृष्णचतुर्दश्यां पुरश्चरणसिद्धये |
उपवासपरो मन्त्री शून्यागारे दिवानिशम् ॥ १० ॥ अयं जपः पूर्वसेवार्थं, लक्षजपः पुरश्चरणम् |
श्मशाने विपिने चैवं जपेल्लक्षं तु वाग्यतः |
सोष्णीषः सार्द्रवासाश्च पुरश्चरणकर्मणि ॥ ११ ॥ अत्र होमोऽपि घृतेनैव तर्पणादिकं च प्राग्वदिति |
आख्यापर्यन्तमालिख्य तस्मिन् स्थाप्य शिवं जपेत् |
अवष्टभ्य शिवं शत्रुनाम्नाथ प्रजपेन्मनुम् ॥ १२ ॥ सहस्रार्द्ध्यैतः शत्रुर्ज्वरेण परिगृह्यते |
पञ्चगव्येन शान्तिः स्याज्ज्वरस्य पयसापि वा ॥ १३ ॥ मन्त्राद्यक्षरमालिख्य शत्रुनाम ततः परम् |
द्वितीयान्तं मनोः शत्रोर्नामैवं मनुना लिखेत् ॥ १४ ॥ रणेऽयुतजपाच्छत्रोर्निश्चितं मरणं भवेत् |
कृत्वा यन्त्रे रिपोराख्यामरण्ये यामिनीदले ॥ १५ ॥ उत्सादो जायते शत्रोर्मनोरयुतजापतः |
दग्ध्वा काकं श्मशानाग्नौ तद्भस्मादाय मन्त्रितम् ॥ १६ ॥ विरोधिनाम्नाष्टाशासु सद्य उच्चाटनं रिपोः |
श्मशानभस्मना कृत्वा शिवं तस्योपरि न्यसेत् ॥ १७ ॥ विरोधिनामसंरुद्धं कृष्णपक्षे समर्चयेत् |
महिषीक्षीरधूपं च दद्यात् शत्रुविपत्करम् ॥ १८ ॥ महिषीरूपमासाद्य स्वप्ने शत्रुं निपातयेत् |
मन्त्रेणानेन निखनेत् तद्भस्म रिपुमन्दिरे ॥ १९ ॥ शत्रुमुच्चाटयेत् तूर्णं नात्र कार्या विचारणा |
न्यस्य पाणितले शत्रोरात्मानं चितिभस्मना ॥ २० ॥ वह्नावधोमुखं रुद्रं स्थापयेदयुतं जपन् |
धूमावतीमनुं मन्त्री शत्रुं यमपुरं नयेत् ॥ २१ ॥ प्राग्वत् करतले नामार्णद्वयोरूर्ध्वं रिपोर्न्यसेत् |
जलस्थः पूजयेन्मन्त्री हुंकारान्नाशयेदरीन् ॥ २२ ॥ श्मशानभस्मना लिङ्गं कृत्वा पुष्पादिनार्चयेत् |
भगवन्निति संभाष्य मनसा कर्म चिन्तयन् ॥ २३ ॥ निम्बकाकच्छदावेकीकृत्य चाष्टशतं जपेत् |
दद्याद्धूपं साध्यनाम्ना सद्यो विद्वेषयेदरीन् ॥ २४ ॥ चिताकाष्ठानले क्षीरहोमाच्छान्तिः प्रजायते |
रजोधूमप्रदानेन गृध्ररूपेण कालिका ॥ २५ ॥ [Redaktion: Vers 9 nennt रति, die Prosa अरति. Vers 12 Anfang und Vers 13 सहस्रार्द्ध्यैतः sind drucksprachlich unsicher. Vers 22: जलस्थः nach dem Bild; die Fügung नामार्णद्वयोरूर्ध्वम् bleibt mehrdeutig. Fußnoten: „वापि“ ख.; „आख्योपरे लिखन्मन्त्रं“ ख.; „यजेत्“ ख.; क्षिपेदित्यर्थः; „दद्यात्“ ख.; „पृष्ठमागत्य“ क.; „रूपेणागत्य“ ग.; „क्रुद्ध्वा“ ख.]

मारयत्यरिमागत्य शान्तिर्निर्माल्यधूपतः |
वराहबालधूपेन हन्यात् सूकररूपिणी ॥ २६ ॥ अश्वत्थपत्रधूपेन शान्तिर्भवति नान्यथा |
शान्तिः सर्वाभिचारस्य पञ्चगव्येन जायते ॥ २७ ॥ क्षीरेण वापि देवेशि मधुरत्रितयेन वा |
कीले क्ष्वेडतरोर्देवि शत्रोर्नाम समालिखेत् ॥ २८ ॥ विदर्भ्य मूलमन्त्रेण साध्यनामाक्षराणि वै |
जप्त्वा पदह्रदे मन्त्री खनेदुच्चाटनं रिपोः ॥ २९ ॥ (कीले क्षीरतरोर्विदर्भ्य विलिखन्मन्त्रेण नामान्तरं जप्त्वालिख्य पदह्रदेन निखनेदुच्चाटनं विद्विषाम् |
तत्पादद्वयधूलिकीर्णहविषा दत्त्वा द्विजेभ्यो बलिं तज्जप्त्वा चितिभस्मकीर्णमरेर्गेहे तदुच्चाटनम् ॥) ज्येष्ठागारे श्मशाने वा निर्माल्ये पादगोचरे |
गर्दभावासभूमौ वा प्रेतस्थाने चतुष्पथे ॥ ३० ॥ ऊषरे मेहनोद्भूमौ पुष्पितावासके स्वयम् |
आनीय शर्करा मन्त्री दिग्वासा दक्षिणामुखः ॥ ३१ ॥ श्मशानलोष्टे निक्षिप्य चिताग्नौ भर्जयेत् तथा |
चूर्णं तत्तु जपेल्लक्षं निचिक्षिपेच्छत्रुवेश्मनि ॥ ३२ ॥ सेनामध्ये तु सर्वेषां क्षणादुच्चाटनं भवेत् |
गर्ते पिपीलिकानां तु पादधूलियुतान् कणान् ॥ ३३ ॥ सघृतान् सप्तवारं तु जुहुयान्मन्त्रविन्निशि |
भ्रमते काकवत् सर्वां महीमाचरणाद्विषम् ॥ ३४ ॥ कृत्वा प्रतिकृतिं शत्रोर्जन्मवृक्षेण मन्त्रवित् |
कृतप्रतिष्ठितप्राणां विद्ध्वा मर्मसु कण्टकैः ॥ ३५ ॥ आयसेर्मन्त्रमावर्त्य वस्त्रयाम्यांशः प्रवेष्टयेत् |
पूर्वोक्तशर्कराभिस्तु जप्त्वा नित्यं प्रतापयेत् ॥ ३६ ॥ सप्तरात्रेण तस्याशु रिपोरुच्चाटनं भवेत् |
मुखे च शिल्पया लेख्यौ सारमेयवराहयोः ॥ ३७ ॥ मन्त्रेण दर्भितौ साध्यौ भौमवारे ह्यादिवा |
धत्तूररससंयुक्तचिताङ्गारेण मन्त्रिणा ॥ ३८ ॥ वृषस्य पृष्ठतो बद्ध्वा केशपाशेन तं जपेत् |
श्मशाने शत्रुमार्गे वा तद्गृहे निखनेन्निशि ॥ ३९ ॥ विद्वेषणं भवेत् सद्यो गौरीशङ्करयोरपि |
अश्वत्थत्वचि मन्त्रार्णैर्दर्भितं साध्यमालिखेत् ॥ ४० ॥ अन्यद्विषतरोस्तद्वज्जप्त्वा उद्धृतया न्यसेत् |
पूर्वोक्तकण्टकैर्विद्ध्वा जपेत् स्पृष्ट्वा शतं शतम् ॥ ४१ ॥ विद्विष्टौ भवतस्तौ तु नाम्नामपि च तत्क्षणात् |
[मुद्रिते उत्तरार्धस्य रिक्तस्थानम्] ॥ वर्णांस्तान् विलिखेद् विदर्भ्यमभितः कोणेषु मन्त्राक्षरैः संरुद्धान् परितः प्रभञ्जनगृहे मध्ये च साध्यं पृथक् |
अङ्गारैः कनकोत्तरैरपि पदैर्मन्त्रं जपंस्ताडयेत् कार्पासेन रणे कुजार्कदिवसे भूलोकविद्वेष्यताम् ॥ ४२ ॥ आपाद्य पूतमूर्तिं च शत्रोरालेख्य शोषयेत् |
तापयेन्निशि तां जप्त्वा वह्निरूपे बलिं पचेत् ॥ ४३ ॥ एवं सप्तदिनं रात्रावाजप्यालिप्य शोषयेत् |
व्योषाग्निलशुनोन्मत्तहिङ्गुसिद्धार्थधत्तुरैः ॥ ४४ ॥ [Redaktion: Unsichere Druckfügungen in 29 पदह्रदे, 31 मेहनोद्भूमौ/पुष्पितावासके, 34 महीमाचरणाद्विषम्, 36 वस्त्रयाम्यांशः, 38 ह्यादिवा, 41 उद्धृतया und 42 कनकोत्तरैः bleiben als solche bestehen. Zwischen 41 und 42 steht ein unnummerierter Halbvers mit Punktlücke. Fußnoten: „हनेत् सूकररूपिणीम्“; „जप्त्वा वासे“ ख.; „लक्षात्“ ख.; „सप्तरात्रं“ ख.; „पूर्वं महीमामरणात्“ ख.; „ऋक्षेण“ ख.; „कृत्वा प्रतिष्ठां प्राणस्य“ ख.]

पिण्डैर्लवणसंभूतैरुन्मत्तद्रवसंयुतैः |
पेषयित्वा तेन सम्यग् लिखेन्मन्त्री मनुं जपेत् ॥ ४५ ॥ बलिमध्ये खनेत् कीलं शुक्ररूपं तथोपरि |
वह्निं प्रज्वाल्य तत्काष्ठद्वययुग्कुहने जपेत् ॥ ४६ ॥ निचिक्षिप्य प्रतिमां तत्र ज्वरे नित्यं जपेन्मनुम् |
सप्तरात्रं ततः कुण्डे रत्यागारेऽथवा हुनेत् ॥ ४७ ॥ त्रिकोणशूलदीक्षाग्रमेरकायतनान्वितम् |
तत्रापि निखनेत् कीलं वह्निं प्रज्वाल्य पूर्ववत् ॥ ४८ ॥ ततः प्रतिकृतिं मन्त्री वह्नेरुपरि लम्बयेत् |
उक्तद्रव्येण संलिप्तामूर्ध्वपादामधोमुखीम् ॥ ४९ ॥ रक्तद्रव्यैः समाराध्य प्रज्वाल्य विषवृक्षजैः |
इन्धनैः प्रतिमां यावत् समित्पुञ्जनिभां हुनेत् ॥ ५० ॥ अनिलादिभिरामृत्याविशं याति न संशयः |
[मुद्रिते उत्तरार्धस्य रिक्तस्थानम्] ॥ इति |
अथ भद्रकालीमन्त्राः |
फेत्कारिणीतन्त्रे— प्रासादबीजमुद्धृत्य कालीति पदमुच्चरेत् |
महाकालीपदं चोक्त्वा किणियुग्ममतः परम् ॥ १ ॥ अस्त्राग्निप्रियान्तोऽयं भद्रकालीमहामनुः |
पदैः षड्भिः षडङ्गानि जातियुक्तानि कल्पयेत् ॥ २ ॥ प्रासादबीजं हौंच्यते |
अन्यत्पदत्रयं स्वरूपं |
युग्ममिति द्विरुच्चरेदित्यर्थः |
अस्त्रं फट् |
अग्निप्रिया स्वाहाकारः |
हौं हृत्, कालि शिरः, महाकालि शिखा, किणिकिणि कवचम्, फट् नेत्रं, स्वाहा अस्त्रम् |
ध्यातव्येयं महादेवी भद्रकाली भयापहा |
आराध्य प्रजपेन्नित्यमष्टाधिकशतेन तु ॥ ३ ॥ क्षुत्क्षामा कोटराक्षी मषिमलिनमुखी मुक्तकेशी हसन्ती नाहं तृप्ता वदन्ती जगदखिलमिदं ग्रासमेकं करोमि |
हस्ताभ्यां धारयन्ती ज्वलदनलशिखासन्निभं पाशमुग्रं दन्तैर्जम्बूफलाभैः परिहरतु भयं पातु मां भद्रकाली ॥ ४ ॥ आराध्य प्रजपेन्मन्त्रं नित्यमष्टोत्तरं शतम् |
रिष्टमाला विधातव्या शतेनाष्टोत्तरेण च ॥ ५ ॥ प्रयोगश्चात्र कर्तव्यः सामान्यपटलोदितः |
अशेषं कालिकातन्त्रे कथितं कार्यसिद्धये ॥ ६ ॥ सामान्यपटलोदितः फेत्कारिणीतन्त्रे सामान्यपटले प्रोक्तः |
कालिकातन्त्रे कथितं श्मशानकालिकातन्त्रे कथितम् |
इयं देवी महादेवी शत्रुनिग्रहकारिणी |
यथेष्टचेष्टया चिन्त्या धर्मकामार्थसिद्धिदा ॥ ७ ॥ इति |
फेत्कारिणीतन्त्रे— अथातः संप्रवक्ष्यामि महाकालीमहामनुम् |
यस्य विज्ञानमात्रेण नासाध्यं विद्यते भुवि ॥ १ ॥ प्रलयाग्नी रक्तगतावूर्ध्वकेशीसमन्वितौ |
नादबिन्दुसमायुक्तावेवं क्रोधिद्वयं पुनः ॥ २ ॥ पशुं गृहाणपदतो वर्मास्त्रानलवल्लभा |
चतुर्दशाक्षरी प्रोक्ता महाकाली ध्रुवादिका ॥ ३ ॥ प्रलयाग्नी ठकारद्वयं, रक्तो रेफः, ऊर्ध्वकेशी एकारः, नादबिन्दु प्राग्वत् |
तेन ठ्रें ठ्रें इति, क्रोधी ककारद्वयं, एवमित्यनेन रेफगतमेकारनादबिन्दुयुक्तं चेत्यवगन्तव्यम् |
तेन क्रें क्रें, वर्म हुं, अस्त्रं फट्, अनलवल्लभा स्वाहा |
तथा— न्यासशुद्धौ न ऋष्यादि नात्र किञ्चिद्विचारणा |
कृष्णतोयेन संपूर्य कुम्भे चैवाथ कालिकाम् ॥ ४ ॥ [Redaktion: Dhūmāvatī 46–48 und der letzte Halbvers enthalten unsichere Wortfügungen; nach diesem Halbvers zeigt der Druck eine Punktlücke. Bhadrakālī: हौंच्यते ist die Druckfügung für die Erläuterung von हौं. Mahākālī: die winzigen Zeichen der ersten Bījagruppe sind als ठ्रें gelesen; vor einer Rezitationsausgabe nochmals zu prüfen. Fußnoten: „रुदन्ती“ ख.; „पाशयुग्मं“ ख.; „कृष्णकुम्भे“ ख.]

ब्राह्म्यादिभिश्च दूतीभिर्युक्तां संपूज्य भक्तितः |
पञ्चवक्त्रां महारौद्रीं प्रतिवक्त्रं त्रिलोचनाम् ॥ ५ ॥ शक्तिशूलधनुर्बाणखेटखड्गवराभयान् |
दक्षादक्षभुजैर्देवीं बिभ्राणां भोगिभूषणाम् ॥ ६ ॥ ध्यात्वैवं साधकः साध्यं साधयेन्मनसि स्थितम् |
ब्राह्मी माहेश्वरी चैव कौमारी वैष्णवी तथा ॥ ७ ॥ वाराही चैव माहेन्द्री चामुण्डा चण्डिकाष्टमी |
पूर्वादीशानपर्यन्तं कुम्भाङ्कुशसंस्थिता इमाः ॥ ८ ॥ कर्णिकायां ततो देवीं महाकालीं भयापहाम् |
नामोच्चारणसंरुद्धं वह्नौ प्रज्वालिते स्वरे ॥ ९ ॥ जुहुयाद्वैरिणं क्रुद्धो देवीमन्त्रं जपंस्तथा |
समिधः पिचुमन्दस्य बिभीतचितिकाष्ठकाः ॥ १० ॥ हरं विषं राजिकां च कण्टजालरसान्विताः |
गृहधूमश्मशानास्थिविभीताङ्गारहोमतः ॥ ११ ॥ सप्ताहाद्वैरिणं हन्ति कालीमन्त्रप्रयोगतः |
उच्चाटनं चापराह्ने सन्ध्यायां मारणं तथा ॥ १२ ॥ दक्षिणस्यां दिशि स्थित्वा ग्रामादेर्दक्षिणामुखः |
[मुद्रिते उत्तरार्धस्य रिक्तस्थानम्] ॥ इति |
मन्त्रान्तरं फेत्कारिणीतन्त्रे— गृध्रकर्णिपदं प्रोक्त्वा विरूपाक्षिपदं ततः |
लम्बस्तनिपदं पश्चान्महोदरिपदं वदेत् ॥ १ ॥ उत्पाटय पदं भूयस्तथैव मारयेति (?) च |
पदान्येतानि वीप्स्याथ वदेद्वर्मास्त्रमेव च ॥ २ ॥ वह्निजायापदं चोक्त्वेति |
वीप्स्येति द्विरुच्चार्य, वर्म हुं, अस्त्रं फट्, वह्निजाया स्वाहाकारः |
तथा— पिप्पलादो मुनिः प्रोक्तो निचृच्छन्द उदाहृतम् |
भद्रकाली देवता स्यात् पञ्चाङ्गं स्वयमेव तु ॥ ३ ॥ स्वयमेव मूलमन्त्रेणैव |
यथा— वीप्सितेनाद्यपदद्वयेन हृत् |
तदूर्ध्वपदद्वयेन शिरः |
तदूर्ध्वपदद्वयेन शिखा |
वर्मास्त्राभ्यां कवचं |
स्वाहयास्त्रमिति |
तथा— अतिरौद्रा महादंष्ट्रा भृशं दीर्घा कृशोदरी |
सुचरक्तनयनारूढा दीर्घघोणा मदातुरा ॥ ४ ॥ स्निग्धगम्भीरनिर्घोषा नीलजीमूतसन्निभा |
भ्रुकुट्यट्टाससंदीप्ता महारदनभीषणा ॥ ५ ॥ दंष्ट्रोग्रकोपताम्राक्षी रक्तदीर्घशिरोरुहा |
त्रिशूलव्यग्रदोर्दण्डा नरकीटपलाशिनी ॥ ६ ॥ अतिरक्ताम्बरा देवी रक्तमांसासवप्रिया |
शिरोमालाविचित्राङ्गी पिबन्ती शोणितासवम् ॥ ७ ॥ नृत्यन्ती च हसन्ती च पिशाचगणसेविता |
पिशाचस्कन्धमारुह्य भ्रमन्ती वसुधातले ॥ ८ ॥ शङ्करस्य मुखोत्पन्ना योगिनीयोगिवल्लभा |
इत्थंभूतां भद्रकालीं मातृभिः परिवारिताम् ॥ ९ ॥ ध्यात्वा सम्यक् समाराध्य ततो मन्त्रं जपेद्बुधः |
अयुतं जपसिद्ध्यर्थं मातृकान्यासतत्परः ॥ १० ॥ ततो होमादिकमपि कार्यम् |
होमस्तु घृतेनैव प्रागुक्तवचनादिति |
तथा— धूमावत्यां च यत् प्रोक्तमनयापि तदाचरेत् |
उक्तः प्रयोग एवात्र विशेषविधिरुच्यते ॥ ११ ॥ ऋज्वायतं तु निर्दोषमर्कमूलं वनान्तरात् |
विषवृक्षं समादाय ततो होमं समाचरेत् ॥ १२ ॥ शून्यागारे तथा कुण्डं कृत्वा तत्र त्रिकोणकम् |
विषवृक्षेन्धनेनाग्निं प्रज्वाल्यादाय तत् सुधीः ॥ १३ ॥ ततो दण्डं जपन्मन्त्री विषवृन्तस्य साधकः |
अष्टोत्तरशतं वह्नौ तं दण्डं निचिक्षिपेद्बुधः ॥ १४ ॥ [Redaktion: Mahākālī 8 कुम्भाङ्कुशसंस्थिता, 9 स्वरे und Bhadrakālī 4 सुचरक्तनयनारूढा sind unsichere Druckfügungen. Nach Mahākālī 12 unnummerierter Halbvers und Punktlücke. Das Fragezeichen bei मारय steht bereits im Druck. Fußnoten: „कुम्भाकाश“ ख.; „कुम्भस्थाने“ ख.; „शुद्धो“ ख.; „मन्त्रं“ ख.]

सुविनीतं द्विजं वीरं कृत्वा चोत्तरसाधकम् |
दिक्षु सर्वासु संस्थाप्य स्वभटान् खड्गहस्तकान् ॥ १५ ॥ कृतरक्तः समाराध्य वह्निं क्रोधसमन्वितः |
अष्टोत्तरशतं जप्त्वा दण्डाग्रं जातवेदसि ॥ १६ ॥ दत्त्वा सिद्धार्थकं मन्त्री जुहुयात् सवनद्वयम् |
[मुद्रिते उत्तरार्धस्य रिक्तस्थानम्] ॥ यष्ट्यग्रमग्नौ विनिवेश्य पश्चात् सिद्धार्थकैस्तैलसमुच्चितैश्च |
हुनेत् सहस्रद्वयमत्र धीमान् विसृज्य वह्निं बलिदानपूर्वम् ॥ १७ ॥ ध्यायेद् देव्याः स्वरूपं प्रलयघननिभं रक्तवर्णोग्रनेत्रं शूलाग्रप्रोतसिंहं तरुणनरशिरःस्रग्धरं तीक्ष्णदंष्ट्रम् |
उल्काव्यग्रोध्वहस्तं रुधिरमधुमदभ्रान्तचित्तं सुघोरं शत्रूणां शङ्कमुच्चैः करधृतशिलादण्डनिर्घातघोरम् ॥ १८ ॥ भावयित्वा करेणोल्कां दक्षिणेन रिपोर्गृहम् |
गत्वा दूरेण विसृजेत् तद्वत् क्रुद्धा नभःस्थिता ॥ १९ ॥ ससहायस्ततस्तीर्थं गच्छेत् पश्चात्तु वाग्यतः |
स्नात्वावश्यं शुचिर्भूत्वा कण्ठमात्रोदके स्थितः ॥ २० ॥ जपेत् सुदर्शनं दुर्गां सावित्रीं च समाहितः |
अष्टोत्तरसहस्रं तु जपेदन्यच्छतं शतम् ॥ २१ ॥ उष्णीषवासा आच्छाद्य ससहायः सुरालयम् |
गत्वा तु महतीं पूजां कृत्वा देवस्य चक्रिणः ॥ २२ ॥ पादयुग्मं समालम्ब्य वर्णलक्षं जपेद् बुधः |
तावज्जप्त्वा घटे सद्भिरभिषिञ्चेत् स्वकं वपुः ॥ २३ ॥ दक्षिणां विधिवद् दत्त्वा शान्तिहोमं च कारयेत् |
यद्वा दुर्गां जपेल्लक्षं सावित्रीं च तथैव च ॥ २४ ॥ कृत्वाभिषेकं ताभ्यां तु शक्तितो भोजयेद् द्विजान् |
दक्षिणाः शक्तितो दत्त्वा सिद्धो भवति साधकः ॥ २५ ॥ रुद्रदण्डप्रयोगोऽयं दारुणो रणसूदनः |
पुरा देवासुरे युद्धे हरेण किल निर्मितः ॥ २६ ॥ तत्प्रयोगमहं वक्तुं न शक्नोमि तथापि चेत् |
प्रयोगमात्रं तद्वक्ष्ये विद्वेषोच्चाटनादिकम् ॥ २७ ॥ विभीतफलके शत्रोर्लिखेन्नामविदर्भितम् |
मन्त्रं जप्त्वा सरोषं तत् खनेत् पितृवने बुधः ॥ २८ ॥ उच्चाटनं भवेत् क्षिप्रमचलस्यापि किं पुनः |
मानवानां द्विजश्रेष्ठे न कर्तव्यं मनीषिभिः ॥ २९ ॥ तथैव किल तस्यैव त्रिकोणेऽधोमुखं खनेत् |
धत्तूरबीजचूर्णेन जप्त्वा चालिप्य तत् त्यजेत् ॥ ३० ॥ खनेदुच्चाटयेच्छत्रून् वाताहतरजो यथा |
[मुद्रिते उत्तरार्धस्य रिक्तस्थानम्] ॥ इति ॥ अथ श्मशानकाली— वाग्बीं मायां ततो लक्ष्मीं कामराजमतः परम् |
कालिकेसंपुटत्वेन चतुष्कं बीजमालिखेत् ॥ १ ॥ एकादशार्णा देवेशि चतुर्वर्गप्रदायिनी |
[मुद्रिते उत्तरार्धस्य रिक्तस्थानम्] ॥ इति |
अस्याः पूजायन्त्रम्— पद्ममष्टदलं वृत्तं तद्बाह्ये धरणीतलम् |
चतुर्द्वारसमायुक्तं मध्ये मूलं समालिखेत् ॥ २ ॥ दलेष्वष्टसु विलिखेत् कवर्गाद्यष्टवर्गकम् |
धरण्यां विलिखेदाद्यं चतुष्के [मुद्रिते रिक्तस्थानम्] ॥ ३ ॥ [Redaktion: Die Punktlücken sind Druckbefund. Bhadrakālī 16 कृतरक्तः und 18 शङ्कमुच्चैः unsicher; 23 सद्भिः in der Krug- und Abhiṣeka-Fügung unsicher. Die Fußnote bietet „सहस्रं“. Die genaue Zuordnung des Fußnotenzeichens bei अष्टोत्तरसहस्रम् bleibt offen.]

पूर्वादिचतुरन्ते च मध्ये देवीं प्रपूजयेत् |
[मुद्रिते उत्तरार्धस्य रिक्तस्थानम्] ॥ अस्याः पूजाप्रयोगः— प्रातःकृत्यादिप्राणायामान्तं कर्म समाप्य ऋष्यादिन्यासं कुर्यात् |
शिरसि भृगुऋषये नमः |
मुखे निचृच्छन्दसे नमः |
हृदि श्मशानकालिकायै देवतायै नमः |
गुह्ये वाग्बीजाय नमः |
पादयोः मायाशक्तये नमः |
सर्वाङ्गे कामराजकीलकाय नमः |
इति विन्यस्य, ऐं हृदयाय नमः |
ह्रीं शिरसे स्वाहा |
श्रीं शिखायै वषट् |
क्लीं कवचाय हुम् |
कालिके नेत्रत्रयाय वौषट् |
ऐंह्रींश्रींक्लीं अस्त्राय फट् |
अथ ध्यानम्— अञ्जनाद्रिप्रभां देवीं श्मशानालयवासिनीम् |
रक्तनेत्रां मुक्तकेशीं शुष्कमांसातिभीषणाम् ॥ १ ॥ पिङ्गाक्षीं वामहस्तेन मद्यपूर्णं समांसकम् |
सद्यःकृत्तशिरो दक्षहस्तेन दधतीं शिवाम् ॥ २ ॥ स्मितवक्त्रां सदाप्याममांसचर्वणतत्पराम् |
नानालङ्कारभूषाङ्गीं नग्नां मत्तां सदासवैः ॥ ३ ॥ एवं ध्यात्वा जपेद् देवीं श्मशाने तु विशेषतः |
गृहे वापि सहस्रं च मत्स्यमांसैः सुभोजनैः ॥ ४ ॥ नग्नो भूत्वा महापूजां कुर्याद्रात्रौ समाहितः |
[मुद्रिते उत्तरार्धस्य रिक्तस्थानम्] ॥ पूजनान्ते ध्यात्वा मानसैरुपचारैः संपूज्यार्घ्यस्थापनं कृत्वा, पुनर्ध्यात्वा पञ्चोपचारैः संपूज्य पत्रेषु ब्राह्म्यादिका यजेत् |
तद्बहिरसिताङ्गादिकान् |
अस्य पुरश्चरणमेकादशलक्षजपः |
तथाच— ‘वर्णलक्षं जपेन्मन्त्रं तद्दशांशेन होमयेत्’ |
मन्त्रान्तरं तथा— कामबीजं समालिख्य कालिकायै समालिखेत् |
नमोन्तेन च देवेशि सप्तार्णो मनुरुत्तमः ॥ १ ॥ षडङ्गं कालिकादेव्याः अन्यत् सर्वं तु पूर्ववत् |
[मुद्रिते उत्तरार्धस्य रिक्तस्थानम्] ॥ इति |
अथार्द्रपटी— ‘प्रणवो हृदयं ततो भगवति चामुण्डे रक्तवाससी अप्रतिहतरूपपराक्रमेऽमुकवधाय विचेतसे वह्निवल्लभा’ |
आर्द्रपटेनालक्तकपटेनावृतः समुद्रगामिनीनदीतीरे ऊषरभूमौ वा दक्षिणाभिमुख ऊर्ध्वबाहुर्जपेत्, यावत्पटः शुष्यति तावत्प्राणाः शुष्यन्ति शत्रोः ॥ अथ घर्मटिका— पूर्वं घर्मटिके युग्मं ततो मर्कीरिके युग्मम् |
घोरे विद्वेषकारिणि विद्वेषो द्वेषकारिणि ॥ १ ॥ अथ घोराघोरयोः स्यादमुकामुकयोस्ततः |
विद्वेषयद्वयं हुंफट् विद्या घर्मटिकेरिता ॥ २ ॥ अत्रापि प्रयोगः प्राग्वत् |
परन्तु फलं विद्वेषणम् ॥ अथ श्मशानभैरवी— ‘श्मशानभैरवि नररुधिरान्त्रवसाभक्षिणि सिद्धिं मे देहि मम मनोरथान् पूरय हुं फट् स्वाहा’ ॥ अथ ज्वालामालिनी— ‘ॐ नमो भगवति ज्वालामालिनि गृध्रगणपरिवृते हुं फट् स्वाहा’ |
एतैर्मन्त्रैर्यावन्ति क्रूरकर्माणि तावन्ति कुर्यात् |
महाकालीमन्त्रप्रयोगे तु न्यासादिकं न कर्तव्यम् |
‘न्यासशुद्ध्यादिकं किञ्चिन्नात्र कार्या विचारणा’ इत्युक्तत्वात् |
प्रयोगः प्रागेवोक्तः ॥ ज्वालामालिनीप्रयोगस्तु— ओंनमो हृदयं प्रोक्तं भगवतीति शिरः स्मृतम् |
ज्वालामालिनि च शिखा गृध्रगणपरिवृते ततः ॥ १ ॥ वर्म स्वाहास्त्रमित्युक्तं जातियुक्तं न्यसेत् तनौ |
[मुद्रिते उत्तरार्धस्य रिक्तस्थानम्] ॥ प्रयोगस्तु— ओं हृदयाय नमः इत्यादि |
अथैवं नियतं चैव जपेन्मन्त्रं जपाञ्जयी |
जपेदष्टसहस्रं तु त्रयोविंशतिवासरान् ॥ २ ॥ प्रत्यहं साधनं सिद्धिं ददाति च न संशयः |
स्मृतिमात्रेण वै मन्त्री रिपून् सर्वान् विनाशयेत् ॥ ३ ॥ इति |
तथा फेत्कारीये— ‘ॐ [Redaktion: dicht gedruckte Folge von ठ-Lauten und Vokalen hier nicht sicher entziffert]’ इति मन्त्रेण शृगालास्थिमयं कीलकं पञ्चाङ्गुलं [Redaktion: Die letzte Formel bleibt lokal unentziffert, nicht durch eine erfundene Lautfolge ersetzt. घर्मटिका/मर्कीरिका und die Grammatik von विद्वेषो sind unsicher. Beim Jvālāmālinī-Nyāsa nennt der Vers ओंनमो, die Prosa nur ओं.]

सहस्रेणाभिमन्त्रितं यस्य गृहे निखनेत् यस्य नाम्ना श्मशाने वा निखनेत् स उन्मत्तो भवति ॥ ‘ॐ डंडांडिंडींडुंडूंडेंडैडोंडौंडंडः अमुकं गृह्ण२ हुं ठःठः’ अनेन मन्त्रेण मनुष्यास्थिमयं कीलकं वितस्तिप्रमाणं सहस्राभिमन्त्रितं यस्य गृहे श्मशाने वा निखनेत् तस्य समस्तपरिवारो नश्यति |
उद्धृते खलु शान्तिः |
यथा— ‘ॐ हंसःसंसंहः अमुकस्य शान्तिर्भवतु स्वाहा’ अनेन मन्त्रेण घृतमधुसिक्तं क्षीरं जुहुयात् तेन शान्तिर्भवति ॥ तथा— ‘ॐ ढंढांढिंढींढुंढूंढेंढैंढोंढौंढंढः अमुकं मारय२ हुंठंठः’ अनेन मन्त्रेण गर्दभास्थिमयं कीलकं त्रयोदशाङ्गुलं सहस्रेणाभिमन्त्रितं चितामध्ये निखनेत् स ज्वरेण विनश्यति ॥ ‘ॐ णंणांणिंणींणुंणूंणेंणैंणोंणौंणंणः’ अनेन मन्त्रेण खदिरकाष्ठमयं कीलकं षडङ्गुलं सहस्रेणाभिमन्त्रितं यस्य गृहे निखनेत् यस्य नाम्ना श्मशाने वा निखनेत् तस्य सर्वं नाशयति ॥ अथ निगडबन्धमोक्षणम्— ‘ॐ नमो निर्ऋते तिग्मतेजो यन्मयं वि[Redaktion: Wortfügung unklar]बन्धमेतं यमेन दत्तं तस्यासाविदानात्तमेनाके अधिरोहेवेरम्’ |
अस्य निगडभञ्जनमन्त्रस्य प्रजापतिऋषिः, निर्ऋतिर्देवता, त्रिष्टुप् छन्दः, बन्धादिव्यसनपरिहारे विनियोगः |
एवमृष्यादिकं विन्यस्यायुतं जपेत् ततो बन्धव्यसनान्मुक्तो भवति नान्यथा ॥ अथ चिटिमन्त्रः— तारं चिटिद्वयं पश्चाच्चण्डालि तदनन्तरम् |
हृत्पदाद्यां तां ब्रूयादमुकं मे ततः परम् ॥ १ ॥ वशमानय ठद्वन्द्वं चिटिमन्त्र उदाहृतः |
सप्तभिर्वशयेद्भूपान् दिवसैर्विधिनामुना ॥ २ ॥ विधिमाह— विलिख्य तालपत्रे तं साध्यनाम्ना विदर्भितम् |
निक्षिप्य क्षीरसंमिश्रे जले च क्वाथयेन्निशि ॥ ३ ॥ वश्यो भवति साध्योऽस्य नात्र कार्या विचारणा |
तालपत्रे लिखित्वैनं भद्रकालीगृहे खनेत् ॥ ४ ॥ वश्याय सर्वजन्तूनां प्रयोगोऽयमुदाहृतः |
[मुद्रिते उत्तरार्धस्य रिक्तस्थानम्] ॥ इति ॥ अथाकर्षणम्— अथाकर्षविधानानि कथयामि समासतः |
यद् दृष्टं त्रैपुरे तन्त्रे यद् दृष्टं भूतडामरे ॥ १ ॥ श्रीबीजं मान्मथं बीजं लज्जाबीजं समुद्धरेत् |
प्रथमं प्रणवं दत्त्वा त्रिपुरादेविपदं ततः ॥ २ ॥ अमुकीतिपदद्वन्द्वमाकर्षय द्विधा पदम् |
स्वाहान्तमन्त्रमुद्धृत्य जपेद् दशसहस्रकम् ॥ ३ ॥ षट्कोणं च समालिख्य रक्तचन्दनकुङ्कुमैः |
षडङ्गं कारयेन्मन्त्री लज्जाबीजसमन्वितम् ॥ ४ ॥ षड्दीर्घाक्षरेणैव नादबिन्दुविभूषितम् |
रक्तपुष्पाक्षतधूपनैवेद्यैः परिपूज्य ताम् ॥ ५ ॥ भावयेच्चेतसा देवीं त्रिनेत्रां चन्द्रशेखराम् |
बालार्ककिरणप्रख्यां सिन्दूरारुणविग्रहाम् ॥ ६ ॥ पद्मं च दक्षिणे पाणौ जपमालां च वामके |
मन्त्रस्यास्य प्रभावेण रम्भामपि तथोर्वशीम् ॥ ७ ॥ आकर्षयेन्न सन्देहः किं पुनर्मानुषीमिह |
भूर्जपत्रे समालिख्य कुङ्कुमालक्तवारिणा ॥ ८ ॥ काश्मीरागरुकस्तूरीरोचनामिलितेन च |
अनामारक्तमिश्रेण कमलाक्षीमनुं जपेत् ॥ ९ ॥ ‘ॐ श्रींकमलाक्षि अमुकीं आकर्षय२ हुं फट्’ इमं मन्त्रं जपेदादौ सहस्रैकं ततः पुनः |
भूर्जपत्रे समाधाय गुलिकां कारयेत् सुधीः ॥ १० ॥ [Redaktion: Die dichten Lautfolgen sind nach vergrößertem Druckbild gelesen; insbesondere Wiederholungszeichen und Endungen bleiben prüfbedürftig. Der Nigadabhañjana-Mantra ist teilweise verderbt und wird nicht aus einer anderen Fassung stillschweigend vervollständigt. Fußnoten: „क्रूरं“ ख.; „चिटि“ ख.; „चिटिं“ ख.; „मद्वशं ततो“ ख.; „चिटि“ ख.; „कर्मभिः“ ख.; „प्रसादेन“ ख.; „तद्भूर्जपत्रमादाय“ ग.]

तेनैव साध्यपादोत्थमृत्तिकापङ्कवेष्टितम् |
शोषितं तेजसा भानोर्वेष्टयेत् त्रिपुटं पुनः ॥ ११ ॥ प्रतिमां स्त्रीनिभां कृत्वा तस्यास्तथोदरे क्षिपेत् |
गुलिकां पातयेत् पात्रे प्रतिमां साध्यरूपिणीम् ॥ १२ ॥ तदाशाभिमुखो भूत्वा निर्जने निशि साधकः |
यावद्गच्छति चित्तं च तावद्रूपं जपेन्मनुम् ॥ १३ ॥ यावदायाति संत्रस्ता मदनालसविग्रहा |
[मुद्रिते उत्तरार्धस्य रिक्तस्थानम्] ॥ इति ॥ अथ विद्वेषणम्— अन्योन्यसमरारम्भाद्वेषितौ समरे युतौ |
तदीयनखरोड्डीनधूलिमादाय साधकः ॥ १ ॥ धूलिना तेन विद्वेषस्ताडनादभिजायते |
परस्परं रिपोर्वैरं मित्रेण सह निश्चितम् ॥ २ ॥ महिषाश्वपुरीषाभ्यां गोमूत्रेण समालिखेत् |
ययोर्नाम तयोः शीघ्रं विद्वेषं च परस्परम् ॥ ३ ॥ रक्तेन माहिषाश्वेन श्मशानवस्त्रके लिखेत् |
यस्य नाम भवेत् तस्य विद्वेषं च परस्परम् ॥ ४ ॥ षट्कोणचक्रमध्ये तु रिपोर्नामसमन्वितम् |
मन्त्रं च संप्रवक्ष्यामि महाभैरवसंज्ञकम् ॥ ५ ॥ ‘ॐ नमो महाभैरवाय श्मशानवासिने अमुकामुकयोर्विद्वेषं कुरु कुरु मुरु मुरु स्वाहा’ एतन्मन्त्रं लिखेत्तत्र विद्वेषं जायते ध्रुवम् |
अन्ययोगमहं वक्ष्ये दुर्लभं वसुधातले ॥ ६ ॥ ज्ञानमात्रेण शत्रूणां विद्वेषो जायते ध्रुवम् |
[मुद्रिते उत्तरार्धस्य रिक्तस्थानम्] ॥ ‘ॐ नमो भगवति श्मशानकालिके अमुकं विद्वेषय२ हनहन पचपच मथमथ हुं फट् स्वाहा’ |
अमुना मन्त्रराजेन साधयेत् प्रयतः सुधीः |
वह्निकुण्डे निम्बपत्रेण कटुतैलान्वितेन च ॥ ७ ॥ प्रज्वाल्य खादिरं वह्निं श्मशानोत्थं ततः पुनः |
दशसाहस्रसंयुक्तं तिलयवाक्षतान्वितम् ॥ ८ ॥ भावयन् कुपितां देवीमिन्द्रनीलमणिप्रभाम् |
व्योमनीलां महाचण्डां सुरासुरविमर्दिनीम् ॥ ९ ॥ त्रिलोचनां महारौद्रीं सर्वाभरणभूषिताम् |
कपालकर्त्रिकाहस्तां सूर्यचन्द्रोपरि स्थिताम् ॥ १० ॥ शवयानगतां चैव प्रेतभैरववेष्टिताम् |
वसन्तीं पितृकान्तारे सर्वसिद्धिप्रदायिकाम् ॥ ११ ॥ होमयेद्विविधैः पुष्पैर्बलिच्छागोपहारकैः |
पूजयित्वा महेशानीं भक्तियुक्तेन चेतसा ॥ १२ ॥ तद्भस्म च समादाय धारयेदभिमन्त्रितम् |
भस्मना तेन यं हन्याद्विद्वेषस्तद्भवेन्नृणाम् ॥ १३ ॥ वह्निः शीतलतां याति पतेद्भूमौ तथा रविः |
यदा शुष्यति पाथोधिश्चन्द्रमाः पतितो यदि ॥ १४ ॥ तदा मिथ्या भवेद् देवि योगराजः सुदुर्लभः |
षट्कोणं चक्रराजं तु शत्रूणां नामटाङ्कितम् ॥ १५ ॥ पूर्वद्रव्येण विद्वेषं कारयेदथ साधकः |
[मुद्रिते उत्तरार्धस्य रिक्तस्थानम्] ॥ ‘ॐ द्रां विद्वेषिणि अमुकामुकयोर्विद्वेषं कुरु२ स्वाहा’ |
यन्त्रबाह्ये लिखेन्मन्त्रमिमं पूर्वोक्तवस्तुभिः |
परस्परं भवेद् द्वेषो योगोऽयं कुब्जिकामते ॥ १६ ॥ इति ॥ अथोच्चाटनम्— अथोच्चाटविधिं वक्ष्ये यथोक्तं श्रीमतोत्तरे |
निम्बपटे लिखेन्नाम महिषाश्वपुरीषकैः ॥ १७ ॥ काकपक्षस्य लेखिन्या लेखनीयमनन्तरम् |
[मुद्रिते उत्तरार्धस्य रिक्तस्थानम्] ॥ [Redaktion: ākarṣaṇa 13 यावद्गच्छति चित्तं च तावद्रूपम् bleibt mehrdeutig. Beim Mahābhairava-Mantra मुरु मुरु nach Druck; Variante „कुरु कुरु हुं फट्“. Weitere Varianten: „कालिकां“, „लीनां“, „रावां“ ख. Die zuletzt genannte Variante ist nicht sicher zugeordnet.]

‘ॐ नमः काकतुण्डि धवलामुखि अमुकमुच्चाटय उच्चाटय हुं फट्’ |
एतन्मन्त्रं समभ्यर्च्य लिखित्वा पूर्ववस्तुभिः |
निम्बवृक्षस्थितं सर्वं काकालयं हुनेदथ ॥ १८ ॥ श्मशानवह्निमानीय धत्तूरकाष्ठदीपितम् |
वह्निं कृत्वा महातैलैरथवा कटुवस्तुभिः ॥ १९ ॥ पूर्वोक्तमनुना तस्य पत्रं राजीकरप्लुतम् |
संपूज्य धवलामुखीं पञ्चोपचारपूजया ॥ २० ॥ तद्भस्म प्रक्षिपेच्छत्रोर्मन्दिरोपरि मन्त्रवित् |
ध्यानयुक्तेन मनसा शत्रोरुच्चाटनं भवेत् ॥ २१ ॥ धूम्रवर्णां महादेवीं त्रिनेत्रां शशिशेखराम् |
जटाजूटसमायुक्तां व्याघ्रचर्मपरिच्छदाम् ॥ २२ ॥ कृशाङ्गीमस्थिमालाढ्यां कर्त्रिकाव्यग्रकराम्बुजाम् |
कोटराक्षीं सुदंष्ट्रां च पातालसन्निभोदराम् ॥ २३ ॥ एवंविधां धिया भाव्य कार्यमुच्चाटनं रिपोः |
एष योगविधिः प्रोक्तो वीरतन्त्रे महेश्वरि ॥ २४ ॥ गोपनीयं प्रयत्नेन न प्रकाश्यं कदाचन |
[मुद्रिते उत्तरार्धस्य रिक्तस्थानम्] ॥ इति |
तथा— सौरारयोगे दिने ग्राह्यं नरास्थि चतुरङ्गुलम् |
निशालेपेन संलिप्य प्रधानमवटे क्षिपेत् ॥ २५ ॥ सप्ताहाभ्यन्तरे शत्रोरुच्चाटनकरं भवेत् |
[मुद्रिते उत्तरार्धस्य रिक्तस्थानम्] ॥ मन्त्रस्तु— हुं अमुकस्योच्चाटनं कुरु२ स्वाहा |
(हुं अमुकं) हन हन स्वाहा ॥ अथ सुखप्रसवमन्त्रः— ‘ॐ मन्मथ मन्मथ वाहि वाहि लम्बोदर मुञ्च मुञ्च स्वाहा |
ॐ मुक्ताः पाशा विपाशाश्च मुक्ताः सूर्येण रश्मयः |
मुक्तः सर्वभयाद्गर्भ एह्येहि मा विर (चिर) स्वाहा’ |
एतद्वयेनाष्टवारं जलमभिमन्त्र्य पेयं ततः सुखप्रसवो भवति ॥ अथादर्शनप्रयोगः— अर्कशाल्मलिकार्पासपट्टपङ्कजतन्तुभिः |
पञ्चभिर्वर्तिकाभिस्तु नृकपालेषु पञ्चसु ॥ १ ॥ नरतैलेन दीपाः स्युः कज्जलं नृकपालके |
ग्राहयेत् पञ्चभिर्यत्नात् पूर्ववच्च शिवालये ॥ २ ॥ पञ्चस्थानीयं जातं तु एकीकृत्याथ तं पुनः |
लेपयित्वाञ्जनं नेत्रे देवैरपि न दृश्यते ॥ ३ ॥ मन्त्रस्तु— ‘ॐ हुंफट् कालि२ महाकालि मांसशोणितं खादय२ देवि मा पश्यतु मानुषेति हुंफट् स्वाहा’ इति मन्त्रेणाष्टोत्तरसहस्राभिमन्त्रितं कृत्वा तत्कज्जलं नेत्रे दत्त्वा त्रैलोक्यादृश्यो भवति ॥ अथ योगिनीसाधनम् |
भूतडामरे— अथातः संप्रवक्ष्यामि योगिनीसाधनोत्तमम् |
सर्वार्थसाधनं नाम देहिनां सर्वसिद्धिदम् ॥ १ ॥ अतिगुह्या महाविद्या देवानामपि दुर्लभा |
यासामभ्यर्चनं कृत्वा यक्षेशोऽभूद् धनाधिपः ॥ २ ॥ तासामाद्यां प्रवक्ष्यामि सुराणां सुन्दरीं प्रिये |
अस्या अभ्यर्चनेनैव राजत्वं लभते नरः ॥ ३ ॥ अथ प्रातः समुत्थाय कृत्वा स्नानादिकं शुभम् |
प्रासादं च समासाद्य कुर्यादाचमनं ततः ॥ ४ ॥ प्रणवान्ते सहस्रार हुंफट् दिग्बन्धनं चरेत् |
प्राणायामं ततः कुर्यान्मूलमन्त्रेण मन्त्रवित् ॥ ५ ॥ षडङ्गं मायया कुर्यात् पद्ममष्टदलं लिखेत् |
तस्मिन् पद्मे तथा मन्त्रं जीवन्यासं समाचरेत् ॥ ६ ॥ पीठे देवीं समभ्यर्च्य ध्यायेद् देवीं जगत्प्रियाम् |
पूर्णचन्द्राननां गौरीं विचित्राम्बरधारिणीम् ॥ ७ ॥ [Redaktion: 20 राजीकरप्लुतम् und 25 सौरारयोगे/प्रधानमवटे sind unsicher. Der Geburtsmantra druckt विर mit Korrekturvorschlag चिर in Klammern. Fußnoten: „मन्त्रोद्भवं जपेत्“ ख.; „पीठे देवीं समावाह्य“ ख.]

पीनोत्तुङ्गकुचां वामां सर्वज्ञामभयप्रदाम् |
इति ध्यात्वा च मूलेन दद्यात् पाद्यादिकं शुभम् ॥ ८ ॥ पुनर्धूपं निवेद्यैव नैवेद्यं मूलमन्त्रतः |
गन्धचन्दनताम्बूलं सकर्पूरं सुशोभनम् ॥ ९ ॥ प्रणवान्ते भुवनेशीमागच्छ सुरसुन्दरि |
वह्निजायां जपेन्मन्त्रं त्रिसन्ध्यं च दिने दिने ॥ १० ॥ सहस्रैकप्रमाणेन ध्यात्वा देवीं सदा बुधः |
मासान्ते व्याप्य दिवसं बलिं पूजां सुशोभनाम् ॥ ११ ॥ कृत्वा तु प्रजपेन्मन्त्रं निशीथे याति सुन्दरी |
सुदृढं साधकं दृष्ट्वा याति सा साधकालये ॥ १२ ॥ सुप्रसन्ना साधकाग्रे सदा स्मेरमुखी ततः |
दृष्ट्वा देवीं साधकेन्द्रो दद्यात् पाद्यादिकं शुभम् ॥ १३ ॥ सुचन्दनं सुमनसा ज्ञात्वाभिलषितं वदेत् |
मातरं भगिनीं चाथ भार्यां वा भक्तिभावतः ॥ १४ ॥ यदि माता तदा वित्तं द्रव्यं च सुमनोहरम् |
भूपतित्वं प्रार्थितं यत् तद् ददाति दिने दिने ॥ १५ ॥ पुत्रवत् पालितं लोके सत्यं सत्यं सुनिश्चितम् |
यच्च वर्तति भूतं च भविष्यतीति यत् पुनः ॥ १६ ॥ तत्सर्वं साधकेन्द्राय वदतीति सुनिश्चितम् |
स्वसा ददाति द्रव्यं च दिव्यवस्त्रं तथैव च ॥ १७ ॥ दिव्यकन्यां समानीय नागकन्यां दिने दिने |
यद्यत् प्रार्थयते सर्वं ददाति सा दिने दिने ॥ १८ ॥ भ्रातृवत् पालितं लोके कामनाभिर्मनोगतैः |
भार्या सा स्याद्यदा देवी साधकस्य मनोहरा ॥ १९ ॥ राजेन्द्रः सर्वराजानां संसारे साधकोत्तमः |
स्वर्गे मर्त्ये च पाताले गतिः सर्वत्र निश्चितम् ॥ २० ॥ यद्यद् ददाति सा देवी कथितुं नैव शक्यते |
तया सार्धं च संभोगं करोति साधकोत्तमः ॥ २१ ॥ अन्यस्त्रीगमनं त्यक्त्वा अन्यथा नश्यति ध्रुवम् |
(२) ततोऽन्यत् साधनं वक्ष्ये निर्मितं ब्रह्मणा पुरा ॥ २२ ॥ नदीतीरं समासाद्य कुर्यात् स्नानादिकं ततः |
पूर्ववत् सकलं कार्यं चन्दनैर्मण्डलं लिखेत् ॥ २३ ॥ स्वमन्त्रं तत्र संलिख्यावाह्य ध्यायेन्मनोहराम् |
[मुद्रिते उत्तरार्धस्य रिक्तस्थानम्] ॥ कुरङ्गनेत्रां शरदिन्दुवक्त्रां बिम्बाधरां चन्दनगन्धलिप्ताम् |
चीनांशुकां पीनकुचां मनोज्ञां श्यामां सदा कामदुघां विचित्राम् ॥ २४ ॥ एवं ध्यात्वा पूजयेच्च देवीमगुरुधूपकैः |
गन्धं पुष्परसं चैव ताम्बूलादींश्च मध्यतः ॥ २५ ॥ तारं मायागच्छ मनोहरे पावकवल्लभा |
कृत्वायुतं प्रतिदिनं जपेन्मन्त्रं प्रसन्नधीः ॥ २६ ॥ मासान्ते व्याप्य दिवसं कुर्याच्च जपमुत्तमम् |
आनिशीथं जपेन्मन्त्रं ज्ञात्वा च साधकं दृढम् ॥ २७ ॥ गत्वा च साधकाभ्याशे सुप्रसन्ना मनोहरा |
वरं वरय शीघ्रं त्वं यत्ते मनसि वर्तते ॥ २८ ॥ साधकेन्द्रोऽपि तां भक्त्या पाद्याद्यैरर्चयेन्मुदा |
चन्दनोदकपुष्पेण हस्तेन च मनोहराम् ॥ २९ ॥ ततोऽर्चिता प्रसन्ना सा पुष्णाति प्रार्थितं च यत् |
स्वर्णं शतं साधकाय ददाति सा दिने दिने ॥ ३० ॥ सर्वशेषं व्ययं कुर्यात् स्थिते तत्र न दास्यति |
अन्यस्त्रीगमनं तस्य न भवेत् सत्यमीरितम् ॥ ३१ ॥ अव्याहतगतिस्तस्य भवतीति न संशयः |
इयं ते कथिता विद्या सुगोप्या च सुरासुरैः ॥ ३२ ॥ तव स्नेहेन भक्त्या च बद्धोऽहं परमेश्वरि |
(३) ततो वक्ष्ये महाविद्यां शृणुष्वैकमनाः प्रिये ॥ ३३ ॥ [Redaktion: 16 वर्तति und 31 सर्वशेषम् sind drucksprachliche Formen; 29 हस्तेन ist in seiner rituellen Zuordnung unklar. Fußnoten: „मत्वा“ ख.; „मूलतः“ ख.; „तत्तस्मिन्“ ख.; „या“ ख.]

गत्वा वटतलं देवीं पूजयेत् साधकोत्तमः |
प्राणायामं षडङ्गं च माययाथ समाचरेत् ॥ ३४ ॥ सद्यो मांसबलिं दत्त्वा पूजयेत् तां समाहितः |
अर्घ्यञ्चोच्छिष्टरक्तेन तस्यै दद्यात् दिने दिने ॥ ३५ ॥ प्रचण्डवदनां गौरीं पद्मपत्रायतेक्षणाम् |
पक्वबिम्बाधरां बालां सर्वकामप्रदां शुभाम् ॥ ३६ ॥ एवं ध्यात्वा जपेन्मन्त्रमयुतं साधकोत्तमः |
सप्तदिनं समभ्यर्च्य चाष्टमे विधिवच्चरेत् ॥ ३७ ॥ कायेन मनसा वाचा पूजयेच्च दिने दिने |
तारं मायां तथा कूर्चं रक्तं कर्मणि तद्बहिः ॥ ३८ ॥ आगच्छ कनकान्ते च वति स्वाहा महामनुः |
आनिशीथं जपेन्मन्त्रं बलिं दद्यान्मनोहरम् ॥ ३९ ॥ साधकेन्द्रं दृढं ज्ञात्वा आयाति साधकालये |
साधकोऽपि च तां दृष्ट्वा दद्यादर्घ्यादिकं ततः ॥ ४० ॥ ततः सपरिवारेण भार्या स्यात् कामभोजनैः |
वस्त्रभूषादिकं त्यक्त्वा याति सा निजमन्दिरम् ॥ ४१ ॥ एवं भार्या भवेन्नित्यं साधकाज्ञानुरूपतः |
आत्मभार्यां परित्यज्य भजेत्तां च विचक्षणः ॥ ४२ ॥ (४) ततः कामेश्वरीं वक्ष्ये सर्वकामफलप्रदाम् |
प्रणवं भुवनेशीं चागच्छ कामेश्वरि ततः ॥ ४३ ॥ वह्निभार्या महामन्त्रः साधकानां सुखावहः |
पूर्ववत् सकलं कृत्वा भूर्जपत्रे सुशोभने ॥ ४४ ॥ गोरोचनाभिः प्रतिमां निर्माय च स्वलङ्कृताम् |
शय्यामारुह्य प्रजपेन्मन्त्रमेकमनास्ततः ॥ ४५ ॥ सहस्रैकप्रमाणेन मासमेकं जपेद् बुधः |
घृतेन मधुना दीपं दद्यात् सुसमाहितः ॥ ४६ ॥ कामेश्वरीं शशाङ्कास्यां खेलत्खञ्जनलोचनाम् |
सदा लोलगतिं कान्तां कुसुमास्त्रशिलीमुखाम् ॥ ४७ ॥ एवं ध्यात्वा जपेन्मन्त्रं निशीथे याति सा सदा |
गत्वा च साधकश्रेष्ठमाज्ञां देहीति तं वदेत् ॥ ४८ ॥ स्त्रीभावेन मुदा तस्यै दद्यात् पाद्यादिकं ततः |
सुप्रसन्ना मुदा देवी साधकं तोषयेत् सदा ॥ ४९ ॥ अन्नाद्यै रतिभोगेन पतिवत् पालयेत् सदा |
नीत्वा रात्रिं सुखैश्वर्यैर्दत्त्वा च विपुलं धनम् ॥ ५० ॥ वस्त्रालङ्कारद्रव्यादीन् प्रभाते याति निश्चितम् |
एवं प्रतिदिनं तस्य सिद्धिः स्यात् कामरूपतः ॥ ५१ ॥ (५) ततः पटे विनिर्माय पुत्तलीं ध्यानरूपतः |
सुवर्णवर्णां गौराङ्गीं सर्वालङ्कारभूषिताम् ॥ ५२ ॥ नूपुराङ्गदहाराढ्यां रम्यां च पुष्करेक्षणाम् |
एवं ध्यात्वा जपेन्मन्त्रं दद्यात् पाद्यमनुत्तमम् ॥ ५३ ॥ श्रीचन्दनेन पुष्पेण जातीपुष्पेण पानतः |
गुग्गुलं धूपदीपं च दद्यान्मूलेन साधकः ॥ ५४ ॥ तारं माया तथागच्छ रतिसुन्दरिपदं ततः |
वह्निजायाष्टसाहस्रं जपेन्मन्त्रं दिने दिने ॥ ५५ ॥ मासान्ते दिवसं व्याप्य कुर्यात् पूजादिकं शुभम् |
घृतदीपं तथा गन्धं पुष्पं ताम्बूलमेव च ॥ ५६ ॥ तावन्मन्त्रं जपेद्विद्वान् यावदायाति सुन्दरी |
ज्ञात्वा दृढं साधकेन्द्रं निशीथे याति निश्चितम् ॥ ५७ ॥ ततस्तामर्चयेद्भक्त्या जातीकुसुममालया |
सुसन्तुष्टा साधकेन्द्रं तोषयेत् प्रीतिभोजनैः ॥ ५८ ॥ भूत्वा भार्या च सा तस्मै ददाति वाञ्छितं वरम् |
भूषादिकं परित्यज्य प्रभाते याति सा ध्रुवम् ॥ ५९ ॥ [Redaktion: 35 उच्छिष्टरक्तेन, die Mantrafügung 38–39 रक्तं कर्मणि ... कनकान्ते च वति und 54 पानतः sind unsicher. Fußnoten: „पक्वबिम्बाधरां प्रिये |
रक्ताम्बरधरां“ ख.; „मत्वा“ ख.; „चलत्“ ख.; „दृष्ट्वा तु“ ख.; „तदा“ ख.; „यदा“ ख.; „अभ्याशे“ ख.; „सचन्दनेन“ ख.; „रति“ ख.]

साधकाज्ञानुरूप्येण प्रयाति सा दिने दिने |
निर्जने प्रान्तरे वापि सिद्धिः स्यान्नात्र संशयः ॥ ६० ॥ त्यक्त्वा भार्यां भजेत् तां च अन्यथा नश्यति ध्रुवम् |
[६] ततोऽन्यत् साधनं वक्ष्ये स्वगृहे शिवसन्निधौ वेदाद्यं भुवनेशीं चागच्छ पद्मिनि वल्लभा |
पावकस्य महामन्त्रं पूर्ववत् सकलं ततः ॥ ६२ ॥ मण्डलं चन्दनैः कृत्वा मूलमन्त्रं लिखेत् ततः |
पद्माननां श्यामवर्णां पीनोत्तुङ्गपयोधराम् ॥ ६३ ॥ कोमलाङ्गीं स्मेरमुखीं रक्तोत्पलदलेक्षणाम् |
एवं ध्यात्वा जपेन्मन्त्रं सहस्रं च दिने दिने ॥ ६४ ॥ मासान्ते पूर्णिमां प्राप्य विधिवत् पूजयेन्मुदा |
आनिशीथं जपं कुर्यात् तदभ्यासेन साधकः ॥ ६५ ॥ सर्वत्र कुशलं दृष्ट्वा याति सा साधकालयम् |
भूत्वा भार्या साधकं हि तोषयेद्विविधैरपि ॥ ६६ ॥ भोगद्रव्यैर्भूषणाद्यैः पद्मिनी सा दिने दिने |
पतिवत् पालितं लोके नित्यं स्वर्णं च सर्वदा ॥ ६७ ॥ त्यक्त्वा भार्यां भजेत् तां च साधकेन्द्रः सदा प्रिये |
[७] ततो वक्ष्ये महाविद्यां विश्वामित्रेण धीमता ज्ञात्वा यां साधिता विद्या बला चातिबला प्रिये |
प्रणवान्ते महामायां नटिनि पावकप्रिया ॥ ६९ ॥ महाविद्येह कथिता गोपनीया प्रयत्नतः |
अशोकस्य तटं गत्वा स्नानं पूर्ववदाचरेत् ॥ ७० ॥ मूलमन्त्रेण सकलं कुर्याच्च सुसमाहितः |
त्रैलोक्यमोहिनीं गौरीं विचित्राम्बरधारिणीम् ॥ ७१ ॥ विचित्रालङ्कृतां रम्यां नर्तकीवेषधारिणीम् |
एवं ध्यात्वा जपेन्मन्त्रं सहस्रं च दिने दिने ॥ ७२ ॥ मांसोपहारैः संपूज्य धूपदीपौ निवेदयेत् |
गन्धचन्दनताम्बूलं दद्यात् तस्यै सदा बुधः ॥ ७३ ॥ मासमेकं तु तां भक्त्या पूजयेत् साधकोत्तमः |
मासान्ते दिवसं प्राप्य कुर्याच्च पूजनं महत् ॥ ७४ ॥ अर्धरात्रे भयं दत्त्वा तिष्ठेत् साधकसत्तमे |
सुदृढं साधकं मत्वा सा याति साधकालयम् ॥ ७५ ॥ विद्याभिः सकलाभिश्च किञ्चित्स्मेरमुखी ततः |
वरं वरय शीघ्रं त्वं यत्ते मनसि वर्तते ॥ ७६ ॥ तच्छ्रुत्वा साधकश्रेष्ठो भावयेन्मनसा धिया |
मातरं भगिनीं वापि भार्यां वा प्रीतिभावतः ॥ ७७ ॥ कृत्वा सन्तोषयेद्भक्त्या नटिनी तत्करोत्यलम् |
माता स्याद्यदि सा देवी पुत्रवत् पालयेन्मुदा ॥ ७८ ॥ स्वर्णं शतं सिद्धद्रव्यं ददाति सा दिने दिने |
भगिनी यदि सा कन्यां देवस्य नागकन्यकाम् ॥ ७९ ॥ राजकन्यां समानीय ददाति सा दिने दिने |
अतीतानागतां वार्तां सर्वां जानाति साधकः ॥ ८० ॥ भार्या स्याद्यदि सा देवी ददाति विपुलं धनम् |
अन्नाद्यैरुपहारैश्च ददाति कामभोजनम् ॥ ८१ ॥ स्वर्णं शतं सदा तस्मै ददाति सा ध्रुवं प्रिये |
यद्यद्वाञ्छति तत् सर्वं ददाति नात्र संशयः ॥ ८२ ॥ (८) महाविद्यां प्रवक्ष्यामि सावधानावधारय |
कुङ्कुमेन समालिख्य भूर्जपत्रे स्त्रियं मुदा ॥ ८३ ॥ ततोऽष्टदलमालिख्य कुर्यान्न्यासादिकं प्रिये |
जीवन्यासं ततः कृत्वा ध्यायेत् तत्र प्रसन्नधीः ॥ ८४ ॥ शुद्धस्फटिकसङ्काशां नानारत्नविभूषिताम् |
मञ्जीरहारकेयूररत्नकुण्डलमण्डिताम् ॥ ८५ ॥ एवं ध्यात्वा जपेन्मन्त्रं सहस्रं च दिने दिने |
प्रतिपदि समारभ्य पूजयेत् कुसुमादिभिः ॥ ८६ ॥ धूपदीपविधानैश्च त्रिसन्ध्यं पूजयेन्मुदा |
पूर्णिमां प्राप्य गन्धाद्यैः पूजयेत् साधकोत्तमः ॥ ८७ ॥ [Redaktion: Die Verseinheiten zwischen 60/62 und 67/69 stehen ohne Abschlussnummer; der Text ist vollständig übernommen. Fußnoten: „दृढा“ ख.; „ज्ञात्वा“ क.; „सिद्धिं“ क.; „सदा“ क.]

घृतदीपं तथा धूपं नैवेद्यं च मनोरमम् |
रात्रौ च दिवसे जाप्यं कुर्याच्च सुसमाहितः ॥ ८८ ॥ प्रभातसमये याति साधकस्यान्तिकं ध्रुवम् |
प्रसन्नवदना भूत्वा तोषयेद्रतिभोजनैः ॥ ८९ ॥ देवदानवगन्धर्वविद्याधरगुह्यरक्षसाम् |
कन्याभी रत्नभूषाभिः साधकेन्द्रं मुहुर्मुहुः ॥ ९० ॥ चर्व्यचोष्यादिकं सर्वं द्रव्यं ददाति सा ध्रुवम् |
स्वर्गे मर्त्ये च पाताले यद्वस्तु विद्यते प्रिये ॥ ९१ ॥ आनीय दीयते सापि साधकाज्ञानुरूपतः |
स्वर्णं शतं सदा तस्मै ददाति सा दिने दिने ॥ ९२ ॥ साधकाय वरं दत्त्वा याति सा निजमन्दिरम् |
तस्याः वरप्रसादेन चिरञ्जीवी निरामयः ॥ ९३ ॥ सर्वज्ञः सुन्दरः श्रीमान् सर्वगो भवति ध्रुवम् |
रमेत् सार्धं तया देवि साधकेन्द्रो दिने दिने ॥ ९४ ॥ तारं माया तथागच्छानुरागिणि मैथुनप्रिये |
वह्निभार्या मनुः प्रोक्तः सर्वसिद्धिप्रदायकः ॥ ९५ ॥ एषा मधुमती तु स्यात् सर्वसिद्धिप्रदा प्रिये |
गुह्याद्गुह्यतरा विद्या तव स्नेहात् प्रकीर्तिता ॥ ९६ ॥ श्रीदेव्युवाच श्रुतं च साधनं पुण्यं यक्षिणीनां सुखप्रदम् |
कस्मिन् काले प्रकर्तव्यं विधिना केन वा प्रभो ॥ ९७ ॥ अत्राधिकारिणः के वा समासेन वदस्व मे |
[मुद्रिते उत्तरार्धस्य रिक्तस्थानम्] ॥ ईश्वर उवाच वसन्ते साधयेद्धीमान् हविष्याशी जितेन्द्रियः |
सदा ध्यानपरो भूत्वा तद्दर्शनमहोत्सुकः ॥ ९८ ॥ उज्जटे प्रान्तरे वापि कामरूपे विशेषतः |
स्थानेष्वेकतमं प्राप्य साधयेत् सुसमाहितः ॥ ९९ ॥ अनेन विधिना साक्षाद्भवन्ति हि न संशयः |
देव्याश्च सेवकाः सर्वे परं चात्राधिकारिणः ॥ १०० ॥ इति |
ग्रन्थान्तरे— त्रिपुरान्धगजध्वंसपण्डितस्यास्यपङ्कजात् |
करङ्किण्याश्च तन्त्रेऽस्मिन् सिद्धशावरतन्त्रके ॥ १ ॥ निर्गतं तत्प्रसङ्गेन किञ्चिदुद्दिश्यते मया |
विचित्रा विभ्रमा हंसी भीषणी जनरञ्जिनी ॥ २ ॥ विशाला मदना घण्टा कालकर्णी महाभया |
माहेन्द्री शङ्खिनी चान्द्री श्मशानी वटयक्षिणी ॥ ३ ॥ मेखला विकला लक्ष्मीर्मालिनी शतपत्रिका |
सुलोचना सुशोभाद्या कपाली च सुवासिनी ॥ ४ ॥ नटी कामेश्वरी स्वर्णरेखा च सुरसुन्दरी |
मनोहरा प्रमोदानुरागिणी नखकेशिका ॥ ५ ॥ भामिनी पद्मिनी च सुदती च रतिप्रिया |
इति षट्त्रिंशदाख्याता यक्षिण्यो वरसिद्धिदाः ॥ ६ ॥ करङ्किण्याश्च तन्त्रे तु शम्भुदेवेन भाषिताः |
(१) विचित्रे पदमाम्नाय विचित्रेति पदं ततः ॥ ७ ॥ रूपे सिद्धिं कुरुयुग्मं स्वाहान्तोऽयं महामनुः |
लक्षद्वयं जपेन्मन्त्रं मध्वाज्यैः क्षीरमिश्रितैः ॥ ८ ॥ कुण्डे त्र्यस्रे दशांशेन जुहुयात् पूर्णयायुतम् |
ततः सिद्धा भवेद् देवी विचित्रा वाञ्छितप्रदा ॥ ९ ॥ (२) तारो माया विभ्रमाङ्गरूपे च विभ्रमे पदम् |
कुरुयुग्मं तथैह्येहि भगवत्यग्निवल्लभा ॥ १० ॥ विभ्रमाया महामन्त्रः सर्वमन्त्रोत्तमोत्तमः |
लक्षद्वयं जपेन्मन्त्रं श्मशाने निर्भयो नरः ॥ ११ ॥ [Redaktion: Die Liste wird im Druck als 36 bezeichnet; सुशोभाद्या und प्रमोदानुरागिणी erlauben unterschiedliche Worttrennung. Die Namen werden nicht durch zusätzliche erfundene Einträge auf 36 ergänzt. Yakṣiṇī 9 पूर्णयायुतम् ist unsicher. Fußnote: „रमन्“ क.]

घृताक्तैर्गुग्गुलैर्होमे दशांशेन कृते सति |
विभ्रमा तोषमायाति पञ्चपञ्चमानुषैः समैः ॥ १२ ॥ ददाति भोजनं दिव्यं प्रत्यहं परितोषिता |
(३) प्रणवो हंसि हंसान्ते जाते कामोऽग्निवल्लभा ॥ १३ ॥ हंस्यास्त्वयं महामन्त्रः सर्वमन्त्रोत्तमोत्तमः |
प्रदेशे नगरस्याङ्गोल्लक्षसंख्यं जपेच्छुचिः ॥ १४ ॥ पद्मपत्रैर्घृताक्तैश्च कृते होमे दशांशके |
प्रयच्छत्यञ्जनं हंसी येन पश्यति भूनिधिम् ॥ १५ ॥ सुखेन तं च गृह्णाति न विघ्नैः परिभूयते |
(४) प्रणवं च महानादे भीषणि द्रां ततः परम् ॥ १६ ॥ द्रां स्वाहा भीषणीमन्त्रः सर्वमन्त्रोत्तमोत्तमः |
त्रिपथस्थो जपेन्मन्त्रं लक्षसंख्यं दशांशतः ॥ १७ ॥ घृताक्तगुग्गुलैर्होमाद्भीषणी चिन्तितप्रदा |
(५) प्रणवं रञ्जनान्ते च रञ्जिकेऽग्निवधूस्तथा ॥ १८ ॥ मन्त्रोऽयं जनरञ्जिन्याः सर्वसौभाग्यदायकः |
कदम्बाधो जपेन्मन्त्रं लक्षद्वयमनन्यधीः ॥ १९ ॥ घृताक्तगुग्गुलैर्होमादेषा सौभाग्यदायिनी |
(६) तारं सबिन्दुभिण्टीशो विशाले द्रां ततः परम् ॥ २० ॥ द्रींक्लींस्वाहेति मन्त्रोऽयं विशालायाः सुसिद्धिकृत् |
चिञ्चावृक्षतले लक्षं मन्त्रमावर्तयेच्छुचिः ॥ २१ ॥ शतपत्रभवैः पुष्पैः सघृतैर्होममाचरेत् |
ततः सिद्धा भवेद् देवी विशालाकाशगामिनी ॥ २२ ॥ ददाति मन्त्रिणे तुष्टा रसं दिव्यं रसायनम् |
(७) प्रणवं मदने चैव मदनान्ते विडम्बिनि ॥ २३ ॥ मूलीयसङ्गमं देहि देहि श्रीमग्निवल्लभा |
लक्षसंख्यं जपेन्मन्त्रं राजद्वारे शुचिः स्थितः ॥ २४ ॥ भसिद्धैर्मालतीपुष्पैः कृते होमे दशांशतः |
मदनायक्षिणी सिद्धा गुटिकां संप्रयच्छति ॥ २५ ॥ तया मुखस्थयादृश्यो चिरस्थायी नरो भवेत् |
(८) प्रणवं वाग्भवं चैव जगदन्ते प्रजास्विति ॥ २६ ॥ क्षोभयेति पदं चैव ततो भगवतीति च |
गम्भीरान्ते स्वरे रें च स्वाहान्तोऽपि महामनुः ॥ २७ ॥ घण्टां च वादयन्मन्त्री जपेन्मन्त्रायुतद्वयम् |
ततः क्षोभयते लोकान् घाण्टिका च सुसिद्धिदा ॥ २८ ॥ निर्गुण्डीतरुमूले तु स्थित्वा मन्त्रं जपेत् सुधीः |
ततो द्वादशसाहस्रं पूर्वोक्तफलदो भवेत् ॥ २९ ॥ (९) तारं सबिन्दुभिण्टीशः कालकर्णि च ठद्वयम् |
स्वाहान्तोऽयं महामन्त्रो जपेल्लक्षं जितेन्द्रियः ॥ ३० ॥ मधुराक्तैर्घृतैर्होमे कालकण्ठी प्रसीदति |
सैन्याधारास्यवह्न्यम्भोगतिस्तम्भकरी भवेत् ॥ ३१ ॥ सततं तां स्मरन् मन्त्री विविधाश्चर्यकारिणी |
(१०) प्रणवं मदने चैव मेखले च द्विरुच्चरेत् ॥ ३२ ॥ महाभये च स्वाहान्तो मन्त्रराजसुदुर्लभः |
अस्थिमुण्डधरो लक्षं श्मशाने प्रजपेन्मनुम् ॥ ३३ ॥ ततो महाभया सिद्धा यच्छत्यस्य रसायनम् |
(११) वाङ्माहेन्द्रि कुरुयुग्मं पुरुयुग्ममतः परम् ॥ ३४ ॥ हंसः स्वाहेति मन्त्रोऽयं माहेन्द्र्याः सर्वसिद्धिदः |
शतपुत्रवनान्तःस्थो मन्त्री लक्षं जपेन्मनुम् ॥ ३५ ॥ क्षीराज्यहोमतो यच्छेद्रससिद्धिं च भूनिधिम् |
(१२) तारं च भुवनेशानी शङ्खिन्येह्येहि ठद्वयम् ॥ ३६ ॥ (१३) एवं चान्द्री समुद्दिष्टा साधनं पूर्वभाषितम् |
[मुद्रिते उत्तरार्धस्य रिक्तस्थानम्] ॥ ‘ॐ ह्रीं शङ्खिनि एहि२ स्वाहा |
ॐ ह्रीं चान्द्रि एहि२ स्वाहा’ |
पूर्वभाषितं माहेन्द्र्याः प्रोक्तं पुरश्चरणं फलं च मन्त्रद्वयस्य ज्ञातव्यमित्यर्थः |
तथा— (१४) द्रांद्रींद्रूं तु समुच्चार्य श्मशानान्ते च वासिनि |
स्वाहा श्मशानवासिन्या मन्त्र एष उदाहृतः ॥ ३७ ॥ नग्नो भूत्वा श्मशानस्थो लक्षमावर्तयेन्मनुम् |
श्मशानवासिनी तस्मै पटं तुष्टा प्रयच्छति ॥ ३८ ॥ [Redaktion: 12 पञ्चपञ्चमानुषैः समैः, 14 नगरस्याङ्गोल्लक्षसंख्यम्, 24 मूलीयसङ्गमम् und 25 भसिद्धैः sind unsichere Druckfügungen. 30 nennt कालकर्णि, 31 कालकण्ठी; beides bleibt erhalten. In 30 steht das ṭha-Paar neben nochmals genanntem Svāhā.]

तेन प्रावृतगात्रस्तु अदृश्यो भवति क्षणात् |
देववत् पश्यति क्षिप्रं त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥ ३९ ॥ निधिं पश्यति गृह्णाति न विघ्नैः परिभूयते |
(१५) प्रणवं वटयक्ष्यन्ते शिलासिनि सरद्वयम् ॥ ४० ॥ प्रिया मे भव शब्दान्ते ह्रिया मे भव ठद्वयम् |
मन्त्रो वै वटयक्षिण्याः सर्वसिद्धिप्रदायकः ॥ ४१ ॥ सरस्तीरे जपेदर्धलक्षं मन्त्रं तु साधकः |
घृताक्तगुग्गुलैर्होमाद् देवी सौभाग्यदा भवेत् ॥ ४२ ॥ (१६) तारं द्रां मदनान्ते च मेखले ठद्वयं ततः |
स्वाहान्तो मेखलायास्तु मन्त्रः सर्वार्थसाधकः ॥ ४३ ॥ मधुवृक्षतले मन्त्रं चतुर्दशदिनावधि |
प्रजपेन्मेखला तुष्टा ददात्यञ्जनमुत्तमम् ॥ ४४ ॥ [१७] प्रणवं विकले वाणीं मायां श्रीकामराजकम् |
स्वाहान्तो विकलायास्तु मन्त्रः सद्भिरुदीरितः ॥ ४५ ॥ गुहान्तःस्थो धरे मासत्रयं मन्त्रं जपेन्नरः |
ततः सिद्धा भवेद् देवि विकला वाञ्छितप्रदा ॥ ४६ ॥ धरे पर्वते |
[१८] प्रणवं वाग्भवं लक्ष्मि कमलान्ते च धारिणि |
ह्रांहंसःस्वाहेति मन्त्रोऽयं लक्ष्मीयक्ष्याः सुसिद्धिदः ॥ ४७ ॥ स्वगृहस्थोऽर्चयेद्रक्तकरवीरप्रसूनकैः |
लक्षमावर्तयेन्मन्त्रं दूर्वाज्याभ्यां दशांशतः ॥ ४८ ॥ होमे कृते भवेत् सिद्धा लक्ष्मीनाम्नास्य यक्षिणी |
रसं रसायनं दिव्यं निधानं संप्रयच्छति ॥ ४९ ॥ [१९] तारं वाङ्मानिनि द्रां च एहियुग्मं च सुन्दरि |
हसद्वयं समीहं मे सङ्गमान्ते य ईरितः ॥ ५० ॥ स्वाहान्तोऽयं महामन्त्रो मानिन्याः सर्वसिद्धिदः |
लक्षमावर्तयेन्मन्त्रं त्रिपथस्थो जितेन्द्रियः ॥ ५१ ॥ होमे बिल्वप्रसूनैश्च सितागव्यान्वितैः कृते |
मानिनी जायते तुष्टा दिव्यं खड्गं प्रयच्छति ॥ ५२ ॥ तत्प्रभावेन लोकेऽस्मिन्नखण्डं राज्यमाप्नुयात् |
(२०) प्रणवं द्रां शतान्ते च पत्रिका द्रां ततः परम् ॥ ५३ ॥ द्रींह्रींस्वाहेति मन्त्रोऽयं सर्वसिद्धिप्रदायकः |
महाव्रतधरो मन्त्री कपालौदनभोजनः ॥ ५४ ॥ लक्षद्वयजपस्यान्ते कपालं लभते मनुः |
आकाशगमनं दूरश्रवणं दूरवर्तनम् ॥ ५५ ॥ दूरदर्शनमित्यादि साधकाय प्रयच्छति |
(२१) प्रणवं ब्लूं सुलोचान्ते ने सिद्धिं देहि ठद्वयम् ॥ ५६ ॥ सुलोचनाया मन्त्रोऽयं साधितः सिद्धिदो नृणाम् |
नदीतीरस्थितो लक्षत्रयं मन्त्री जपेन्मनुम् ॥ ५७ ॥ घृतहोमे दशांशेन कृते देवी प्रसीदति |
ददाति पादुकायुग्मं यदारूढो भुवस्तले ॥ ५८ ॥ मनःपवनवेगेन याति चायाति योगवित् |
[२२] प्रणवं चाशोकपदं पल्लवाकारके ततः ॥ ५९ ॥ कुरु मे शोभनं श्रीशं स्वाहा मन्त्र उदाहृतः |
पुण्याशोकतलं गत्वा चन्दनेन सुमण्डलम् ॥ ६० ॥ कृत्वा देवीं समभ्यर्च्य धूपं दत्त्वा सहस्रकम् |
मन्त्रमावर्तयेन्मासं नक्तभोजी नरस्ततः ॥ ६१ ॥ रात्रौ पूजां शुभां कृत्वा जपेन्मन्त्रं निशार्धतः |
नदीतीरेऽथवा मन्त्री चतुर्दशदिनं जपेत् ॥ ६२ ॥ ततः सिद्धा भवेद् देवी शोभना शुभदायिनी |
[२३] प्रणवं वाग्भवं चैव ततश्चैव कपालिनि ॥ ६३ ॥ पञ्चबाणान् समुद्धृत्य शक्तिकूटं समुद्धरेत् |
अस्त्रं स्वाहेति मन्त्रोऽयं कपालिन्याः समीरितः ॥ ६४ ॥ कुङ्कुमेन समालिख्य भूर्जे देवीं सलक्षणाम् |
प्रतिपत्तिथिमारभ्य पुष्पदीपादिकार्चनाम् ॥ ६५ ॥ कृत्वा समाहितो मन्त्रं त्रिसन्ध्यं परिवर्तयेत् |
मासमेकं ततः पूजां कृत्वा मन्त्रं पुनर्जपेत् ॥ ६६ ॥ [Redaktion: 40 शिलासिनि, 41 ह्रिया, 47 die Bījafügung ह्रांहंसः und 60 श्रीशम् sind unsicher. 50 समीहं मे सङ्गमान्ते य ist als Anweisung zur Wortbildung nicht eindeutig. Die hier genannte मानिनी steht der Namensliste mit मालिनी gegenüber; keine stillschweigende Angleichung.]

अर्धरात्रे तथा देवी वाञ्छितार्थं प्रयच्छति |
[मुद्रिते उत्तरार्धस्य रिक्तस्थानम्] ॥ सुवासिनी नटी कामेश्वरी स्वर्णरेखाः प्रागेवोक्ताः |
तथा— (२८) प्रणवं भुवनेशीं च कुरुयुग्मं ततः परम् |
आगच्छ युगलं चैव ततो वै सुरसुन्दरि ॥ ६७ ॥ स्वाहान्तोऽयं महामन्त्रः सर्वसिद्धिप्रदायकः |
चतुष्पथे स्थितो लक्षं सपादं प्रजपेन्मनुम् ॥ ६८ ॥ लाजादिकुसुमैर्होमे कृते देवी प्रसीदति |
(२९) प्रणवं भुवनेशीं च सर्वान्ते कामदे पदम् ॥ ६९ ॥ मनोहरे ततः स्वाहा मन्त्रराजो नमो नमः |
नदीतीरे शुभे देशे चन्दनेन सुमण्डलम् ॥ ७० ॥ विधाय पूजयेद् देवीं साधकोऽथ मनोहराम् |
मन्त्रायुतं जपेन्मन्त्री प्रत्यहं दिनसप्तकम् ॥ ७१ ॥ आदायातिप्रसन्नास्ये दीनाराणां शतं शतम् |
ददाति प्रत्यहं देवी व्ययं कुर्याद् दिने दिने ॥ ७२ ॥ तद्व्ययाभावतो देवी नो ददात्यतिकुप्यति |
(३०) प्रणवं भुवनेशीं च प्रमोदायै च ठद्वयम् ॥ ७३ ॥ प्रमोदाया महामन्त्रः सर्वसिद्धिप्रदायकः |
अर्धरात्रे समुत्थाय सहस्रं प्रजपेन्मनुम् ॥ ७४ ॥ मासमेकं ततो देवी निधिं दर्शयति ध्रुवम् |
(३१) प्रणवं भुवनेशीं कामं ब्लूं च ततः परम् ॥ ७५ ॥ चन्द्ररेखे पदं चैवागच्छयुग्मं च ठद्वयम् |
मन्त्रोऽयमनुरागिण्याः प्रोक्तः सर्वार्थसाधकः ॥ ७६ ॥ वटमूले पुनर्गत्वा कृष्णाष्टम्यां समाहितः |
मण्डलं कारयेत् तत्र अष्टपत्रं सुशोभितम् ॥ ७७ ॥ पश्चात् प्रपूजयेद् देवीं गन्धपुष्पाक्षतादिभिः |
बलिं च दापयेत् पश्चाद् दिग्विदिक्षु भ्रमरतः ॥ ७८ ॥ अर्धरात्रे पुरःप्राप्तिः सिद्धिर्भवति तत्क्षणात् |
वरं ददामि वरय किं कार्यं साधकोत्तम ॥ ७९ ॥ साधकेन तु वक्तव्यमस्माकं चेटिके भुवि |
रसं रसायनं दिव्यमजरामरतां दिश ॥ ८० ॥ अव्याहतगतिं देवि भुवनेषु सदैव हि |
इष्टसिद्धिं च मे देहि जीवनं ब्रह्मणा सह ॥ ८१ ॥ साधकाय तथा दत्त्वा सा गच्छेन्निजमन्दिरे |
(३२) प्रणवं भुवनेशीं चागच्छान्ते नखकेशिनि ॥ ८२ ॥ स्वाहान्तोऽयं महामन्त्रः सर्वमन्त्रोत्तमोत्तमः |
(३३–३५) अस्मिन्नेव महामन्त्रे भामिनीति पयस्विनि ॥ ८३ ॥ सुदतीति च सम्बोध्य मन्त्रत्रयमुदाहृतम् |
एतासां साधनं सर्वं पद्मिनीवत् समाचरेत् ॥ ८४ ॥ (३६) रतिप्रियाया वक्ष्यामि साधनं भुवि दुर्लभम् |
यस्य विज्ञानमात्रेण दारिद्र्यान्नाभिभूयते ॥ ८५ ॥ इति |
करङ्किणीतन्त्रे— प्रणम्य शिरसा देवी बभाषे सर्ववित् प्रभो |
येन कल्पेन दारिद्र्यं विनश्यति च तद्वद ॥ १ ॥ श्रुत्वा गौरीवचः शम्भुः स्मितवाक् शुभवीक्षणः |
शृणु त्वं देवदेवेशि दारिद्र्यस्य विनाशनम् ॥ २ ॥ पुरा विश्वसृजा प्रोक्ता कुबेराय महात्मने |
विद्या दारिद्र्यसंहन्त्री यक्षिणी पापखण्डिनी ॥ ३ ॥ तेन तां तु समादाय मासमाराधिता सुरी |
तस्मान्निधिवराणां तु नायको निश्चितोऽभवत् ॥ ४ ॥ निर्धनेन महीपेन विद्या सा ब्रह्मणो मुखात् |
श्रुत्वा कुबेरवक्त्रेण सोऽभवत् परमेश्वरः ॥ ५ ॥ तच्छ्रुत्वा गिरिजा देवी पुनः प्राह च शङ्करम् |
कृपा ते विद्यते चित्ते तदा तां मां प्रबोधय ॥ ६ ॥ [Redaktion: 78 भ्रमरतः bleibt unsicher. 83 पयस्विनि steht neben पद्मिनी in der Übersicht; der Unterschied bleibt erhalten. Ratipriyā 5 hat einen unklaren Satzbau. Fußnoten: „केशिके“ ख.; „चारुशुभाननः“ ख.]

श्रुत्वा पुनश्च पार्वत्या वाक्यमेवं प्रहस्य च |
शम्भुः प्राह न जानासि भवत्या मूर्तिरेव सा ॥ ७ ॥ यां स्मृत्वा याति रङ्कोऽपि भूपालत्वं न संशयः |
विद्याधरत्वमाप्नोति किं पुनर्बहुभाषितैः ॥ ८ ॥ याति लक्षेश्वरत्वं च तद्द्रष्टा देवि सर्वथा |
तद्विद्याराधको लोके यस्मिन् रङ्केऽपि भाषते ॥ ९ ॥ भव त्वं वित्तवानेवं सोऽपि लक्षेश्वरो भवेत् |
वर्षेणापि हि यो मन्त्रं स्मरेद्बहुधनेश्वरः ॥ १० ॥ नोपसर्पति दारिद्र्यं तार्क्ष्यं भोगिकुलं यथा |
अस्य मन्त्रस्य चोद्धारं प्रवक्ष्ये शृणु पार्वति ॥ ११ ॥ यस्यैव ज्ञानमात्रेण महादारिद्र्यनाशनम् |
मतुरीयं बिन्दुयुतं लज्जाबीजमनन्तरम् ॥ १२ ॥ लक्ष्मीबीजं ततः प्रोक्त्वा सम्बोध्य च रतिप्रियाम् |
वह्निजायान्वितो मन्त्रः सर्वमन्त्रोत्तमोत्तमः ॥ १३ ॥ लज्जाबीजं ह्रीं, लक्ष्मीबीजं श्रीं, सम्बोध्य च रतिप्रियां रतिप्रिये, वह्निजाया स्वाहाकारः |
तथा— नाङ्गन्यासकरन्यासौ न छन्दो नास्य देवता |
ध्यानमस्याः प्रवक्ष्यामि शृणु त्वं शैलसम्भवे ॥ १४ ॥ हेमप्राकारमध्ये सुरविटपितले हेमपीठाधिरूढा यक्षी बाला विसर्पत्परिमलबहुलोद्भासिधम्मिल्लभारा |
पीनोत्तुङ्गस्तनाढ्या कुवलयनयना रक्तवर्णा कराग्रे भ्राभ्यद्रक्तोत्पला भानवरविवसना रक्तभूषाङ्गरागा ॥ १५ ॥ इति ध्यानं विधातव्यं चन्दनेनानुलेपिते |
ताम्रपात्रे विधातव्यं मण्डलं सुमनोहरम् ॥ १६ ॥ तत्र पूजा प्रकर्तव्या देव्या एवं मनीषिणा |
कुबेरस्य मतेनास्याः पूजैव क्रियते सदा ॥ १७ ॥ अथास्य प्रयोगः— तत्र प्राग्वन्मातृकान्यासान्तं विधाय मूलेन प्राणानायम्य, देवीं ध्यात्वा मानसपूजां विधाय, प्राग्वदर्घ्यादिस्थापनाद्यात्मपूजान्ते चन्दनानुलिप्ते ताम्रादिपात्रे चतुरस्रवेष्टितं वृत्तं मण्डलं कृत्वा, तत्र देवीमावाह्यावाहनादिपरमीकरणान्तं तत्तन्मुद्रा विधाय, आसनादिषोडशोपचारैः संपूज्य दुग्धदधिखण्डपायसशर्करानैवेद्यं दत्त्वा ताम्बूलं समर्प्य, मूलमन्त्रं यथाशक्ति जपित्वा, जपं देव्या वामहस्ते समर्प्य, प्रदक्षिणनमस्कारैः परितोष्य विसृजेत् |
तथा— सहस्रं सप्ततिस्तावत् पुरश्चरणमिष्यते |
तथा घृतेन खण्डेन मधुना च दशांशकम् ॥ १८ ॥ होमोऽपि च विधातव्योऽमुना दारिद्र्यमुक्तये |
रात्रौ च जप्यते चाष्टसहस्रं सप्तवासरान् ॥ १९ ॥ कृष्णे वाप्यथवा शुक्ले पायसान्नं प्रदापयेत् |
एतेनापि च सिद्धिः स्यात् पुरश्चर्याधिका भवेत् ॥ २० ॥ बहु किं कथ्यते देवि निशायां जप्यते सदा |
शतं वा दशकृत्वो वा सकृद्वापि च किं पुनः ॥ २१ ॥ न भवेत् तस्य दारिद्र्यमभिजानीहि पार्वति |
चन्द्रसूर्यग्रहे वापि जप्त्वा दारिद्र्यमुक्तये ॥ २२ ॥ वित्तं दृष्ट्वान्यलोकस्य जपेदष्टशतं मनुम् |
तत्कामाय ददात्येव सदैव तद्विधाय च ॥ २३ ॥ अष्टशतमष्टोत्तरशतमित्यर्थः |
तद्विधाय तादृशाय दरिद्रायेतियावत् |
यद्ययं जप्यते मन्त्रः श्वेतपुष्पैश्च पूजयेत् |
दरिद्राय स्वयं दत्ते गृहमानीय हेम च ॥ २४ ॥ येनासौ जप्यते मन्त्रः सदा भक्तिपुरस्सरम् |
तस्य पुत्रश्च पौत्रश्च प्रपौत्रश्चापि तत्सुतः ॥ २५ ॥ दारिद्र्याभिभवं याति न कदाचिन्न संशयः |
स्वयं प्राहेति सा यक्षी यो मां स्मरति नित्यशः ॥ २६ ॥ [Redaktion: 12 मतुरीयम् ist eine nicht erläuterte Lautchiffre. 15 भ्राभ्यत्/भ्राभ्यद् und भानवरविवसना bleiben unsicher. 23 वित्तं दृष्ट्वान्यलोकस्य wird durch die Prosa auf einen Bedürftigen bezogen; der Vers allein ist mehrdeutig.]

तस्य दारिद्र्यशमनं दासीवत् करवाण्यहम् |
[मुद्रिते उत्तरार्धस्य रिक्तस्थानम्] ॥ इति |
धनदायक्षिणीविधिः सिद्धशावरतन्त्रे— लपूर्वं बिन्दुसंयुक्तं लक्ष्मीप्रणवमेव च |
मायाबीजं समुद्धृत्य सम्बोध्य च रतिप्रियाम् ॥ १ ॥ वह्निजायावधिः प्रोक्तो मन्त्रराजोत्तमोत्तमः |
[मुद्रिते उत्तरार्धस्य रिक्तस्थानम्] ॥ लक्ष्मीप्रणवं श्रीबीजम् |
कुबेरानुमतोऽयं मन्त्रः |
अस्य पूजाप्रयोगः— तत्र प्रातःकृत्यादियोगपीठन्यासान्तं मूलेन प्राणायामत्रयं कृत्वा, शिरसि कुबेराय ऋषये नमः |
मुखे पङ्क्तिच्छन्दसे नमः |
हृदि धनदायै देवतायै नमः, इति विन्यस्य ममाभीष्टार्थे विनियोगः, इति कृताञ्जलिरुक्त्वा ‘ह्रां हृदयाय नमः’ इत्यादिना करषडङ्गन्यासं विधाय ध्यायेत् |
कुङ्कुमोदरगर्भाभां किञ्चिद्यौवनशालिनीम् |
मृणालकोमलभुजां केयूराङ्गदभूषिताम् ॥ २ ॥ कराभ्यां भ्राभ्यत्कह्लारां रक्तवस्त्राङ्गरागिणीम् |
हेमप्राकारमध्यस्थां रत्नसिंहासनोपरि ॥ ३ ॥ ध्यायेत् कल्पतरोर्मूले देवीं तां धनदायिकाम् |
[मुद्रिते उत्तरार्धस्य रिक्तस्थानम्] ॥ एवं ध्यात्वा मानसोपचारैः संपूजयेत् |
अस्या यन्त्रम्— नवयोन्यात्मकं चक्रं विलिखेत् कर्णिकोपरि |
दिग्दलं पद्ममालिख्य चतुरस्रं ततो बहिः ॥ ४ ॥ कोणेषु वज्रान् संलिख्य मध्ये बीजं समुद्धरेत् |
[मुद्रिते उत्तरार्धस्य रिक्तस्थानम्] ॥ ततोऽर्घ्यस्थापनम्— फडिति पात्रं प्रक्षाल्य, नमः इत्यापूर्य, ततः प्रणवेन गन्धपुष्पं निक्षिप्य, तीर्थमावाह्य धेनुमुद्रां प्रदर्श्य, तेनोदकेनात्मानं पूजोपकरणं चाभ्युक्ष्याधारशक्त्यादिज्ञानात्मान्तं पीठं संपूज्य ‘पद्माय नमः’ इति समस्तं संपूज्य पुनर्ध्यात्वा बाह्यपञ्चोपचारैः पूजयेत् |
ततो योनिमुद्रां प्रदर्श्याङ्गानि केसरेषु मध्ये दिक्षु च ‘ह्रां हृदयाय नमः’ इत्यादिना षडङ्गानि पूजयेत् |
ततो दलेषु ॐ श्रियै नमः |
एवं लक्ष्म्यै०, परमायै०, पद्मनेत्रायै०, पद्मालयायै०, रमायै०, हरिप्रियायै०, तारायै०, कमलायै०, अब्जायै नमः |
इति संपूज्य, पुनर्मध्ये देवीं संपूज्य धूपदीपादिकं सर्वं प्राग्वत् समर्प्य यथाशक्ति जपित्वा जपं समर्प्य क्षमस्वेति विसर्जयेत् |
अस्य पुरश्चरणं लक्षजपः |
तथा— प्रजपेदक्षमात्रेण रत्नादिकृतकेन तु |
लक्षजप्ते मन्त्रसिद्धिः पुरश्चर्यां समाचरेत् ॥ ५ ॥ विनियोगान्यथा कुर्यात् साधकः स्वमनोरथान् |
रात्रौ च जप्यते साष्टसहस्रं सप्तवासरान् ॥ ६ ॥ एतेनैव सुसिद्धः स्यात् पुरश्चर्यादिको विधिः |
किमिहासुलभं देवि साधयेद्यदि मानवः ॥ ७ ॥ भुक्त्वा वाप्यथवाभुक्त्वा पायसान्नं प्रदापयेत् |
दशकृत्वोऽथवा शौचमकृत्वा च कुचेलताम् ॥ ८ ॥ यः स्मरेद् देवि विद्यां तां दारिद्र्यैर्नाभिभूयते |
कामदेवं यजेत् पार्श्वे देव्याः प्रत्यहमादरात् ॥ ९ ॥ तेन प्रीता महादेवी वाञ्छितार्थं प्रयच्छति |
पूजान्ते च समायाति रात्रौ देवी धनेश्वरी ॥ १० ॥ सर्वालङ्कारमुत्सृज्य दत्त्वा याति निजालयम् |
धनं च विपुलं दत्त्वा साधकस्य मनोरथान् ॥ ११ ॥ पूरयित्वा महेशानि वशगा जायते शुभा |
यद्वा भक्त्या महादेवि चन्दनेनानुलेपनम् ॥ १२ ॥ दातव्यं सर्वदा तस्यै नित्यं दारिद्र्यशान्तये |
यक्षिणी स्वयमाहेति यो मां स्मरति मानवः ॥ १३ ॥ तस्य दारिद्र्यनिर्नाशं दासीवत् करवाण्यहम् |
सहस्रसप्ततिर्यावत् पुरश्चरणमिष्यते ॥ १४ ॥ [Redaktion: 1 लपूर्वम् ist eine knappe Lautchiffre, nicht eigens aufgelöst. 3 भ्राभ्यत्कह्लाराम्, 5 अक्षमात्रेण, 6 साष्टसहस्रम् und 8 कुचेलताम् sind unsicher. Die Mengenangaben 100.000 und 70.000 stehen beide im Text.]

घृतेन खण्डेन तथा मधुना च दशांशतः |
होमोऽपि च विधातव्यः पश्चाद् दारिद्र्यशान्तये ॥ १५ ॥ पूजा कार्या महादेव्याश्चन्दनेनानुलेपिते |
ताम्रपात्रे तथा कार्यं मण्डलं सुमनोहरम् ॥ १६ ॥ तत्र पूजा विधातव्या देव्या एवं मनीषिणा |
कुतो दारिद्र्यशङ्कास्य स हि कोटीश्वरो नरः ॥ १७ ॥ नाङ्गन्यासकरन्यासौ नाङ्गं चैवास्य देवता |
कुबेरस्य मतेनास्याः पूजापि क्रियते तथा ॥ १८ ॥ इति धनदापरिच्छेदः ॥ अथ यक्षिणीभेदाः |
तत्रादौ मधुमती— पाशं मायामङ्कुशं च कामराजं च कूर्चकम् |
ताराग्निप्रियान्तोऽयं वसुवर्णैः प्रकीर्तितः ॥ १ ॥ ‘आंह्रींक्रोंक्लींहुंॐस्वाहा’ ॥ मधुच्छन्द ऋषिस्त्रिष्टुप् छन्दो मधुमतीति च |
मन्त्राद्याः पञ्चभिर्बीजैः पञ्चाङ्गानि प्रकल्पयेत् ॥ २ ॥ ॐ स्वाहेत्यस्त्रमन्त्रः स्याद् देवीं ध्यायेत् समाहितः |
मणिकाञ्चनपीठस्थां सुपर्वगणसेविताम् ॥ ३ ॥ दोर्भ्यां नीलाम्बुजयुगं दधानां विशदप्रभाम् |
चारुस्मितमुखाम्भोजां देवीं मधुमतीं स्मरेत् ॥ ४ ॥ अष्टलक्षं जपित्वान्ते जुहुयात् तद्दशांशतः |
बिल्वपत्रैर्घृताक्तैश्च ततो विप्रान् समर्चयेत् ॥ ५ ॥ यजेज्जयादिके पीठे नवशक्तिसमन्विते |
केसरेषु षडङ्गानि वसुपत्रेषु शक्तयः ॥ ६ ॥ निद्रा छाया क्षमा तृष्णा कान्तिरार्या श्रुतिः स्मृतिः |
भूपुरे लोकपालांश्च तदस्त्राणि च तद्बहिः ॥ ७ ॥ एवं देवीं पूजयितुस्तस्य श्रीः सर्वतोमुखी |
भूपतीन् रक्तकमलैस्ताम्बूलैर्योषितो हुतैः ॥ ८ ॥ वशयेत् पायसैर्भोगान् प्राप्नोति विपुलान् नरः |
मधुमत्याः परो मन्त्रो भौतिको बिन्दुना युतः ॥ ९ ॥ बिन्दुना युतो भौतिकः ऐं इति |
ध्यायेत् कुमारिकां देवीं पूर्ववद्यजनादिकम् |
अर्धकोटिजपादेव नानाविद्यानिधिर्भवेत् ॥ १० ॥ माया प्रमदे स्वाहेति षडर्णो मनुरीरितः |
ऋषिः शक्तिः स्मृतं छन्दो गायत्रं प्रमदाह्वया ॥ ११ ॥ देवता षड्दीर्घयुगलज्जाबीजेनाङ्गक्रिया मता |
सुवर्णाभरणैर्युक्तां कराभ्यां च वराभये ॥ १२ ॥ दधानां मघवाद्यैश्च सेवितां सिद्धकिन्नरैः |
सुवर्णवर्णां प्रमदां भावयेत् साधकोत्तमः ॥ १३ ॥ रसलक्षं जपेन्मन्त्रं तद्दशांशं घृतैर्हुनेत् |
अङ्गदिक्पालवज्राद्यैस्त्रिभिरावरणैर्यजेत् ॥ १४ ॥ ततो वने विविक्ते तु अयुतं नियतो हुनेत् |
पायसान्नेन जुहुयात् तद्दशांशं ततः स्वपेत् ॥ १५ ॥ एकविंशं दिनं यावदेवमाचरतो निशि |
आगत्य देवी स्वाभीष्टं ददात्येव न संशयः ॥ १६ ॥ प्रमदेतिपदं हित्वा प्रमोदे पदमुद्धरेत् |
प्रमोदाया महामन्त्रो वाञ्छितार्थप्रदायकः ॥ १७ ॥ प्राग्वदृष्यादिपूजा स्यात् पूर्वसेवा च पूर्ववत् |
कृत्वा सरित्तटे विद्वान् मण्डलं चन्दनेन च ॥ १८ ॥ जपो होमश्च कर्तव्यः प्रमोदां पश्यति ध्रुवम् |
तारो हिलिद्वयं बन्दीदेव्यै हृच्छिववर्णकः ॥ १९ ॥ भैरवोऽस्य ऋषिः प्रोक्तस्त्रिष्टुप् छन्दश्च देवता |
बन्दीदेवी समुद्दिष्टा द्वैकेन हृदुदीरितम् ॥ २० ॥ ततो द्विशः षडङ्गानि कृत्वा ध्यायेत् परां शिवाम् |
नीलजीमूतसङ्काशां रत्नसिंहासनस्थिताम् ॥ २१ ॥ [Redaktion: Dhanadā 18 bietet die Variante „न छन्दो नास्य“; die Hauptlesung widerspricht der vorigen Nyāsa-Anweisung. Madhumatī 10 कुमारिका nennt keine bestimmte Alterszahl. Pramadā 15 hat हुनेत् vor erneutem जुहुयात्; keine stille Korrektur zu जपेत्. Bandīdevī 20 द्वैकेन ist als Zuordnungsangabe unklar. Weitere Fußnote: „स्वयं“ ख.]

वराभये कराभ्यां च दधतीं पानपात्रकम् |
सेवितां सुरकन्याभिर्भजे बन्दीं भवच्छिदे ॥ २२ ॥ लक्षद्वयं जपित्वान्ते पायसेन ससर्पिषा |
तद्दशांशं हुनेत् पीठे प्राक्प्रोक्ते पूजयेच्छिवम् ॥ २३ ॥ कर्णिकायां षडङ्गानि शक्तीः पत्रेषु संयजेत् |
कराली तारा भगवती कुब्जाख्या शीतलापि च ॥ २४ ॥ त्रिपुरा मातृका लक्ष्मीर्लोकेशानायुधैः सह |
एवमाराधिता बन्दी साधकाय समीहितम् ॥ २५ ॥ दद्यात् त्रिसप्तदिवसमयुतं प्रत्यहं जपेत् |
गणेशं पूजयित्वादौ नियमेन समन्वितः ॥ २६ ॥ ततः कारागृहान्मुक्तिमेवं कुर्याद्विचक्षणः |
अपूपे चतुरस्रान्तष्टकारे साध्यनामकम् ॥ २७ ॥ घृतेन विलिखेन्मायां दिक्षु संलिख्य तत्परम् |
अष्टादशार्णमन्त्रेण चतुरस्रं प्रवेष्टयेत् ॥ २८ ॥ तारत्रयं बन्द्यमुष्य बन्धान्मोचं कुरुद्वयम् |
स्वाहान्तेन ततो बन्द्यां स्थिताय तमपूपकम् ॥ २९ ॥ दद्यात् स भक्षयित्वा तु बन्दीमुक्तो भवेन्नरः ॥ इति श्रीमहामहोपाध्यायाचार्यवर्यभगवत्पूज्यपादश्रीगोविन्दाचार्यशिष्य–श्रीभगवच्छङ्कराचार्यशिष्य–श्रीविष्णुशर्माचार्यशिष्य–श्रीप्रगल्भाचार्यशिष्य–श्रीविद्यारण्ययतिविरचिते श्रीविद्यार्णवाख्ये तन्त्रे पञ्चविंशः श्वासः ॥ २५ ॥ [Redaktion: 27 चतुरस्रान्तष्टकारे und 29 बन्द्यमुष्य बन्धान्मोचम् sind drucksprachlich unsicher; die als achtzehnsilbig bezeichnete Formel wird nicht frei ergänzt. Der Schluss-Halbvers besitzt keine eigene Versnummer.]

26. Śvāsa

In Kapitel 26 sind 26.SUM.6 (Druckseite 378), 26.USP.4 (Druckseite 379) und 26.MTD.20 (Druckseiten 384–385) wegen sexualisierter Körperdarstellungen mit minderjähriger Altersangabe nur nichtgrafisch zusammengefasst; die Sanskritfassungen enthalten sichtbare Auslassungsvermerke.

Druckseite 391 fehlt im Hauptscan: PDF-Index 419 wiederholt Seite 389. Auch der ergänzend geprüfte zweite Scan derselben Ausgabe zeigt an der betreffenden Stelle (Leaf 429) diese Wiederholung. Die Seite ist aus der vorhandenen elektronischen Textgrundlage mit gekennzeichneten Unsicherheiten erschlossen; 26.DVR.33–34 fehlen. Ein Bildabgleich dieser Seite und eine lückenlose Wiedergabe werden nicht behauptet.

अथ षड्विंशः श्वासः |
अथ यक्षिणीमन्त्राः |
सिद्धशावरतन्त्रे— अथ वक्ष्ये महादेवि समस्ताभीष्टसिद्धिदाम् |
महाविद्यां महागोप्यां सम्प्रीत्या वटयक्षिणीम् ॥ १ ॥ एह्येहि यक्षियुगलं महायक्षिपदं ततः |
वटवृक्षनिवासान्ते नि–शीघ्रं मे च सर्वं च ॥ २ ॥ सौख्यं कुरुयुग्मं स्वाहा मन्त्रो द्वात्रिंशदर्णकः |
ऋषिः स्याद्विश्रवाश्छन्दोऽनुष्टुप् स्याद् देवता तथा ॥ ३ ॥ यक्षिणी वटपूर्वा च वह्न्यब्ध्यन्धिषड्भिर्मितैः |
पुन्यङ्गे षडङ्गानि कुर्यान्मूलाणुवर्णकैः ॥ ४ ॥ मूर्ध्नि नेत्रद्वये वक्त्रे नासाकर्णांसयुग्मतः |
स्तनयोः पार्श्वयोश्चैव हृदि नाभौ तथोदरे ॥ ५ ॥ कट्यूरुनाभिजङ्घासु जान्वोश्च मणिबन्धयोः |
करयोर्मस्तके न्यसेन्मन्त्रवर्णान् विशालधीः ॥ ६ ॥ रक्तमाल्याम्बरधरां रक्तगन्धानुलेपनाम् |
रक्तभूषणभूषाङ्गीं नीलतोयदसन्निभाम् ॥ ७ ॥ नागवल्लीदलयुतलताक्रमुकमञ्जरीम् |
दधानां मृगनेत्रां च संस्मरेद्वटयक्षिणीम् ॥ ८ ॥ लक्षयुग्मं वटाधस्ताज्जपेद् बन्धूकसम्भवैः |
कुसुमैस्तद्दशांशेन जुहुयान्मन्त्रसिद्धये ॥ ९ ॥ शाक्ते पीठे यजेद् देवीं प्रोच्यन्ते पीठशक्तयः |
कामदा मानदा रक्ता मधुरा मधुरानना ॥ १० ॥ नर्मदा भोगदा मन्दा प्राणदा पीठशक्तयः |
मनोहराय यक्षिण्या योगपीठाय हृन्मनुः ॥ ११ ॥ कर्णिकायां षडङ्गानि पत्रेष्वष्टसु शक्तयः |
सुनन्दा चण्डिका हासा सुलापा मदविह्वला ॥ १२ ॥ आमोदा च प्रमोदा च संवृद्ध्यष्टौ च सिद्धयः |
चतुरस्रे लोकपालान् वज्राद्यायुधसंयुतान् ॥ १३ ॥ विविक्ते विपिने गत्वा न्यग्रोधाधस्तले जपेत् |
सहस्रं प्रत्यहं मन्त्री सप्तमे दिवसे तथा ॥ १४ ॥ मण्डलं चन्दनैः कृत्वा घृतदीपं प्रकाशयेत् |
तन्मण्डले यजेद् देवीं नियतो वटयक्षिणीम् ॥ १५ ॥ आनिशीथं तदग्रे तु प्रजपेन्मन्त्रनायकम् |
मञ्जीरशब्दं गीतं च श्रुत्वा निर्भयतो जपेत् ॥ १६ ॥ देवी प्रत्यक्षतां याति तदा वै सुरतार्थिनी |
तत्कामपूरणेनास्मै दद्याद्वाञ्छितमुत्तमम् ॥ १७ ॥ तदारभ्य च भार्यावत् साधकस्यानुतिष्ठति |
रमाद्वयं यक्षिणी हंत्रयं स्वाहा महामनुः ॥ १८ ॥ ‘श्रींश्रीं यक्षिणि हंहंहं स्वाहा’ |
दशाक्षरो मुनिः प्राग्वत् पङ्क्तिश्छन्द उदाहृतम् |
यक्षिणी देवता प्रोक्ता द्वैकेकत्रित्रियुग्मतः ॥ १९ ॥ संवर्गाङ्गक्रिया प्रोक्ता ध्यायेच्चम्पककानने |
सिंहासने समासीनां स्वर्णरत्नविभूषणाम् ॥ २० ॥ रक्ताम्बरधरां रक्तामप्सरोगणसेविताम् |
ध्यात्वैवं प्रजपेल्लक्षं जपापुष्पैर्दशांशतः ॥ २१ ॥ [Redaktion: 4 वह्न्यब्ध्यन्धिषड्भिर्मितैः पुन्यङ्गे und 19 द्वैकेकत्रित्रियुग्मतः sind unsichere Silbengruppen-Zuordnungen. 6 wiederholt नाभि gegenüber 5; keine Tilgung. In 13 ist संवृद्धि als achter Name gelesen, nicht sicher. Fußnoten: „नन्दा“ ख.; „चान्द्रिका“ ख.; „वसुदा“ ख.]

हुनेत् पूर्वोदिते पीठे यजेत् सर्वेष्टदा भवेत् |
प्रणवं क्रोधियुक् सेन्दुमनुग्रहमुदीरयेत् ॥ २२ ॥ मदनान्ते मेखले स्यान्नमःस्वाहान्तको मनुः |
रव्यर्णोऽस्याः समर्चादि प्राक्प्रोक्तविधिना चरेत् ॥ २३ ॥ ‘ॐ कौं मदनमेखले नमः स्वाहा’ मधूकतरुमूले तु चतुर्दशदिनावधि |
अयुतं प्रत्यहं जप्यात् सहस्रं जुहुयात् सुधीः ॥ २४ ॥ मधुराक्तैर्मधूकोत्थपुष्पैस्तत्काष्ठदीपिते |
वह्नौ तुष्टाञ्जनं यच्छेद्येन पश्यति भूनिधिम् ॥ २५ ॥ तारं वाग्भवमुद्धृत्य विशाले भुवनेश्वरी |
श्रीः कामः स्वाहया युक्तो मन्त्रः प्रोक्तो दशाक्षरः ॥ २६ ॥ प्राग्वन्मुन्यादिकं ज्ञेयं चिञ्चाभूरुहतले शुचिः |
जपेल्लक्षं दशांशेन शतपत्रैर्हुनेत् ततः ॥ २७ ॥ विशाला यक्षिणी तुष्टा साधकाय रसायनम् |
प्रयच्छेद्येन दीर्घायुरास्नुयात् साधकोत्तमः ॥ २८ ॥ इति यक्षिणीप्रकरणम् ॥ अथ मातङ्गीप्रकरणम् |
उत्तरतन्त्रे— राजमातङ्गिनीमन्त्रं प्रवक्ष्यामि यथाविधि |
यत्पादद्वन्द्वसरसीरुहसंस्मृतितो नरः ॥ १ ॥ लभते मुक्तिमतुलां दुष्प्रापां सिद्धिसञ्चयैः |
येन चाकर्षणं साध्यवशीकारो यतो भवेत् ॥ २ ॥ येन वाञ्छितमाप्नोति यशस्वी नियतं भवेत् |
दुरितौघप्रविध्वंसः सौभाग्याप्तिश्च निश्चिता ॥ ३ ॥ सेविते सन्ततिकरं (न स्यात्) निगडबन्धनम् |
समस्तेषु च शास्त्रेषु पाण्डित्यमधिकं भवेत् ॥ ४ ॥ विशिष्टशिष्टगम्भीरपदविन्यासकोमले |
ललिते च कवित्वेऽसौ प्रगल्भः सुतरां भवेत् ॥ ५ ॥ सङ्गीते सर्वविद्यासु चात्यन्तं निपुणो भवेत् |
मन्दिरे तस्य कमला साध्वनश्वरविभ्रमा ॥ ६ ॥ निरन्तरं च वसति नात्र कार्या विचारणा |
किमत्र बहुनोक्तेन वचसां पतिरेव सः ॥ ७ ॥ कान्त्या रतिपतिर्लक्ष्म्या कमलापतिरप्यसौ |
द्वादशो दण्डियुग् व्योम वह्निदण्डित्रिमूर्तियुक् ॥ ८ ॥ तादृग्रूपं भवेच्चास्य सद्यो बिन्दुयुतं च हृत् |
भत्योर्मध्ये गवार्णौ स्तो विबिन्दुः कमला विषम् ॥ ९ ॥ कान्तियुक् कामिका बिन्दुयुता काच तृतीयकम् |
शिवयुक् श्वरिशब्दान्ते भृगुरग्निश्च केवलः ॥ १० ॥ अम्बु द्वितीयवर्गस्थ मध्यस्थं च तपञ्चमम् |
विषं नो व्योमा वह्निदृक् सर्वान्ते मु च कात्परम् ॥ ११ ॥ राजिसर्वमुखं प्रोक्त्वा सबिन्दुर्वह्निरीरितः |
जिन्यन्ते प्रवदेत् सर्व वशंकर्योस्तु मध्यतः ॥ १२ ॥ राज स्त्रीपुरुषं दुष्टमृगं सत्त्वं चतुर्षु च |
स्थानेषु सर्वलोकान्ते विषं तत्कर्णयुक् च कम् ॥ १३ ॥ आदित्यः शिवयुग्–नीरं तदन्ते कान्तियुग् रविः |
दीर्घो मरुच्च मृग्वम्बा व्योम कान्तियुतं मनुः ॥ १४ ॥ अष्टाशीत्यक्षरः प्रोक्तः सर्वकामसमृद्धिदः |
रक्षार्थं सर्वलोकानामायुरारोग्यवर्धनः ॥ १५ ॥ शान्तिके पौष्टिके चैव वृद्धिसिद्धिकरः प्रिये |
अपमृत्युजयः श्रीदो ह्यपस्मारक्षयङ्करः ॥ १६ ॥ सर्वज्वरांश्च शूलानि शक्तो नाशयितुं क्षणात् |
राजद्वारे विशेषेण सङ्ग्रामे रिपुसङ्कटे ॥ १७ ॥ अग्निचोरनिपातेषु सर्वग्रहनिवारणे |
राक्षसेषु पिशाचेषु गन्धर्वेषूरगेषु च ॥ १८ ॥ नदीप्रतरणे दुर्गे सङ्ग्रामे प्राणसंशये |
असौ मन्त्रः प्रयुक्तः स्यादेतत्सर्वनिवारणः ॥ १९ ॥ [Redaktion: Die chiffrierte Lautbildung in Rājamātaṅginī 8–14 enthält unsichere Druckfügungen; sie wird nicht ohne weitere Erklärung als rezitierbare Gesamtform aufgelöst. 4 enthält „न स्यात्“ bereits in Klammern. Fußnoten: „क्रौं“ ख. zur ausgeschriebenen Madanamekhalā-Form; „परा“ ख.]

स्त्रीणां सौभाग्यहीनानामपुत्राणां विशेषतः |
अपुष्पा यानपत्या या सदा पुष्पवती च या ॥ २० ॥ पतिद्वेष्या च या नारी दुष्टा श्वश्रूजनं प्रति |
या वन्ध्या मृतपुत्रा च निद्रालस्यमहाभयैः ॥ २१ ॥ इत्येवमादिदोषैश्च दुष्टानां योषितामयम् |
शक्तस्तद्दोषहरणे स्मरणादेव निश्चितम् ॥ २२ ॥ स्त्रीवश्यनरवश्यादिसर्ववश्यजयप्रदः |
स्त्रीणां सम्मोहने शक्तो नराणां च विशेषतः ॥ २३ ॥ मतङ्गमुनिना पूर्वं गीतस्तेनाप्यनुष्ठितः |
वासुदेवेन गीतोऽयं तुम्बुरुप्रमुखादिभिः ॥ २४ ॥ जप्तः सदा महामन्त्रो वसिष्ठाद्यैर्महर्षिभिः |
[मुद्रिते उत्तरार्धस्य रिक्तस्थानम्] ॥ द्वादशः ऐ दण्डी अनुस्वारस्तद्युक्तस्तेन ऐं |
व्योम ह, वह्नी रेफः, दण्डी अनुस्वारः, त्रिमूर्तिः ई तेन ह्रीं |
अस्थिः शकारः |
तादृग्रूपं वह्निदण्डित्रिमूर्तियुतमित्यर्थः तेन श्रीं |
सद्यः ओकारः |
बिन्दुरनुस्वारस्तेन ॐ |
हृन्नमः |
भत्योर्मध्ये गवार्णौ तेन भगवति |
विबिन्दुः कमला श्री |
विषं म कान्तियुक् आकारयुक्ता तेन मा |
कामिका त, बिन्दुयुता तेन तं |
कतृतीयं ग, शिवः ए तेन गे |
श्वरि स्वरूपं |
भृगुः स |
अग्नी रेफः केवलः स्वररहितोऽम्बु वकारस्तेन र्वे |
द्वितीयवर्गस्य मध्यस्थं ज, तपञ्चमं न, विषं म, नो स्वरूपं, व्योम ह, आ स्वरूपं तेन हा, वह्नि र दृक् इ तेन रि |
सर्व स्वरूपं, मु स्वरूपं, कात्परं ख, राजि स्वरूपं, सर्वमुख स्वरूपं, सबिन्दुर्वह्निः रं, जिनि स्वरूपं, सर्ववशंकर्योर्मध्ये राजपदं स्त्रीपुरुषपदे दुष्टमृगपदे सत्त्वपदं च प्रत्येकं वदेत् ‘चतुर्षु स्थानेष्वि’त्युक्तेः |
सर्वलोक स्वरूपं, विषं म, तत्कर्णयुक्तं तेन मु |
कं स्वरूपम् |
आदित्यः म, शिवयुगेकारयुक्तं तेन मे |
नीरं व, तदन्तं श, कान्तियुग्रविर्मा, दीर्घो न, मरुत् य |
भृगुः स, अम्बु व, आ स्वरूपं तेन स्वा |
व्योम ह, कान्तिः आ तेन हा ॥ स्पष्टम्— ‘ऐंह्रींश्रींॐ नमो भगवति श्रीमातङ्गेश्वरि सर्वजनमनोहारि सर्वमुखराजि सर्वमुखरञ्जिनि सर्वराजवशंकरि सर्वस्त्रीपुरुषवशंकरि सर्वदुष्टमृगवशंकरि सर्वसत्त्ववशंकरि सर्वलोकममुकं मे वशमानय स्वाहा’ (८८) ॥ तथा— दक्षिणामूर्तिरस्य स्यादृषिश्छन्द उदाहृतम् |
गायत्रं देवता प्रोक्ता मातङ्गी सर्वसिद्धिदा ॥ २५ ॥ एकविंशतिभिर्वर्णैर्हृदयं समुदाहृतम् |
त्रयोदशभिर्वर्णैः स्याच्छिरश्चाष्टादशार्णकैः ॥ २६ ॥ शिखा तावद्भिरर्णैः स्यात् कवचं दशभिस्त्रिभिः |
नेत्रं द्वाभ्यामथास्त्रं स्यान्मन्त्रवर्णविभागशः ॥ २७ ॥ वाग्मायाकमलाद्याद्यैर्न्यासं कुर्यात् कराङ्गयोः |
[मुद्रिते उत्तरार्धस्य रिक्तस्थानम्] ॥ आद्यैः प्रथमोत्कैरेकविंशतिभिर्वर्णैः तेन चतुर्विंशतिवर्णात्मको हृदयमन्त्रः |
‘वर्णैश्चतुर्भिर्विंशत्या स्याद् हृदि’ इति शारदातिलकवचनात् |
शिरोललाटभ्रूमध्ये तालुकण्ठगलोरसि |
अनाहते भुजद्वन्द्वे जठरे नाभिमण्डले ॥ २८ ॥ स्वाधिष्ठाने गुह्यदेशे पादयोर्दक्षिणान्ययोः |
मूलाधारे गुदे न्यसेत् पदान्यष्टादश क्रमात् ॥ २९ ॥ कण्ठस्तन्मणिः, गलस्तदधः |
गुणैकद्विचतुःषड्भिर्वसुषट्पर्वताष्टभिः |
दशपङ्क्त्यष्टवेदाग्निचन्द्रयुग्मगुणाक्षिभिः ॥ ३० ॥ गुणास्त्रयः, वसवोऽष्टौ, पर्वताः सप्त, पङ्क्तिर्दश, वेदाश्चत्वारः, अग्नयस्त्रयः, चन्द्र एकः, अक्षि द्वयम् |
तथा— पदपङ्क्तिरियं प्रोक्ता मन्त्रवर्णैर्यथाक्रमम् |
(रत्याद्या मूलहृदयभ्रूमध्येषु विचक्षणः ॥ ३१ ॥ वाक्शक्तिलक्ष्मीबीजाद्या मातङ्ग्यन्ताः प्रविन्यसेत्) |
शिरोवदनहृद्गुह्यपादेषु च प्रविन्यसेत् ॥ ३२ ॥ [Redaktion: Die Prosa löst die vorausgehenden Lautchiffren auf; Einzelheiten wie र्वे und die Sequenz सर्वलोकममुकम् bleiben druckgetreu. Die deutsche Formel trennt Wörter zur Lesbarkeit, ohne die Lautfolge umzubauen. 26–27 und die Prosa geben unterschiedliche beziehungsweise ergänzte Aṅga-Zahlen. 30 nennt 18 Zahlgruppen; die genaue Zuordnung wird nicht frei rekonstruiert.]

हृल्लेखां गगनां रक्तां भूयो महीं करालिकाम् |
महोच्छुष्मां स्वनामाद्यवर्णबीजपुरस्सराः ॥ ३३ ॥ मातङ्ग्यन्ताः प्रविन्यस्य बाणन्यासमथाचरेत् |
मूर्ध्नि पादास्यगुह्येषु हृदम्भोजे प्रविन्यसेत् ॥ ३४ ॥ द्राविणीं शोषिणीं भूयो बन्धिनीं मोहिनीं पुनः |
आकर्षिणीं स्वनामादिबीजाद्याः शुभलक्षणाः ॥ ३५ ॥ स्वनाम्नामाद्यवर्णा एव बीजानि यासां तास्तदाद्या इत्यर्थः |
(केचित्तु स्वनामादौ पूर्वोक्तबीजाद्या इति वदन्ति, एवं चेदाद्यशब्दवैयर्थ्यप्रसङ्गो दुष्परिहरः |
) मातङ्ग्यन्तास्ततो न्यसेन्मन्मथान् वदनांसयोः |
पार्श्वकट्योर्नाभिदेशे कटिपार्श्वांसके पुनः ॥ ३६ ॥ बीजत्रयादिकान् मन्त्री मन्मथं मकरध्वजम् |
मदनं पुष्पधन्वानं पञ्चमं कुसुमायुधम् ॥ ३७ ॥ षष्ठं कन्दर्पनामानं मनोभवरतिप्रियौ |
मातङ्ग्यन्तांस्ततो न्यसेत् स्थानेष्वेतेषु मन्त्रवित् ॥ ३८ ॥ बीजत्रयं मूलमन्त्राद्यम् |
प्रथमानङ्गकुसुमा भूयोऽन्यानङ्गमेखला |
अनङ्गमदना तद्वदनङ्गमदनातुरा ॥ ३९ ॥ अनङ्गमदनोद्वेगा भूयश्चानङ्गसम्भवा |
सप्तम्यनङ्गभुवनपालिनी स्यादथाष्टमी ॥ ४० ॥ अनङ्गशशिरेखाख्या मातङ्ग्यन्ताः प्रकीर्तिताः |
विन्यस्तव्यास्ततो मूलेऽधिष्ठाने मणिपूरके ॥ ४१ ॥ हृत्कण्ठास्ये भ्रुवोर्मध्ये मस्तके मन्त्रिणा ततः |
आधारे लक्ष्मीसरस्वत्यौ रतिः प्रीतिश्च कीर्तिका ॥ ४२ ॥ शान्तिः पुष्टिस्तथा तुष्टिर्मातङ्गीपदशेखरा |
मूलमन्त्रं प्रविन्यस्य निजमूर्ध्नि मन्त्रवित् ॥ ४३ ॥ (आधारदेशेऽधिष्ठाने नाभौ पश्चादनाहते |
कण्ठे वक्त्रे भ्रुवोर्मध्ये मस्तके विन्यसेत् क्रमात् ॥ ४४ ॥ ब्राह्म्याद्याः पूर्वमुद्दिष्टा मातङ्गीपदपश्चिमाः |
एषु स्थानेषु विन्यसेदसिताङ्गादिभैरवान् ॥ ४५ ॥ असिताङ्गो रुरुश्चण्डः क्रोधोन्मत्तकपालिनः |
भीषणाख्यश्च संहार इत्यष्टौ भैरवाः स्मृताः ॥ ४६ ॥) आधारदेशेऽधिष्ठाने नाभौ पश्चादनाहते |
कण्ठदेशे भ्रुवोर्मध्ये बिन्दौ भूयः कलापदे ॥ ४७ ॥ निरोधिकायामर्धेन्दौ नादनादान्तयोः पुनः |
उन्मन्यां विषुवत्के च ध्रुवमण्डलके शुभे ॥ ४८ ॥ भ्रूमध्यादिशिवान्तानि स्थानान्यूर्ध्वोर्ध्वं ज्ञेयानि |
प्रमथा भाविनी विद्युन्माला चिच्छक्तिरप्यथ |
ततश्च सुन्दरानन्दा नागवल्लीति च क्रमात् ॥ ४९ ॥ शिरोभालहृदाधारेष्वेता बीजत्रयादिकाः |
मातङ्ग्यन्ताः प्रविन्यसेद्यथावद् देशिकोत्तमः ॥ ५० ॥ मातङ्गीं महदाद्यन्तां महालक्ष्मीपदादिकाम् |
सिद्धलक्ष्मीपदाद्यन्तां मूलमाधारमण्डले ॥ ५१ ॥ न्यस्य तेनैव कुर्वीत व्यापकं देशिकोत्तमः |
एवं न्यस्तशरीरोऽसौ चिन्तयेन्मन्त्रदेवताम् ॥ ५२ ॥ अमृतोदधिमध्यस्थे रत्नद्वीपे मनोरमे |
स्वर्णप्राकारसंवीते मण्डपे रत्ननिर्मिते ॥ ५३ ॥ कदम्बबिल्वकह्लारकल्पवृक्षोपशोभिते |
(वेदिमध्ये सुखास्तीर्णे रत्नसिंहासने शुभे ॥ ५४ ॥ अष्टपत्रं महापद्मं केसराढ्यं सकर्णिकम् |
तन्मध्ये च त्रिकोणं स्यादष्टपत्रं ततो बहिः ॥ ५५ ॥ पुनः षोडशपत्रं स्यात्तद्बाह्ये स्याच्चतुर्दलम् |
वेदास्रं सचतुर्द्वारं मण्डलं प्रोक्तमुत्तमम् ॥ ५६ ॥) तस्य मध्ये सुखासीनां श्यामवर्णां शुचिस्मिताम् |
कदम्बमालाभरणां पूजितां च सुरासुरैः ॥ ५७ ॥ [Redaktion: 33 महीं ist nicht sicher gelesen; die Namensliste lässt sich nicht eindeutig auf die fünf Körperorte von 32 verteilen. 49–50 nennen mehr Namen als vier Körperstellen und erläutern die Zuordnung nicht. 51 mahadādi/ādi/anta-Fügungen bleiben knapp. Fußnote: „बुद्धिः“ ख. für पुष्टिः.]

प्रलम्बालकसंयुक्तां चन्द्रलेखावतंसिकाम् |
ललाटे तिलकोपेतामीषत्प्रहसिताननाम् ॥ ५८ ॥ किञ्चित्स्वेदाम्बुमधुरललाटफलकोज्ज्वलाम् |
वलीतरङ्गमध्यां तां रोमराजीविराजिताम् ॥ ५९ ॥ सर्वाभरणसंयुक्तां मुक्ताहारविभूषिताम् |
नानामणिगणोन्नद्धकटिसूत्रैरलङ्कृताम् ॥ ६० ॥ वलयै रत्नखचितैः केयूरैर्मणिभूषितैः |
भूषितां द्विभुजां बालां मधुघूर्णितलोचनाम् ॥ ६१ ॥ आपीनमण्डलाभोगसमुन्नतपयोधराम् |
प्रलम्बकर्णाभरणां कर्णोत्तंसविराजिताम् ॥ ६२ ॥ तमालनीलां तरुणीं मधुमत्तां मतङ्गिनीम् |
चतुःषष्टिकलारूपपार्श्वस्थशुकशारिकाम् ॥ ६३ ॥ कोटिबालार्कसङ्काशां जपाकुसुमसन्निभाम् |
एवं वा पीतवर्णां वा ध्यायेन्मातङ्गिनीं पराम् ॥ ६४ ॥ एवं ध्यात्वा समाराध्य मानसैरुपचारकैः |
अर्घ्यादिपात्राण्यासाद्य पूजयेत् परमेश्वरीम् ॥ ६५ ॥ इति |
मातङ्गमयकोशे— ‘मध्याविःशक्तितेजो रसवसुचतुरस्रस्थमाधारमग्नेः पात्रं सूर्यस्य सोमस्य च विमलजलमण्डलं भावयित्वा |
’ इति अर्घ्याधारमण्डलमाह— मध्याविरिति |
शक्तिर्भुवनेश्वरीबीजं, वहि (बहिः) त्रिकोणमिति यावत् |
रसः षट्कोणम् |
वसु अष्टकोणम् |
मण्डलमित्यग्निरव्यादिषु त्रिषु स्थानेषु सम्बध्नाति ॥ सारसङ्ग्रहे— धर्मादिक्लृप्ते पूर्वोक्ते पीठे शक्तीर्नवार्चयेत् |
मातङ्ग्यन्ता विभूतिश्च उन्नतिः कान्तिरेव च ॥ १ ॥ सृष्टिः कीर्तिः सन्नतिश्च व्युष्टिरुत्कृष्टिरेव च |
ऋद्धिश्च नवमी प्रोक्ता मातङ्ग्याः पीठशक्तयः ॥ २ ॥ वाग्मायाकमलास्त्वंशक्त्यन्ते कमलापदम् |
सनाय नम इत्युक्त्वा मातङ्ग्याः पीठमर्चयेत् ॥ ३ ॥ देव्या मूर्तिं च मूलेन कल्पयित्वा यथाविधि |
पुनर्मूलं परस्य श्रीमातङ्गीमूर्तये नमः ॥ ४ ॥ अर्चयेद्गन्धपुष्पाद्यैस्तां मूर्तिं साधकोत्तमः |
तस्यामावाहयेद् देवीमर्चयेच्च विधानवित् ॥ ५ ॥ रत्याद्याः पूजयेन्मन्त्री त्रिषु कोणेषु च क्रमात् |
पुरतो दक्षिणे सव्ये रतिः प्रीति (मनोभवा) ॥ ६ ॥ पाशाङ्कुशकरे श्वेतासिते चान्ये च साञ्जलिः |
अरुणा सेक्षुकोदण्डपञ्चबाणलसत्करा ॥ ७ ॥ मध्ये दिक्षु च सम्पूज्या हृल्लेखाद्या यथाक्रमम् |
गुणसृण्यभयेष्टानि वहन्त्यो भूतसप्रभाः ॥ ८ ॥ अग्नीशरक्षःपवनकोणेष्वग्रे दिशासु च |
यजेदङ्गानि मन्त्रज्ञः पञ्चबाणांस्ततोऽर्चयेत् ॥ ९ ॥ दिक्ष्वग्रे क्रमतो मुक्ताख्यपीतविद्रुमहीरकान् |
अमलारुणभायुुक्तान् धनुर्बाणधरांस्तथा ॥ १० ॥ दलेषु पूजयेदग्रादनङ्गकुसुमादिकाः |
गुणसृण्यभयेष्टानि धारयन्त्योऽरुणप्रभाः ॥ ११ ॥ अग्रे दलानां सम्पूज्या रत्याद्याश्चारुभूषणाः |
लक्ष्मीर्हेमप्रभा पद्मकरान्या शङ्खसन्निभा ॥ १२ ॥ चिन्मुद्रापुस्तककरा धनुर्बाणकरे परे |
श्वेतासिते कुन्दसमा चिन्मुद्राब्जकरा परा ॥ १३ ॥ चिन्मुद्राभययुक् शान्तिररुणान्ये भयेऽष्टदे |
द्वितीयेऽष्टदले पूज्या मन्मथाद्या मदोद्धताः ॥ १४ ॥ पुर आकृष्टचापज्याः पृष्ठतः सनिषङ्गकाः |
पत्रसंस्था मातरः स्युस्तदग्रे चाष्टभैरवाः ॥ १५ ॥ कपालशूलडमरुकवेतालासक्तपाणयः |
दीर्घस्वराद्या ब्राह्म्याद्या ह्रस्वाद्या भैरवा अपि ॥ १६ ॥ ततः षोडशपत्रस्था वामाद्याः श्यामविग्रहाः |
आदर्शं रत्नदीपं च व्यजनं च ततः परम् ॥ १७ ॥ [Redaktion: Sārasaṅgraha 3 कमलास्त्वंशक्त्यन्ते ... सनाय ist als Formelbildung unsicher. 10 mit den Farb-/Edelsteinnamen sowie 14 भयेऽष्टदे sind drucksprachlich undeutlich. Fußnoten: „विभूत्यन्ते“ क.; „च साञ्जलिः“ ख.]

नागवल्लीदलं चैव चामरं ज्ञानकोशकम् |
वासोमाल्यातपत्राण्याभरणं शुकशारिके ॥ १८ ॥ चामरं रत्नचषकं तालवृन्तं प्रदीपकम् |
बिभ्राणा वामहस्तैश्च देव्यग्रे नतिपाणयः ॥ १९ ॥ रक्तवर्णाश्च विमला भावयन्नर्चयेदिमाः |
वादयन्त्यः सदा वीणां चतुष्पत्रे ततोऽर्चयेत् ॥ २० ॥ मातङ्ग्याद्यास्तासु चाद्या पाशाङ्कुशवराभयैः |
अलङ्कृतभुजा रक्ता द्वितीया चेन्दुसप्रभा ॥ २१ ॥ असिखेटकशूलाहिमुण्डहस्ता तथापरा |
पाशाङ्कुशसरोजानि शालिपुञ्जं च बिभ्रती ॥ २२ ॥ अरुणा चान्तिमा हेमरत्नपात्रे वराभये |
दधाना श्यामवर्णा च ध्यातव्या मन्त्रिसत्तमैः ॥ २३ ॥ अग्निनैरृतवायव्यरुद्रकोणेषु संयजेत् |
गणेशदुर्गावटुकक्षेत्रपांस्तद्बहिर्यजेत् ॥ २४ ॥ चतुरस्रे लोकपालांस्तदस्त्राणि च तद्बहिः |
[मुद्रिते उत्तरार्धस्य रिक्तस्थानम्] ॥ इति |
अथ प्रयोगः— तत्र प्रातःकृत्यादियोगपीठन्यासान्तं मूलेन प्राणायामत्रयं कृत्वा, शिरसि ॐ दक्षिणामूर्तये ऋषये नमः |
मुखे गायत्रीच्छन्दसे नमः |
हृदि श्रीमातङ्गीश्वरीदेवतायै नमः |
इति विन्यस्य मम सर्वाभीष्टसिद्धये विनियोगः, इति कृताञ्जलिरुक्त्वा, ऐंह्रींश्रींॐ नमो भगवति श्रीमातङ्गीश्वरि सर्वजनमनोहारि हृदयाय नमः |
३ सर्वमुखराजि सर्वमुखरञ्जिनि शिरसे स्वाहा |
३ सर्वराजवशङ्करि सर्वस्त्रीपुरुषवशङ्करि शिखायै वषट् |
३ सर्वदुष्टमृगवशङ्करि सर्वसत्त्ववशङ्करि कवचाय हुं |
३ सर्वलोकममुकं मे वशमानय नेत्रत्रयाय वौषट् |
३ स्वाहा अस्त्राय फट् |
इति षोढाविभक्तैर्मन्त्रवर्णैः करषडङ्गन्यासान् विधाय, शिरसि ऐंह्रींश्रीं नमः |
ललाटे ॐ० |
भ्रूमध्ये नमो० |
तालुनि भगवति० |
कण्ठे श्रीमातङ्गीश्वरि० |
गले सर्वजनमनोहारि० |
उरसि सर्वमुखराजि० |
अनाहते सर्वमुखरञ्जिनि० |
दक्षभुजे सर्वराजवशङ्करि० |
वामे सर्वस्त्रीपुरुषवशङ्करि० |
जठरे सर्वदुष्टमृगवशङ्करि० |
नाभौ सर्वसत्त्ववशङ्करि० |
स्वाधिष्ठाने सर्वलोकं० |
लिङ्गे अमुकं० |
दक्षपादे मे० |
वामे वशं० |
मूलाधारे आनय० |
गुदे स्वाहा नमः ॥ मूलाधारे ऐंह्रींश्रीं रं रत्यै मातङ्गी नमः |
हृदि ३ प्रीं प्रीत्यै मा० |
भ्रूमध्ये ३ मं मनोभवाय मा० |
शिरसि ३ हं हृल्लेखायै मा० |
वदने ३ गं गगनायै मा० |
हृदि ३ रं रक्तायै मा० |
गुह्ये ३ कं करालिकायै मा० |
पादयोः ३ मं महोच्छुष्मायै मा० |
शिरसि— ३ द्रां द्राविण्यै मा० |
पादयोः ३ शों शोषिण्यै मा० |
मुखे ३ बं बन्धिन्यै मा० |
गुह्ये ३ मों मोहिन्यै मा० |
हृदये ३ आं आकर्षिण्यै मा० |
ततो मुखे ३ मन्मथाय मा० |
वामांसे ३ मकरध्वजाय मा० |
वामपार्श्वे ३ मदनाय मा० |
वामकट्यां ३ पुष्पधन्वने मा० |
नाभौ ३ कुसुमायुधाय मा० |
दक्षकट्यां ३ कन्दर्पाय मा० |
दक्षपार्श्वे ३ मनोभवाय मा० |
दक्षांसे ३ रतिप्रियाय मा० ॥ मुखे ३ अनङ्गकुसुमायै मा० |
वामांसे ३ अनङ्गमेखलायै मा० |
वामपार्श्वे ३ अनङ्गमदनायै मा० |
वामकट्यां ३ अनङ्गमदनातुरायै मा० |
नाभौ ३ अनङ्गमदनोद्वेगायै मा० |
दक्षकट्यां ३ अनङ्गसम्भवायै मा० |
दक्षपार्श्वे ३ अनङ्गभुवनपालिन्यै मा० |
दक्षांसे ३ अनङ्गशशिरेखायै मा० ॥ मूलाधारे ३ लक्ष्म्यै मा० |
लिङ्गमूले ३ सरस्वत्यै मा० |
मणिपूरे ३ रत्यै मा० |
हृदि प्रीत्यै मा० |
कण्ठे कीर्त्यै मा० |
मुखे कान्त्यै मा० |
भ्रूमध्ये पुष्ट्यै मा० |
शिरसि तुष्ट्यै मा० |
मूर्ध्नि मूलमन्त्रं न्यसेत् ॥ मूले ३ ब्राह्म्यै मा० |
स्वाधिष्ठाने माहेश्वर्यै मा० |
नाभौ कौमार्यै [Redaktion: Die Ziffer ३ kürzt hier die drei Anfangsbījas ab; मा० kürzt die Mātaṅgī-Namensendung mit Verehrungsabschluss ab. Die Formen श्रीमातङ्गीश्वरि hier und श्रीमातङ्गेश्वरि auf Seite 360 bleiben unterschieden. Der Prosanyāsa ordnet Anaṅgakusumā und die folgenden Kräfte Mund/Schultern/Seiten/Hüften/Nabel zu, abweichend von 41–42. Kānti anstelle von Śānti gegenüber 43. 21–22 beschreibt die zweite Gestalt mit mehr Attributen als gewöhnlich vier Armen; keine zusätzliche Armzahl ergänzt. Fußnote: „देव्यग्रगान्यपाणयः“ ग.]

मा० |
हृदि वैष्णव्यै मा० |
कण्ठे वाराह्यै मा० |
मुखे इन्द्राण्यै मा० |
भ्रूमध्ये चामुण्डायै मा० |
शिरसि महालक्ष्म्यै मा० ॥ मूले असिताङ्गाय मा० |
स्वाधिष्ठाने रुरवे मा० |
नाभौ चण्डाय मा० |
हृदि क्रोधाय मा० |
कण्ठे उन्मत्ताय मा० |
मुखे कपालिने मा० |
भ्रूमध्ये भीषणाय मा० |
शिरसि संहाराय मा० ॥ आधारे वामायै मा० |
लिङ्गे ज्येष्ठायै मा० |
नाभौ रौद्र्यै मा० |
हृदि शान्त्यै मा० |
कण्ठे श्रद्धायै मा० |
भ्रूमध्ये वागीश्वर्यै मा० |
बिन्दौ क्रियाशक्त्यै मा० |
कलापदे लक्ष्म्यै मा० |
निरोधिकायां सृष्ट्यै मा० |
अर्धेन्दौ मोहिन्यै मा० |
नादे प्रमथायै मा० |
नादान्ते भाविन्यै मा० |
उन्मन्यां विद्युन्मालायै मा० |
विषुवत्के चिच्छक्त्यै मा० |
ध्रुवमण्डले सुन्दरानन्दायै मा० |
शिवे नागवल्ल्यै मा० |
शिरसि मातङ्ग्यै मा० |
ललाटे महामातङ्ग्यै मा० |
हृदि महालक्ष्म्यै मा० |
मूले सिद्धलक्ष्म्यै मा० |
मूलाधारे मूलमन्त्रं विन्यस्य तेनैव व्यापकं कुर्यात् |
ततो ध्यानादिमानसपूजान्ते प्रमाणोक्तं मण्डलं कृत्वा सम्प्रदायान्मूलमन्त्रेण मण्डलमध्यमादिबीजत्रयेण द्विरावृत्त्या षट्कोणं, आद्यन्तप्रणवयुक्तैर्द्विरुक्तैस्तैर्बहिरष्टकोणं, षडङ्गैश्चतुरस्रं च सम्पूज्य उक्तविधिनार्घ्यपात्रं संस्थाप्यान्यानि च पात्राणि प्राग्वत् संस्थाप्य, स्वर्णादिपट्टे कुङ्कुमादिना सकेसरमष्टदलकमलं कृत्वा, तत्कर्णिकायां स्वाभिमुखाग्रं त्रिकोणं कृत्वाष्टदलाद्बहिः पुनरष्टदलकमलं तद्बहिः षोडशदलकमलं तद्बहिश्चतुर्दलं तद्बहिश्चतुर्द्वारोपेतं चतुरस्रत्रयं च कुर्यादिति पूजाचक्रं निर्माय, स्वपुरतः पीठादौ संस्थाप्य मूलेनाभ्यर्च्यार्घ्यस्थापनाद्यात्मपूजान्ते मण्डूकादिज्ञानात्मान्ते अष्टदलकेसरेषु— ॐ ऐंह्रींश्रीं विभूतये मा० |
एवं ३ उन्नत्यै मा० |
कान्त्यै मा० |
सृष्ट्यै मा० |
कीर्त्यै मा० |
सन्नत्यै मा० |
व्युष्ट्यै मा० |
उत्कृष्ट्यै मा० |
मध्ये ऋद्ध्यै मा० |
इति सम्पूज्य, ‘ऐंह्रींश्रीं सर्वशक्तिकमलासनाय नमः’ इति समस्तं पीठं सम्पूज्य, मूलमुच्चार्य ‘श्रीमातङ्गीश्वरीमूर्तिं कल्पयामि’ इति मूर्तिं परिकल्प्य, पुनर्मूलमुच्चार्य ‘परस्यै श्रीमातङ्गीश्वरीमूर्तये नमः’ इति मूर्तिमभ्यर्च्य तस्यां देवीमावाह्य, आवाहनादिप्राणप्रतिष्ठान्ते पाशाङ्कुशवराभयखड्गचर्मधनुःशरमौसलीदौर्गवाणयोनीरिति द्वादशमुद्राः प्रदर्श्य, आसनादिपुष्पोपचारान्ते प्राग्वत् लयाङ्गत्वेन देवीमूर्तौ षडङ्गानि सम्पूज्य, त्रिकोणे ऐंह्रींश्रीं रत्यै मा० |
३ प्रीत्यै मा० |
३ मनोभवायै मा०, इति प्रादक्षिण्येनाभ्यर्च्य, त्रिकोणाष्टदलयोरन्तराले मध्ये चतुर्दिक्षु च— हं हृल्लेखायै मा०, गं गगनायै मा०, कं करालिकायै मा०, मं महोच्छुष्मायै मा०, इति सम्पूज्याग्नीशासुरवायव्यमध्येषु चतुर्दिक्षु च क्रमेण षडङ्गानि सम्पूज्य, त्रिकोणाष्टदलयोरन्तराले एवं— द्रां द्राविण्यै मा०, शों शोषिण्यै मा०, बं बन्धिन्यै मा०, मों मोहिन्यै मा०, आं आकर्षिण्यै मा०, इति देव्यग्रादिचतुर्दिक्षु पुनर्देव्यग्रे च प्रादक्षिण्येनाभ्यर्च्य, अष्टदलेषु देव्यग्रदलमारभ्य प्रादक्षिण्येन— अनङ्गकुसुमायै मा०, अनङ्गमेखलायै मा०, अनङ्गमदनायै मा०, अनङ्गमदनातुरायै मा०, अनङ्गमदनोद्वेगायै मा०, अनङ्गसम्भवायै मा०, अनङ्गभुवनपालिन्यै मा०, अनङ्गशशिरेखायै मा०, इति सम्पूज्य, तदग्रेषु— लक्ष्म्यै मा०, सरस्वत्यै मा०, रत्यै मा०, प्रीत्यै मा०, कीर्त्यै मा०, कान्त्यै मा०, पुष्ट्यै मा०, तुष्ट्यै मा० |
ततो द्वितीयाष्टदलमूलेषु देव्यग्रादि प्रादक्षिण्येन— ऐंह्रींश्रीं मन्मथाय मा०, ३ मकरध्वजाय मा०, ३ मदनाय मा०, ३ पुष्पधन्वने मा०, ३ कुसुमायुधाय मा०, ३ कन्दर्पाय मा०, ३ मनोभवाय मा०, ३ रतिप्रियाय मा० |
पत्रमध्येषु— आं ब्राह्म्यै मा०, ईं माहेश्वर्यै मा०, इत्यादि |
दलाग्रेषु— अं असिताङ्गभैरवाय नमः, इत्यादि भैरवाष्टकं सम्पूज्य, षोडशदलेषु— वामायै मा०, ज्येष्ठायै मा०, रौद्र्यै मा०, शान्त्यै मा०, श्रद्धायै मा०, वागीश्वर्यै मा०, क्रियाशक्त्यै मा०, [Redaktion: Unnummerierte Prosa. सुन्दरानन्दा erscheint hier als ein Name und ergänzt die 16er-Reihe. Die vier ausgeschriebenen Hṛllekhā-Formeln lassen रक्तायै gegenüber der früheren Fünferreihe aus; die Lücke wird nicht stillschweigend gefüllt. Zwölf Mudrās werden genannt, die gedrängte Namensfügung मौसलीदौर्गवाणयोनी ist nicht in jedem Bestandteil sicher. Fußnote: „बहुषु“, „वर्ते“ ख.]

लक्ष्म्यै मा०, सृष्ट्यै मा०, मोहिन्यै मा०, प्रमथायै मा०, भाविन्यै मा०, विद्युल्लतायै मा०, चिच्छक्त्यै मा०, सुन्दरानन्दायै मा०, नागवल्ल्यै मा० |
ततश्चतुर्दलेषु— ३ मातङ्ग्यै मा० |
३ महामातङ्ग्यै मा० |
३ महालक्ष्म्यै मा० |
३ सिद्धलक्ष्म्यै मा० |
इति सम्पूज्य, चतुरस्राभ्यन्तरे आग्नेयादिचतुष्कोणेषु प्रादक्षिण्येन ॐ गणेशाय नमः |
ॐ दुर्गायै नमः |
ॐ वटुकाय नमः |
ॐ क्षेत्रपालाय नमः |
इत्यभ्यर्च्य, तद्बहिः प्राग्वत् लोकपालादि सर्वं समापयेदिति |
तथा— प्रजपेदयुतं मन्त्री मन्त्रं पश्चाद् दशांशतः |
त्रिस्वादुयुग्जुहुयान्मधूककुसुमैर्वशी ॥ २५ ॥ तर्पणं मार्जनं कृत्वा ब्राह्मणाराधनं तथा |
एवं सिद्धमनुर्मन्त्री साधयेन्निजवाञ्छितम् ॥ २६ ॥ भाग्यार्थी जुहुयाज्जातीमल्लिकानागकेसरैः |
श्रीफलैश्चापि तत्पत्रहोमाद्राज्यश्रियं लभेत् ॥ २७ ॥ राजपुत्रः पङ्कजैः स्वां श्रियमाप्नोत्यनिन्दिताम् |
लक्ष्मीपुष्पैरुत्पलैश्च वशयेत् सकलं जगत् ॥ २८ ॥ जपाबन्धूकबकुलैर्ब्रह्मवृक्षसमुद्भवैः |
सुमनोभिश्च जुहुयाद्वश्यायैव तु मन्त्रवित् ॥ २९ ॥ मधुना च हुनेन्मन्त्री सर्वसिद्धिर्भवत्यलम् |
त्रिस्वादुसंयुतैः सम्यग् वेतसोत्थैः समिद्वरैः ॥ ३० ॥ जुहुयाद् वृष्टिकामस्तु गुडूचीभिर्ज्वरं हरेत् |
कदम्बकुसुमैर्हुत्वा वशयेत् प्रमदाजनान् ॥ ३१ ॥ आयुष्कामः प्रजुहुयाद् दूर्वाभिर्नात्र संशयः |
अन्नं प्रजुहुयान्मन्त्री अन्नवानचिराद्भवेत् ॥ ३२ ॥ शालितण्डुलहोमेन धनाकुलगृहो भवेत् |
होमद्रव्यं तु यत् प्रोक्तं त्रिस्वाद्वक्तं तु तद्भवेत् ॥ ३३ ॥ नन्द्यावर्तप्रसूनैः स्याद्धोमो वाक्सिद्धिदः परम् |
निम्बप्रसूनहोमात्तु कमलां वाञ्छितां लभेत् ॥ ३४ ॥ हुनेत् किंशुकपुष्पैर्यः स भवेत् तेजसां निधिः |
चन्दनागुरुकर्पूररोचनाकुङ्कुमैरपि ॥ ३५ ॥ होमात्तु विश्वं सकलं वशयेन्नात्र संशयः |
अष्टाभिर्जपितैस्तु तिलकं जनमोहनम् ॥ ३६ ॥ सिन्दुवारस्य मूलानि होमयेद् बन्धमुक्तये |
उग्रगन्धस्य तैलेन संसिक्तैर्लवणैर्हुनेत् ॥ ३७ ॥ अचिराच्छत्रुसङ्घं स नाशयेन्नात्र संशयः |
सञ्चूर्णितनिशामिश्रलवणैः स्तम्भयेदरीन् ॥ ३८ ॥ परिपक्वातिरसैः फलैः पुष्पैः सुगन्धिभिः |
होमाद्वाञ्छितमाप्नोति नात्र कार्या विचारणा ॥ ३९ ॥ इति |
सारसङ्ग्रहे— बालात्रिबीजं वाग्बीजं मायां च कमलां वदेत् |
तारं हृद्भगपानीयं ति श्रीमातं पदं वदेत् ॥ १ ॥ गीश्वर्यन्ते सर्वजन्ते दीर्घां कालश्च नो वियत् |
रिसर्वमुखरं काद्यं नि सरः शक्तिरिन्दिरा ॥ २ ॥ मध्ये सर्ववशंकर्योः पञ्चधोच्चारयेत् क्रमात् |
राजस्त्रीपुरुषं दुष्टमृगं सत्त्वपदं वदेत् ॥ ३ ॥ लोकं स्यादमुकं मे वशमानय ठयुग्मकम् |
वैपरीत्येन चाद्युक्तबीजषट्कान्तिको मनुः ॥ ४ ॥ अक्षरैरष्टनवतिमितैरुदित आदरात् |
अयं मन्त्रस्त्रिभुवनवशीकारकरः परः ॥ ५ ॥ आचार्यानुग्रहात् प्राप्यो महापुण्यतमैरयम् |
दुष्प्राप्योऽकृतपुण्यानां मुनीन्द्राद्यैश्च सेवितः ॥ ६ ॥ वाञ्छावितरणे कल्पपादपः परिकीर्तितः |
[मुद्रिते उत्तरार्धस्य रिक्तस्थानम्] ॥ बालात्रिबीजं पूर्वोक्तम् |
वाग्बीजं ऐं |
माया ह्रीं |
कमला श्रीं |
तारः ॐ |
हृन्नमः |
भग स्वरूपम् |
पा— [Redaktion: Die Prosa schreibt विद्युल्लता, während der Nyāsa विद्युम्माला/विद्युन्माला nennt. 36 अष्टाभिर्जपितैः ist eine knappe Mengenangabe. In der neuen Formelreihe bleiben die Chiffren bis zur anschließenden Prosa unaufgelöst. Fußnoten: „नन्द्युद्भवैः“ ख.; „पत्रैः“ ख.; „गे“ ग.]

नीय व |
ति स्वरूपं |
श्रीमातं स्वरूपं |
गीश्वरि स्वरूपं |
सर्वज स्वरूपं |
दीर्घा न |
काला म |
नो स्वरूपं |
वियत् ह |
रि स्वरूपं |
सर्वमुखरं स्वरूपं |
काद्यं ज |
नि स्वरूपं |
स्मरः क्लीं |
शक्तिः ह्रीं |
इन्दिरा श्रीं |
सर्वराजवशंकरि, सर्वस्त्रीपुरुषवशंकरि, सर्वदुष्टमृगवशंकरि, सर्वसत्त्ववशंकरि, सर्वलोकवशंकरि, अमुकं स्वरूपं |
अत्र न सन्धिः अष्टनवत्युत्तरायुपपत्तेः [पाठः संदिग्धः] |
मे वशमानय स्वरूपं |
ठयुग्मकं स्वाहा |
वैपरीत्येन श्रींह्रींऐंसौःक्लींऐं इति क्रमेण ॥ स्पष्टम् ऐंक्लींसौःऐंह्रींश्रीं ॐ नमो भगवति श्रीमातङ्गीश्वरि सर्वजनमनोहारि सर्वमुखरञ्जनि क्लींह्रींश्रीं सर्वराजवशंकरि सर्वस्त्रीपुरुषवशंकरि सर्वदुष्टमृगवशंकरि सर्वसत्त्ववशंकरि सर्वलोकवशंकरि अमुकं मे वशमानय स्वाहा श्रींह्रींऐंसौःक्लींऐं (९८) ॥ मतङ्गमनुकोशे— “सिद्धेऽष्टनवतिवर्णात्मके मन्त्रे सर्व एव पठितफला भवन्ति, तस्मान्मन्त्रमिमं सर्वदैव जपेदिति” |
तथा— ऋष्याद्याः पूर्वमुदिता मन्त्रस्यास्य भवन्ति हि |
ततस्तु मातृकां न्यसेद् देवताभावसिद्धये ॥ ७ ॥ पञ्चबाणानङ्गुलीषु विन्यसेत् साधकोत्तमः |
मकरध्वजमन्त्रं च तलयोर्विन्यसेत् सुधीः ॥ ८ ॥ मकरध्वजङे-माया-हृदन्तो वाग्भवादिकः |
मकरध्वजमन्त्रोऽयं सर्ववश्यकरः परः ॥ ९ ॥ शिखाशिरोललाटेषु भ्रूमध्ये नेत्रयुग्मके |
श्रोत्रयोर्घ्राणयोर्वक्त्रे गण्डयोः ककुदि क्रमात् ॥ १० ॥ अंसयोरुरसि न्यसेत् स्तनयोर्हृदयाम्बुजे |
नाभिमण्डलके लिङ्गे मूलाधारे पदान्यथ ॥ ११ ॥ त्रयोविंशतिसंख्यानि त्रित्र्येकद्विचतुस्तथा |
षडष्टकसप्तैकचन्द्राष्टदशपंक्तिभिः ॥ १२ ॥ वस्वष्टवह्निचन्द्राक्षिद्विद्वित्रित्रिक्रमात् न्यसेत् |
(चन्द्रः १ पंक्ति १० वसु ८ वह्नि ३ अक्षि २) ॥ एकोनविंशतिं त्यक्त्वा मन्त्रार्णानादितः क्रमात् |
पदैः षड्भिः षडङ्गानि त्रिताराद्यैः प्रकल्पयेत् ॥ १३ ॥ मतङ्गमनुकोशे तु— ऋष्यादिन्यासानन्तरं, “अङ्गुलीषु तलयोरथ न्यसेत्पञ्चबाणमकरध्वजांस्तथा |
अङ्गषट्कमथ मातृकावलिं मूलमन्त्रमपि खण्डशः कृतम्” ॥ इति न्यासक्रम उक्तः |
यथोपदेशं कार्यमिति |
द्राविण्याद्याः पुनः पञ्च कुचौ पार्श्वयुगे हृदि |
मणिपूरक एव स्याद् ब्राह्म्याद्या विन्यसेत् ततः ॥ १४ ॥ पदद्वन्द्वसन्धिषु ततो ह्यष्टौ लक्ष्म्यादिका न्यसेत् |
सव्यमारभ्य दोर्द्वन्द्वसन्धिषु क्रमतः सुधीः ॥ १५ ॥ लक्ष्म्याद्याः पूर्वमुदिताः शक्तीरष्टौ प्रविन्यसेत् |
कान्ते चैव भ्रुवोर्मध्ये नेत्रश्रोत्रगुदेषु च ॥ १६ ॥ नासायुगे मुखे गण्डद्वन्द्वे जिह्वाग्रदेशके |
मूलाधिष्ठानतालौ च वामाद्याः षोडश न्यसेत् ॥ १७ ॥ दक्षाङ्घ्रिमारभ्य पदद्वन्द्वसन्धिषु भैरवान् |
मातङ्ग्यादिचतुष्कं च हृदि नाभौ शिरोगुदे ॥ १८ ॥ गणेशदुर्गावटुकक्षेत्रपालांस्ततो न्यसेत् |
कभ्रूमध्यास्यकण्ठेषु मूलेन व्यापकं न्यसेत् ॥ १९ ॥ सरस्वतीं तथा लक्ष्मीं निधियुग्मं प्रविन्यसेत् |
आनने च भ्रुवोर्मध्ये चरणद्वय एव च ॥ २० ॥ एवं न्यस्ततनुर्मन्त्री ध्यायेद् देवीमनन्यधीः |
… ॥ अमृतमहदधिमध्ये रत्नद्वीपे सकल्पवृक्षवने |
मणिमयमण्डपमध्ये मणिमयसिंहासनस्योर्ध्वे ॥ २१ ॥ मातङ्गीं मधुपूरपानमुदितामाघूर्णमानेक्षणां संस्विद्यद्वदनां कदम्बकुसुमप्रोल्लासिसद्वेणिकाम् |
वीणाशोभिकरां सुरक्तवसनामापक्वबिम्बाधरां कस्तूरीतिलकां शशाङ्कमुकुटां सच्छङ्खपात्रश्रुतिम् ॥ २२ ॥ [पादटिप्पण्यः: १ ‘गीश्वरि’ क. पाठः |
२ ‘मतङ्गे’ क. पाठः |
]

आपीनोन्नतशोभ्युरोजविनमन्मध्यां शुकश्यामलां ग्रैवेयाङ्गदचारुहाररसनामञ्जीरसंशोभिताम् |
भक्तौघं वरहास्यसस्मितदृशा संतर्पयन्तीं मुदा ध्यायेत् पार्श्वगतं तथाखिलकलारूपं शुकं शारिकाम् ॥ २३ ॥ पूर्वोक्ते च शुभे पीठे यन्त्रमेतत् प्रकल्पयेत् |
त्रिकोणं पञ्चकोणं चाप्यष्टपत्रं कलाच्छदम् ॥ २४ ॥ अष्टपत्रं वेददलं चतुरस्रं मनोहरम् |
चतुर्द्वारसमायुक्तं सर्वदृष्टिमनोहरम् ॥ २५ ॥ अत्रावाह्य यजेद् देवीं मन्त्री शृङ्गारवेषवान् |
आदौ लयाङ्गमभ्यर्च्य भोगाङ्गं पूर्ववद्यजेत् ॥ २६ ॥ पूर्वाङ्गवच्च रत्याद्या यजेन्मन्त्री यथाविधि |
द्राविण्याद्याः पञ्च कोणेष्वभ्यर्च्या मन्त्रिणा सदा ॥ २७ ॥ अष्टपत्रे यजेन्मातॄर्लक्ष्म्याद्याश्च तदग्रतः |
वामाद्याः षोडशदले तद्बाह्येऽष्टदले पुनः ॥ २८ ॥ भैरवानष्ट चाभ्यर्चेत् तद्बाह्ये च चतुर्दले |
मातङ्ग्याद्या यजेन्मन्त्री तद्बाह्ये गणपादिकान् ॥ २९ ॥ सरस्वत्यादिकान् मन्त्री तथा च प्रयजेत् ततः |
लोकपालान् यजेद्बाह्ये तदस्त्राणि ततो बहिः ॥ ३० ॥ एवं संपूज्य मातङ्गीं यथाशक्ति मनुं जपेत् |
पुनरभ्यर्च्याङ्गषट्कं समिष्टान्नैश्च पानकैः ॥ ३१ ॥ सुदुग्धैश्च निवेद्याथ देवीं नत्वा ततो बलिम् |
दद्याद् भक्तेन मन्त्रज्ञस्तेनेष्टं लभतेऽचिरात् ॥ ३२ ॥ नमो भगवतीत्युक्त्वा मातङ्गीश्वरि तत्परम् |
इमं बलिं गृह्णयुग्मं स्वाहाशब्दमथोच्चरेत् ॥ ३३ ॥ बलिमन्त्रोऽयमाख्यातः सर्वकामफलप्रदः |
… ॥ इति |
अथ प्रयोगः— तत्र प्रातःकृत्यादियोगपीठन्यासान्ते मूलेन प्राणायामत्रयं कृत्वा, शिरसि दक्षिणामूर्तिऋषये नमः |
मुखे गायत्रीछन्दसे नमः |
हृदि मातङ्गीश्वरीदेवतायै नमः |
इति विन्यस्य मम सर्वाभीष्टसिद्धये विनियोगः, इति कृताञ्जलिरुक्त्वा प्राग्वन्मातृकां विन्यस्य, अङ्गुष्ठयोः द्रां द्राविण्यै मातङ्गीश्वरीदेवतायै नमः |
तर्जन्योः शों शोषिण्यै मा० |
मध्यमयोः बं बान्धिन्यै मा० |
अनामिकयोः मों मोहिन्यै मा० |
कनिष्ठिकयोः आं आकर्षिण्यै मा० |
करतलयोः ऐं मकरध्वजाय ह्रीं नमः |
इति विन्यस्य, शिखायां ऐंक्लींसौः नमः |
शिरसि ऐंह्रींश्रीं नमः |
ललाटे ॐ नमः |
भ्रूमध्ये नमो० |
दक्षनेत्रे भगवति० |
वामे श्रीमातङ्गीश्वरि० |
दक्षश्रोत्रे सर्वजनमनोहारि० |
वामे सर्वमुखरञ्जनि० |
दक्षनासायां क्लीं० |
वामायां ह्रीं० |
मुखे श्रीं० |
दक्षगण्डे सर्वराजवशङ्करि० |
वामे सर्वस्त्रीपुरुषवशङ्करि० |
ककुदि सर्वदुष्टमृगवशङ्करि० |
दक्षांसे सर्वसत्त्ववशङ्करि० |
वामे सर्वलोकवशङ्करि० |
उरसि अमुकं० |
दक्षस्तने मे० |
वामे वशं० |
हृदि आनय० |
नाभौ स्वाहा० |
लिङ्गे श्रींह्रींऐं० |
मूलाधारे सौःक्लींऐं० |
इति विन्यस्य, ऐंह्रींश्रीं सर्वजनमनोहारि हृदयाय नमः |
३ सर्वमुखरञ्जनि शिरसे स्वाहा |
३ क्लींह्रींश्रीं सर्वराजवशङ्करि शिखायै वषट् |
३ सर्वस्त्रीपुरुषवशङ्करि कवचाय हुं |
३ सर्वदुष्टमृगवशङ्करि नेत्राभ्यां वौषट् |
३ सर्वसत्त्ववशङ्करि अस्त्राय फट् |
इति करषडङ्गन्यासं विधाय, कुक्षिदक्षवामपार्श्वहृदयनाभिषु पुनर्द्राविण्याद्याः पञ्च विन्यस्य, दक्षपादाङ्गुलिमूले आं ब्राह्म्यै मा० |
एवं गुल्फसन्धि-दक्षजानु-दक्षोरुमूल-वामोरुमूल-तज्जानुगुल्फसन्ध्यङ्गुलिमूलेषु माहेश्वर्यादिमहालक्ष्म्यन्ता विन्यस्य, वामदोर्मूले लक्ष्म्यै मा० |
तन्मध्यसन्धौ सरस्वत्यै मा० |
मणिबन्धे रत्यै मा० |
अङ्गुलिमूले प्रीत्यै मा० |
दक्षकराङ्गुलिमूले कीर्त्यै

मा० |
मणिबन्धे कान्त्यै मा० |
मध्यसन्धौ पुष्ट्यै मा० |
मूले तुष्ट्यै मा० ॥ शिरसि वामायै मा० |
भ्रूमध्ये ज्येष्ठायै मा० |
दक्षनेत्रे रौद्र्यै मा० |
वामे शान्त्यै मा० |
दक्षकर्णे श्रद्धायै मा० |
वामे वागीश्वर्यै मा० |
गुदे क्रियाशक्त्यै मा० |
दक्षनासि लक्ष्म्यै मा० |
वामे सृष्ट्यै मा० |
मुखे मोहिन्यै मा० |
दक्षगण्डे प्रमथायै मा० |
वामे भाविन्यै मा० |
जिह्वाग्रे विद्युल्लतायै मा० |
मूलाधारे चिच्छक्त्यै मा० |
स्वाधिष्ठाने सुन्दरानन्दायै मा० |
तालुनि नागवल्ल्यै मा० |
इति विन्यस्य, दक्षपादाङ्गुलिमूले आं असिताङ्गभैरवाय नमः |
गुल्फसन्धौ ईं रुरुभैरवाय नमः |
जानुनि उं चण्डभैरवाय नमः |
दक्षोरुमूले ऋं क्रोधभैरवाय नमः |
वामे लृं उन्मत्तभैरवाय नमः |
जानुनि ऐं कपालिभैरवाय नमः |
गुल्फसन्धौ ओं भीषणभैरवाय नमः |
अङ्गुलिमूलेषु अं संहारभैरवाय० ॥ हृदि मातङ्ग्यै मा० |
नाभौ महामातङ्ग्यै मा० |
शिरसि सिद्धलक्ष्म्यै मा० |
गुदे लक्ष्म्यै मा० ॥ शिरसि गणेशाय मा० |
भ्रूमध्ये दुर्गायै मा० |
मुखे वटुकाय मा० |
कण्ठे क्षेत्रपालाय मा० |
इति विन्यस्य, मूलेन सर्वाङ्गे व्यापकं कृत्वा मुखे सरस्वत्यै मा० |
भ्रूमध्ये लक्ष्म्यै मा० |
दक्षचरणे शङ्खनिधये मा० |
इति विन्यस्य, ध्यानादिमानसपूजान्ते स्वर्णादिपट्टे कुङ्कुमादिना त्रिकोणं विधाय, तद्बहिः पञ्चकोणं तद्बहिरष्टदलं तद्बहिः षोडशदलं तद्बहिः पुनरष्टदलं तद्बहिश्चतुर्दलं तद्बहिश्चतुर्द्वारोपेतं चतुरस्रत्रयमिति पूजाचक्रं निर्माय, स्वपुरतः पीठादौ संस्थाप्य मूलेनाभ्यर्च्यार्घ्यादिस्थापनाद्यात्मपूजान्ते प्राग्वत् मातङ्गीपीठमभ्यर्च्य, तत्र प्राग्वन्मूर्तिकल्पनादिषूपचारान्ते लयाङ्गमभ्यर्च्य, त्रिकोणाभ्यन्तरे प्राग्वत् षडङ्गानि संपूज्य, त्रिकोणे प्राग्वत् रत्यादित्रयमभ्यर्च्य, पञ्चकोणेषु द्राविण्यादिपञ्चकं देव्यग्रादिप्रादक्षिण्येनाभ्यर्च्य, अष्टपत्रेषु ब्राह्म्याद्यष्टकं तदग्रेषु लक्ष्म्याद्यष्टकं षोडशपत्रेषु वामादिशक्तिषोडशकं बाह्येऽष्टदले भैरवाष्टकं चतुर्दले मातङ्ग्यादिचतुष्कमन्तश्चतुरस्रस्याग्नेयादिकोणेषु गणेशादिचतुष्कं देव्यग्रादि द्वारचतुष्टये न्यासोक्तं सरस्वत्यादिचतुष्कं तद्बहिर्लोकपालांस्तद्बहिस्तदस्त्राणि च संपूज्य, मूलमन्त्रमृष्यादिन्यासपूर्वकं यथाशक्ति जपित्वा जपं समर्प्य धूपदीपौ निवेद्य, नैवेद्यं प्राग्वत् संस्कृत्य “ॐ नमो भगवति मातङ्गीश्वरि इमं बलिं गृह्ण २ स्वाहा” इति नैवेद्यमुत्सृज्य, देव्या उत्तरे भागे वायव्यादीशानान्तं पङ्क्तिक्रमेण— ३ गुरुभ्यो नमः |
एवं परमगुरुभ्यो नमः |
परमेष्ठिगुरुभ्यो नमः |
परमाचार्यगुरुभ्यो नमः |
आदिसिद्धगुरुभ्यो नमः |
अस्मद्गुरुभ्यो नमः |
इति संपूज्य समापयेत् इति ॥ तथा— पूर्वमेव जपेल्लक्षं पुरश्चरणसिद्धये |
पलाशपुष्पैस्त्रिस्वादुयुक्तैरन्तेऽयुतं हुनेत् ॥ ३४ ॥ तर्पणं मार्जनं कुर्याद्भोजयेद् भूसुरानपि |
मारीं भञ्जयच्चापि वशयेत् क्षोभयेज्जगत् ॥ ३५ ॥ मातङ्गीविग्रहो भूत्वा सर्वकर्माणि साधयेत् |
कुण्डे वा स्थण्डिले वाथ विदध्यात् काम्यकर्म च ॥ ३६ ॥ रक्तवस्त्रपरीताङ्गो रक्तमाल्यानुलेपनः |
घृताक्तैर्गुग्गुलैर्हुत्वा राज्ञः स वशयेत् सुधीः ॥ ३७ ॥ मल्लिकाजातिपुंनागैर्जुहुयाद् भाग्यवान् भवेत् |
राज्यार्थी बिल्वपत्रैश्च हुनेत् पत्रैर्विशेषतः ॥ ३८ ॥ श्रीकामः खेतपुष्पैश्च पीतैर्वापि च संहुनेत् |
उत्पलैर्धनकामस्तु लक्ष्मीपुष्पैश्च होमयेत् ॥ ३९ ॥ रक्तैश्चैव वागर्थी किंशुकैर्बकुलैर्हुनेत् |
वश्यार्थी मधुसंयुक्तैर्मधूककुसुमैर्हुनेत् ॥ ४० ॥ आकर्षणे तु लवणैस्तिलैर्मधुरसंयुतैः |
वञ्जुलैर्वृष्टिमाप्नोति गुडूचीभिर्ज्वरं हरेत् ॥ ४१ ॥ अन्नार्थं जुहुयादन्नैर्धनार्थी शालितण्डुलैः |
गन्धद्रव्यैस्तु होमस्तु सर्वसौभाग्यदो भवेत् ॥ ४२ ॥ [पादटिप्पण्यः: १ ‘वले’ ‘बुद्ध्यै’ ख. पाठः |
२ ‘पत्रैः’ ख. पाठः |
]

कुङ्कुमै रोचनामिश्रैर्होमो वश्यार्थिनां मतः |
नन्द्यावर्तैश्च वागर्थी यशोर्थी निम्बप्रसूनकैः ॥ ४३ ॥ पलाशपुष्पैस्तेजोर्थी कपिलाज्येन वा हुनेत् |
शत्रोरुन्मादकृद्धोम उन्मादकुसुमैरपि ॥ ४४ ॥ विषवृक्षोत्थनिम्बाख्यश्लेष्मान्तकविभीतकैः |
उलूककाकगृध्रोत्थपक्षैस्तैलपरिप्लुतैः ॥ ४५ ॥ विषवृक्षः कोचिलेति प्रसिद्धः |
श्लेष्मान्तको लसोडीति प्रसिद्धः कान्यकुब्जभाषया |
“पिचुमन्दकतेलसर्पिस्तैर्वलिभुक्कौशिकगृध्रपक्षकै”रिति मनुकोशवाक्यात् |
होमयेद्रिपुनाशाय निशायां वह्निकुण्डके |
पायसैर्गुडसंमिश्रैः खण्डैरिक्षूत्थरसैस्तथा ॥ ४६ ॥ उन्मादनाशनो होमः पायसैर्घृतसंप्लुतैः |
मरिचं तिलतैलाक्तं कासश्वासज्वरापहम् ॥ ४७ ॥ निर्गुण्डीमूलहोमेन निगडस्य च मोचनम् |
इति |
तथा— अथातः संप्रवक्ष्यामि जीवस्याकर्षणं परम् |
साध्यप्रतिकृतीः कृत्वा चतस्रो मन्त्रवित्तमः ॥ १ ॥ एका साध्यर्क्षवृक्षोत्था मधूच्छिष्टेन चापरा |
तृतीया पिष्टसंभूता मृदुत्था च ततः परम् ॥ २ ॥ हृद्यालिखितसाध्याख्याः कृतासुस्थापनाः शुभाः |
एताः स्पृष्ट्वा जपेन्मन्त्रमष्टोत्तरशतं पृथक् ॥ ३ ॥ कुण्डाधोऽङ्गुलां प्रतिमुत्तानां तरुजां खनेत् |
स्वासनाधः पिष्टभवां मृदुत्थां निखनेत् ततः ॥ ४ ॥ पादन्यासस्थलाधस्ताल्लम्बयेदूर्ध्वमम्बरे |
मधूच्छिष्टमयीमूर्ध्वपादामथाप्यवाङ्मुखीम् ॥ ५ ॥ पोतलोणं घृतं शत्रुपादपांसुं तथैव च |
गुडमाक्षिकसंयुक्तं कुडवं पेषयेत् ततः ॥ ६ ॥ तेन प्रतिकृतिं कृत्वा स्पष्टाङ्गीमतिमञ्जुलाम् |
रक्तमाल्याम्बरालेपः कृतन्यासविधिः स्वयम् ॥ ७ ॥ प्रतिमायां तु संहारवर्त्मनाणुं प्रविन्यसेत् |
नामप्रतिष्ठितप्राणां मन्त्री तदनु पूर्ववत् ॥ ८ ॥ असिना सप्तधा छित्त्वा तां साध्यर्क्षतरूद्भवे |
अनले जुहुयात् साध्यं संस्मरंश्च निशामुखे ॥ ९ ॥ एकोऽङ्घ्रिरूरुमूलादिर्द्वितीयोऽर्धशरीरतः |
तृतीयो बाहुमूलादिश्चतुर्थो मस्तकेन च ॥ १० ॥ भागस्तु पञ्चमो दोष्णा षष्ठो देहार्धतः परः |
ऊरुमूलादितस्त्वेवं स्त्रीणां वामादि कल्पयेत् ॥ ११ ॥ पुंसां दक्षिणभागादिरेकं वा सप्तधा पृथक् |
अथवैकादशांशो वा गुल्फजानूरुखण्डतः ॥ १२ ॥ एवं समाहतो नार्यः संक्षुब्धा मदनातुराः |
स्विद्यदङ्ग्यो वेपमानाः साधके न्यस्तमानसाः ॥ १३ ॥ विश्लिष्यत्पृथुलोत्तुङ्गनितम्बवसनाः शुभाः |
त्राहि त्राहि क्षमस्वेति पश्य मां न परित्यज ॥ १४ ॥ इत्थं सर्वा व्याहरन्त्यः करुणायुक्तमानसाः |
पतन्ति साधकस्याग्रे मदनानलदीपिताः ॥ १५ ॥ तिष्ठन्ति दासवच्चास्य मन्त्रिणो योषितः सदा |
लवणं तिलतैलाक्तं होमयेच्छत्रुनाशनम् ॥ १६ ॥ हरिद्राचूर्णसंयुक्तं लवणं स्तम्भने मतम् |
… ॥ इति |
नक्षत्रवृक्षास्तु प्रागेवोक्ताः (पृ० २०७) |
सारसंग्रहे— मातङ्गीप्रीतये मन्त्री भौमवारे प्रपूजयेत् |
कन्यामेकां तथा तिस्रः पञ्च सप्त तथा पुनः ॥ १ ॥ स्वादुभिर्भक्ष्यभोज्यैश्च स्वन्नपानैर्मनोहरैः |
पुष्पैर्धूपैश्च दीपैश्च स्तुत्याः पूज्याश्च देशिकैः ॥ २ ॥ वीणाहस्ता गायकाश्च पूज्याः सर्वेऽपि यत्नतः |
सर्ववर्णा रमण्यश्च स्वन्नपानैर्मनोहरैः ॥ ३ ॥ [पादटिप्पणी: ‘परा कुलालसम्भूता शालिपिष्टोत्थवा परा’ ख. पाठः |
]

अर्चनीयाश्च मन्त्रज्ञैः सर्वभावेन सर्वदा |
सर्वा नार्यो भावनीयाः श्यामा एवात्र मन्त्रिणा ॥ ४ ॥ भौमवारे तथा पिष्टमयान् दीपान् प्रकाशयेत् |
प्रज्वालयेद् घृतेनैतान् मातङ्गीप्रीतये बुधः ॥ ५ ॥ मातङ्गीप्रीतये मन्त्री योगिन्यष्टाष्टकं यजेत् |
वाग्भवाद्याः प्रपूज्याश्च प्रोच्यन्ते ता यथाक्रमम् ॥ ६ ॥ दिव्याद्या योगिनी पूर्वा महदाद्या तथा परा |
सिद्धादिका गणेश्वर्या प्रतासिन्यपि कीर्तिता ॥ ७ ॥ डाकिनी च तथा काली कालरात्री निशाचरी |
ऊर्ध्वकेशी विरूपाक्षी शुष्काङ्गी भोगिनी मता ॥ ८ ॥ जटाधारिण्यपि तथा वीरभद्र्यपीरिता |
धूम्राक्षी षोडशाप्येता ईशानादि प्रपूजयेत् ॥ ९ ॥ कलहाख्या प्रिया चान्या राक्षस्यन्या प्रकीर्तिता |
गदिता घोररक्ताक्षी विश्वरूपा भयङ्करी ॥ १० ॥ वाराह्या च कुमारी स्यान्मुण्डधारिण्यपीरिता |
भयासुरा रुद्रकाय्यपि प्रोक्ता च भीषणा ॥ ११ ॥ त्रिपुरान्तकभैरव्यौ ध्वंसिन्यपि च संमता |
क्रोधिनी दुर्मदा ज्ञेया आग्नेयादि प्रपूजयेत् ॥ १२ ॥ हंसा च द्वित्या खड्गी दीर्घा लम्बोष्ठ्यान्विता |
तापिनीमन्त्रयोगिन्यौ कालाग्निग्राहिणी परा ॥ १३ ॥ चक्रिण्यन्या च कङ्काली भुवनेश्वर्यपीरिता |
हुंकारी स्याच्च कौमारी यमदूती करालिनी ॥ १४ ॥ नैरृत्यादि यजेदेता योगिनीः षोडश क्रमात् |
केशिनी मदिरा पश्चाल्लोमजङ्घा तथा परा ॥ १५ ॥ अस्थधारिण्यपि परा भ्रामरी कामुकी मता |
लोमकाधोमुखी तद्वन्मता कुण्डोग्ररूपिण्यौ ॥ १६ ॥ व्याघ्री सर्वजटी चान्या विकटा घोरया सह |
कपालिनी समुद्दिष्टा षोडश्यरितिनाशिनी ॥ १७ ॥ वायव्यादि यजेदेता योगिनीः षोडश क्रमात् |
लक्षार्धं प्रजपेन्मन्त्रं क्षोभयेत् सर्वयोषितः ॥ १८ ॥ पृथ्वीश्वरांस्तदर्धेन वशयेन्नात्र संशयः |
तदर्धेन च सत्त्वानि वशगानि भवन्ति हि ॥ १९ ॥ दूरस्था योषितः सर्वा आयान्त्ययुतजापतः |
नेदीयस्यस्तदर्धेन समायान्त्येव निश्चितम् ॥ २० ॥ सहस्रत्रयतः सर्वा वाञ्छिताप्तिर्भवेद् ध्रुवम् |
मातङ्गीशीमहामन्त्रस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः ॥ २१ ॥ सकृदुच्चारमात्रेण सर्वलोकप्रियो भवेत् |
गोपनीया प्रयत्नेन भोगमोक्षफलप्रदा ॥ २२ ॥ आदौ वह्निपुरे लिखेत् प्रविलसद्वाक्शक्तिमाराक्षरां- स्तत्कोणेषु मनोभवाद्रितनयालक्ष्मीमनून् बाह्यतः |
षट्कोणेषु च बीजषट्कमपरान् पत्रेषु पञ्चस्वथो वह्न्यम्भोधिरसाष्टसप्तकमितान् मन्त्रस्य वर्णान् बहिः ॥ २३ ॥ पत्रेष्वष्टसु रुद्रदिग्युगवसुद्वन्द्वग्रहन्यक्षरा- नन्ते तर्कमितांस्तथां स्वपरितो मन्त्रेण संवेष्टयेत् |
बाह्ये मातृकया क्रमोत्क्रमवशात् साध्यान्तरेभूपुरं भूगेहाग्निषु साध्यनामसहितं कामं लिखेन्मन्त्रवित् ॥ २४ ॥ [पादटिप्पण्यः: १ ‘प्रेताशिन्यपि’ ख. पाठः |
२ ‘शुक्लाङ्गी’ ख. पाठः |
३ ‘भद्रियपी’ ख. पाठः [अस्पष्टम्] |
४ ‘जपतः’ ख. पाठः |
५ ‘ततश्च’ ख. पाठः |
]

सुवर्णरचिते पट्टे लेखन्या स्वर्णरौप्ययोः |
रजते फलके वापि भूर्जे वा सुमनोहरे ॥ २५ ॥ सरोचनाकुङ्कुमचन्दनेन कस्तूरिकालक्तकरक्तसीतैः |
स्वयं शुचिः साधकमानवानां सौभाग्यसिद्ध्यै च लिखेत् सुयन्त्रम् ॥ २६ ॥ एतद्यन्त्रं लिखित्वैवं घृतसंपातपूर्वकम् |
हुत्वा प्रजप्य संपूज्य गुलिकीकृत्य साधकः ॥ २७ ॥ साभिषेकः स्वयं बाहौ दक्षिणे तद्धि धारयेत् |
पूज्यते त्रिदशाद्यैश्च किं पुनर्मानुषोत्तमैः ॥ २८ ॥ आयुरारोग्यमैश्वर्यमन्यच्च यत् स्ववाञ्छितम् |
पुत्रपौत्रादिकं चापि लभते नात्र संशयः ॥ २९ ॥ इति |
अस्यार्थः— भूर्जादौ प्रोक्तद्रव्यैरुक्तलेखन्या त्रिकोणमालिख्य, तन्मध्ये साधकनामसहितं वाग्बीजं शक्तिबीजं मारबीजं चालिख्य, तत्कोणेषु कामबीजं शक्तिबीजं श्रीबीजञ्चालिख्य, तद्बहिः षट्कोणं कृत्वा तत्कोणेषु स्वाग्रादि प्रादक्षिण्येन मन्त्रादिगतबीजषट्कमालिख्य, तद्बहिः पञ्चदलपद्मं विरच्य, तत्र प्रथमदले ॐनमो, द्वितीये भगवति, तृतीये मातङ्गीश्वरि, चतुर्थे सर्वजनमनोहारि, पञ्चमे सर्वमुखरञ्जिनि, इति स्वाग्रादिप्रादक्षिण्येन विलिख्य, तद्बहिरष्टदलपद्मं विरच्य तद्दलेषु स्वाग्रादिप्रादक्षिण्येन प्रथमे— कामशक्तिश्रीबीजानि सर्वराजवशङ्करि, इति विलिख्य, द्वितीये— सर्वस्त्रीपुरुषवशङ्करि इति, तृतीये— सर्वदुष्टमृगवशङ्करि इति, चतुर्थे— सर्वसत्त्ववशङ्करि इति, पञ्चमे सर्वलोकवशङ्करि इति, षष्ठे— अमुकं मे वशमानय इति, सप्तमे— स्वाहा इति, अष्टमे— अन्तिमबीजषट्कं विलिख्य, तद्बहिर्वृत्तद्वयं कृत्वा वृत्तयोरन्तराले स्वाग्रादिप्रादक्षिण्येन मूलमन्त्रेणावेष्ट्य, तद्बहिर्वृत्तं कृत्वा तत्रस्थवीथ्यां स्वाग्रादिप्रादक्षिण्येन सबिन्दुभिर्मातृकावर्णैरावेष्ट्यान्ते साध्यनामालिख्य तद्बहिर्वृत्तं कृत्वा तत्रस्थवीथ्यां साध्यनामाक्षराणि विलोमरीत्या विलिख्य, क्षकाराद्यकारान्तान् मातृकावर्णान् सबिन्दूनालिख्य, तद्बहिश्चतुरस्रं कृत्वा तत्कोणेषु साध्यनामसहितं कामबीजं विलिखेत् |
एतद्यन्त्रमुक्तफलदं भवति ॥ जीवस्याकर्षणे क्रमस्तु— साध्यर्क्षवृक्षेण मधूच्छिष्टेन शालितण्डुलपिष्टेन कुलालहस्तमृदा चैकैकां पुत्तलीं कृत्वा, तासां हृदयेषु “अमुकं मे वशमानय” इति साध्यनामालिख्य, तासु साध्यप्राणान् संस्थाप्य ताः स्पृष्ट्वा प्रत्येकं प्रत्येकं मूलमन्त्रमष्टोत्तरशतं जपेत् |
अत्र मूलमन्त्रजपे अमुकपदस्थाने साध्यनाम योजयित्वा जपेत् |
अमुकपदं यद्रूपं यत्र मन्त्रेषु दृश्यते |
साध्याभिधानं तद्रूपं तत्र स्थाने निवेशयेत् ॥ इति नारायणीयवचनात् ॥ कुण्डमध्ये षडङ्गुलाधः काष्ठमयीं पुत्तलीमुत्तानरूपां निखाय स्वासनस्याधस्तथा पिष्टमयीं स्वपादन्यासस्थाने मृन्मयीं निक्षिपेत् |
अत्र लवणेन सह निखनेदिति संप्रदायः |
ततो मधूच्छिष्टमयीमधोमुखीमूर्ध्वपादामर्कतूलतन्तुना पादयोर्बद्ध्वा, कुण्डादूर्ध्वं धूमेन स्पृश्यमानां लम्बयित्वा, कुडवमात्रं लवणं घृतमधुगुडसहितं श्लक्ष्णं पेषयित्वा, तेन पुत्तलीं कृत्वा स्वयं यथोक्तवेषन्यासादियुक्तो लवणमय्यां पुत्तल्यां मूलविद्यायाः प्रोक्तपदानि संहाररीत्या विन्यस्य, अन्यानपि स्वदेहकृतन्यासान् संहाररीत्यैव विन्यस्य कृतप्राणप्रतिष्ठामूरुमूलात् पादद्वयाग्रान्तामेकैकं भागं कटेः कण्ठावधि दैर्घ्येण द्विधा तद्भागद्वयं बाहुद्वयेन भागद्वयं कण्ठादूर्ध्वं भागमेकमिति सप्तधा तीक्ष्णशस्त्रेण छित्त्वा, घृतप्लुतमेकमेकं भागं संस्कृतेऽग्नौ साध्यर्क्षवृक्षसमिद्धे साध्यं स्मरन्निशामुखे मूलमन्त्रेण जुहुयात् |
साध्यः पुरुषश्चेत्तदा दक्षिणपादमारभ्य जुह्यात्, स्त्री चेद्वामपादमारभ्येति |
अथवैकमेकं भागं सप्तधा सप्तधा कृत्वोक्तविधिना जुहुयात् |
यद्वा— गुल्फद्वये जानुद्वये छेदेनेकादशधा कृत्वा जुहुयादिति |
पुत्तलीमानं तु मात्स्येन्द्रसंहि- [पादटिप्पणी: ‘मानवोत्तमैः’ ख. पाठः |
]

तायाम्— आयामः पादयोस्तस्या आकटेश्चतुरङ्गुलम् |
पादोनत्र्यङ्गला कुक्षिस्तावदेवाङ्गुलः करः ॥ १ ॥ अङ्गुलद्वयमाच्चात् कण्ठदेशस्य मानकम् [पाठः संदिग्धः] |
सशिरोवक्त्रमानं तु सार्धत्र्यङ्गुलमीरितम् ॥ २ ॥ द्वादशाङ्गुलिभिः सर्वाः सम्यक् पुत्तलिकाः शुभाः |
… ॥ इति |
मातङ्गमनुकोशे— प्रोक्तसर्वपदतस्तातीयं राज्यलक्ष्मी च |
प्रदे इति पदेऽन्ते पञ्चनवत्यक्षरो मन्त्रः ॥ अयमर्थः— प्रागुद्धृताष्टाशी त्यक्षरराजमातङ्गिनीमन्त्रे सर्वसत्त्ववशङ्करीति पदानन्तरं “सौः राज्यलक्ष्मीप्रदे” इति सप्ताक्षराणि संयोज्यानन्तरं सर्वलोकममुकमित्यादि वदेदिति |
एवं पञ्चनवत्यक्षरो मन्त्रो भवति |
तथा— ऋष्यादि पूर्वमुक्तं षड्दीर्घयुजा स्वरेणाङ्गविधिः |
विन्यस्याङ्गानि ततो विचिन्तयेन्मनुदेवतामेवम् ॥ १ ॥ दीर्घयुजा स्वरेण |
तेन आंईंऊं इत्याद्यः षडङ्गमन्त्राः |
एवं पूर्वोक्तप्रकारेण |
तेन राजमातङ्गिनीवत् ध्यानपूजादिकं सर्वं ज्ञेयम् |
तथा— मायाहृदोरथान्ते ब्रह्मश्रीराजितेऽक्षरान् प्रोक्त्वा |
पदमथ राजपूजित इति तत्परतो जये विजये ॥ १ ॥ गौर्यथ गान्धारि ततो देयं त्रिभुवनवशङ्करीति पदम् |
सर्वस्त्रीपुरुषवशङ्करि सुसुदुदुघे ततो घे च ॥ २ ॥ वावामायास्वाहान्तः प्रणवादिरयं भवेन्मन्त्रः |
… ॥ माया ह्रीं, हृत् नमः, अन्यत्सर्वं स्वरूपं |
तेन चतुष्पञ्चाशदक्षरोऽयं मन्त्रः |
ॐ ह्रींनमो ब्रह्मश्रीराजिते राजपूजिते जये विजये गौरि गान्धारि त्रिभुवनवशङ्करि सर्वस्त्रीपुरुषवशङ्करि सुसुदुदुघेघेवावा ह्रीं स्वाहा |
अयं मन्त्रः प्रणवादिः |
प्रपञ्चसारे तु— सत्रिभुवनवशङ्कर्यन्ते सर्वलोकवशङ्करीति (सर्वस्त्रीपुरुषवशङ्करीति च) पदं प्रोक्तं |
प्रणवो नोद्धृतस्तेनैकाधिकषष्ट्यक्षरो मन्त्रः |
तत्र गौरी देवता निचृच्छन्दः |
अत्र चतु(ष्पञ्चा)शदक्षरे तु— ऋषिरस्याजश्छन्दो निचृद्गायत्रमीरितं प्राज्ञैः |
वाञ्छितफलदा देवी प्रोक्ता श्रीराजमातङ्गी ॥ ३ ॥ अङ्गानि मायया स्याद् ध्यानं पूर्वोक्तमेव विज्ञेयम् |
… ॥ ध्यानमित्युपलक्षणं तेन पूजाजपादिकमपि तथैव ज्ञेयम् ॥ गौरी देवता पक्षे तु प्रपञ्चसारे— (३२ प० |
श्लो० २७) सचतुर्दशभिर्दशभिस्तथाष्टभिश्चाष्टभिस्तथा दशभिः |
एकादशभिर्मन्त्रार्णैः क्रमादुच्यते षडङ्गविधिः ॥ ह्रीं नमो ब्रह्मश्रीराजिते राजपूजिते हृदयाय नमः |
जये विजये गौरि गान्धारि शिरसे स्वाहा |
त्रिभुवनवशङ्करि शिखा० |
सर्वलोकवशङ्करि कवचाय० |
सर्वस्त्रीपुरुषवशङ्करि नेत्रत्रयाय० |
सुसुदुदुघेघेवावाह्रीं स्वाहा अस्त्रं |
ध्यानं तत्रैव— असकलशशिराजन्मौलिराबद्धपाशाङ्कुशरुचिरकराब्जा बन्धुजीवारुणाङ्गा |
अमरनिकरवन्द्या त्रीक्षणा शोणलेपांशुककुसुमयुता स्यात् संपदं पार्वती नः ॥ ४ ॥ “आराधयेत् तदङ्गैर्मातृभिराशाधिपास्त्रैश्च” |
इति मातृभिर्ब्राह्म्यादिभिः |
अत्र गौरीदेवतापक्षे भुवनेश्वरीपीठपूजनं ज्ञेयम् |
(तदग्रे वक्ष्यते) अयुतं प्रजपेज्जुहुयात् पायसैर्घृतप्लुतैर्दशांशेन |
तद्वच्च तर्पणादि कुर्यादिष्टार्थसिद्धये मन्त्री ॥ ५ ॥ इति |
मातङ्गमनुकोशे— [पादटिप्पणी: ‘कथयात्’ ख. पाठः |
]

राजमुखि-पदाद्राजाभिमुखि वश्यपूर्वमुखि च पदम् |
भुवनेशीश्रीकामान् वदेत् ततो देवदेवि पदम् ॥ तदन्ते महादेविपदं पदमथ देवाधिदेवीति |
सर्वजनस्य मुखं मम वश्यं कुरु द्विस्ततः स्वाहा ॥ प्रणवादिरयं मन्त्रः प्रोक्तः श्रीवश्यमातङ्ग्याः |
जपपूजाद्यं सर्वं प्रोक्तं श्रीराजमातङ्गीवत् ॥ इति |
प्रपञ्चसारे— (३२–४६) दशभिः सप्तभिश्चैव चतुर्भिः करणाक्षरैः |
पञ्चभिः सप्तदशभिर्वर्णैरङ्गक्रिया मनोः ॥ १ ॥ करणानि चत्वारि |
तेन ॐ राजमुखि राजाभिमुखि हृदयाय० |
वश्यमुखि ह्रींश्रींक्लीं शिरसे० |
देवदेवि शिखा० |
महादेवि कवचाय० |
देवाधिदेवि नेत्र० |
सर्वजनस्य मुखं मम वश्यं कुरुकुरु स्वाहा अस्त्राय० |
मातङ्गमनुकोशे— मायाहृदोरथान्ते हिलिहिलिपदमुच्चरेच्च ततः |
चण्डपदान्मातङ्गिं वह्निजायेति मन्त्रोऽयम् ॥ १ ॥ पूजाजपादि सर्वं संप्रोक्तं राजमातङ्ग्याः |
अयुतजपाद् घृतपायसहोमात् सिद्धो भवेन्मन्त्रः ॥ २ ॥ इति |
तथा— वाग्भवं हृदयं चाथ श्रीराजमातङ्गि-पदम् |
वदेदमोघे सत्यवादिनि मम कर्णं-पदं ततः ॥ १ ॥ अवतरेपदं वीप्स्य सत्यं कथेति कथ पदम् |
एह्येहि पदाभ्यां परतः श्रीमातङ्ग्यै नमस्तदनु ॥ २ ॥ वीप्स्य द्विरुच्चार्य |
मन्त्रोऽयं लक्षजपाद् दशांशहोमाच्च पायसघृताद्यैः |
सिद्धः कर्णे कथयति शुभाशुभं पृच्छकस्याशु ॥ ३ ॥ इति |
तथा— तस्मादपि शतगुणफलदं देव्या मूलमन्त्रमथ वच्मि |
सिद्धेन येन बहवो मन्त्राः पठनेन सिद्ध्यन्ति ॥ वाङ्मायाश्रीबीजं बालाबीजत्रयं ततः कामः |
मायाश्रीबीजमथो श्रीमातङ्गीश्वरीति पदम् ॥ २ ॥ सर्ववशङ्करिपदतः स्वाहाकारं ततश्च वदेत् |
सद्यः फलदो ज्ञेयः श्रीमातङ्ग्या मूलमन्त्रोऽयम् ॥ ३ ॥ तस्मादित्यष्टनवत्यक्षरमन्त्रात् |
मन्त्रोद्धारः सुगमः |
तथा— ऋषिरस्य दक्षिणामूर्तिश्छन्दो निचृदन्विता च गायत्री |
वाञ्छितफलदा ज्ञेया श्रीमातङ्गीश्वरी देवी ॥ बालाबीजैस्त्रिभिरथ द्विप्रोक्तैः करषडङ्गविधिः |
ध्यात्वा प्राग्वद् देवीं सम्यग् गन्धादिनार्चयेद्भक्त्या ॥ प्राग्वदष्टनवत्यक्षरमन्त्रवत् |
पूजनमपि तत्रोक्तमेव |
तथा— श्रीमातङ्गीदेव्याः सिद्ध्यति मन्त्रस्त्रिलक्षजपात् |
पुष्पैर्मधूकजैरथ मधुरत्रयलोलितैः कृतो होमः ॥ ६ ॥ सघृतेन पायसेन च फलैस्तथा कदल्या फलदायी |
… ॥ इति |
प्रपञ्चसारे— “कामिनि रञ्जिनि ठद्वयमित्यपरम्” |
ठद्वयं स्वाहाकारः |
ऋषिः संमोहनः प्रोक्तो निचृच्छन्दोऽस्य देवता |
सर्वसंमोहिनी चाङ्गं द्विरावृत्तैः पदैर्भवेत् ॥ १ ॥ श्यामाङ्गी वल्लकीं दोर्भ्यां वादयन्ती सुभूषणा |
चन्द्रावतंसा विविधैर्गानैर्मोहयते जगत् ॥ २ ॥ पूजा मातङ्गिनीपीठे रत्याद्यास्तु त्रिकोणगाः |
पञ्चबाणास्ततः पूज्याः केसरेष्वङ्गपूजनम् ॥ ३ ॥ अनङ्गकुसुमाद्यास्तु पत्रेष्वग्रेषु मातरः |
लोकपालैश्च वज्राद्यैः सप्तावृत्तिरियं मता ॥ ४ ॥ [पादटिप्पण्यः: १ ‘विज्ञेयं’ ख. पाठः |
२ ‘अथ वौषट् सर्वतो हिलि’ ख. पाठः |
३ ‘मातङ्गिनि’ ख. पाठः |
]

प्रजपेदयुतं हुत्वा दशांशं जुहुयात् ततः |
मधूकजैस्त्रिमध्वक्तैः सर्वं संमोहयेज्जगत् ॥ ५ ॥ प्रयोगः सुगम इति |
मातङ्गमनुकोशे— उच्छिष्टशब्दं पुरतो निधाय चण्डालि मातङ्गि पदे च भूयः |
पदं ततः सर्ववशंकरीति नमोऽग्निपत्न्योर्मनुरेष मध्ये ॥ १ ॥ नमःपदादिस्वाहापदान्त एकोनविंशत्यक्षरो मन्त्रः |
अत्र केचित्— चण्डालीति दीर्घं चकारं वदन्ति, तन्न “हृत्ने [पाठः संदिग्धः] (कर्णैः) चान्तनेत्रे घ कूर्मश्चैवेन्दुखण्डवान्” इति सारसंग्रहवचनान्मन्त्रोद्धारे चकारस्य ह्रस्वत्वदर्शनात् |
अस्य भेदानाह तत्रैव— “तारत्रयादिर्मनुरेष सद्यः सर्वार्थसिद्धिं विदधाति नूनम्” |
तारत्रयं वाङ्मायाश्रीबीजात्मकम् |
तथा— कामराजभुवनेश्वरीरमाबीजयुक् सपदि विश्ववश्यकृत् |
मन्त्र एष यदि वा स्मरादिकः स्यादशेषजनरञ्जनक्षमः ॥ १ ॥ इति |
प्रथमोक्‍तत्रितारादिमन्त्रस्य सतुम्बुरुनारद ऋषिः |
इतरयोस्तु— मदनोऽस्य ऋषिः प्रोक्तश्छन्दो निचृदन्विता च गायत्री |
विश्वस्य वशहेतुर्मातङ्गीश्वरी देवता प्रोक्ता ॥ दृग्वह्निलोकानलषड्द्विवर्णैरङ्गक्रियात्वस्य मनोः प्रदिष्टा |
अङ्गानि मन्त्रवर्णैरेवं कृत्वाथ देवतां ध्यायेत् ॥ दृक् द्वयम् |
वह्नयस्त्रयः |
लोकास्त्रयः |
मातङ्गीं नवयावकार्द्रचरणामुल्लासिकृष्णांशुकां वीणोल्लासिकरां समुन्नतकुचां मुक्ताप्रवालावलीम् |
हृद्याङ्गीं सितशङ्खकुण्डलधरां बिम्बाधरां सस्मिता- माकीर्णालकशोभिमञ्जुनयनां ध्यायेच्छुकश्यामलाम् ॥ ४ ॥ त्र्यश्रं वसुदलयुग्मं चतुरश्रं पीठमेतस्याः |
त्र्यश्रेऽर्च्या रत्याद्याः पत्रेषु ब्राह्म्याद्यास्ततोऽभ्यर्च्याः ॥ ५ ॥ मातङ्ग्यन्ताः सर्वा अनङ्गकुसुमादिकाश्च पत्रेषु |
देवीपादतलाग्रे पूज्यास्ता वाग्देवताः सर्वाः ॥ ६ ॥ अङ्गानि च तत्पार्श्वे मध्ये देवीं च यजेत् पुनः |
… ॥ इति |
अथ प्रयोगः— तत्र प्राग्वद्योगपीठन्यासान्ते मूलेन प्राणायामत्रयं कृत्वा केवलविद्यया तारत्रयादिविद्यया वा सतुम्बुरवे नारदायचऋषये नमः |
इतरविद्ययोर्मदनाय ऋषये नमः |
निचृद्गायत्रीच्छन्दसे नमः |
श्रीमातङ्गीश्वरीदेवतायै नमः |
इति यथास्थानं विन्यस्य मम सर्वाभीष्टसिद्धये विनियोगः, इत्युक्त्वा |
नमो हृदयाय० |
उच्छिष्ट शिरसे० |
चण्डालि शिखायै० |
मातङ्गि कवचाय० |
सर्ववशङ्करि नेत्रत्रयाय० |
स्वाहा अस्त्राय० |
इति करषडङ्गन्यासं विधाय ध्यानमानसपूजान्ते प्राग्वत् स्वर्णादिपट्टे कुङ्कुमादिनाष्टदलद्वन्द्वमन्तर्बहिर्विभागेन कृत्वा, तदन्तरष्टदलकमलकर्णिकायां स्वाभिमुखाग्रं त्रिकोणं विधाय, पद्माद्बहिश्चतुर्द्वारयुक्तं चतुरस्रत्रयं च कुर्यादिति पूजाचक्रं निर्माय, स्वपुरतः संस्थाप्याभ्यर्च्यार्घ्यादिपात्रस्थापनाद्यात्मपूजान्ते प्राग्वत् मातङ्गीश्वरीपीठमभ्यर्च्य आवाहनादिपुष्पोपचारान्ते त्रिकोणकोणेषु प्राग्वद्रत्याद्याः संपूज्य, त्रिकोणाद्बहिः पद्मकर्णिकायामेव प्राग्वत् पञ्चबाणान् षडङ्गानि च संपूज्य, प्रथमाष्टदलेषु ब्राह्म्याद्या, द्वितीयाष्टदलेष्वनङ्गकुसुमाद्याः संपूज्य, चतुरस्रे लोकपालांस्तदस्त्राणि च संपूज्य धूपदीपादि च शेषं समापयेदिति ॥ तथा—

अयमनुलोमविलोमितबालान्तःस्थस्तदा जप्तः |
वाग्मितां च कवित्वं दत्ते गानस्य शक्तिमपि ॥ ७ ॥ अन्यत् सर्वं प्राग्वदृषिरस्य दक्षिणामूर्तिः |
अङ्गक्रिया पुरोवद् बालाबीजत्रयाभ्यासात् ॥ ८ ॥ अंसे वेणीं कुसुमनिचयां चूलिकानीलचूडां मुक्ताभूषां पृथुकुचतटां वल्लकीं वादयन्तीम् |
माध्वीमत्तां मधुरवचनां श्यामलां कोमलाङ्गीं मातङ्गीं तां सकलफलदां सन्ततं भावयामि ॥ ९ ॥ त्रिकपञ्चकाष्टयुगलं षोडशकाष्टौ चतुष्कं च |
पीठेऽस्मिन् संपूज्या श्रीदेवी भक्तिभावेन ॥ १० ॥ त्रिकं त्रिकोणं, पञ्चकेति, पञ्चदलादीनि पद्मानि ॥ त्र्यश्रेऽर्च्या रत्याद्या इच्छाज्ञानक्रियाशक्तीश्च |
पञ्चदलेषु ततोऽर्च्याः प्राग्वत्ता बाणदेवताः कन्याः ॥ ११ ॥ अष्टदलेषु ब्राह्म्याद्याः कन्याः दीर्घस्वरैः क्रमात् पूज्याः |
बाह्येऽष्टदलेऽपि यजेदनङ्गकुसुमादिकाश्च कन्यास्ताः पूज्याश्च षोडशारे षोडश कन्यास्तु गन्धाद्यैः |
उर्वशीकन्यकां पूर्वं मेनकां कन्यकां ततः ॥ १३ ॥ रम्भाघृताच्यौ कन्ये च मञ्जुकेशीं च कन्यकाम् |
तथैव काश्यपीं कन्यां सुकेशीं कन्यकां तथा ॥ १४ ॥ मञ्जुघोषां कन्यकां च पूजयेद्भक्तिभावतः |
सनागयक्षगन्धर्वसिद्धकिन्नरकन्यकाः ॥ १५ ॥ विद्याधरकिंपुरुषपिशाचानां च कन्यकाः |
पूजयेद्गन्धपुष्पाद्यैः स्वनामाद्यक्षरान्विताः ॥ १६ ॥ अभ्यर्चयेत् ततोऽष्टारे ह्यणिमासिद्धिकन्यकाम् |
महिमासिद्धिकन्यां च लघिमासिद्धिकन्यकाम् ॥ १७ ॥ परकायप्रवेशिन्याः पूजयेत् कन्यकां ततः |
कन्यकां दूरदर्शिन्या गुटिकासिद्धिकन्यकाम् ॥ १८ ॥ कन्यामञ्जनसिद्धेश्च पादुकासिद्धिकन्यकाम् |
ततश्चतुर्षु द्वारेषु पूजयेद् द्वारदेवताः ॥ १९ ॥ ततं च विततं चाथ घनं च सुषिरं सह |
अग्निकोणेऽथ वटुकं गणेशं नैरृते यजेत् ॥ २० ॥ क्षेत्रपालं च वायव्यामीशान्यां योगिनीरपि |
उच्छिष्टशब्दं पुरतः पादुकां पूजयाम्यथ ॥ २१ ॥ स्वनामाद्यक्षरं बीजं कृत्वा गन्धादिनार्चयेत् |
पुनः सर्वोपचारैश्च मध्ये भगवतीं यजेत् ॥ २२ ॥ स्वराः सर्वे श्रुतियुता वामभागे ततः परम् |
(रागाश्च रागिणीयुक्ताः पूज्याः पार्श्वे च दक्षिणे ॥ २३ ॥ अभ्यर्च्य परमेश्वर्याः पार्श्वयोः शुकसारिके |
पुरतो गुरुपङ्क्तिं च स्वगुरुं पूजयेत्ततः ॥ २४ ॥) इति |
अथ प्रयोगः— तत्र प्राग्वद्योगपीठन्यासान्ते मूलेन प्राणायामत्रयं विधाय, शिरसि दक्षिणामूर्तिऋषये नमः |
मुखे निचृद्गायत्रीच्छन्दसे नमः |
हृदि श्रीमातङ्गीश्वर्यै देवतायै नमः |
इति विन्यस्य मम सर्वाभीष्टसिद्धये विनियोगः, इति कृताञ्जलिरुक्त्वा |
ऐं नमो हृदयाय० |
क्लीं उच्छिष्ट शिरसे० |
सौः चण्डालि शिखा० |
ऐं मातङ्गि कवचा० |
क्लीं सर्ववशङ्करि नेत्र० |
सौः स्वाहा अस्त्रा० |
इति षडङ्गं विधाय “अंसे वेणी” मित्यादिपूर्वोक्तेन ध्यात्वा, ध्यानमानसपूजान्ते त्रिकोणगर्भं पञ्चदलकमलं तद्बहिरष्टदलद्वयं तद्बहिः षोडशदलं तद्बहिरष्टदलं तद्बहिश्चतुर्द्वारोपेतं चतुरस्रत्रयमिति पूजाचक्रं निर्माय, प्राग्वदभ्यर्च्यार्घ्यादिस्थापनाद्यात्मपूजान्ते प्राग्वत् मातङ्गीपीठमभ्यर्च्यावाहनादिपुष्पोपचारान्ते प्राग्वत् लयाङ्गं संपूज्य, त्रिकोणे स्वाग्रादिप्रादक्षिण्येन— रं रत्युच्छिष्टपादुकां पूजयामि |
प्रीं प्रीत्युच्छिष्टपादुकां पू० |
मं [पादटिप्पणी: ‘सर्वे स्तुतिः’ ख. पाठः |
]

मनोभवोच्छिष्टपा० |
पुनस्त्रिकोणेषु— ईं इच्छाशक्त्युच्छिष्टपादुकां० |
ज्ञां ज्ञानशक्त्युच्छिष्टपा० |
क्रिं क्रियाशक्त्युच्छिष्टपा० |
ततः पूर्ववदङ्गानि संपूज्य पञ्चदलेषु— द्रां द्राविणीकन्योच्छिष्टपा० |
शों शोषिणीकन्योच्छिष्टपा० |
बं बन्धिनीकन्योच्छिष्टपा० |
मों मोहिनीकन्योच्छिष्टपा० |
आं आकर्षिणीकन्योच्छिष्टपा० |
ततोऽष्टदलेषु— आं ब्राह्मीकन्योच्छिष्टपा० |
ईं माहेश्वरीकन्योच्छिष्टपा० |
इत्याद्यष्टशक्तीः संपूज्य, द्वितीयाष्टदले— अं अनङ्गकुसुमाकन्योच्छिष्टपा०, इत्यादिपूर्वोक्ताः संपूज्य, षोडशदलेषु— उं उर्वशीकन्योच्छिष्टपा० |
में मेनका० |
रं रम्भा० |
घं घृताचीक० |
मं मञ्जुकेशी० |
कां काश्यपीकन्यो० |
सुं सुकेशीकन्योच्छिष्टपा० |
मं मञ्जुस्थलीक० |
नां नागक० |
यं यक्षक० |
गं गन्धर्वक० |
सिं सिद्धक० |
किं किन्नरक० |
विं विद्याधरक० |
किं किंपुरुषकन्या० |
पिं पिशाचकन्या० |
इति संपूज्य, तद्बहिरष्टदलेषु— अं अणिमासिद्धिकन्या० |
मं महिमासिद्धिक० |
लं लघिमासिद्धिक० |
पं परकायप्रवेशिनीसिद्धिक० |
दूं दूरदर्शिनीसिद्धिक० |
गुं गुटिकासिद्धिक० |
अं अञ्जनसिद्धिक० |
पां पादुकासिद्धिक० ॥ ततश्चतुर्द्वारेषु— तं ततोच्छिष्टपा० |
विं विततोच्छिष्टपा० |
घं घनोच्छिष्टपा० |
सुं सुषिरोच्छिष्टपा० ॥ तत आग्नेयादिकोणेषु— वं वटुकोच्छिष्टपा० |
गं गणेशोच्छिष्टपा० |
क्षं क्षेत्रपालोच्छिष्टपा० |
यों योगिन्युच्छिष्टपा० |
इति संपूज्य, दिगीशार्चादिदीपान्तमष्टनवत्यक्षरप्रकरणोक्तबलिमन्त्रेण नैवेद्यमुत्सृज्य, तत्रोक्तां गुरुपङ्क्तिं देव्याः पुरतोऽभ्यर्च्य प्राग्वत् सर्वं समापयेदिति |
अत्र यद्यपि मन्त्रभेदेन पूजाभेद उक्तस्तथापि तन्त्रान्तरदर्शनान्मन्त्रभेदचतुष्टयस्यापि संक्षेपविस्तारकथनार्थमेव द्वैविध्यं प्रतीयते नतु मन्त्रभेदपरत्वेनेति ॥ तथाच सारसंग्रहे— “बालात्रिबीजपूर्वो वा मायाद्यो मदनादिकः |
त्रिताराद्यो मारशक्तिकमलाद्योऽपि वा भवेत् ॥ १ ॥ वाग्भवाद्योऽथवा मन्त्रः |
” इति मन्त्रभेदानुक्त्वान्ते विस्तारपूजनस्यैवोक्तत्वात् |
एवमेव मात्स्येन्द्रसंहितायामपीति ॥ मातङ्गमनुकोशे— स्रग्वी सुवस्त्रः शुचिरप्रमत्तः प्रशान्तचित्तो नियुतं प्रजप्य |
उच्छिष्टभक्तेन बलिं निवेद्य मन्त्री निशि स्यादिति मन्त्रसिद्धः ॥ १ ॥ बलिर्नैवेद्यम् |
अयमर्थः— प्रोक्तवेषः पुनः प्रोक्तविधिना रात्रौ देवीं संपूज्योच्छिष्टभक्तादिना देव्यै नैवेद्यं निवेद्य उच्छिष्टमुख एव नित्यजपं पौरश्चरणजपं चान्यत् काम्यादि वा सर्वं कुर्यादिति |
नियुतं लक्षं “एका च दश च शतं च सहस्रं चायुतं च लक्षं च नियुतं चे”ति श्रुतेः |
अत्र पुरश्चरणाङ्गहोमद्रव्यं नोक्तं तत्र पूर्वोक्तमेव पालाशपुष्पं ग्राह्यम् “पालाशकुसुमैः स्वादुयुक्तैर्मन्त्री यथाविधि” इति सारसंग्रहोक्तम् ॥ सारसंग्रहे तु “वर्णलक्षं जपेन्मन्त्रम्” इत्युक्तं वर्णलक्षमेकोनविंशतिलक्षं स्वोपास्यमन्त्रवर्णसंख्यलक्षं वा |
एकलक्षपक्षस्तु स्वगुरुजप्तमन्त्रपरः इति सांप्रदायिकाः |
सारसंग्रहे— कुमारीपूजनं प्रोक्तं कुर्यादत्रापि साधकः |
(योगिन्यष्टाष्टकस्यापि पूजा कार्यात्र मन्त्रिणा ॥ १ ॥ उच्छिष्टभक्तशेषेण रात्रौ तस्यै बलिं हरेत् |
पूर्वोदितेन मनुना मन्त्रोऽयं तेन सिद्ध्यति) ॥ २ ॥ पूर्वोदितेनाष्टनवत्यक्षरप्रकरणोक्तबलिमन्त्रेण |
चतुर्दशावृत्तिं जपेद्भोजनानन्तरं मनुम् |
नृपतीनां पूजनीयो नारीणां च विशेषतः ॥ ३ ॥ अष्टोत्तरसहस्रेण ताम्बूलं मनुनामुना |
प्रजप्तं भक्षयेद्या स्त्री याचितानङ्गभोगिका ॥ ४ ॥ मन्त्रिणस्तु वशे तिष्ठेद्यावदायुर्न संशयः |
सहदेवी तथा दूर्वा मुसली मधुयष्टिका ॥ ५ ॥

भद्रा च विष्णुदयिता लक्ष्मीवल्लीन्द्रवल्ल्यपि |
अञ्जलिन्यपि संप्रोक्ता पृथगेताः स्पृशञ्जपेत् ॥ ५ ॥ अष्टोत्तरशतं मन्त्रं ततस्ता मूर्ध्नि धारयेत् |
नरनारीनृपतयो धत्ते हर्षसमूहकम् (?) ॥ ७ ॥ इन्द्राग्निविश्वयुगभूतमन्वष्टवसुदिग्मिताः |
पृथग्जप्त्वा शतशतमेषां संयोज्य पेषयेत् ॥ ८ ॥ शुष्कास्तद्गुटिका मन्त्रं जप्वा चाथ सहस्रशः |
ललाटे च धृताः सम्यक् सर्वस्त्रीजनरञ्जिकाः ॥ ९ ॥ भवन्ति सर्वलोकस्य दक्षाः रञ्जनकर्मणि |
एतस्य गुटिकारेणुयोगेन मनुवित्तमः ॥ १० ॥ तूलवर्त्या च कृष्णाज्ययुक्तया कज्जलं धृतम् |
सहस्रं मनुना जप्तमञ्जनं नेत्रयोः शुभम् ॥ ११ ॥ प्रत्यहं च जगद्वश्यनारीसंक्षोभकारकम् |
प्रेतग्रहगणादींश्च नाशयेदचिरादपि ॥ १२ ॥ पूर्वोक्तैर्दशभिर्द्रव्यैः पञ्चगव्यैश्च कापिलैः |
युक्तैश्च भसितं जप्तं सहस्रं मनुनामुना ॥ १३ ॥ धृतं ललाटे वशयेद् भुवनं नैव चान्यथा |
क्षौमपट्टे प्रविन्यस्य वर्तिका रचिता शुभा ॥ १४ ॥ बिल्वाब्जकुमुदश्यामपद्मरेणुसुगर्भिता |
कृष्णगोसर्पिषा दीप्ता तदुत्पन्ना च या मसी ॥ १५ ॥ मातङ्गीमनुना जप्ता नेत्राक्ता रञ्जने नृणाम् |
यद्वा नमस्कारिणी सा गदितात्र न संशयः ॥ १६ ॥ लक्ष्मीः सविष्णुदयिता भृङ्गराजोद्भवं रजः |
एतद्भावितवर्तिः सा कपिलाज्येन दीपिता ॥ १७ ॥ तज्जाता या मसी पूर्वफलदा नात्र संशयः |
कर्पूरचन्दनं पद्मयुगं बकुलरोचने ॥ १८ ॥ त्रैलोक्यं वशयत्येषा मषी तत्संभवा भृशम् |
निजपञ्चेन्द्रियाणां च मलं क्रकचसंभवे ॥ १९ ॥ फले निवेश्य नीलैश्च तन्तुभिर्वेष्टयेत् फलम् |
भुवः सूनोर्दिने भूमौ स्थापयेत् तत्फलं ततः ॥ २० ॥ आभौमवारं संजप्तं कर्पूरं तत्समं ततः |
(पिष्ट्वा चात्माम्बुना जप्त्वा गुलिकाः कारयेद् बुधः ॥ २१ ॥ मस्तके कारिता एता राजादिवश्यदाः परम् |
हेमपञ्चाङ्गकं चात्ममलपञ्चकसंयुतम्) ॥ २२ ॥ सहस्रजप्तं भक्तेषु प्रयुक्तं पानकेषु च |
यस्मै दत्तं नरेशाय स वश्यो नात्र संशयः ॥ २३ ॥ पूर्वमेवोदितान् सर्वान् प्रयोगानत्र चाचरेत् |
… ॥ पूर्वेति राजमातङ्गीप्रकरणोदितान् ॥ मातङ्गिनीं यो भजते जपाद्यैः कृत्वा जगद्वश्यमशेषमत्र |
स साधकेन्द्रो निखिलांश्च भोगान् भुक्त्वा परत्रापि च मुक्तिमेति ॥ अथोच्छिष्टमन्त्राः |
फेत्कारिणीतन्त्रे— श्रीदेव्युवाच |
सूचिता मे पुरा शम्भो मन्त्रा नैकविधास्तथा |
इदानीं श्रोतुमिच्छामि देवीमुच्छिष्टपूर्विकाम् ॥ १ ॥ ईश्वर उवाच |
शृणु देवि वरारोहे देवीं तां कथयाम्यहम् |
यया विज्ञातया देवि क्षयं गच्छन्ति चापदः ॥ २ ॥ स्थावरं जङ्गमं चैव कृत्रिमं चाङ्गने तथा |
विषं जयति देवीशी स्वपराङ्गसमाश्रितम् ॥ ३ ॥ इयं विद्या परा विद्या सर्वपापापहारिणी |
स्वर्गदा मोक्षदा चैव राज्यसौख्यफलप्रदा ॥ ४ ॥ [पादटिप्पण्यः: १ ‘कुङ्कुम’ ख. पाठः |
२ ‘उक्त’ ख. पाठः |
]

इयं देवि मया पूर्वं साधिता विषनिर्जये |
सकृदुच्चारिता विद्या ब्रह्महत्याविशोधिनी ॥ ५ ॥ सर्वपापापहन्त्रीयं वश्यसौभाग्यदापिनी |
यद्युच्छिष्टमुखो भूत्वा स्मरेद् देवीं कदाचन ॥ ६ ॥ तदाचान्तो भवेद् देवि विनैवाचमने कृते |
दुर्भगा सुभगा नूनं दुःखिता सुखिता भवेत् ॥ ७ ॥ वन्ध्यापि लभते पुत्रं शतहायनजीवितम् |
निर्धनो धनमाप्नोति सर्वविद्या अवाप्नुयात् ॥ ८ ॥ यां यां प्रार्थयते सिद्धिं हठात्तां तामवाप्नुयात् |
श्रीदेव्युवाच |
को विधिः किं फलं चास्यामपि विद्यास्वरूपतः |
कथ्यतां देवदेवेश रहस्यं न निवेदितम् ॥ ९ ॥ ईश्वर उवाच |
विधानं ते प्रवक्ष्यामि शृणु देवि मनोरमे |
भोजनानन्तरं देवि विनैवाचमने कृते ॥ १० ॥ बलिं दत्त्वा प्रथमतः मूलमन्त्रेण साधकः |
ततो मन्त्रं जपेद् ध्यात्वा देवीं तामिष्टसिद्धये ॥ ११ ॥ मन्त्रं शृणु महादेवि यथावत् कथयामि ते |
दद्यादुच्छिष्टशब्दं तु तथा चण्डालिनीति च ॥ १२ ॥ सुमुखि च ततो देवि कीर्तयेत् तदनन्तरम् |
महापिशाचिनीत्युक्त्वा लज्जाबीजं ततः परम् ॥ १३ ॥ नादबिन्दुसमायुक्तं ठकारत्रितयं ततः |
सविसर्गं महादेवि सर्वसिद्धिप्रदायकम् ॥ १४ ॥ अत्रादिपदे चकारो ह्रस्व एव |
सारसंग्रहे लघुमातङ्गिनीमन्त्रोद्धारे तथैवोद्धृतत्वात् |
केचित्तु— चण्डालिनीत्यादिपदत्रये दीर्घमिकारं वदन्ति, तन्न तत्र संबुद्ध्यन्तमेव |
अत एव सारसंग्रहे प्रागुक्ते मन्त्रे चण्डालिपदादीनां संबुद्ध्यन्तदर्शनादेतन्मन्त्रयोस्तुल्यरूपत्वात् अत्रापि तथैवेति निर्णीतमस्माभिरिति |
लज्जाबीजं भुवनेश्वरीबीजं, ठकारत्रितयं ठःठःठः |
इति ॥ ग्रन्थान्तरे— अथ वक्ष्ये परां विद्यां सुमुखीमतिगोपिताम् |
यां लब्ध्वा देशिको विद्वान्न शोचति कृताकृतम् ॥ १ ॥ कर्णो द्युतिः सनयनः श्वेतेशः स्याज्जरासनः |
लक्ष्मीदीर्घेन्दुसंयुक्ता नन्दी दीर्घा सदृक्क्रिया ॥ २ ॥ मेषः समाधवः कर्णो भृगुस्तन्द्री च सेन्धिका |
खिदेवि मवियद्दीर्घं पिशाचिनि द्विमाद्रिजा ॥ ३ ॥ नन्दजत्रितयं सार्गं द्वाविंशत्यक्षरो मनुः |
… ॥ कर्णो उ |
द्युतिः च्छ, सनयन इकारयुक्तस्तेन च्छि |
श्वेतेशः ष, जरासनठकारोऽपि स्थितस्तेन ष्ट, लक्ष्मीः च दीर्घा आ तेन चा, इन्दुसंयुक्ता बिन्दुसंयुक्ता तेन चां |
नन्दी ड दीर्घा आ तेन डा |
सदृक् इकारयुक्तः क्रिया ल, तेन लि |
मेषो न समाधव इकारसहितस्तेन नि |
कर्ण उकारयुतो भृगुः सकारस्तेन सु |
तन्द्री म सेन्धिका उकारयुक्ता तेन मु |
खि देवि म स्वरूपं |
वियत् हकारो दीर्घमाकारयुक्तं तेन हा |
पिशाचिनि स्वरूपं |
द्विमाद्रिजा भुवनेश्वरीबीजं ह्रीं |
नन्दजत्रितयं ठठठ इति सार्गं विसर्गसंयुक्तं तेन ठःठःठः इति ॥ स्पष्टम्— “उच्छिष्टचाण्डालिनि सुमुखि देवि महापिशाचिनि ह्रींठःठःठः” इति |
स्मृतौ भैरवगायत्रौ सुमुखी मनिपूर्विका |
मुनिरामद्विषट्चन्द्रवह्न्यर्णैरङ्गकं मनोः ॥ विन्यस्य सुमुखीं ध्यायेद् भक्तचित्ताम्बुजस्थिताम् |
… ॥ [Redaktionelle Auslassung: 26.SUM.6. Nichtgrafische Inhaltsangabe in der deutschen Fassung; die folgende Meditation nennt ein Alter unter 18 Jahren.]

लक्षमेकं जपेन्मन्त्रं दशांशं किंशुकोद्भवैः |
पुष्पैः समिद्भिर्वापि जुहुयान्मन्त्रसिद्धये ॥ ७ ॥ कालीपीठे यजेद् देवीं पञ्चकोणात्मकर्णिके |
अष्टपत्रे षोडशारवृत्ते भूपुरसंवृते ॥ ८ ॥ मूलेन मूर्तिं संकल्प्य पाद्यादीनि प्रकल्पयेत् |
चन्द्रां चन्द्राननां चारुमुखीं चामीकरप्रभाम् ॥ ९ ॥ चतुरां पञ्चकोणेषु केसरेष्वङ्गदेवताः |
ब्राह्म्याद्या अष्टपत्रेषु षोडशारे कलादिकाः ॥ १० ॥ कला कलानिधिः काली कमला च क्रिया कृपा |
कुला कुलीना कल्याणी कुमारी कलभाषिणी ॥ ११ ॥ करालाख्या किशोरी च कोमला कुलभूषणा |
कल्पदा भूपुरे पूज्या इन्द्राद्या हेतयोऽपि च ॥ १२ ॥ इत्थं जपादिभिः सिद्धे मनौ काम्यानि साधयेत् |
भुक्त्वान्नमनाचम्य जपेन्मन्त्रमनन्यधीः ॥ १३ ॥ उच्छिष्टोऽयुतमेकं यः स भवेत् संपदां पदम् |
उच्छिष्टेनैव भक्तेन बलिं दद्यान्निरन्तरम् ॥ १४ ॥ दध्नाभ्यक्तैः प्रजुहुयाल्लक्षं सिद्धार्थतण्डुलैः |
राजानो मन्त्रिणस्तस्य भवन्ति वशगाः क्षणात् ॥ १५ ॥ शस्त्राणि वशगानि स्युर्हुतान्मार्जारमांसतः |
धनर्द्धिश्छागमांसेन विद्याप्राप्तिस्तु पायसैः ॥ १६ ॥ मधुपायससंपृक्तस्त्रीरजोयुक्तवाससा |
होममाचरतः पुंसो जनता वशवर्तिनी ॥ १७ ॥ मधुसर्पिर्युतेनागवल्लीपत्रैर्महाश्रियः |
सद्योनिहतमार्जारमांसेन मधुसर्पिषा ॥ १८ ॥ युक्तेनान्त्यजकेशाढ्ये हुते राकर्षयेत् स्त्रियः |
मध्वक्तशशमांसेन तत्फलं विद्यया सह ॥ १९ ॥ उन्मत्ततरुभिर्दीप्ते चिताग्नौ जुहुयाच्छदैः |
कोकिलाकाकयोर्मन्त्री मारयेदचिरादरीन् ॥ २० ॥ वायसोलूकयोः पत्रैर्होमाद् विद्वेषयेदरीन् |
गर्भपातः सगर्भाणामुलूकच्छदने भवेत् ॥ २१ ॥ आज्याक्तैर्बिल्वपत्रैर्यो मासमेकं सहस्रकम् |
प्रत्यहं जुहुयात् तेन वन्ध्यापि लभते सुतम् ॥ २२ ॥ सौभाग्याय दुर्भगाया बन्धूककुसुमैर्नवैः |
मधुराक्तैः प्रजुहुयात् स्त्रीणामाकृष्टयेऽपि तैः ॥ २३ ॥ निर्जने सघनेऽरण्ये प्रेतावासे चतुष्पथे |
बलिं दत्त्वा प्रजपतां सहस्रं चाष्टसंयुतम् ॥ २४ ॥ उच्छिष्टस्य च सा देवी प्रत्यक्षा जायतेऽचिरात् |
यत्र नोक्ता होमसंख्याऽयुतं तत्र विनिर्दिशेत् ॥ २५ ॥ वाममार्गेण सुमुखी शीघ्रं कामविधायिनी |
भोजनान्ते यथोच्छिष्टैर्जप्या सा सर्वेष्टसिद्धये ॥ २६ ॥ न शीघ्रफलदा देवी सुमुखीसदृशी परा |
यस्या मन्त्रजपाद् देवि प्रसिद्ध्यन्ति मनोरथाः ॥ २७ ॥ इति |
सारसंग्रहे— न तिथिर्नच नक्षत्रं नचाङ्गन्यासमेव च |
नारिदोषो नवा विघ्नं नाशौचं नियमो नच ॥ १ ॥ यस्य तिष्ठति मन्त्रोऽयं न स विघ्नैस्तु बाध्यते |
ध्यानमस्याः प्रवक्ष्यामि यथावज्जगदीश्वरि ॥ २ ॥ शवोपरि समासीनां रक्ताम्बरपरिच्छदाम् |
रक्तालङ्कारसंयुक्तां गुञ्जाहारविराजिताम् ॥ ३ ॥ [Redaktionelle Auslassung: 26.USP.4. Nichtgrafische Inhaltsangabe in der deutschen Fassung; sexualisierte Körperdarstellung bei Altersangabe unter 18 Jahren.] वामदक्षिणयोगेन ध्यायेन्मन्त्रविदुत्तमः |
उच्छिष्टेन बलिं दत्त्वा जपेत् तद्गतमानसः ॥ ५ ॥ उच्छिष्टेनैव कर्तव्यो जपोऽस्याः सिद्धिमिच्छता |
उच्छिष्टजपमानस्य जायन्ते सर्वसिद्धयः ॥ ६ ॥ [पादटिप्पणी: ‘सदने’ ख. पाठः |
]

अपरं च प्रवक्ष्यामि शृणु देवि फलप्रदम् |
होमं संतर्पणं चास्याः सहसा कार्यसिद्धये ॥ ७ ॥ स्थण्डिले मण्डलं कृत्वा चतुरस्रं समाहितः |
पूजयेन्मण्डलं देव्या मूलमन्त्रेण मन्त्रवित् ॥ ८ ॥ तत्र चाग्निं समाधाय वह्निरूपां व्यवस्थिताम् |
देवीं ध्यात्वा चरेद्धोमं (दधिसिद्धार्थतण्डुलैः ॥ ९ ॥ सहस्रैकं विधानेन राजा भवति वश्यगः |
मार्जारस्य च मांसेन यो देव्यै होममाचरेत् ॥ १० ॥ स प्राप्नोति परां विद्यां शस्त्रशास्त्रवशीकृताम् |
कुर्याच्छागस्य मांसेन होमं मधुरसान्वितम् ॥ ११ ॥ सहस्रैकं विधानेन भवन्ति धनसिद्धयः |
विद्याकामश्चरेद्धोमं) शर्कराघृतपायसैः ॥ १२ ॥ मासात् तस्य भवन्त्येव सिद्धा विद्याश्चतुर्दश |
रजस्वलाया वस्त्रेण मधुना पायसेन च ॥ १३ ॥ होमं कृत्वा महादेवि त्रैलोक्यं वश्यमानयेत् |
नागवल्ल्या चरेद्धोमं मधुना सह सर्पिषा ॥ १४ ॥ अयुतैकं विधानेन सिद्धिरिष्टा भवेद् ध्रुवम् |
सद्योमार्जारमांसेन घृतेन मधुना सह ॥ १५ ॥ चण्डालकेशयुक्तेन भवेदाकर्षणं ध्रुवम् |
शशकस्य तु मांसेन मधुना लोलितेन च ॥ १६ ॥ कृत्वा होममवाप्नोति विद्यावित्तवरर्द्धयः |
धत्तूरार्कस्य होमेन चितावह्नौ तु मन्त्रवित् ॥ १७ ॥ कोकिलाकाकपक्षैश्च होमाच्छत्रून् विनाशयेत् |
उच्चाटनाय शत्रूणां होमं कुर्याच्च मन्त्रवित् ॥ १८ ॥ पूर्वोक्तेन विधानेन चिताकाष्ठहुताशने |
उलूककाकपक्षाभ्यां कृत्वा होमं निरन्तरम् ॥ १९ ॥ (शत्रून् विद्वेषयेद् द्विषोऽन्योन्यं कलहाकुलम् |
उलूकपक्षहोमेन गर्भपातो भवेत् स्त्रियः ॥ २० ॥ सहस्रैकं विधानेन कुर्याद्धोमं समाहितः |
बिल्वपत्रैः समभ्यज्यैर्मासमेकं निरन्तरम् ॥ २१ ॥) वन्ध्यापि लभते पुत्रं चिरजीविनमुत्तमम् |
बन्धूककुसुमैर्हुत्वा रक्तैर्मधुसमन्वितैः ॥ २२ ॥ दुर्भगाया हठाद् देवि सौभाग्यसुखदायकम् |
प्रातरुत्थाय यः कश्चित् कुर्याद्धोमं दिने दिने ॥ २३ ॥ जपापुष्पैराज्ययुक्तैरष्टोत्तरशतं प्रिये |
षण्मासस्य प्रयोगेण भवेदाकर्षणं ध्रुवम् ॥ २४ ॥ देवगन्धर्वकन्याश्च कन्या नागाङ्गनागणाः |
हठादागत्य कामार्ता बलादालिङ्गयन्ति तम् ॥ २५ ॥ विद्यार्थे क्रियते होमस्तिलैः पायसमिश्रितैः |
समाप्नोति महाविद्यां शास्त्रौघपदशालिनीम् ॥ २६ ॥ मधुना रुरुमांसेन होमं कुर्यात् प्रयत्नतः |
विद्यावान् धनवान् विद्धि शस्त्रशास्त्रवशीकृतः ॥ २७ ॥ इयं देवी महादेवि वामाचारफलप्रदा |
दक्षिणाचारयोगेन न भवेत् फलदायिनी ॥ २८ ॥ भोजनानन्तरं चास्या बलिं कृत्वा दिने दिने |
उच्छिष्टेन जपेन्मन्त्रं शतमष्ट प्रियं प्रिये ॥ २९ ॥ उटजे वा श्मशाने वा शून्यागारे चतुष्पथे |
बलिप्रधानतो देवी प्रत्यक्षा भवति ध्रुवम् ॥ ३० ॥ एषा देवी मया जप्ता भैरवाकारमिच्छता |
इत्येषा कथिता देवी सर्वपापापहारिणी ॥ ३१ ॥ मन्त्रस्योच्चारणाद् देवि सर्वपापविवर्जितः |
उच्छिष्टदूषणं हित्वा स पवित्रो भवेद् ध्रुवम् ॥ ३२ ॥ इयमुच्छिष्टचाण्डालिनी देवी भुवनविश्रुता |
गोपनीया प्रयत्नेन कथनीया न कस्यचित् ॥ ३३ ॥ गुरुभक्तिश्च कर्तव्या कायेन च धनेन च |
… ॥ [पादटिप्पण्यः: १ ‘देवि’ ख. पाठः |
२ ‘गमं’ ख. पाठः |
३ ‘प्रहैः’ ख. पाठः |
४ ‘जवात्’ ख. पाठः |
५ ‘गोक्षरयं’ ख. पाठः [अस्पष्टम्] |
]

लोकापवादे नच देवि पापं नैवापरा तिष्ठति मर्त्यलोके |
मोक्षैकसारा धनदैकसारा विद्यैकसारा शृणु सिद्धविद्या ॥ इति |
फेत्कारिणीतन्त्रे— अथातः संप्रवक्ष्यामि मन्त्रं परिमलात्मकम् |
येन विज्ञातमात्रेण नासाध्यं भुवनत्रये ॥ १ ॥ रुद्रजाया महायोगिन्यन्ते गौरिपदं वदेत् |
भुवनभयङ्करीति वर्मान्तमुच्चरेन्मनुम् ॥ २ ॥ रुद्रजाया मायाबीजं, महायोगिनि स्वरूपं, गौरि स्वरूपं, भुवनभयङ्करि स्वरूपं, वर्म हुंकारः |
तथा— अङ्गिराश्च ऋषिर्देवी गायत्रीच्छन्द ईरितम् |
सिंहवक्त्रा च भूतानां भयकारिण्यतः परम् ॥ ३ ॥ महाकृत्या देवता चेत्युक्त्वा न्यासं समाचरेत् |
षड्दीर्घयुक्तबीजेन मन्त्रार्धेनास्त्रयोगिना ॥ ४ ॥ हृदयं च ततोऽर्धेन मन्त्रार्धेन शिरः क्रमात् |
शिखा कवचनेत्रेऽस्त्रमेवं न्यासक्रमस्ततः ॥ ५ ॥ सिंहासनां कृष्णमुखीं लम्बमानपयोधराम् |
दंष्ट्राकरालवदनां त्रिनेत्रां सर्वतोज्ज्वलाम् ॥ ६ ॥ कृष्णकञ्चुकसंवीतां विद्रुमाग्निसमप्रभाम् |
त्रिशूलचक्रचषकखट्वाङ्गकरपङ्कजाम् ॥ ७ ॥ लेलिहानमहाजिह्वां विद्युत्क्षणभीषणाम् |
ध्यात्वा कृत्यां विधानेन पूजयेन्मन्त्रवित्तमः ॥ ८ ॥ ध्यात्वा कृत्यामर्चयीत रक्तपुष्पैश्च वश्यके |
कृष्णां मारणकृत्येषु मांसरक्तासवैस्तथा ॥ ९ ॥ कृत्यां च मदनां सर्वकृत्यामुत्सादिनीं तथा |
भीषिणीं श्रीमतीं चैव प्रतिष्ठां च ततः परम् ॥ १० ॥ विद्यामभ्यर्चयेदष्टपत्रेषु क्रमात् सुधीः |
पूर्वे तु शाङ्करीं नाम शुभ्रवर्णां वरान्विताम् ॥ ११ ॥ द्विभुजां सौम्यवदनां पाशाङ्कुशधरां शिवाम् |
दक्षे भयङ्करीं नाम लम्बजिह्वामधोमुखीम् ॥ १२ ॥ कृष्णवर्णां रक्तकेशीं रक्तमाल्यानुलेपनाम् |
चतुर्भुजां सिंहनादां ज्वलच्छूलकपालिनीम् ॥ १३ ॥ खड्गहस्तां शिरोमालां सर्वाभरणभूषिताम् |
पश्चिमे वारुणीं नाम स्वर्णवर्णां हसन्मुखीम् ॥ १४ ॥ सुवर्णमालिकां शुभ्रदंष्ट्रामभयदां सदा |
उत्तरे भीषिकां नाम चतुर्वक्त्रां भयङ्करीम् ॥ १५ ॥ पूजयित्वा जपेन्मन्त्रं नित्यमष्टोत्तरं शतम् |
… ॥ अथ प्रयोगः— तत्र प्रातःकृत्यादियोगपीठन्यासान्ते मूलेन प्राणायामत्रयं कृत्वा, शिरसि— अङ्गिरसे ऋषये नमः |
मुखे— देवीगायत्रीच्छन्दसे नमः |
हृदये— महाकृत्यायै देवतायै नमः |
इति विन्यस्य मम सर्वाभीष्टसिद्धये विनियोगः इति कृताञ्जलिरुक्त्वा, हांह्रींमहायोगिनि गौरि फट् हृदयाय नमः |
हींह्रींभुवनभयङ्करि हुंफट् शिरसे स्वाहा |
हूंह्रींमहायोगिनि गौरि फट् शिखायै वषट् |
हैंह्रींभुवनभयङ्करि हुंफट् कवचाय हुं |
हौंह्रींमहायोगिनि गौरि फट् नेत्रत्रयाय वौषट् |
हःह्रींभुवनभयङ्करि फट् अस्त्राय फट् |
इति षडङ्गमन्त्रैः करषडङ्गन्यासं कृत्वा, ध्यानाद्यात्मपूजान्ते भुवनेशीपीठं संपूज्य तत्रावाह्याङ्गपूजान्तं प्राग्वद्विधाय, देव्याः पुरोभागे ॐशाङ्कर्यै नमः |
दक्षिणे भयङ्कर्यै नमः |
पश्चिमे वारुण्यै नमः |
उत्तरे भीषिकायै नमः |
इति संपूज्य, अष्टदलेषु देव्यग्रमारभ्य, कृत्यायै नमः |
एवं मदनायै० |
सर्वकृत्यायै० |
उत्सादिन्यै० |
भीषिण्यै० |
श्रीमत्यै० |
प्रतिष्ठायै० |
विद्यायै० |
इति संपूज्य, अथवा षडङ्गपूजानन्तरमष्टदलेषु प्रोक्तशक्तीः संपूज्याभ्यन्तरे प्रोक्तशक्तिचतुष्टयं संपूज्य दिक्पालार्चादि पूर्ववत् कुर्यादिति |
तथा— अथास्या विनियोगस्तु कर्तव्यो मन्त्रिणा सदा |
कालं विदित्वा प्रतिमां मधूच्छिष्टेन कारयेत् ॥ १६ ॥

द्वादशाङ्गुलिकां शत्रोर्नखलोमसमन्विताम् |
हृदये नामधेयं च फट्कारः सममर्मके ॥ १७ ॥ अमुष्य प्राणा इह चामुष्य जीव इह स्थितः |
अमुष्य सर्वेन्द्रियाणि अमुष्य वाङ्मनश्चक्षुः ॥ १८ ॥ श्रोत्रजिह्वाघ्राणप्राणा इहागत्याभिवर्त्मना |
इति प्राणान् प्रतिष्ठाप्य मरिचैस्तर्पयेत्ततः ॥ १९ ॥ मृतब्राह्मणचण्डालकेशाभ्यां पादयोः पृथक् |
बद्ध्वा कारस्करमये तोरणे वाप्यधोमुखाम् ॥ २० ॥ तस्याधो मेखलायुक्तं त्रिकोणं वह्निकुण्डकम् |
चन्द्राङ्गारं विधायाथ परिस्तीर्य शरैस्तृणैः ॥ २१ ॥ विभीतकपरिध्या च कल्पयेदस्य मारणम् |
जुहुयान्निम्बतैलाक्तैः काकोलूकास्थिपच्छकैः ॥ २२ ॥ दारयैनं शोषयैनं मारयेत्यभिधाय च |
अष्टोत्तरशतेनैनमनया जुहुयाद् बुधः ॥ २३ ॥ होमान्ते विधिवत् कृत्यामाराध्याप्नोति सन्निधौ |
यो मे कण्टकश्चातिदूरस्थो वान्तिकेऽपि च ॥ २४ ॥ पिब क्रव्यमसृक् तस्येत्येवमुक्त्वा निवेदयेत् |
संपूज्यापि विधानेन नवरात्रं समापयेत् ॥ २५ ॥ मृतस्तिष्ठति तेनांशस्तावदस्य रिपोर्मृतिः [पाठः संदिग्धः] |
अर्कक्षीरेण मरिचं पिष्ट्वा सिद्धार्थमेव च ॥ २६ ॥ जले संलोड्य मन्त्रेण रिपुं ध्यात्वा निरुद्धदृक् |
कृष्णाम्बरोत्तरीयोऽग्रपादेनाक्रम्य तद्रिपुम् ॥ २७ ॥ वज्रशूलमिति ध्यात्वा अद्भिस्तस्योपरि क्षिपेत् |
नवरात्रान्तरे शत्रुर्म्रियते नात्र संशयः ॥ २८ ॥ हर(सुस)मिद्धे चितावह्नौ तैलाक्तैर्विभीतकैः |
जुह्वतो म्रियते शत्रुः सत्यमौशनसोदितम् ॥ २९ ॥ रिपोः प्रतिकृतिं कृत्वा साध्यर्क्षफलकेऽमले |
अर्कक्षीरेण मरिचं पिष्ट्वा तत्रैव लेपयेत् ॥ ३० ॥ फट्कारं हृदये कृत्वा शिवं निर्माय कूपके |
निक्षिपेत् कृष्णचतुर्दश्यां जप्त्वा मन्त्रं सहस्रशः ॥ ३१ ॥ सद्यॊऽवगाहनं कृत्वा तस्यामेव च रक्षणम् |
मन्त्रं जप्त्वा विधानेन भेदयेत् सिंहमुद्रया ॥ ३२ ॥ षण्मासान्म्रियते शत्रुः संध्ययोरुभयोरपि |
वायोः समुद्धृतं पत्रं शुष्कं वैभीतिकं ततः ॥ ३३ ॥ गृहीत्वा च लिखेन्मन्त्रं कृष्णसर्पस्य शोणितैः |
नामधेयं रिपोरन्ते वायुबीजेन वेष्टयेत् ॥ ३४ ॥ निखनेत्तस्य गेहे तु काकवद् भ्रमते ध्रुवम् |
वातोद्भूतैः शुष्कपत्रैः कारस्करनिपातितैः ॥ ३५ ॥ उष्ट्रास्थिना श्वाङ्गारैः शत्रोरुच्चाटनं भवेत् |
दूर्वागुडूचीगोभ्येन सर्पिषा तिलतण्डुलैः ॥ ३६ ॥ अन्नैः समिद्भिः पालाशैः शान्तिं कुर्याद्विचक्षणः |
लक्ष्मीं बिल्वफलैः पत्रैर्नन्द्यावर्तैः श्रिये तथा ॥ ३७ ॥ रक्तपुष्पैरपामार्गैरङ्गारैश्च सुभद्रकैः |
मधुरत्रयसंसिक्तैरेभिः कुर्यात् तु वश्यकम् ॥ ३८ ॥ उक्तक्रमौशनसे तन्त्रे च्यवनस्यापि कथ्यते |
शान्तिं कृत्वा विधानेन जपेत् परिमलं विदुः ॥ ३९ ॥ महाव्याधिप्रशमनं नित्यमष्टाधिकं शतम् |
जपेदेकाग्रचित्तस्तु लोकवश्यकरं परम् ॥ ४० ॥ मनसा चिन्तयेत् कृत्यां गजारूढां वियद्गताम् |
तस्य वश्या भवेत् क्षिप्रमश्वारूढा तथा भवेत् ॥ ४१ ॥ चौरव्याघ्रमृगादीनां सलिलादिभयापहम् |
सकृच्छ्रवणमात्रेण सर्वपापविनाशनम् ॥ ४२ ॥ सप्ताभिमन्त्रितं तोयं पीत्वा मन्त्री समाहितः |
मेधावी च भवेद्वाग्मी तावज्जप्ताभिषेचितः ॥ ४३ ॥ सप्ताभिमन्त्रितं कृत्वा विषमप्यमृतं भवेत् |
एकं मासं द्विमासं वा षण्मासं वत्सरं तु वा ॥ ४४ ॥ [पादटिप्पण्यः: १ ‘सारखा’ ग. पाठः [अस्पष्टम्] |
२ ‘वामा’ ख. पाठः |
]

एवं यः कुरुते मर्त्यः स पुण्यां गतिमाप्नुयात् |
अथ वक्ष्ये विशेषेण महाशान्तिविधिक्रमम् ॥ ४५ ॥ सर्वसिद्धिकरं पुण्यं सर्वपापविनाशनम् |
सर्वयुद्धाप्रहरणं सर्वारिष्टविनाशनम् ॥ ४६ ॥ अकालमृत्युमथनं सदा विजयवर्धनम् |
आयुष्यं पावनं पुष्टिलक्ष्मीसौभाग्यवश्यकृत् ॥ ४७ ॥ पुत्रदं पौत्रदं चैव अलक्ष्मीमलनाशनम् |
महाव्याधिप्रशमनमपस्मारविनाशनम् ॥ ४८ ॥ योगिनीभूतवेतालाः प्रेतकूष्माण्डपन्नगाः |
तत्र स्थाने न तिष्ठन्ति डाकिन्याद्या विशेषतः ॥ ४९ ॥ कृत्यामभ्यर्चयेद्वत्स यथाविधिपुरःसरम् |
षोडशारं लिखेत् पद्मं योनियुक्तं सबिन्दुकम् ॥ ५० ॥ तन्मध्येऽष्टदलं लिख्य मकारादीन् न्यसेत् क्रमात् |
तन्मध्ये रसकोणं तु लिखेन्मूलमनुं स्मरन् ॥ ५१ ॥ चन्द्रबिम्बं लिखेन्मध्ये तस्योर्ध्वं प्रेतमालिखेत् |
तस्य मध्ये न्यसेत् कुम्भं वस्त्रस्रगनुभूषितम् ॥ ५२ ॥ कुम्भमध्ये न्यसेत् कृत्यां सर्वलक्षणसंयुताम् |
अर्चयेच्च यथान्यायं पायसं तु निवेदयेत् ॥ ५३ ॥ परितोऽष्टौ घटे न्यस्येदसिताङ्गादिभैरवान् |
गन्धपुष्पादिनाभ्यर्च्य तद्बाह्ये क्षेत्रपालकान् ॥ ५४ ॥ लोकेशान्तं यजेद्देवीं तदग्रे होममाचरेत् |
जुहुयादाज्यसंसिक्तापामार्गतिलसर्षपान् ॥ ५५ ॥ दूर्वाग्रखदिराश्वत्थैः प्रत्येकं तु शताष्टकम् |
कुण्डे वा स्थण्डिले वापि होमकर्म समाचरेत् ॥ ५६ ॥ तस्य दक्षिणपार्श्वे तु लक्ष्मीं ध्यायेद् यथाविधि |
कुम्भमध्ये न्यसेद् देवीं दक्षिणे तु श्रियं स्मरेत् ॥ ५७ ॥ वामपार्श्वे यजेद् देवीं हृल्लेखां परमेश्वरीम् |
तस्यैव वामपार्श्वे तु पूजयेद् गणनायकम् ॥ ५८ ॥ अयुतं मूलमन्त्रं तु जपेन्मृत्युविनाशनम् |
नियुतं भ्रूणहत्यायां जपेत् परिमलं विदुः ॥ ५९ ॥ महाव्याधिप्रशमने तावज्जप्ताभिषेकतः |
एवं यः कुरुते मर्त्यः स पुण्यां गतिमाप्नुयात् ॥ ६० ॥ येन ज्ञातं परिमलं यस्य वक्त्रे स्थितं सदा |
तस्यासाध्यं न विद्येत व्याध्यरिभ्यो भयं नहि ॥ ६१ ॥ इत्यादि वातुले तन्त्रे ख्यातः परिमलो मनुः |
महाशान्तिकरः पुंसां दुःखदारिद्र्यनाशनः ॥ ६१ ॥ इति |
तन्त्रान्तरे— प्रणवं भुवनेशीं च वाग्भवं कमलां च हृत् |
ततश्च भगवत्यन्ते उच्छिष्टपदमीरयेत् ॥ १ ॥ चण्डालि श्रीपदं मातङ्गीश्वरीति पदं ततः |
सर्वान्ते जनमुच्चार्य वशङ्कर्यग्निवल्लभा ॥ २ ॥ द्वात्रिंशदक्षरो मन्त्रः सर्वलोकवशङ्करः |
… ॥ “ॐह्रींऐंश्रीं नमो भगवति उच्छिष्टचण्डालि श्रीमातङ्गीश्वरि सर्वजनवशङ्करि स्वाहा” ॥ (३२) मतङ्गो मुनिराख्यातोऽनुष्टुप् छन्दश्च देवता |
श्रीमातङ्गीश्वरी देवी सर्वलोकवशङ्करी ॥ ३ ॥ वेदाङ्गाङ्गरसाष्टाक्षिमितैर्मन्त्रसमुद्भवैः |
वर्णैः कुर्यात् षडङ्गानि ततो देवीं विचिन्तयेत् ॥ ४ ॥ नीलजीमूतसङ्काशां रत्नसिंहासनस्थिताम् |
हस्तन्यस्तशुकप्रोक्तवार्तालापं च शृण्वतीम् ॥ ५ ॥ रक्तवस्त्रपरीधानां वीणावादनतत्पराम् |
सरोजन्यस्तपदयुग्मां मधुमत्तां मतङ्गिनीम् ॥ ६ ॥ एवं ध्यात्वार्चयेत् पीठे राजमातङ्गिकोदिते |
त्रिकोणमष्टपत्राब्जयुगषोडशपत्रकम् ॥ ७ ॥ [पादटिप्पण्यः: १ ‘प्रहरणं’ ख. पाठः |
२ ‘वकारादीन्’ ख. पाठः |
]

चतुरस्रं विधायात्र पीठपूजां समाचरेत् |
तारमायावाग्रमादि सर्वशक्तिपदं ततः ॥ ८ ॥ कमलासनमुच्चार्य हृदन्तो ह्येष पीठमन्त्रकः |
अनेन मनुना सम्यक् पीठं देव्याः प्रपूजयेत् ॥ ९ ॥ मूर्तिं मूलेन संकल्प्य तस्यामावाह्य पूजयेत् |
रत्यादीश्च त्रिकोणेषु केसरेष्वङ्गदेवताः ॥ १० ॥ अष्टपत्रेषु ब्राह्म्याद्या द्वितीये भैरवांस्तथा |
षोडशारे तु पूर्वादि पूज्याः षोडश शक्तयः ॥ ११ ॥ वामा ज्येष्ठा च रौद्री च शान्तिः श्रद्धा महेश्वरी |
क्रिया लक्ष्मीश्च सृष्टिश्च मोहिनी प्रमथासिनी ॥ १२ ॥ विद्युल्लता च चिच्छक्तिः सुरापानन्दया सह |
षोडशी नन्दबुद्धिस्तु पूजनीया विशेषतः ॥ १३ ॥ मातङ्गीपूजने प्रोक्ताश्चतुरस्रे प्रपूजयेत् |
लोकपालांस्तदस्त्राणि पूजयेद् भाग्यहेतवे ॥ १४ ॥ इति |
अथ प्रयोगः— तत्र प्रातःकृत्यादियोगपीठन्यासान्ते मूलेन प्राणायामत्रयं कृत्वा, शिरसि मतङ्गऋषये नमः |
मुखे अनुष्टुप्छन्दसे नमः |
हृदये श्रीमातङ्गीश्वरीदेवतायै नमः |
इति विन्यस्य, मम सर्वाभीष्टसिद्धये विनियोगः इति कृताञ्जलिरुक्त्वा, ॐह्रींऐंश्रीं हृदयाय नमः |
नमो भगवति शिरसे स्वाहा |
उच्छिष्टचण्डालि शिखायै वषट् |
श्रीमातङ्गीश्वरि कवचाय हुं |
सर्वजनवशङ्करि नेत्रत्रयाय वौषट् |
स्वाहा अस्त्राय फट् |
एवं करषडङ्गन्यासं विधाय, ध्यानमानसपूजाद्यर्घ्यस्थापनाद्यात्मपूजान्ते स्वर्णादिपट्टे कुङ्कुमादिना त्रिकोणं, तद्बहिरष्टदलकमलं, तद्बहिः पुनरष्टदलं, तद्बहिः षोडशदलं, तद्बहिश्चतुर्द्वारयुक्तं चतुरस्रं कुर्यादिति पूजाचक्रं निर्माय, तत्र मातङ्गीपीठं संपूज्य, ॐह्रींऐंश्रीं सर्वशक्तिकमलासनाय नमः |
इति समस्तं पीठं संपूज्य, मूर्तिकल्पनादिपुष्पोपचारान्ते त्रिकोणकोणेषु— रत्यै नमः |
प्रीत्यै० |
मनोभवायै० |
इति संपूज्य, केसरेषु प्राग्वत् षडङ्गानि संपूज्य, प्रथमाष्टदलेषु ब्राह्म्यादिमातृकाः, द्वितीयाष्टदलेऽसिताङ्गादिभैरवान् संपूज्य, षोडशदले— वामायै नमः |
ज्येष्ठायै० |
रौद्र्यै० |
शान्त्यै० |
श्रद्धायै० |
माहेश्वर्यै० |
क्रियायै० |
लक्ष्म्यै० |
सृष्ट्यै० |
मोहिन्यै० |
प्रमथायै० |
असिन्यै० |
विद्युल्लतायै० |
चिच्छक्त्यै० |
सुरापानन्दायै० |
नन्दबुद्ध्यै० |
इति संपूज्य, चतुरस्रे मातङ्ग्यादिशक्तिचतुष्टयं कोणेषु विघ्नेशादिचतुष्टयं प्राग्वत् संपूज्य लोकेशादिसमर्चनादि प्राग्वत् समापयेदिति ॥ तथा— अयुतं प्रजपेन्मन्त्रं जुहुयात् तद्दशांशतः |
मधूकपुष्पैस्त्रिस्वादुयुक्तैर्मन्त्रस्य सिद्धये ॥ १५ ॥ राजमातङ्गिनीप्रोक्तप्रयोगानत्र चाचरेत् |
… ॥ इति |
तथा— वागुच्छिष्टपदं चैव चाण्डालिपदमुद्धरेत् |
कामराजं च मातङ्गि तार्तीयं सर्वमुद्धरेत् ॥ १६ ॥ वशङ्कर्यग्निजायान्तो लघुमातङ्गिसंज्ञकः |
विंशद्वर्णो महामन्त्रः सर्वलोकवशङ्करः ॥ १७ ॥ “ऐं उच्छिष्टचाण्डालि क्लीं मातङ्गि सौः सर्ववशङ्करि स्वाहा” ॥ २० ॥ मतङ्गोऽस्य ऋषिः प्रोक्तोऽनुष्टुप् छन्द उदाहृतम् |
लघुमातङ्गिनी देवी देवता परिकीर्तिता ॥ १८ ॥ वाग्भवं बीजमित्युक्तं स्वाहा शक्तिरुदाहृता |
कीलकं कामराजं स्याद्विनियोगस्तु पूर्ववत् ॥ १९ ॥ बालाबीजत्रिरावृत्त्या षडङ्गन्यासमाचरेत् |
… ॥ [Redaktionelle Auslassung: Beginn von 26.MTD.20, Fortsetzung Druckseite 385. Nichtgrafische Inhaltsangabe dort; sexualisierte Darstellung einer durch Pubertätsangabe als minderjährig beschriebenen Gestalt.]

[Redaktionelle Auslassung: Abschluss von 26.MTD.20, Beginn Druckseite 384. Nichtgrafische Inhaltsangabe in der deutschen Fassung; sexualisierte Darstellung bei Pubertätsangabe.] एवं ध्यात्वा जपपूजाप्रयोगादिकं प्राग्वत् कुर्यादिति |
वाणी शुकप्रिया ठान्ता विद्महे कामराजकम् |
कामेश्वरी धीमहीति तार्तीयं च समुच्चरेत् ॥ २१ ॥ तन्नः श्यामीपदं प्रोक्त्वा ततः श्यामा प्रचोदयात् |
एषा प्रोक्ता तु मातङ्गी गायत्री सर्वसिद्धिदा ॥ २२ ॥ इति ॥ अथ वाराहीप्रकरणम् |
तत्र दक्षिणामूर्तिसंहितायाम् |
ईश्वर उवाच |
पञ्चमीं शक्तिदेवेशीं कथयामि शृणु प्रिये |
यस्याः स्मरणमात्रेण पवनोऽयं स्थिरो भवेत् ॥ १ ॥ वाग्भवं बीजमुच्चार्य गलानुग्रहबिन्दुभिः |
नादेन भूषितं बीजं पार्थिवं चोच्चरेत् ततः ॥ २ ॥ पुनरा नमोऽन्ते भगवतीति समालिखेत् |
वातालियुग्मं वाराहि पुनरेतद्द्वयं लिखेत् ॥ ३ ॥ वराहमुखि च द्वन्द्वं संधिहीनं ततः परम् |
अन्धे चान्धिनि सप्तार्णं हृदन्तेन भवेत् प्रिये ॥ ४ ॥ रुन्धे रुन्धिन्यतो हृच्च जम्भे जम्भिनि हृत्ततः |
मोहे मोहिनि हृच्चापि स्तम्भे स्तम्भिनि हृत्ततः ॥ ५ ॥ एतदुक्त्वा महेशानि सर्वदुष्टप्रदुष्ट च |
सान(आनाम)न्तं च सर्वेषां सर्ववागिति चित्त च ॥ ६ ॥ चक्षुर्मुखगति प्रोक्त्वा जिह्वास्तम्भं कुरुद्वयम् |
शीघ्रं वश्यं कुरुद्वन्द्वं वाग्भवं पार्थिवं पुनः ॥ ७ ॥ ठ(ठः)कारस्य चतुष्कान्ते कवचास्त्राग्निवल्लभा |
चतुर्दशोत्तरशतं मन्त्रवर्णा भवन्ति हि ॥ ८ ॥ “ऐंग्लौंऐं नमो भगवति वातालि २ वाराहि २ वराहमुखि २ अन्धे अन्धिनि नमः रुन्धे रुन्धिनि नमः जम्भे जम्भिनि नमः मोहे मोहिनि नमः स्तम्भे स्तम्भिनि नमः सर्वदुष्टप्रदुष्टानां सर्वेषां सर्ववाक्चित्तचक्षुर्मुखगतिजिह्वास्तम्भं कुरु कुरु शीघ्रं वश्यं कुरु २ ऐंग्लौं ठःठःठःठः हुं फट् स्वाहा” (११४) चतुश्चत्वारिंशतिभिः पदैर्न्यासस्तु कीर्तितः |
मातृकावन्न्यसेद्वक्त्रे पदानि दश मन्त्रवित् ॥ ९ ॥ दोःपत्सन्धिषु साग्रेषु न्यसेद् विंशतिसंख्यकान् |
पदार्णानथ विन्यस्य पार्श्वयोरेकमेतयोः ॥ १० ॥ अनेनैव प्रकारेण मातृकावन्न्यसेत् सुधीः |
ततः षडङ्गविन्यासं कुर्याद् देहविशुद्धये ॥ ११ ॥ वाताल्यास्तु पदद्वन्द्वं हृदयं च ततः परम् |
वाराहियुगलं देवि शिरो मन्त्र उदाहृतः ॥ १२ ॥ वराहमुखियुग्मं तु शिखा सप्ताक्षरं ततः |
कवचं च ततः सप्तवर्णैर्नेत्रं (प्रकीर्तितम् ॥ १३ ॥ ततोऽस्त्रे सप्तभिर्वर्णैः षडङ्गानि) न्यसेत् क्रमात् |
यन्त्रोद्धारं प्रवक्ष्यामि येन त्रैलोक्यमुत्तमम् ॥ १४ ॥ ताम्रे वा राजते स्वर्णमये वा भूर्जपत्रके |
लिखेद्रोचनया वापि कुङ्कुमागुरुचन्दनैः ॥ १५ ॥ हरिद्रया वारुणया लिखेच्चक्रं मनोरमम् |
त्रिकोणं पञ्चकोणं च षट्कोणं वसुपत्रकम् ॥ १६ ॥ शतपत्रं सहस्रारं ततो भूविम्बमालिखेत् |
चतुर्द्वारविशोभाढ्यं मध्ये सिंहासनं यजेत् ॥ १७ ॥ वाणीभूबीजयुग्मेन संपूज्य सर्वमातृकाः |
स्फटिकाचलमध्यस्थं पीठमेतद्विचिन्त्य च ॥ १८ ॥ देवीमावाहयेत् तत्र ध्यानं कुर्याद्विचक्षणः |
प्रत्यग्रारुणसङ्काशां पञ्चान्तर्गतवासिनीम् ॥ १९ ॥ इन्द्रनीलमहातेजःप्रकाशां विश्वमातरम् |
रुण्डं च मुण्डमालाढ्यां नवरत्नविभूषिताम् ॥ २० ॥ [पादटिप्पण्यः: १ ‘वार्तालि’ ख. पाठः |
२ ‘पद्मान्तःस्थशवस्थितां’ इति पाठान्तरम् |
]

अनर्घ्यरत्नघटितमुकुटश्रीविराजिताम् |
कौशेयार्धोरुकां चारुप्रवालमणिभूषिताम् ॥ २१ ॥ हलेन मुसलेनापि वरदेनाभयेन च |
विराजितचतुर्बाहुं कपिलाङ्गीं सुमध्यमाम् ॥ २२ ॥ नितम्बिनीमुत्पलाभां कठोरघनसत्कुचाम् |
कोलाननां यजेद् देवीमुपचारैः सहेतुभिः ॥ २३ ॥ गन्धपुष्पादिभिः सम्यक् सर्वकार्यार्थसिद्धये |
दशसप्तसहस्राणि पुरश्चरणसिद्धये ॥ २४ ॥ तद्दशांशेन होमस्तु तिलैर्बन्धूकपुष्पकैः |
त्रिमध्वक्तैस्तुम्बिफलैर्दारुचन्दनैर् हुनेत् ॥ २५ ॥ लाक्षागुरुपुरुद्रव्यैः पिष्टितैर्द्वित्रिधैरपि |
सिद्धिर्भवति देवेशि मन्त्रिणो नात्र संशयः ॥ २६ ॥ आदावङ्गावृत्तिं पश्चादग्नीशासुरवायुषु |
मध्ये दिक्षु त्रिकोणान्तस्त्रिषु कोणेषु संशृणु ॥ २७ ॥ वामवामेतराग्रेषु क्रमेण त्रितयं यजेत् |
जम्भिनीं स्तम्भिनीं चैव मोहिनीं सर्वसिद्धये ॥ २८ ॥ अन्धिन्याद्यास्तु देवेशि स्तम्भिन्यन्ताः प्रपूजयेत् |
पञ्चकोणे महादेवि पुरोभागादिक्रमेण तु ॥ २९ ॥ मनुभ्य एव तद्बाह्ये ततो मात्रर्चनं भवेत् |
षडरे पुर आरभ्य प्रादक्षिण्येन पूजयेत् ॥ ३० ॥ ब्राह्मी माहेश्वरी चैव कौमारी वैष्णवी प्रिये |
माहेन्द्री चैव चामुण्डा डाकिन्याद्यास्ततः शृणु ॥ ३१ ॥ डाकिनी राकिणी देवि लाकिनी काकिनी तथा |
शाकिनी हाकिनी चैव ततः षट्कोणके यजेत् ॥ ३२ ॥ षट्कोणपार्श्वयोः पूज्ये देव्यौ सर्वार्थसिद्धये |
हलं कपालं दधतीं क्रोधिनीं वामतो यजेत् ॥ ३३ ॥ मुसलेष्टकरां देवीं स्तम्भिनीं दक्षिणे यजेत् |
चण्डोच्चण्डं महेशानि षट्कोणपुरतो यजेत् ॥ ३४ ॥ नागं कपालं डमरुं त्रिशूलं दधतं प्रिये |
नग्नं नीलं जटाराजन्मस्तकं पञ्चमीयुतम् ॥ ३५ ॥ ततोऽष्टदलपत्रेषु वाताल्याद्यष्टकं यजेत् |
शृणु त्वमेवं तस्याग्रे पूजयेन्महिषाष्टकम् ॥ ३६ ॥ शृङ्गाभ्यां चात्तरक्तारिकुक्षिविन्त्रनिकृन्तनम् [पाठः संदिग्धः] |
नीलजीमूतसङ्काशं रिपुभूम्यन्तरिक्षगम् ॥ ३७ ॥ शतपत्रं क्रमात् पूज्यं रुद्रार्कवसुदस्रकैः |
त्रयस्त्रिंशद्दलगतैस्त्रिवारोच्चारितैः पृथक् ॥ ३८ ॥ अवशिष्टे दले पूज्या स्तम्भिनी जम्भिनीयुता |
शताराग्रे महेशानि महासिंहं समर्चयेत् ॥ ३९ ॥ सहस्रपत्रे संपूज्यं वाराहीणां सहस्रकम् |
अङ्कुशान्ते महेशानि वाराह्यै नम आलिखेत् ॥ ४० ॥ अनेन मनुना देवि पूजयेत् तु सहस्रधा |
भूविम्बे वटुकक्षेत्रयोगिनीगणपान् यजेत् ॥ ४१ ॥ पुनर्देवीं समाराध्य गन्धपुष्पादितर्पणैः |
अक्षमाला हरिद्राया मुख्या स्तम्भनकारिणी ॥ ४२ ॥ स्फाटिकी वाथ पद्माक्षरुद्राक्षादिसमुद्भवा |
… ॥ इति |
अथ प्रयोगः— तत्र प्रातःकृत्यादियोगपीठन्यासान्ते मूलेन प्राणायामत्रयं कृत्वा, शिरसि दक्षिणामूर्तिऋषये नमः |
मुखे गायत्रीच्छन्दसे नमः |
हृदये श्रीवाराहीदेवतायै नमः |
इति विन्यस्य ममाभीष्टसिद्धये विनियोगः, इति कृताञ्जलिरुक्त्वा, शिरसि ऐं |
मुखवृत्ते ग्लौं |
नेत्रयोः ऐं |
श्रोत्रयोः नमः |
नासिकयोः भगवति |
गण्डयोः वातालि |
ओष्ठयोः वातालि |
दन्तपङ्क्तिद्वये वाराहि |
मूर्ध्नि वाराहि |
आस्ये वराहमुखि |
दक्षदोर्मूले वराहमुखि |
दक्षमणिबन्धे अन्धे |
दक्षकराङ्गुलिमूले अन्धिनि |
दक्षकराग्रे नमः |
वामबाहुमूले रुन्धे |
वामकूर्परे रुन्धिनि |
वाममणिबन्धे नमः |
वामकराङ्गुलिमूले जम्भे [पादटिप्पण्यः: १ ‘धारकां’ ख. पाठः |
२ ‘जम्भिणी’ क. पाठः |
]

वामकराग्रे जम्भिनि |
दक्षोरुमूले नमः |
दक्षजानुनि मोहे |
दक्षगुल्फे मोहिनि |
दक्षपादाङ्गुलिमूले नमः |
दक्षपादाग्रे स्तम्भे |
वामोरुमूले स्तम्भिनि |
वामजानुनि नमः |
वामगुल्फे सर्वदुष्टप्रदुष्टानां |
वामपादाङ्गुलिमूले सर्वेषां |
वामपादाग्रे सर्ववाक्चित्तचक्षुर्मुखगतिजिह्वास्तम्भं |
पार्श्वयोः कुरु |
पृष्ठे कुरु |
नाभौ शीघ्रं |
जठरे वश्यं |
हृत्पूर्वे कुरु |
दक्षांसे कुरु |
अपरगले ऐं |
वामांसे ग्लौं |
हृदादिदक्षकराग्रान्तं ठः |
हृदादिवामकराग्रान्तं ठः |
हृदादिदक्षपादाग्रान्तं ठः |
हृदादिवामपादाग्रान्तं ठः |
हृदयादिनाभ्यन्तं हुं |
हृदादिवक्त्रान्तं फट् |
शिरसि स्वाहा |
इति विन्यस्य षडङ्गं कुर्यात् ॥ वातालि २ हृदयाय नमः |
वाराहि २ शिरसे स्वाहा |
वराहमुखि २ शिखायै वषट् |
अन्धे अन्धिनि नमः कवचाय हुं |
रुन्धे रुन्धिनि नमः नेत्राभ्यां वौषट् |
जम्भे जम्भिनि नमः अस्त्राय फट् |
इति विन्यस्य ध्यानमानसपूजान्ते स्वपुरतः स्वर्णादिपट्टे कुङ्कुमादिना त्रिकोणं तद्बाह्ये पञ्चकोणं, तद्बहिः षट्कोणं, तद्बहिरष्टदलकमलं, तद्बहिः शतपत्रकमलं, तद्बहिः सहस्रपत्रकमलं, तद्बहिश्चतुर्द्वारयुक्तं चतुरस्रं लिखेदिति पूजायन्त्रं निर्माय, पुरतः संस्थाप्याभ्यर्च्यार्घ्यादिस्थापनाद्यात्मपूजान्ते भुवनेश्वरीपीठमभ्यर्च्यावाहनादिपुष्पोपचारान्ते त्रिकोणमध्ये अग्नीशासुरवायव्यमध्ये दिक्षु च प्राग्वत् षडङ्गानि संपूज्य, त्रिकोणाग्रेषु— जम्भिन्यै नमः |
स्तम्भिन्यै० |
मोहिन्यै० |
इति संपूज्य, पञ्चकोणकोणेषु अन्धिन्यै नमः |
रुन्धिन्यै० |
जम्भिन्यै० |
मोहिन्यै० |
स्तम्भिन्यै० |
इति संपूज्य, षट्कोणकोणेषु— डाकिन्यै नमः |
राकिन्यै० |
लाकिन्यै० |
काकिन्यै० |
साकिन्यै० |
हाकिन्यै० |
इति संपूज्य, अष्टदलेषु ब्राह्म्यादिमातृकाः संपूज्य, षट्कोणपार्श्वयोः— हलकपालधारिण्यै क्रोधिन्यै० |
मुसलेष्टकरायै स्तम्भिन्यै० |
इति संपूज्य, षट्कोणपुरतः— चण्डोच्चण्डाय नमः |
ततोऽष्टदलेषु— वाताल्यै नमः |
वाताल्यै० |
वाराह्यै० |
वाराह्यै० |
वराहमुख्यै० |
वराहमुख्यै० |
अन्धिन्यै० |
रुन्धिन्यै० |
इति संपूज्य, अष्टदलाग्रेषु— अष्टमहिषेभ्यो नमः |
इति संपूज्य, शतपत्रेषु— एकादश रुद्राः, द्वादशादित्याः, अष्टौ वसवः, द्वावश्विनीकुमारकौ चेति त्रयस्त्रिंशद्देवतास्त्रिधा संपूज्यावशिष्टदले— स्तम्भिन्यै जम्भिनीयुतायै नमः |
इति संपूज्य, पत्राग्रेषु— महासिंहासनाय नमः |
इति संपूज्य, सहस्रपत्रेषु— क्रों वाराह्यै नमः |
इति मन्त्रेण सहस्रवाराहीः संपूज्य, भूपुरकोणेषु— वटुकक्षेत्रपालयोगिनीगणपान् संपूज्य, लोकेशार्चादि सर्वं प्राग्वत् समापयेदिति |
तथा— अथातः संप्रवक्ष्यामि तर्पणं भुवि दुर्लभम् |
तिलमैरेयबन्धूककुसुमैस्तर्पयेच्छिवाम् ॥ ४३ ॥ मनोहरे सुवर्णादिपात्रे संपूज्य पूर्ववत् |
अनेन विधिना देवीप्रियो भवति निश्चयात् ॥ ४४ ॥ एतस्या एव विद्यायाः कुण्डेऽस्ति परमेश्वरि |
विशेषः कथ्यते सोऽत्र सर्ववैरिनिकृन्तनः ॥ ४५ ॥ एकहस्तमितं कुण्डमधो हस्तेन विस्तृतम् |
हस्तखातं मनोरम्यं होमो यत्र निगद्यते ॥ ४६ ॥ स्तम्भने शिवदिग्भागे निग्रहे यमदिग् भवेत् |
अस्मिन् कुण्डे महेशानि भैरवाग्निं प्रपूजयेत् ॥ ४७ ॥ लौकिकं वा यजेन्मन्त्रैर्वक्ष्यमाणैः परेश्वरि |
हृदयं भुवनेशान्या भुवनेशीं च संलिखेत् ॥ ४८ ॥ तस्या एव शिखा देवि बीजत्रयमिदं शिवे |
उक्त्वा भैरवमुच्चार्य चतुर्थ्यन्तं नमो लिखेत् ॥ ४९ ॥ हांहींहूं इति |
भैरवाय नमः इति |
इत्यग्निपूजनं कृत्वा ततोऽग्नेराहुतिं यजेत् |
पूर्वबीजत्रयं भैरवाग्नये द्विमालिखेत् ॥ ५० ॥ हांहींहूं भैरवाग्नये स्वाहा इति |
अनेनैकां हुतिं दत्त्वा नीलोत्पलरुचानले |
नीलोत्पलैर्भैरवाग्निं तापिच्छैरपि वा यजेत् ॥ ५१ ॥ तापिच्छैः स्तम्भने होमो विज्ञेयस्तु चतुःशतम् |
देवदारुतिलैलाक्ताहरिद्राभिस्तथा भवेत् ॥ ५२ ॥

त्रिसप्तमध्यरात्रेषु प्रत्येकं साष्टकं शतम् |
हरिणीमुद्रया होमः कार्यस्तत्र सुन्दरि ॥ ५३ ॥ दक्षिणे होमकुण्डस्य हस्तमात्रांस्तिलान् प्रिये |
प्रसार्य भाण्डे स्वर्णादौ वृत्ते वा लोहसंभवे ॥ ५४ ॥ कृष्णशाटीपरिक्षिप्तोत्पलतापिच्छपुष्पिणीम् |
तिलमिश्रैरम्बुभिस्तं पूरयेन्मनुवित्तमः ॥ ५५ ॥ वाग्भवं धरणीमुक्त्वा कर्षणादिहलाय च |
नवाक्षरमिदं चोक्त्वा हृदन्तं मन्त्रमालिखेत् ॥ ५६ ॥ ऐं धरणीकर्षणहलाय नमः इति |
क्रोंहुं मुसलाय नमः इति |
अङ्कुशं कोपितं देवि मुसलाय नमो लिखेत् |
सप्तविंशतिकृत्वस्तु देवीमन्त्रं समुच्चरेत् ॥ ५७ ॥ घटं स्पृष्ट्वा हृदि ध्यात्वा पञ्चमीं परमेश्वरीम् |
तद्घटस्थोदकैः शत्रुमभिषिञ्चेद् विचक्षणः ॥ ५८ ॥ कफान्वितक्षयी वैरी वश्यो भवति निश्चयात् |
अथ निग्रहहोमस्य विधिं वक्ष्ये शृणु प्रिये ॥ ५९ ॥ खरमेषाङ्गरक्तेन लाजाचूर्णं तिलैः सह |
मिश्रं पिण्डं तु पिण्डेन मेलयेद्धेतुना प्रिये ॥ ६० ॥ पिशितैर्गन्धपुष्पाद्यैर्धूपदीपैश्च साधकः |
तर्पयेद्योगिनीपिण्डं परमानन्दसुन्दरम् ॥ ६१ ॥ सपत्नवेश्म संकल्प्य मृदा वा लोहकेन वा |
निवेश्य कुण्डे वक्त्रे वा हुंहूं ज्वाज्वाः क्रूशैः [पाठः संदिग्धः] ॥ ६२ ॥ अयुतं संजपन् देवि त्रिसप्तक्षणदा हुनेत् |
त्वगसृङ्मांसमेदोऽस्थिमज्जाशुक्राणि वैरिणः ॥ ६३ ॥ योगिनीनां मुखे देवि पतन्त्यत्र न संशयः |
अथातः संप्रवक्ष्यामि साधकानन्दकारकम् ॥ ६४ ॥ प्रणवं प्रणवेनैव संपुटीकृत्य योजयेत् |
ओंभ्यामोंभ्यां च साध्याख्यां ठकारेण च वेष्टयेत् ॥ ६५ ॥ अष्टभिः कुलिशैर्भिचा ग्लौंग्लौमिति तदन्तरे |
कुलिशाग्रे तारबीजं पार्थिवं मण्डलं ततः ॥ ६६ ॥ कुलिशान्ते लिखेन्नाम चान्ते विद्यां समालिखेत् |
बहिरङ्कुशसंरुद्धं सर्वमेतद्वरानने ॥ ६७ ॥ रुद्रस्वरे समारोप्य पीतपुष्पैः समर्चयेत् |
पञ्चमीशकटं यन्त्रं त्रिषु लोकेषु दुर्लभम् ॥ ६८ ॥ सहस्रसंख्ययानेन निशाभाण्डे क्षिपेद् बुधः |
खनेद्रात्रौ भूर्जपत्रे लिखित्वा स्थापयेत् सुधीः ॥ ६९ ॥ श्यामलोहितमन्त्रज्ञो रक्तपुष्पैः समर्चयेत् |
प्रेतधूमानले क्षिप्त्वा यजेद् गुरुविधानतः ॥ ७० ॥ सौवर्णं राजतं ताम्रं क्रमेणैतत् समर्चयेत् |
कटकामो हरिद्राक्तैः पुष्पैराराधयेच्छिवाम् ॥ ७१ ॥ धान्यराशौ च सायाह्ने विनिक्षिप्य च तद्भवेत् |
नूतने कुम्भकारस्य खर्परे यन्त्रमालिखेत् ॥ ७२ ॥ अञ्जनाभैः समभ्यर्च्य कुसुमैः पथि देशिकः |
उच्चाटयेत् तदा शीघ्रं कोट्यब्दसुसुदृढं रिपुम् ॥ ७३ ॥ तद्भाण्डे तु मषीद्रव्यैर्भिन्नभिन्नाञ्जनप्रभैः |
समुद्धृत्य समभ्यर्च्य लोहकारगृहे क्षिपेत् ॥ ७४ ॥ बाध्यमानो रोगजालैर्मरणं प्राप्नुयाद्रिपुः |
निःसाने पटहे वाथ विलिखेन्मनुवित्तमः ॥ ७५ ॥ युद्धे तद्ध्वनिमाकर्ण्य पलायन्ते महाबलाः |
धूमचितौ समालिख्य धूमाभैरर्चयेत् प्रिये ॥ ७६ ॥ नश्यन्ति दृष्टयस्तेषां शत्रूणां नान्यथा भवेत् |
हरिद्रया शिलामध्ये समालिख्यार्चयेत् सुधीः ॥ ७७ ॥ पीतपुष्पेषु तद्यन्त्रमधोवक्त्रं विनिक्षिपेत् |
वाक्स्तम्भो जायते शीघ्रं वादिनां परमेश्वरि ॥ ७८ ॥ अथ सीसे समालिख्य सीसाभैः कुसुमैर्यजेत् |
शिलाधस्ताद्विनिक्षिप्य व्यवहारे जयी भवेत् ॥ ७९ ॥ [पादटिप्पण्यः: १ ‘कोपितं’ ग. पाठः |
२ ‘लये’ ख. पाठः |
]

सार्धे लोहमये पात्रे सितपुष्पैः समर्चयेत् |
वाक्पतिर्जायते मन्त्री यन्त्रसारेऽथ संलिखेत् ॥ ८० ॥ [आरम्भे सार्धे इति पाठः संदिग्धः|
] पञ्चवर्णैः प्रसूनैश्च पूजयेत् सर्वकर्मकृत् |
अथातस्तिमिरामिश्रे सीसयुग्मे लिखेद् बुधः ॥ ८१ ॥ अभ्यर्च्य कुसुमै रम्यैः प्रेतभूमौ प्रतापयेत् |
तेनाकृष्टिर्भवेदाशु पुंसां वा योषितामपि ॥ ८२ ॥ वृक्षगर्भे न्यसेच्चक्रं सीसपात्रे सुरञ्जिते |
वहिष्ठा ग्राममार्गेभ्यः संप्रविष्टा भवन्ति हि ॥ ८३ ॥ [वहिष्ठा इति पाठः संदिग्धः|
] साध्यनक्षत्रवृक्षस्य गर्भे चक्रं प्रविन्यसेत् |
वृक्षस्य यत्कृतं देवि साध्यस्य भवति स्फुटम् ॥ ८४ ॥ जले क्षिप्तं दोषदायि वह्नौ क्षिप्तं तु तापकृत् |
योगदं भस्मनि क्षिप्तं हितदं भूमिगं प्रिये ॥ ८५ ॥ अन्नगं कामिनीं दद्यात् कुम्भे क्षिप्तं सुतप्रदम् |
पूर्वस्यां दिशि संक्षिप्तं रिपूणां भयदं भवेत् ॥ ८६ ॥ आग्नेये यमदिग्भागे वैरिणां मृत्युदं भवेत् |
तथा नैर्ऋतदिग्भागे शत्रून्मादनकारणम् ॥ ८७ ॥ पश्चिमे रोगदं तेषां भीतिदं वायुदिग्गतम् |
धनदं चोत्तरे भागे साधकस्य न संशयः ॥ ८८ ॥ ईशानगं भ्रान्तिकरं वैरिणां परमेश्वरि |
मध्यगं सर्वकार्याणि शत्रूणां नाशनं ध्रुवम् ॥ ८९ ॥ एतस्या एव विद्याया मध्यरात्रेऽर्चनं भवेत् |
अन्यथा देवताशापो जायतेऽतीव दुस्तरम् ॥ ९० ॥ इति |
अथैतद्यन्त्ररचनाप्रकारः— तत्र भोजभूर्जादौ प्रोक्तद्रव्यैरष्टकोणं विलिख्य कोणाग्रेषु कुलिशानि विधाय, मध्ये वज्र (प्रणव) द्वयसंपुटं प्रणवं विलिख्य, तदुपरिष्टादधस्ताच्च ओंकारद्वयमध्यगं साध्यनाम विलिख्य, तत्सर्वं ठकारेण संवेष्ट्य, तद्बहिरष्टारस्याष्टकोणेषु तत्कुलिशेषु च ग्लौंग्लौं इति बीजद्वयं प्रतिकोणं प्रतिकुलिशं चालिख्य, कुलिशेषु साध्यनाम विलिख्य तत्सर्वं मूलमन्त्रेण संवेष्ट्य, कुलिशाग्रेषु प्रणवं विलिख्य, तद्बहिर्भूपुरं विलिख्य, तत्सर्वमङ्कुशबीजेन संवेष्ट्य सर्वं यन्त्रं मकारमध्ये यथा भवति तथा विलिखेत् |
एतद्यन्त्रमुक्तफलदं भवति |
इति स्तम्भनाद्यखिलेष्टसाधनं वाराहीप्रकरणम् ॥ अथ निग्रहवाराही— |
उत्तरतन्त्रे— वाग्भवं पृथिवीबीजं ठकारत्रितयं तथा |
बिन्दुयुक्तं ततश्चैव कूर्चबीजाग्निवल्लभा ॥ १ ॥ “ऐंग्लौंठंठंठंहूं स्वाहा” |
अष्टाक्षरी महाविद्या शत्रुनिग्रहकारिणी |
कपिलोऽस्य मुनिश्छन्दोऽनुष्टुप् च प्रकीर्तितम् ॥ २ ॥ वाराही देवता प्रोक्ता वाताली पदपूर्विका |
द्व्येकैकभूमिचन्द्रद्विवर्णैरङ्गक्रिया मनोः ॥ ३ ॥ विद्युद्दामसमानाङ्गीं पाशं शक्तिं च मुद्गरम् |
अङ्कुशं बिभ्रतीं दोर्भिर्नेत्रत्रयविराजिताम् ॥ ४ ॥ नानालङ्कारभूषाङ्गीं वाराहीं संस्मरेत् तदा |
प्राक्प्रोक्ते पूजयेत् पीठे अङ्गदिक्पालहेतिकैः ॥ ५ ॥ इति |
अथ प्रयोगः— तत्र प्रातःकृत्यादियोगपीठन्यासान्ते मूलेन प्राणायामत्रयं कृत्वा, शिरसि कपिलऋषये नमः |
मुखे अनुष्टुप्छन्दसे नमः |
हृदये श्रीवातालीवाराहीदेवतायै नमः |
इति विन्यस्य मम सर्वाभीष्टसिद्धये विनियोगः, इति कृताञ्जलित्वा, ऐंग्लौं हृदयाय नमः |
ठं शिरसे० |
ठं शिखायै० |
ठं कवचाय० |
हूं नेत्रत्रयाय० |
स्वाहा अस्त्राय० |
इति करषडङ्गन्यासं विधाय, ध्यानमानसपूजान्ते स्वपुरतः स्वर्णादिपट्टे कुङ्कुमादिना षट्कोणवृत्तभूपुरात्मकं यन्त्रं विलिख्य पुरतः संस्थाप्याभ्यर्च्यार्घ्यादिस्थापनाद्यात्मपूजान्ते भुवनेश्वरीपीठमभ्यर्च्यावाहनादिपुष्पोपचारान्तं षट्कोणेषु षडङ्गानि संपूज्य तद्बहिर्लोकपालादि सर्वं प्राग्वत् समापयेत् इति |
तथा— वसुलक्षं जपेन्मन्त्रं बिल्वपत्रैर्हयारिजैः |
धात्रीफलैर्भृङ्गराजपत्रैर्होमो दशांशतः ॥ ६ ॥

जुहुयान्मन्त्रसंसिद्ध्यै ततः कर्माणि साधयेत् |
अङ्कुशेनारिमादाय दृढं बद्ध्वा गुणेन च ॥ ७ ॥ प्रहारं कुर्वतीं मूर्ध्नि मुद्गरेण स्मरन् जपेत् |
अयुतं जुहुयाच्छुद्धैर्हयुतं वनगोमयैः ॥ ८ ॥ वापीकूपतडागेषु प्रतिक्षिपेद्भस्म तद्भवम् |
तत्र तज्जलपानेन म्रियन्ते शत्रवो भृशम् ॥ ९ ॥ पलायन्ते च रिपवो दिशो दश सुनिश्चितात् |
[द्वितीयार्धो मुद्रणे लुप्तः|
] ॥ इति निग्रहवाराही ॥ अथ धूम्रवाराही |
तत्र कालमृत्युतन्त्रे— देव्युवाच |
कालरुद्र नमस्तुभ्यं कालाधार नमोनमः |
अधुना धूम्रवाराह्या मन्त्रयोगं वद प्रभो ॥ १ ॥ ईश्वर उवाच |
कालमृत्युमयं प्रोक्तं प्राणिप्राणापहारकम् |
मारणास्त्रमिदं देवि सर्वतन्त्रेषु गोपितम् ॥ २ ॥ मन्त्रोद्धारं प्रवक्ष्यामि न्यासध्यानादिकं तथा |
यन्त्रं प्रयोगं गिरिजे धूम्रवाराहिगं प्रिये ॥ ३ ॥ वेदादिं विलिखेत् पूर्वं धूंकारद्वयमेव च |
मृत्युधूमे तु प्रोच्चार्य पुनः धूंकारमुच्चरेत् ॥ ४ ॥ धूंकारं कालधूमे च पुनः धूंकारमेव च |
धूंपूर्वं धूम्रशब्दं च वाराहीति पदं वदेत् ॥ ५ ॥ हूंफट्स्वाहा समायुक्तो धूम्रवाराहिणो मनुः |
पञ्चविंशतिवर्णोऽयं मन्त्रराजेश्वरेश्वरः ॥ ६ ॥ “ॐधूंधूं मृत्युधूमे धूंधूं कालधूमे धूंधूं धूम्रवाराहि हूं फट् स्वाहा” |
कालमृत्युऋषिः प्रोक्तो बृहती छन्द एव च |
देवता धूम्रवाराही नियोगः शत्रुमारणे ॥ ७ ॥ धूं बीजं हूं तथा शक्तिः कीलकं प्रणवं तथा |
न्यासजालं प्रवक्ष्यामि तव पर्वतनन्दिनि ॥ ८ ॥ सप्तभिश्च पुनः षड्भिर्द्वाभ्यां वेदैर्द्विका(द्वाभ्यां त्रिका)ग्निभिः |
न्यासं चैवानुलोमेन विलोमेन पुनर्न्यसेत् ॥ ९ ॥ एवं न्यासविधिं कृत्वा साक्षाद् देवीमयो भवेत् |
अथ ध्यानं प्रवक्ष्यामि सावधानावधारय ॥ १० ॥ वाराही धूम्रवर्णा च भक्षयन्ती रिपून् सदा |
पशुरूपान् मुनिसुरैर्वन्दितां धूम्ररूपिणीम् ॥ ११ ॥ एवं ध्यात्वा मन्त्रराजमयुतं जपमाचरेत् |
तर्पणं शुद्धतोयेन पूजयेच्चन्दनादिभिः ॥ १२ ॥ होमं दशांशं कुर्वीत तर्पणस्याप्ययं क्रमः |
[द्वितीयार्धो मुद्रणे लुप्तः|
] ॥ जपदशांशहोमः |
जपदशांशतर्पणमित्यर्थः |
हुनेज्जपदशांशं तु त्रिमध्वक्तगुडौदनैः |
अथवा जुहुयाद् देवि मधूककुसुमेन च ॥ १३ ॥ तर्पणं तद्दशांशेन ब्राह्मणान् भोजयेत् प्रिये |
एवं चानुष्ठितो मन्त्रो मन्त्रिणः सिद्धिमाप्नुयात् ॥ १४ ॥ पुनः प्रयोगमतुलं कृत्वा शत्रून् निवारयेत् |
पूर्वोक्तविधिना ध्यात्वा वाराहीं धूम्ररूपिणीम् ॥ १५ ॥ त्रिसहस्रं जपेन्मन्त्रं गर्भितं शत्रुनामभिः |
आगत्य धूम्ररूपेण तच्छत्रून् भक्षयन्त्यपि ॥ १६ ॥ शत्रूंश्च शत्रुसेनां च धूममध्ये समाकुलाम् |
एवं ध्यात्वा रिपून् सम्यगयुतं जपमाचरेत् ॥ १७ ॥ मृत्युना ग्रस्तदेहाश्च म्रियन्ते नात्र संशयः |
गृहधूमं समानीय चालनालेन संयुतम् ॥ १८ ॥ मन्त्रयेच्छतवारं तु लोहपात्रमये ततः |
तदंशं बिन्दुमात्रेण खाने पाने च वैरिणः ॥ १९ ॥ [चालनालेन इति पाठः संदिग्धः|
] [मुद्रितपाठान्तरम्: १९ खाने—चाके इति खपाठः|
]

[सम्पादकीयसूचना: मुद्रितपृष्ठस्य ३९१ स्थाने उपलब्धयोर्द्वयोरपि चित्रसञ्चययोः पृष्ठं ३८९ पुनरावर्तते|
अत्र दत्तं पृष्ठं प्रदत्तयन्त्रपठितपाठाधारितम्; असन्दिग्धपाठ एव नियमितः|
३३–३४ इति श्लोकौ नोपलब्धौ|
] दातव्यं यत्नतो देवि स रिपुर्म्रियते ध्रुवम् |
अथवा चारनालं तु निक्षिपेद्गोमये प्रिये ॥ २० ॥ तापज्वरेण महता तच्छत्रुर्म्रियते ध्रुवम् |
सहस्रत्रयमाजप्य ध्यायेद् देवीमनन्यधीः ॥ २१ ॥ शतयोजनगः शत्रुर्म्रियते पक्षमात्रतः |
गृहधूमं गरं चैव गान्धारीद्रवयोगतः ॥ २२ ॥ मर्दयेत् सूक्ष्मकल्कं तु कुर्याल्लिङ्गमादरात् |
पूजयेदुपचारेण वैरिप्राणान् निवेदयेत् ॥ २३ ॥ सहस्रद्वितयेनैव शत्रुः क्षयमवाप्नुयात् |
वाराहीं धूम्ररूपेण चिन्तयेत् तस्य मध्यगाम् ॥ २४ ॥ रिपुं संस्तम्भितं ध्यायेन्नित्यमष्टोत्तरं जपेत् |
सकुलं वैरिवर्गं च भार्याबन्धुसमन्वितम् ॥ २५ ॥ [संस्तम्भितं सकुलं इति सम्भावितपाठौ, न चित्रेण परीक्षितौ|
] क्षयं नयेच्छीघ्रं पशुमित्रादिभिः सह |
यक्षधूपं समानीय मन्त्रयेन्मूलमन्त्रतः ॥ २६ ॥ शतमष्टोत्तरं चैव जपित्वा पूर्वमेव च |
शनैः शनैर्धूपयेच्च जपन्नष्टोत्तरं शतम् ॥ २७ ॥ त्रिदिनैः पञ्चदिवसैश्चतुर्भिर्म्रियते ध्रुवम् |
शत्रुमारणकार्येषु प्रोक्तसंख्याजपात् प्रिये ॥ २८ ॥ दृश्यते धूम आद्यन्तमाश्चर्यकरमेव च |
तदानीमेव तच्छत्रुः प्रेतवानिति निश्चितम् ॥ २९ ॥ [प्रेतवानिति पाठः संदिग्धः|
] एवं सिद्धमनुर्देवि दुर्लभो भुवि पार्वति |
न वक्तव्यं न वक्तव्यं न वक्तव्यं कदाचन ॥ ३० ॥ धूम्रधूसरवर्णां देवि रसमांसप्रिये शिवे |
शत्रुमारणकार्येषु ध्यायेत् क्रोडमुखीं ततः ॥ ३१ ॥ देव्युवाच |
नमः कैलासनाथाय करुणाकर शङ्कर |
अधुना धूम्रवाराह्या यन्त्रयोगं वद प्रभो ॥ ३२ ॥ ईश्वर उवाच |
[३३–३४: यन्त्रपठितपाठे नोपलब्धौ; चित्रप्रतिर्नास्ति|
] त्रिकोणे विलिखेद्वर्णान् वाराहीति त्रिमात्रकान् |
षट्कोणे विलिखेद्वर्णान् वाराहीति षडक्षरान् ॥ ३५ ॥ [पूर्वपादपाठः क्षतयन्त्रपाठात् सम्भावितः; त्रिमात्रकान् संदिग्धम्|
] कोणरन्ध्रेषु गिरिजे धूकारं च यथाक्रमम् |
अष्टपत्रे लिखेद् देवि वाराह्यष्टाक्षरं तथा ॥ ३६ ॥ केसरेषु च पूर्वादौ षोडशस्वरयुग्मकान् |
आद्यवृत्ते लिखेन्मन्त्रं धूम्रवाराहिभाषितम् ॥ ३७ ॥ द्वितीयवृत्ते विलिखेदस्त्रवाराहिगं मनुम् |
तृतीयवृत्ते विलिखेत् प्राणस्थापनगं मनुम् ॥ ३८ ॥ अष्टवज्रेषु विलिखेत् कचटाद्यष्टवर्गकान् |
एवं यन्त्रवरं च लिखेत् कार्यानुसारतः ॥ ३९ ॥ [कचटादि इति पाठः संदिग्धः|
] स्वर्णे वा रजते वापि शान्तवश्येषु लिखेत् |
पाषाणे स्तम्भने पत्रे लिखेदुच्चाटकर्मणि ॥ ४० ॥ पत्रे विभीतपत्रे |
ताम्रे विद्वेषकार्येषु मारणे प्रेतवस्त्रके |
एतद्यन्त्रवरं सम्यग् लिखेद् ग्रन्थोक्तमार्गतः ॥ ४१ ॥ [ताम्रे इति सम्भावितपाठः|
] आशु प्रयोगाः सकलाः सम्भवन्ति न संशयः |
स्वर्णेषु लिखेद्यन्त्रं वश्यकाय विशेषतः ॥ ४२ ॥ पूजयेद्रक्तपुष्पैश्च परमान्नं निवेदयेत् |
त्रिसहस्रं जपेन्मन्त्रं शुचिर्भूत्वा तु नित्यशः ॥ ४३ ॥ मातृकान्तरितं साध्यं वाराह्युक्तमार्गतः |
मण्डलं चैव गिरिजे भक्त्याप्येव समाचरेत् ॥ ४४ ॥ [उपलब्धपादटिप्पणीद्वयमपठनीयम्; न कल्पितम्|
]

कुबेरसदृशः श्रीमाञ्जायते नात्र संशयः |
पाषाणादौ लिखेद्यन्त्रं पत्रे धूम्रमयी प्रिये ॥ ४५ ॥ वाराही नाम सा देवी पूजयेत्तं यथाविधि |
विद्वेषणमथोच्चाटं यद्यन्मनसि वर्तते ॥ ४६ ॥ तत्तदाप्नोति पक्षे तु नित्यमष्टोत्तरं जपेत् |
प्रेतवस्त्रे लिखेद्यन्त्रं प्रेताङ्गारेण बुद्धिमान् ॥ ४७ ॥ यमकण्टकयोगे तु लिखेद्यमदिशामुखः |
भौमवारे खनेद्यत्नाद्वने गर्तमतन्द्रितः ॥ ४८ ॥ गोपयेत्तत्र तद्यन्त्रं बलिं दद्याद्गुडौदनैः |
जपेदष्टसहस्रं तु मन्त्री निशि दिगम्बरः ॥ ४९ ॥ अष्टसहस्रम् अष्टोत्तरसहस्रमित्यर्थः |
शतयोजनगः शत्रुः संगच्छेद्यममन्दिरम् |
पूर्वोक्तविधिना देवि यन्त्रं प्रेतपटे लिखेत् ॥ ५० ॥ निक्षिपेच्छत्रुगेहे तु स शत्रुर्नावशिष्यते |
काकोलूकदले चैव रज्जुनापि च वेष्टयेत् ॥ ५१ ॥ त्रिसप्तमूलमन्त्रेण वेष्टयित्वा तु भौमके |
स्थापयेच्छत्रुगेहे तु जपेदष्टसहस्रकम् ॥ ५२ ॥ काकवद् भ्रमते शत्रुस्तिरस्कारेण संयुतः |
पूर्वोक्तधूम्रवाराहीमन्त्रे धूंधूमपास्य च ॥ ५३ ॥ फट्द्वयं तु समायोज्य धूमरूपे च संलिखेत् |
धूम्राच्छरद्वयं हित्वा चास्त्रेति विनियोजयेत् ॥ ५४ ॥ [धूमरूपे तथा धूम्राच्छरद्वयम् इति मुद्रितपाठौ संदिग्धौ|
] अस्त्रवाराहिमन्त्रोऽयं चतुर्विंशतिवर्णकः |
[द्वितीयार्धो लुप्तः|
] ॥ “ॐफट्फट् मृत्युरूपे फट्फट् कालरूपे फट्फट् अस्त्रवाराहि हूं फट् स्वाहा |
” पूर्वोक्ता एव मुन्याद्याः साधनं पूर्ववच्चरेत् |
निग्रहोक्तसपर्यात्र विशेषोच्चाटने मता ॥ ५५ ॥ नमस्ते अस्त्रवाराहि वैरिप्राणापहारिणि |
गोकण्ठमिव शार्दूलो गजकण्ठं यथा हरिः ॥ ५६ ॥ शत्रुरूपपशून् हत्वा आशु मांसं च भक्षय |
वाराहि त्वां सदा वन्दे वन्दे चास्त्रस्वरूपिणि ॥ ५७ ॥ इति ध्यानविशेषः |
अन्धिनीपञ्चकोपेता पञ्चमीति निगद्यते |
अन्धिनीपञ्चकोपेता वाराही शस्यते बुधैः ॥ ५८ ॥ पञ्चमी स्तम्भने शस्ता वाराही वश्यकर्मणि |
वाराहीयुगलं चैव वाराहमुखियुग्मकम् ॥ ५९ ॥ हित्वा वातालिसंज्ञा स्यात् सारस्वतविधायिनी |
वाराहीतियुगं हित्वा सा विश्वविजयाभिधा ॥ ६० ॥ रणे राजकुले द्यूते सर्वत्र जयदायिनी |
वाराहमुखियुग्मं तु हित्वा स्याद्वैश्यकौतुकी ॥ ६१ ॥ संपत्प्रदा सा गदिता विद्या वैश्रवणार्चिता |
वार्ताल्यादिकमेकैकं हित्वा स्यात् सर्वतोमुखी ॥ ६२ ॥ आकर्षणे मोहने च प्रशस्ता वश्यकर्मणि |
वक्ष्ये श्रीस्वप्नवाराहीं शीघ्रसिद्धिविधायिनीम् ॥ ६३ ॥ प्रणवं भुवनेशीं च नमो वाराहि चोच्चरेत् |
अघोरेश्वरिशब्दान्ते स्वप्नं ठद्वयमुद्धरेत् ॥ ६४ ॥ “ॐह्रीं नमो वाराहि अघोरेश्वरि स्वप्नं ठठस्वाहा” (१८) स्वाहान्तोऽयं महामन्त्रोऽष्टादशाक्षरवर्णवान् |
ईश्वर ऋषिराख्यातो गायत्रं छन्द ईरितम् ॥ ६५ ॥ देवी श्रीस्वप्नवाराही देवता परिकीर्तिता |
बीजं तु प्रणवं चैव स्वाहा शक्तिरुदाहृता ॥ ६६ ॥ मायाबीजं कीलकं स्याद् द्वाभ्यां द्वाभ्यां त्रिभिस्ततः |
पञ्चभिश्च चतुर्भिश्च द्वाभ्यामङ्गक्रिया मनोः ॥ ६७ ॥ पदजानुकटिकण्ठेषु गण्डाक्षिश्रुतिनासिके |
मस्तके तु प्रविन्यस्येद् विद्यां पञ्चदशाक्षरीम् ॥ ६८ ॥ अत्र प्रणवं मायां च विना सन्धिं कृत्वा पञ्चदशाक्षरमित्यर्थः |

नीलाञ्जनगिरिश्यामां हेमरत्नविभूषिताम् |
अश्वारूढां च वाराहीं पाशाङ्कुशधरां शुभाम् ॥ ६९ ॥ भीमरूपां महादेवीं खड्गखेटकधारिणीम् |
चतुर्भुजां तीक्ष्णदंष्ट्रां दंष्ट्राग्रस्थवसुन्धराम् ॥ ७० ॥ दुष्टसंहरणोद्युक्तां साधकस्य वरप्रदाम् |
[द्वितीयार्धो लुप्तः|
] ॥ ध्यायेदञ्जनभूधरोज्ज्वलनिभामश्वाधिरूढां करैर्विभ्राणां मणिहेमभूषिततनुं पाशाङ्कुशौ भैरवीम् |
खड्गं खेटकमग्रदंष्ट्रविलसत्पृथ्वीमरिध्वंसिनीं देवीं तुङ्गपयोधरामनुदिनं श्रीस्वप्नवाराहिकाम् ॥ ७१ ॥ एवं ध्यात्वा यजेद् देवीं प्राक्प्रोक्तविधिना सुधीः |
[द्वितीयार्धो लुप्तः|
] ॥ प्रागुक्तस्तम्भनवाराहीपूजनमत्रापि कुर्यादित्यर्थः ॥ अथ प्रयोगः— तत्र प्रातःकृत्यादियोगपीठन्यासान्ते मूलेन प्राणायामत्रयं कृत्वा, शिरसि ईश्वरऋषये नमः |
मुखे गायत्रीछन्दसे नमः |
हृदये श्रीस्वप्नवाराहीदेवतायै नमः |
गुह्ये ॐबीजाय नमः |
पादयोः स्वाहाशक्तये नमः |
नाभौ ह्रींकीलकाय नमः |
इति विन्यस्य, ममाभीष्टसिद्धये विनियोगः |
इति कृताञ्जलिरुक्त्वा, ॐह्रींहृदयाय नमः |
नमो शिरसे० |
वाराहि शिखा० |
अघोरेश्वरि कवचा० |
स्वप्ने ठठ नेत्रत्रयाय० |
स्वाहा अस्त्रायफट् |
इति, एवं करषडङ्गन्यासं विधाय, पादद्वय-जानुद्वय-कटिद्वय-कण्ठगण्डद्वयाक्षिद्वय-श्रुतिद्वय-नासिकाद्वयमस्तकेषु पञ्चदशाक्षराणि विन्यस्य, प्रणवमायासहितमूलेन सर्वाङ्गे व्यापकं विन्यस्य, ध्यानमानसपूजान्ते भुवनेश्वरीपीठमभ्यर्च्य स्तम्भनवाराह्युक्तपूजां विदध्यात् ॥ तथा— जपेच्च वर्णसाहस्रं पुरश्चरणसिद्धये |
दशांशं जुहुयाद् देवि तापिच्छैरुत्पलैः शुभैः ॥ ७२ ॥ जलैर्वा तर्पयेद् देवीं दशांशेनारिकेलजैः |
भूतं भव्यं भविष्यं च स्वप्ने कथयति ध्रुवम् ॥ ७३ ॥ इति वाराहीप्रकरणम् ॥ अथ शबरीमन्त्रः |
वदाम्याकर्षिणीं विद्यां शीघ्रसिद्धिविधायिनीम् |
वक्रेशोऽनन्तसंयुक्तबिन्दुभूषितमस्तकः ॥ १ ॥ अद्रीशस्तादृशो ज्ञेयोऽप्यथ शाबरिशक्तिकौ |
ङेन्तौ हृदन्तो मन्त्रोऽयं नवार्णः परिकीर्तितः ॥ २ ॥ “शांदांशबर्यै शक्त्यै नमः” |
जाबालिरस्यर्षिः प्रोक्तोऽनुष्टुप् छन्दः प्रकीर्तितम् |
शबरी देवता प्रोक्ता शां बीजं दां च शक्तिकम् ॥ ३ ॥ आकर्षयाकर्षयेति कीलकं परिकीर्तितम् |
शांदां शींदीमिति न्यस्येत् षड्दीर्घस्वरयुक्तितः ॥ ४ ॥ रक्तवर्णां बद्धसाध्यां पाशेनानीय तं क्षणात् |
वरप्रदां महादुर्गां शबरीं शरणं भजे ॥ ५ ॥ अष्टलक्षं जपित्वान्ते पलाशकुसुमैर्हुनेत् |
ब्राह्मणान् भोजयेत् पश्चाद् दीनान्धकृपणैः सह ॥ ६ ॥ ततः सिद्धो भवेन्मन्त्रः प्रयोगेषु क्षमः सदा |
स्फटिकाक्षस्रजा जप्यात् प्रयोगेऽप्ययुतं सुधीः ॥ ७ ॥ नववर्णान्तके दद्यात् तमाकर्षययुग्मकम् |
शतयोजनगं साध्यं शीघ्रमाकर्षयेद् ध्रुवम् ॥ ८ ॥ कांमामिति समुच्चार्य शबरान्ते च देवतां |
ङेन्तां विलिख्य शक्त्यै तमुच्चाटययुगं ततः ॥ ९ ॥ वह्निजायान्वितो मन्त्र एकविंशार्णकस्तथा |
[द्वितीयार्धो लुप्तः|
] ॥ “कांमां शबरदेवतायै शक्त्यै तमुच्चाटयोच्चाटय स्वाहा (२१)” |

जाबालिरस्यर्षिः प्रोक्तो बृहती छन्द ईरितम् |
कादम्बर्यादिदुर्गा च देवता परिकीर्तिता ॥ १० ॥ कां बीजं मां तथा शक्तिरुच्चाटययुगं तथा |
कीलकं च तथा प्रोक्तं कांमामित्यादिनाङ्गकम् ॥ ११ ॥ निःश्वासोत्थमहावातैः शत्रून् देशान्तरे क्षिपन् |
नृत्यन्तीं मुक्तकेशान्तां धूम्रवर्णां भजेच्छुभाम् ॥ १२ ॥ मासद्वयं लक्षषट्कं जपित्वान्तेऽर्कपुष्पकैः |
[द्वितीयार्धो लुप्तः|
] ॥ अत्र दशांशं हुत्वाष्टादशमिथुनानां भोजनं देयम् |
साध्यप्रतिकृतिं विलिख्य हृदये ककारं विलिख्य शिरआदिपादान्तं वायुबीजसाध्यनामसहितमूलमन्त्राक्षराणि विलिख्य, अम्लादित्रयेण वेष्टयित्वा स्नुहीक्षीरेण विलिप्य, वीथीस्थपांसुना स्नुहीदण्डेनोरू बद्ध्वा वृथा जपेत् |
ततस्तं दग्ध्वा तद्भस्म हुते सिद्धिर्भवति ॥ [अम्लादित्रयेण तथा वृथा इति पाठौ संदिग्धौ|
] अथ कर्णपिशाचिनीमन्त्रः |
तदुक्तं तन्त्रान्तरे— तारं च भुवनेशानी ततः कर्णपिशाचिनि |
कर्णे मे कथय स्वाहा मन्त्रोऽयं षोडशाक्षरः ॥ १ ॥ “ॐह्रींकर्णपिशाचिनि कर्णे मे कथय स्वाहा” (१६) पिप्पलाद ऋषिश्छन्दो निचृद्गायत्रसंज्ञकम् |
देवता कथिता सद्भिर्देवी कर्णपिशाचिनी ॥ २ ॥ एकैकरसवह्न्यग्निनेत्रवर्णैः षडङ्गकम् |
कुर्यान्मन्त्रस्य वर्णैश्च ध्यायेत् कर्णपिशाचिनीम् ॥ ३ ॥ चितासनसमारूढां मुण्डमालाविभूषिताम् |
प्रोतान् नरान्त्रास्थिमणीन् धारयन्तीं कुवस्त्रकाम् ॥ ४ ॥ एवं ध्यात्वा श्मशानस्थः शवस्थो वा जपेन्मनुम् |
लक्षसंख्यं दशांशेन विभीतकसमिद्वरैः ॥ ५ ॥ हुनेत् पूर्वोदिते पीठे चाङ्गदिक्पालहेतिभिः |
यजेत् सिद्धे मनौ भूयाज्जपेल्लक्षं समाहितः ॥ ६ ॥ अशुचिर्बदरीवृक्षाधस्तात् तुष्टा पिशाचिनी |
परचित्तस्य वार्तां च त्रिकालस्थां वदेच्छ्रुतौ ॥ ७ ॥ इति |
मन्त्रान्तरं तन्त्रान्तरे— कर्णात् सेक्षणलोहितो वकगतोऽनन्तिकारो वदातीतानागतशब्दयुक्तभुवनेशी वह्निजायान्विता |
ताराद्यो मनुरेष लक्षजपतो व्यासेन संसेवितः सार्वज्ञ्यं लभतेऽचिरेण नियतं पैशाचिकीभक्तितः ॥ १ ॥ [प्रथमपादे बीजोद्धारः संदिग्धः|
] “ॐ कर्णपिशाचि वदातीतानागतं ह्रीं स्वाहा (१६)” ध्यानम्— खर्वां रक्तविलोचनां घननिभश्यामां च लम्बोदरीं बन्धूकारुणजिह्विकां वरकराम्भोजोत्करामुन्मुखीम् |
धूम्रार्चिर्जटिलां कपालविलसत्पाणिद्वयां चञ्चलां सर्वज्ञां शवहृत्कृताधिवसतिं पैशाचिकीं तां नुमः ॥ २ ॥ इति |
अथ पूजा— निशायामर्धरात्रे च हृदि न्यस्य पिशाचिकीम् |
दग्धमीनबलिं दद्याद्रात्रौ संपूज्य संजपेत् ॥ “ॐ कर्णपिशाचिनि दग्धमीनबलिं गृह्ण २ मम सिद्धिं कुरु २ स्वाहा” |
इति दग्धमीनबलिं दद्यात् |
रक्तचन्दनबन्धूकजपापुष्पादिकं च यत् |
अमृतं कुरु देवेशि स्वाहेति प्रोक्षयेज्जलैः ॥

पूर्वाह्ने किञ्चिज्जपं कृत्वा मध्याह्ने एकभक्तं निरामिषं भुक्त्वा रात्रावपि तत्संख्यं जपेत् |
जपस्य दशांशं तर्पणम् |
“ॐ कर्णपिशाचीं तर्पयामि ह्रीं स्वाहा” एवं क्रमेण लक्षमेकं पुरश्चरणं कृत्वा दशांशं होमयेत् |
तदभावे दशांशतर्पणं कृत्वा वरं प्रार्थयेत् |
मूलं रक्तचन्दनेन लिखित्वा यन्त्रोपरि इष्टदेवतां पूजयेत् ॥ अथ सिद्धिलक्षणमुच्यते— गगनमण्डले हूंकारादिश्रवणदीर्घाग्निशिखारूपसंदर्शनात् सिद्धिर्भविष्यतीति ज्ञात्वा तथाविधमाचरेत् |
मन्त्रान्तरम्— प्रणवं मायाकर्णपिशाचि मे कर्णे कथय हूं फट् स्वाहा |
इति प्रदीपतेलं पादयोर्दत्त्वा रात्रौ लक्षं जपेत् |
ततः सर्वज्ञो भवति नास्य पूजाध्यानम् |
तथा— “तारं कामबीजं जयादेवि स्वाहा” अस्यापि न्यासादेरभावः |
पूर्वं लक्षं जप्त्वा गृहगोधिकां निपात्य तदुपरि जयादेवीं यथाशक्ति संपूज्य तावज्जपेत् यावत्सा जीवति ततः सिद्ध्यति |
सिद्धिस्तु— मानसादिप्रश्ने कृते सा आयाति तस्याः पृष्ठे सर्वं भूतभविष्यादिकं पश्यति |
“ॐचाक्चण्डालि चिरुचण्डालि स्वाहा” इति फलके भूमौ वा चाण्डालिरूपमालिख्य षोडशोपचारैः संपूज्य संध्यात्रयेऽष्टोत्तरशतं जपेत् |
अष्टदिनावधि आकर्षणं भवति (१) |
[प्रथमसम्बोधनस्य चाक् इति पाठः संदिग्धः|
] “ॐ चिरुचण्डालि रुचिचण्डालि स्वाहा” इत्यभिलषितस्त्रीरूपं नामसहितं विलिख्योपचारैः संपूज्य पूर्ववदष्टोत्तरशतं जपेदाकर्षणं भवति (२) |
“ॐ नमो भगवति ललिताङ्गभूषिणि त्रिभुवनतिलकि सर्वजनवश्यकरि हींहांहूं स्वाहा” इत्यष्टोत्तरशतं जपेत् स्त्रीवश्यम् ॥ (३) ॥ “ॐ नमो भगवति शुचिचण्डालिनि श्मशानवासिनि स्वाहा” इति शयनसमये पश्चिमाभिमुखोऽष्टोत्तरशतं जपेत् आकर्षणं भवति |
सा स्त्री नागता चेत्तद्देहे स्फोटका भवन्ति (४) |
“ॐहांहांहींहीं [मध्यलौकिकाक्षरक्रमः संदिग्धः] स्वाहा” इति सप्तदिनानि नित्यमष्टोत्तरशतं जपेन्नारी समायाति (५) |
“ॐ हिरहञ्चि ॐ नमो भगवति भूतेश्वरि मद्रलय्य मद्रलय्य हरेपुरदुपुरकोल्ला भगवति रुद्राय स्वाहा” इति नागवल्लीदले स्त्रीनाम विलिख्य दीपशिखायां तापितं चेत् स्त्र्याकर्षणं भवति (६) |
[षष्ठमन्त्रे हिरहञ्चि-मद्रलय्य-हरेपुरदुपुरकोल्ला इति पाठाः संदिग्धाः|
] एते डामरोक्तमन्त्रविशेषाः षड्भेदाः ॥ भूतडामरे— प्रणवं कमलाबीजं स्वप्नेश्वरि पदं ततः |
कार्यं मे वद शब्दान्ते वह्निजायान्तिको मनुः ॥ १ ॥ “ॐ श्रीं स्वप्नेश्वरि कार्यं मे वद स्वाहा” (१३) त्रयोदशाक्षरो मन्त्रः स्वप्नेश्वर्याः फलप्रदः |
उपमन्युऋषिः प्रोक्तो बृहती छन्द एव च ॥ २ ॥ स्वप्नेश्वरी देवता स्यादग्निवेदाक्षिभूयुगैः |
नेत्रार्णैश्च षडङ्गानि न्यस्य ध्यायेच्च देवताम् ॥ ३ ॥ वराभये पद्मयुग्मं दधतीं शुभ्रवाससम् |
कनकासनमारूढां शरच्चन्द्रायुतप्रभाम् ॥ ४ ॥ रत्नभूषणभूषाढ्यां स्वप्नेशीं हृदि भावयेत् |
लक्षसंख्यं जपित्वान्ते बिल्वपत्रैर्दशांशतः ॥ ५ ॥ जुहुयाद् भुवनेश्वर्याः पीठे देवीं समर्चयेत् |
अङ्गदिक्पालवज्राद्यैरावृतित्रयसंयुताम् ॥ ६ ॥ रात्रौ देवीं समभ्यर्च्यायुतं देव्यग्रतो जपेत् |
ततः शयीत भूमौ तु ब्रह्मचर्येण मन्त्रवित् ॥ ७ ॥ दर्भास्तरणके देव्यै स्वस्वकार्यं निवेदयेत् |
स्वप्ने वदति सा देवी शुभाशुभफलं ध्रुवम् ॥ ८ ॥ इति ॥ अथ शीतलामन्त्रः— तारं च भुवनेशानीं श्रीबीजं शीतलापदम् |
यै नमोन्तो महामन्त्रो नववर्णात्मकः शिवे ॥ १ ॥ “ॐ ह्रीं श्रीं शीतलायै नमः” (९) |
पूर्वोक्ता एव मुन्याद्या दीर्घषट्कयुजा तथा |
शक्तिलक्ष्मीद्वयेनैव षडङ्गन्यासकल्पना ॥ २ ॥ रक्ताम्बरां कराभ्यां च शूर्पं मार्जनिकां तथा |
दधानां रासभस्थां च नीलजीमूतसन्निभाम् ॥ ३ ॥ रक्ताङ्गरागवसनां रक्तमाल्यविभूषिताम् |
एवं ध्यायेच्छीतलां च रोगनाशाय सर्वदा ॥ ४ ॥

जपेदयुतसंख्याकं पायसेन दशांशतः |
हुनेत् प्राग्वद्यजेद् देवीं स्फोटानां नाशनाय च ॥ ५ ॥ नाभिमात्रेऽम्भसि स्थित्वा सहस्रं प्रजपेन्मनुम् |
तेन स्फोटामयाः शीघ्रं विनश्यन्त्यतिदारुणाः ॥ ६ ॥ इति ॥ अथ कालरात्रिप्रकरणम् |
देव्युवाच |
देव देव जगन्नाथ भक्तानामिष्टदायक |
त्वत्प्रसादान्मया सर्वं श्रुतं मन्त्रसमुच्चयम् ॥ १ ॥ इदानीं श्रोतुमिच्छामि कालरात्रिविधानकम् |
मन्त्रयन्त्रप्रयोगादि तत्सर्वं कृपया वद ॥ २ ॥ ईश्वर उवाच |
शृणु गुह्यतमं देवि न कस्य कथितं मया |
इदानीं कथयिष्यामि शृणुष्वैकाग्रमानसा ॥ ३ ॥ प्रणवं वाग्भवं शक्तिः कामराजं रमा तथा |
कान्तेश्वरि सर्वजनमनोहारि च सर्व च ॥ ४ ॥ मुखस्तम्भिनि सर्वान्ते राजेति च वशंकरि |
सर्वदुष्टनिदर्लिनि सर्वस्त्रीपुरुषेति च ॥ ५ ॥ कर्षिणीति ततो बन्दी शृङ्खलास्फोटयद्वयम् |
सर्वशत्रून् भञ्जय द्वे द्वेषिणो दलयद्वयम् ॥ ६ ॥ सर्वं स्तम्भययुग्मं च मोहनास्त्रेण तत्परम् |
द्वेषिणः पदतः पश्चादुच्चाटययुगं ततः ॥ ७ ॥ सर्वं वशं कुरुयुगं स्वाहान्ते देहियुग्मकम् |
सर्वं च कालरात्रि च कामिनि च गणेश्वरि ॥ ८ ॥ नमोन्तेयं महाविद्या वह्न्यग्निविधुवर्णका |
[द्वितीयार्धो लुप्तः|
] ॥ “ॐ ऐं ह्रीं क्लीं श्रीं कान्तेश्वरि सर्वजनमनोहारि सर्वमुखस्तम्भिनि सर्वराजवशंकरि सर्वदुष्टनिदर्लिनि सर्वस्त्रीपुरुषाकर्षिणि बन्दीशृङ्खलास्फोटय २ सर्वशत्रून् भञ्जय २ द्वेषिणो दलय २ सर्वं स्तम्भय २ मोहनास्त्रेण द्वेषिण उच्चाटयोच्चाटय सर्वं वशं कुरु २ स्वाहा देहि २ सर्वं कालरात्रि कामिनि गणेश्वरि नमः (१३३)” |
[निदर्लिनि इति मुद्रितपाठः, निदलिनि इत्यपि पठनीयम्|
] ऋषिर्दक्षो निगदितश्छन्दोऽतिजगती स्मृता |
देवता कालरात्रिः स्यादलर्कपुरवासिनी ॥ ९ ॥ मायाबीजं तु बीजं स्यादलर्कपुरवासिनी |
मायाराज्ञीति शक्तिः स्यान्नमः कीलकमुच्यते ॥ १० ॥ पञ्चाङ्गुलीषु विन्यसेत् ताराद्यं पञ्चबीजकम् |
हृदयं चतुर्विंशतिभिः पञ्चविंशतिभिः शिरः ॥ ११ ॥ शिरस्येकविंशद्वर्णैश्च वर्माष्टादशवर्णकैः |
नेत्रं षड्विंशद्वर्णैश्चोनविंशत्यर्णकैस्ततः ॥ १२ ॥ अस्त्रं तारामादौ च दत्त्वान्ते षट्पदानि च |
जगत्त्रयविमोहयन्ते नि चतुर्दशमीरयेत् ॥ १३ ॥ भुवनव्यापिनि ततो दण्डधारिणि तत्परम् |
दुर्गां दुर्गतिहन्त्रीति नानासिद्धिविधायिनि ॥ १४ ॥ सर्वं वशं कुरु कुरु स्वाहेति पदमीरयेत् |
षडङ्गमेवं विन्यस्य ध्यायेद् देवीं गणेश्वरीम् ॥ १५ ॥ आरक्तभानुसदृशीं कामिनीं मदनातुराम् |
चतुर्भुजां त्रिनयनां कबरीयुक्तकेशिकाम् ॥ १६ ॥ मोहनं दक्षिणे हस्ते वरदं च तथोपरि |
भुवनं वामहस्ते च अधोदण्डं सुशोभितम् ॥ १७ ॥ चूडाकलापिकाशोभां मातृकापरिवेष्टिताम् |
कृष्णाम्बरधरां देवीं कृष्णकञ्चुकभूषिताम् ॥ १८ ॥ कर्णताटङ्कसंयुक्तां नानारत्नसुमौक्तिकाम् |
विचित्रचाम्पेयपुष्पैर्वेणीबद्धां सुकुन्तलाम् ॥ १९ ॥ सुनासामौक्तिकां चारुताम्बूलापूरिताननाम् |
ग्रैवेयहारपदकस्तनाभरणभूषिताम् ॥ २० ॥ ऋषिभिः सिद्धगन्धर्वैः स्तूयमानां मदालसाम् |
कन्यकागणसंसेव्यां मायाराज्ञीं गणेश्वरीम् ॥ २१ ॥ [मुद्रितपादटिप्पणी: १६ मदनार्हाम् इति खपाठः|
१७ मोहनं किङ्किणम् |
भुवनं ब्रह्माण्डम् इत्यर्थः|
]

एवं ध्यात्वा जपेन्मन्त्रं पूजयेत् सर्वसिद्धये |
निशायां प्रहरातीते महापूजां समाचरेत् ॥ २२ ॥ पूजयेत् कालिकापीठे पूजायन्त्रमथः शृणु |
बिन्दुत्रिकोणषट्कोणवृत्तं चाष्टदलं तथा ॥ २३ ॥ वृत्तं षोडशपत्रं च त्रिवृत्तं भूपुरत्रयम् |
लिखेद् भूर्जे क्षीरवृक्षफलके वा लिखेद् बुधः ॥ २४ ॥ अष्टगन्धेन शान्त्यै स्याल्लेखिन्या चम्पकस्य च |
[द्वितीयार्धो लुप्तः|
] ॥ शान्त्यष्टगन्धाः प्राग्वोक्ताः |
सिन्दूरदरदाभ्यां च विलिखेद्वश्यकर्मणि |
रसालस्य च लेखिन्या स्तम्भने कोकिलातरोः ॥ २५ ॥ मारणे लोहपत्रे च हरितालहरिद्रया |
निर्गुण्ड्युन्मत्तकद्रावैः खराश्वमहिषासृजा ॥ २६ ॥ विलिखेद्यन्त्रराजं तत्र देवीं समर्चयेत् |
संमोहिनीं मोहिनीं च ततश्चैव विमोहिनीम् ॥ २७ ॥ पूजयेत् त्रिषु कोणेषु षट्कोणेषु षडङ्गकम् |
वृत्ते स्वरानष्टदले ब्राह्म्याद्या मातृका यजेत् ॥ २८ ॥ व्यञ्जनानि पुनर्वृत्ते कलास्रे उर्वशीमुखाः |
उर्वशी मेनका रम्भा घृताची तदनन्तरम् ॥ २९ ॥ मञ्जुघोषा च सहजा सुकेशा च तिलोत्तमा |
गन्धर्वसिद्धकन्या च किन्नरी नागकन्यका ॥ ३० ॥ विद्याधरी किंपुरुषी यक्षकन्या पिशाचिका |
पुनर्वृत्ते पञ्चबीजाधिपान् बीजादिनार्चयेत् ॥ ३१ ॥ पञ्चबाणाधिदेव्यश्च पूजनीयाः प्रयत्नतः |
भूगृहान्तः सिद्धयः स्युस्त्रिरेखासु नव क्रमात् ॥ ३२ ॥ इच्छाज्ञानक्रियास्तिस्र आद्यरेखागता यजेत् |
द्वितीयायां शिवब्रह्मविष्णवोऽर्च्याः क्रमेण वै ॥ ३३ ॥ गुणत्रयं तृतीयायां द्वारेषु गणपादिकाः |
मध्ये देव्याश्चतुर्दिक्षु तिस्रस्तिस्रश्च देवताः ॥ ३४ ॥ माया च कालरात्रिश्च वडवाग्न्यतः परम् |
गणेश्वरी च कान्तेशी व्यापिकाऽलर्कवासिनी ॥ ३५ ॥ मायाराज्ञी च मदनप्रिया च रतिरेव च |
लक्ष्मीः कान्तेश्वरी चेति पूज्या द्वादश शक्तयः ॥ ३६ ॥ इति |
अथ प्रयोगः— तत्र प्रातःकृत्यादियोगपीठन्यासान्ते मूलेन प्राणायामत्रयं कृत्वा, शिरसि दक्षाय ऋषये नमः |
मुखे अतिजगतीच्छन्दसे नमः |
हृदये अलर्कवासिन्यै कालरात्र्यै देवतायै नमः |
गुह्ये ह्रींबीजाय नमः |
पादयोः मायाराज्ञीशक्त्यै नमः |
नाभौ नमःकीलकाय नमः |
इति विन्यस्य ममाभीष्टसिद्धये विनियोगः |
इति कृताञ्जलिरुक्त्वा, ॐहूंॐऐंह्रींक्लींश्रीं कान्तेश्वरि सर्वजनमनोहारि सर्वमुखस्तम्भिनि जगत्त्रयविमोहिनि हृदयाय नमः |
ॐहूं सर्वराजवशंकरि सर्वदुष्टनिदर्लिनि सर्वस्त्रीपुरुषाकर्षिणि चतुर्दशभुवनव्यापिनि शिरसे स्वाहा |
ॐहूं बन्दीशृङ्खलास्फोटय २ सर्वशत्रून् भञ्जय २ दण्डधारिणि शिखायै वषट् |
ॐहूं द्वेषिणो दलय २ सर्वं स्तम्भय २ (दुर्गादुर्गतिहन्त्रि) कवचाय हुं |
ॐहूं मोहनास्त्रेण द्वेषिण उच्चाटयोच्चाटय सर्वं वशं कुरु २ स्वाहा (नानासिद्धिदायिनि) नेत्रत्रयाय वौषट् |
ॐहूं देहि २ सर्वं कालरात्रि कामिनि गणेश्वरि नमः (सर्वं वशं कुरु २ स्वाहा) अस्त्राय फट् ॥ अत्र प्रथमतः विद्यादिपञ्चबीजानि अङ्गुष्ठादिकनिष्ठान्तं विन्यस्य ततः षडङ्गन्यासं कुर्यात् |
एवं करषडङ्गन्यासं कृत्वा मूलेन व्यापकन्यासं विधाय, ध्यानमानसपूजान्ते स्वपुरतश्चन्दनादिपीठे कुङ्कुमादिना बिन्दुगर्भं त्रिकोणं विलिख्य, तद्बहिः षट्कोणं, तद्बहिर्वृत्तं, तद्बहिरष्टदलं, तद्बहिर्वृत्तं, तद्बहिः षोडशदलं, तद्बहिर्वृत्तत्रयं, तद्बहिश्चतुर्द्वारयुक्तं चतुरस्रत्रयं कुर्यादिति पूजायन्त्रं विरच्य, पुरतः संस्थाप्याभ्यर्च्या— [मुद्रितपादटिप्पणी: कचुरागुरुकर्पूररोचनारक्तचन्दनम् |
कुङ्कुमं चन्दनं वापि कस्तूरीत्यष्टगन्धकम् ॥]

र्घ्यादिस्थापनाद्यात्मपूजान्ते कालीपीठं समभ्यर्च्यावाहनादिपुष्पोपचारान्ते त्रिकोणेषु— संमोहिन्यै नमः |
मोहिन्यै० |
विमोहिन्यै० |
इति संपूज्य, षट्कोणकोणेषु प्राग्वत् षडङ्गानि संपूज्य, तद्बहिर्वृत्ते— अं नमः |
आं नमः |
इत्यादिषोडशस्वरान् संपूज्य, अष्टसु दलेषु ब्राह्म्यादिमातृकाः प्राग्वत् संपूज्य, तद्बहिर्वृत्ते— कं नमः |
खं नमः |
इत्यादि क्षं नमः इत्यन्तं व्यञ्जनानि संपूज्य, षोडशदलेषु देव्यग्रादिप्रादक्षिण्येन— उर्वश्यै नमः |
मेनकायै० |
रम्भायै० |
घृताच्यै० |
मञ्जुघोषायै० |
सहजायै० |
सुकेश्यै० |
तिलोत्तमायै० |
गन्धर्वकन्यायै० |
सिद्धकन्यायै० |
किन्नरकन्यायै० |
नागकन्यकायै० |
विद्याधरकन्यायै० |
किंपुरुषकन्यायै० |
यक्षकन्यायै० |
पिशाचकन्यायै० |
इति संपूज्य, तदुपरि वृत्ते स्वाग्रादिप्रादक्षिण्येन— ॐ परविद्यायै नमः |
ऐं सरस्वत्यै० |
ह्रीं भुवनेश्वर्यै० |
क्लीं मनोभवाय० |
श्रीं लक्ष्म्यै० |
पञ्चबाणबीजानि तदधिदेवता मातङ्गीप्रकरणोक्ताः संपूज्य, भूपुरान्तः स्वाग्रादिप्रादक्षिण्येनाणिमादिसिद्धीः संपूज्य, प्रथमरेखायां— इच्छाशक्त्यै नमः |
ज्ञानशक्त्यै० |
क्रियाशक्त्यै० |
इति संपूज्य, द्वितीयरेखायां— शिवब्रह्मरमाधिपान् संपूज्य, तृतीयरेखायां— सत्त्वरजस्तमोगुणान् संपूज्य, पूर्वादिषु चतुर्षु द्वारेषु— गणेशक्षेत्रपालबटुकयोगिनीः संपूज्य, तद्बहिर्लोकपालांस्तदस्त्राणि च संपूज्य, मध्ये देव्याः पूर्वभागे— मायायै नमः |
कालरात्र्यै० |
वडवाग्न्यै० |
दक्षभागे— गणेश्वर्यै० |
कान्तेश्वर्यै० |
व्यापिकायै० |
पश्चिमे— अलर्कवासिन्यै नमः |
मायाराज्ञ्यै० |
मदनप्रियायै० |
उत्तरे— रत्यै नमः |
लक्ष्म्यै० |
कान्तेश्वर्यै० |
इति संपूज्य धूपदीपादिसर्वं प्राग्वत् समापयेत् इति |
तथा— प्रजपेदयुतं मन्त्रं तद्दशांशं हुनेत् तिलैः |
क्षीरद्रुमसमिद्भिर्वा तर्पणादि ततश्चरेत् ॥ ३७ ॥ मार्जनं तद्दशांशेन ब्राह्मणान् भोजयेत् सुधीः |
एवं संसिद्धमन्त्रस्तु प्रयोगानाचरेद् बुधः ॥ ३८ ॥ संध्यायां शनिवारे तु रम्यं गच्छेत् सरोवरम् |
मन्त्रेणानेन संपूज्य हरिद्राक्षतपुष्पकैः ॥ ३९ ॥ तारं नमो जलोकायै द्विधा सर्वजनं वशम् |
कुरुद्वन्द्वं हुमन्तोऽयं मन्त्रस्तेनैव पूजयेत् ॥ ४० ॥ “ॐ नमो जलोकायै जलोकायै सर्वजनं वशं कुरु कुरु हुं (२२)” |
ततश्च गृहमागत्य देवीं ध्यायन् भुवि स्वपेत् |
प्रातस्तत्रैव गत्वा च जलोकाद्वितयं ततः ॥ ४१ ॥ गृहीत्वा तु तदागत्य च्छायायां परिशोषयेत् |
कृष्णकार्पासतन्तुनैतच्चूर्णसहितां शिवे ॥ ४२ ॥ वर्तिं दृढतरां कृत्वा कुम्भकारस्य चक्रतः |
मृदमानीय यत्नेन तया पात्रं तु कारयेत् ॥ ४३ ॥ भ्रमयन्त्राहृतं तैलं तस्मिन् पात्रे क्षिपेच्छुचि |
कोकिलाकेन्धनैरग्निमाहरेद्गणिकागृहात् ॥ ४४ ॥ त्रिकोणद्वयमालिख्य तद्बहिर्भूपुरं लिखेत् |
निशारसेन रचिते लाजाक्षतसमन्विते ॥ ४५ ॥ मण्डले इति शेषः |
दीपं प्रज्वाल्य दीपाग्रे कालरात्रिं प्रपूजयेत् |
सर्वावरणसंयुक्तां कज्जलाहरणाय च ॥ ४६ ॥ नवीनपात्रमुपरि विन्यसेत् साधकोत्तमः |
जातं कज्जलमाहृत्य पश्चिमाभिमुखो नरः ॥ ४७ ॥ वक्ष्यमाणेन मन्त्रेण त्रिशतं मन्त्रयेन्मषीम् |
प्रणवं वाग्भवं मारं मायां रमां भूमिं ह्लूंह्सौः ॥ ४८ ॥ [ह्लूंह्सौः इति बीजाक्षराणि संदिग्धानि; उत्तरपृष्ठस्य स्पष्टमन्त्रेण तुलनीयानि|
] नमः कान्तेश्वरिपदं सर्वान्मोहय मोहय |
कृष्णे च कृष्णवर्णे च कृष्णाम्बरसमन्विते ॥ ४९ ॥ सर्वानाकर्षययुगं शीघ्रं वश्यं कुरुद्वयम् |
वर्म वाग्भुवनेशी च कामराजं रमा तथा ॥ ५० ॥ अष्टपञ्चाशदर्णेयं कज्जलस्याभिमन्त्रणे |
[द्वितीयार्धो लुप्तः|
] ॥

“ॐऐंह्रींक्लींश्रींग्लौंह्लूंह्सौः नमः कान्तेश्वरि सर्वान्मोहय मोहय कृष्णे कृष्णवर्णे कृष्णाम्बरसमन्विते सर्वानाकर्षयाकर्षय शीघ्रं वश्यं कुरु कुरु हूंऐंह्रींक्लींश्रीं” (५८) |
[ग्लौंह्लूंह्सौः इति संयुक्तबीजपाठः सावधानतया ग्राह्यः|
] कपिलानवनीतेन मर्दयेत् कज्जलं शुभम् |
अष्टोत्तरशतावृत्त्या मूलमन्त्रेण मन्त्रयेत् ॥ ५१ ॥ हुनेदष्टोत्तरशतं मधूककुसुमैः प्रिये |
सुवासिनीं कुमारीं च बटुकं भोजयेन्मुदा ॥ ५२ ॥ तेनाञ्जनेन तिलकं कुर्यात् साधकसत्तमः |
वशयेत् सकलाँल्लोकान् नरनारीनरेश्वरान् ॥ ५३ ॥ दत्तं तदन्नपानादौ तेनापि च वशं नयेत् |
स्तम्भनं ते प्रवक्ष्यामि हारिद्रे कर्पटे लिखेत् ॥ ५४ ॥ हरिद्रारोचनाकुष्ठाञ्जनैर्गोमूत्रपेषितैः |
लिखेदष्टदलं पद्मं कर्णिकाकेसरोज्ज्वलम् ॥ ५५ ॥ कर्णिकायां साध्यनाम दलेषु प्रणवद्वयम् |
भूबीजयुग्मं द्विठठं पीतसूत्रेण वेष्टयेत् ॥ ५६ ॥ सप्तभिः कोकिलाकाष्ठकण्टकैः परिकीलयेत् |
अर्कपत्रैः सुसंवेष्ट्य निक्षिपेद्वल्मीकरन्ध्रके ॥ ५७ ॥ मेषमूत्रेण संपूर्णं पाषाणैर्वेष्टयेद् दृढम् |
सहस्रं प्रजपेन्मूलमन्त्रं राक्षसदिङ्मुखः ॥ ५८ ॥ हरिद्रामालिकां कृत्वा बद्धमुद्राकरान्वितः |
मनुं वक्ष्ये ध्रुवो हांहींह्लूं कामाक्षि ततः परम् ॥ ५९ ॥ मायारूपिणि सर्वान्ते मनोहारिण्यनन्तरम् |
स्तम्भय द्वे रोधय द्वे मोहयद्वितयं ततः ॥ ६० ॥ कामबीजं त्रिधा दीर्घैः कामाक्षि च ततः परम् |
कान्तेश्वरि त्रिवर्माणि पञ्चाशद्वर्णवान् मनुः ॥ ६१ ॥ “ॐहांहींह्लूं कामाक्षि मायारूपिणि सर्वमनोहारिणि स्तम्भय स्तम्भय रोधय रोधय मोहय मोहय क्लांक्लींक्लूं कामाक्षि कान्तेश्वरि हूंहूंहूं” (५०) |
जपादेतस्य मन्त्रस्य शत्रूणां स्तम्भनं भवेत् |
रविवारे हरिद्रां च स्त्रीस्तन्येन च पेषयेत् ॥ ६२ ॥ तत्कल्केन लिखेद् भूर्जे कामराजं मनोहरम् |
तद्बहिर्वेष्टयेद् वृत्तं कामराजदशान्वितम् ॥ ६३ ॥ तद्बहिर्वृत्तमालिख्य वेष्टयेद्रविमन्मथैः |
तद्बहिर्वेष्टयेद् वृत्तं षोडशस्वरसंयुतम् ॥ ६४ ॥ षट्कोणं तद्बहिर्लिख्य कामं कोणेषु विन्यसेत् |
तत्सर्वं वाग्भवान्तःस्थं यन्त्रं मोहनकारकम् ॥ ६५ ॥ दशवर्णं मनुं जप्यात् तदुपर्युपविश्य च |
ध्रुवो ङेन्तं कामपदं कामराजमतः परम् ॥ ६६ ॥ कामिन्यै कामराजं च द्वितीयं कामराजकम् |
[द्वितीयार्धो लुप्तः|
] ॥ “ॐ कामाय क्लीं कामिन्यै क्लींक्लीं” (१०) |
पञ्चाहं प्रजपेत् क्रुद्धः सहस्रं नित्यमादरात् |
ततो होमं प्रकुर्वीत तद्दशांशं तिलैः शुभैः ॥ ६७ ॥ आज्याक्तैस्तद्भस्मना च तिलकं विश्वमोहनम् |
आकर्षणविधानं तु शृणु वक्ष्ये यथाविधि ॥ ६८ ॥ कृष्णाष्टमीदिने मूले भौमयुक्तेऽथवा रवौ |
उषःकाले नाभिदघ्ने जले स्थित्वा सहस्रकम् ॥ ६९ ॥ सशतं मूलमन्त्रं तु जपित्वा गृहमागतः |
तैलाभ्यक्तः पीठिकादौ विलिखेत् प्रतिमां स्त्रियः ॥ ७० ॥ नराकृतिं वा मषिभिर्यजेत् रक्तनालुपत्रकैः |
तन्मूलजै रसैः प्रोक्षेत् तदग्रे प्रजपेन्मनुम् ॥ ७१ ॥ [रक्तनालु इति वनस्पतिनाम संदिग्धम्|
] नखद्वयार्णं तं वक्ष्ये तारं च हृदयं ततः |
कालिकायै पदं सर्वाकर्षिण्यै अमुकीं ततः ॥ ७२ ॥ आकर्षयद्वयं शीघ्रमानयद्वितयं ततः |
पाशमायाङ्कुशा भद्रकाल्यै हृदयमन्ततः ॥ ७३ ॥ “ॐ नमः कालिकायै सर्वाकर्षिण्यै अमुकीं आकर्षय आकर्षय शीघ्रमानय आनय आंह्रींक्रों भद्रकाल्यै नमः” ४० |

अष्टोत्तरशतं जप्त्वा लोहितैश्च हयारिजैः |
पञ्चाशद्भिर्यजेत्तत्र पुत्तलीं तु समाहितः ॥ ७४ ॥ एकैकं मातृकावर्णं तन्नामाकर्षयद्वयम् |
नम इत्यमिसंजप्य पुष्पमेकैकमर्पयेत् ॥ ७५ ॥ “अं अमुकमाकर्षय आकर्षय नमः” |
इति करवीरपुष्पैः पूजयेदित्यर्थः |
धूपादिकं निवेद्यापि चणकैराज्यसंप्लुतैः |
जुहुयान्मन्त्रवर्येण प्रोक्तेनाकर्षणात्मना ॥ ७६ ॥ कृष्णकार्पाससूत्रस्य कुमारीनिर्मितस्य च |
षष्ट्यङ्गुलायाममष्टाविंशतितन्तुकम् ॥ ७७ ॥ रज्जुमाकृष्य मनुना ग्रन्थीनष्टोत्तरं शतम् |
दत्त्वा तद्द्वारकं हस्ते धृतमाकर्षयेत् स्त्रियम् ॥ ७८ ॥ पुरुषं वा त्रिरात्राच्च एकग्रामस्थमानयेत् |
देशान्तरात् सप्ताहाच्च हठादाकर्षयेद् ध्रुवम् ॥ ७९ ॥ अथोच्चाटविधिं वक्ष्ये शृणु देवि समाहिता |
कृष्णाङ्गारचतुर्दश्यां प्रयोगं शून्यमन्दिरे ॥ ८० ॥ यमदिग्वदनः कुर्यात् कुक्कुटासनसंस्थितः |
नीलाम्बरधरो मुक्तकच्छो मन्त्रमिमं जपेत् ॥ ८१ ॥ मौञ्जीरज्जुकृतग्रन्थिमालया मुक्तकुन्तलः |
ब्लूंस्लूंम्लूंच्लूं कालरात्रि महाध्वांक्ष्यमुकं पदम् ॥ ८२ ॥ आशूच्चाटययुग्मं च छिन्धि भिन्धि शुचिप्रिया |
प्रासादबीजं कामाक्षि सृण्यन्तः प्रणवादिकः ॥ ८३ ॥ “ॐब्लूंस्लूंम्लूंच्लूं कालरात्रि महाध्वांक्षि अमुकमाशु उच्चाटय उच्चाटय छिन्धि भिन्धि स्वाहा हौं कामाक्षि क्रों” (३६) इति स्पष्टम् |
[चतुर्बीजक्रमेऽक्षरसंयोगाः संदिग्धाः|
] अर्धरात्रे जपेन्मन्त्रं सहस्रद्वयमेव च |
ततो होमं सर्षपैस्तु दशांशं च दिने दिने ॥ ८४ ॥ बलिं दद्यात् प्रयत्नेन तैलोदकयुतं ततः |
तथा सर्षपपिण्याकशाकपिष्टं च मूलकम् ॥ ८५ ॥ मुद्रया सह तेनैव मनुना मन्त्रवित्तमः |
एवं यः कुरुते नित्यं सप्ताहादुच्चाटयेद् ध्रुवम् ॥ ८६ ॥ प्रतिमां देवतानां च का कथा मानवादिषु |
अथ विद्वेषणं देवि शृणु गोप्यागमाह्वयम् ॥ ८७ ॥ तालवृक्षस्य फलकद्वयमानीय तं नरः |
विषैरष्टभिराघृष्य स्नुहीदुग्धेन साधकः ॥ ८८ ॥ लिखेन्नाम तयोः साध्येऽथवा रूपं तु कारयेत् |
ततस्तु फलके पूज्ये धत्तूरकुसुमैस्तथा ॥ ८९ ॥ प्रोक्षयेत् तेन सारेण अष्टाविंशतिसंख्यया |
तत् स्पृष्ट्वा प्रजपेन्मन्त्रं सहस्रमधियामिनि ॥ ९० ॥ ह्रींग्लौंह्सौं ततो श्रौं च भगवत्यन्तदण्ड च |
धारिण्यमुकममुकं शीघ्रं विद्वेषयद्वयम् ॥ ९१ ॥ रोधयद्वितयं चैव भञ्जयद्वितयं रमा |
मायाराज्ञ्यै ततस्तारो गुणशः कवचं पठेत् ॥ ९२ ॥ पञ्चाशदक्षरो मन्त्रस्तारादिर्द्वेषकारकः |
[द्वितीयार्धो लुप्तः|
] ॥ “ॐह्रींग्लौंह्सौंश्रौं भगवति दण्डधारिणि अमुकममुकं शीघ्रं विद्वेषय विद्वेषय रोधय रोधय भञ्जय भञ्जय श्रींमायाराज्ञ्यै ॐहूंहूंहूं” (५०) इति मूलम् |
[ह्सौं इति संयुक्तबीजपाठः सावधानतया ग्राह्यः|
] जप्त्वा फलकयुग्मं तु बद्ध्वा रज्ज्वा परस्परम् |
खरस्वैरिभगन्धर्वपुच्छरोमसमुत्थया ॥ ९३ ॥ वल्मीकरन्ध्रे निक्षिप्य तावत्संख्यं जपेन्मनुम् |
सप्ताहाज्जायते वैरं रामलक्ष्मणयोरपि ॥ ९४ ॥ अथ मारणकं कर्म कथयामि सविस्तरम् |
न प्रयोगं प्रकुर्वीत ब्राह्मणस्योपरि प्रिये ॥ ९५ ॥ ब्राह्मणेन विना सर्वं ज्ञातव्यं रिपुवज्जगत् |
बहूनां पीडको यस्तु सर्वोपद्रवकारकः ॥ ९६ ॥ [मुद्रितपाठान्तराणि: ७९ राहृत इति खपाठः; ८१ कचः इति खपाठः|
]

तस्योपरि प्रकुर्वीत मारणं कुलधर्मवित् |
प्रजपेदात्मशुद्ध्यर्थं सहस्रं मूलमन्त्रकम् ॥ ९७ ॥ कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां भौमवारे विशेषतः |
गोपुराच्छ्मशानाच्च शिवागाराच्चतुष्पथात् ॥ ९८ ॥ मृदमानीय यत्नेन श्मशानादौ विनिक्षिपेत् |
विडङ्गार्कनागारिपुष्पाण्यानीय देशिकः ॥ ९९ ॥ श्मशाने निर्जनागारे मुक्तकेशो दिगम्बरः |
नीलाम्बरधरो रात्रौ पुत्तलीं विदधीत वै ॥ १०० ॥ तच्छिरस्यालिखेन्नाम साध्यस्य तु प्रयत्नतः |
प्राणयन्त्रं हृदि न्यस्य प्राक्प्रोक्तविधिना सुधीः ॥ १०१ ॥ प्राणादिस्थापनं कृत्वाच्छादयेन्मृतवाससा |
खराश्वमहिषाणां तु रुधिरे स्थापयेच्च ताम् ॥ १०२ ॥ तैलाभ्यक्तां ततो रक्तचन्दनेन समर्चयेत् |
धत्तूरकुसुमैर्वापि मारणाख्याणुना ततः ॥ १०३ ॥ जपं होमं च पूजां च कुर्यादुक्तविधानतः |
ॐआंश्रीं [बीजदेवतानामपाठोऽस्पष्टः] अमुकं शीघ्रमन्ततः ॥ १०४ ॥ मारयद्वितयं चैव सृणिबीजं त्रिरुच्चरेत् |
त्रयोविंशत्यक्षरेण पूजां होमं च कारयेत् ॥ १०५ ॥ “ॐआंश्रीं [अस्पष्टाक्षराणि: स्मृतिकेश्वरि इत्यादि सम्भावितम्] अमुकं शीघ्रं मारय मारय क्रोंक्रोंक्रों” (२३) |
वचासर्षपभल्लातबीजैरुन्मत्तबीजकैः |
अष्टोत्तरशतं हुत्वा श्मशानादौ विधानवित् ॥ १०६ ॥ प्रतिमायाः शिरश्छित्त्वा पूर्णाहुतिमथाचरेत् |
ततश्च प्रतिमां दग्ध्वा मारणाख्याणुना सुधीः ॥ १०७ ॥ एवं कृते त्रिसप्ताहाद्रिपुर्याति यमालयम् |
भैरवाय बलिं दद्यात् प्रत्यहं विधिना सुधीः ॥ १०८ ॥ माषान्नपलमद्याद्यैरेवं सिद्धिः प्रजायते |
मृत्युञ्जयादिमन्त्रान् वै प्रजपेत् प्रत्यहं ततः ॥ १०९ ॥ आत्मरक्षा भवेन्नो चेत् साधकस्य मृतिर्भवेत् |
[द्वितीयार्धो लुप्तः|
] ॥ इति कालरात्रिप्रकरणम् ॥ अथ शारदा— प्रणवो भुवनेशी च कामराजमतः परम् |
भृगुः सर्गी च हृदयं ङेन्तं भगवतीपदम् ॥ १ ॥ शारदायै जपा वह्नेः प्रिया सप्तदशार्णकः |
“ॐह्रींक्लींसः नमो भगवत्यै शारदायै ह्रीं स्वाहा” (१७) |
नास्य विघ्नो न वा शौचं न वा मन्त्रविपर्ययः |
न क्लेशो न च दौर्बल्यं न होमो न चिरन्तता ॥ २ ॥ साक्षादमृतरूपोऽयं मन्त्रः सर्वार्थसिद्धिदः |
वर्णलक्षं पुरश्चर्या तदर्धं वा महेश्वरि ॥ ३ ॥ अर्धार्धं समाख्यातमतो न्यूनं न कारयेत् |
जीवहीनो यथा देही सर्वकर्मसु न क्षमः ॥ ४ ॥ पुरश्चरणहीनोऽपि तथा मन्त्रः प्रकीर्तितः |
गृहे वने श्मशाने वा शून्यागारे चतुष्पथे ॥ ५ ॥ साधकः सिद्धये कुर्यात् पुरश्चरणकां क्रियाम् |
जपाद् दशांशतो होमस्तद्दशांशेन तर्पणम् ॥ ६ ॥ मार्जनं तद्दशांशेन तद्दशांशेन भोजनम् |
पुरस्क्रियां मनोः कृत्वा मनूत्कीलनमाचरेत् ॥ ७ ॥ मनुं संजीवयेत् पश्चात् सिद्धमूलं ततो जपेत् |
संपुटं च पुनर्दद्यात् ततो मन्त्रोऽपि सिद्ध्यति ॥ ८ ॥ आद्यवर्णं महादेवि दद्यान्मन्त्राञ्चले शिवे |
मन्त्रादौ दीयते नीरमिदमुत्कीलनं भवेत् ॥ ९ ॥ नाम दद्यात् तथाप्यादौ तारं दद्यात् तथाञ्चले |
एष संजीवनो नाम मन्त्रो मन्त्रस्य भामिनि ॥ १० ॥ ततो जपेन्मनुं सिद्धं साधकः सर्वसिद्धये |
नामाग्रे दीयते नीरं संपुटाख्यस्त्वयं मनुः ॥ ११ ॥ एकवारं पठेद् देवि यथाशक्त्या जपेत् ततः |
अणिमाद्यष्टसिद्धीनामीश्वरः साधको भवेत् ॥ १२ ॥ [मुद्रितपाठान्तरम्: ३ वच्चासि इति खपाठः; पाठः संदिग्धः|
]

यन्त्रोद्धारं प्रवक्ष्यामि सर्वतन्त्रेषु गोपितम् |
सर्वसंमोहनं यन्त्रं सर्वाशापरिपूरकम् ॥ १३ ॥ बिन्दुगर्भं त्रिकोणं च तद्बही रसकोणकम् |
अष्टपत्रं षोडशारं भूपुरं विलिखेत् प्रिये ॥ १४ ॥ लयाङ्गमथ वक्ष्यामि तव प्रीत्या वरानने |
यन्त्रमभ्यर्च्य विधिवत् साधको मुक्तिमाप्नुयात् ॥ १५ ॥ गणेशो धर्मराजश्च वरुणश्च कुबेरकः |
एते द्वारस्थाः समाख्याता दक्षिणावर्तेन पूजयेत् ॥ १६ ॥ जया च विजया दुर्गा शाम्बरी रक्तदन्तिका |
शाकम्भरी च चामुण्डा शिवा च शिवदूतिका ॥ १७ ॥ शीतला सुप्रभा शान्ता रतिः प्रीतिः स्थितिर्मतिः |
इति षोडशपत्रेषु पूज्याः षोडश देवताः ॥ १८ ॥ करालो विकरालश्च संहारो रुरुभैरवः |
महाकालोऽपि कालाग्निरुन्मत्तः सुप्तभैरवः ॥ १९ ॥ [सुप्तभैरव इति पाठः संदिग्धः|
] पूज्या अष्टदले देवि स्वमन्त्रैरष्ट भैरवाः |
शारिका च तथा राज्ञीदेवी ज्वालामुखी ततः ॥ २० ॥ कालिका त्रिपुरा देवि सुमुखी परमेश्वरि |
एताः षट्कोणमध्यस्थाः पूज्याः साधकसत्तमैः ॥ २१ ॥ भवानी बगला तारा पूजनीयास्त्रिकोणगाः |
मूलेन शारदादेवीं बिन्दौ ध्यायेत् सरस्वतीम् ॥ २२ ॥ पूजयेद् भक्तिभावेन गन्धपुष्पाक्षतादिभिः |
शूलं प्रासं तथा पर्वं पाशं कलशमेव च ॥ २३ ॥ व्यूहमित्यायुधान् बिन्दौ पूजयेत् साधकोत्तमः |
स्ववामे पूजयेद् देवि गुरुपञ्चकमादरात् ॥ २४ ॥ स्वदक्षे धर्मवैराग्यं पूजयेत् क्रमशस्ततः |
ऊर्ध्वं क्षेत्रेश्वराश्चैव यथावद्वर्ण्यते मया ॥ २५ ॥ क्रोष्टुवक्त्रं हयवक्त्रं ततोऽजवक्त्रकं शिवे |
सिंहवक्त्रं महादेवि पूजयेच्चतुरस्रके ॥ २६ ॥ शिवं रुद्रं मृडं भीमं भैरवं परमेश्वरि |
बिन्दौ संपूजयेन्मन्त्री लयाङ्गमिदमुच्यते ॥ २७ ॥ मन्त्रस्यास्य महादेवि भैरव ऋषिरीरितः |
छन्दस्त्रिष्टुप् समाख्यातं देवता शारदा स्मृता ॥ २८ ॥ माया बीजं शरः शक्तिः स्तम्भं कीलकमुच्यते |
धर्मार्थकाममोक्षार्थे विनियोग इति स्मृतः ॥ २९ ॥ तारमायास्मराद्यैश्च वर्णैः षड्दीर्घभागिभिः |
करन्यासः समाख्यातो हृदयादिषडङ्गकम् ॥ ३० ॥ अस्त्रमरीबीजरूपेण कुर्याद् दिग्बन्धनं सुधीः |
[द्वितीयार्धो लुप्तः; अस्त्रमरी इति पाठः संदिग्धः|
] ॥ इति |
अथ प्रयोगः— तत्र प्रातःकृत्यं निर्वर्त्य शौचादिकं विधाय, सः इति शक्तिबीजेन दन्तान् विशोध्य, प्रणवेन मुखं प्रक्षाल्य, “ॐ मणिधरवज्रिणि हूंशिखापरिसर रक्ष रक्ष ठःठःठः फट् स्वाहा” इति मन्त्रेण शिखां बद्ध्वा मलस्नानं विधाय मन्त्रस्नानार्थं स्वपुरतस्तीर्थमण्डलं परिकल्प्य प्राग्वत् तीर्थान्यावाह्य, तत्र “शारदे वरदे मातर्मातृकाक्षरभूषिते |
परिवारयुते देवि यन्त्रेऽस्मिन् संनिधिं कुरु ॥” इत्यावाह्यान्यत् सर्वं प्राग्वद्विधाय, ॐ शारदायै विद्महे सप्तदशाक्षर्यै धीमहि तन्नः सरस्वती प्रचोदयात् |
इति गायत्र्या संध्यावन्दनादितर्पणान्तं कर्म समाप्य यागगृहमागत्य, यागपीठन्यासान्ते मूलेन प्राणायामत्रयं कृत्वा, शिरसि भैरवाय ऋषये नमः |
मुखे त्रिष्टुप्छन्दसे नमः |
हृदये श्रीशारदायै देवतायै नमः |
गुह्ये ह्रींबीजाय नमः |
पादयोः सौःशक्तये नमः |
नाभौ नः कीलकाय नमः |
इति विन्यस्य मम चतुर्वर्गफलसिद्धये विनियोगः इति कृताञ्जलिरुक्त्वा, ॐहांक्लां इत्यादि षड्दीर्घयुक्तेन करषडङ्गन्यासं कुर्यात् |
ततः ॐह्रींश्रीं कामरूपपीठाय नमः हृदयाय नमः |
एवं जालन्धरपूर्णगिरि-उड्ड्याणवाराणसीशारदापीठानां षडङ्गन्यासं कुर्यादिति पीठषडङ्गं विधाय, प्रागुक्तरीत्या शारदामातृकां विन्यस्य आत्मविद्याशिवगुरुशिवशक्तितत्त्वानि षडङ्गेषु न्यसेदिति तत्त्वषडङ्गं विधाय, ॐनमः शिरसि |
एवं ह्रींनमो मुखे |
क्लींनमो हृदये |
[ॐहांक्लां इत्यादि हस्तन्यासबीजपाठः संदिग्धः|
]

सःनमो नाभौ |
नं पृष्ठे |
मों मदे |
भं गुह्ये |
गं कक्ष्यां |
वं जानुनि |
त्यैं जङ्घायां |
शां गुल्फयोः |
रं पादयोः |
दां शिरसः पादपर्यन्तं |
यै पादादिमूर्धान्तं |
ह्रीं मूर्ध्नि |
स्वां मुखे |
हां नमः सर्वाङ्गेषु |
एवं न्यासं विधाय, श्रीगुरुं ध्यात्वा देवीं ध्यायेत् |
[मों मदे तथा गं कक्ष्यां इति पाठौ संदिग्धौ|
] उद्यद्बालार्कबिम्बद्युतिमनलशिखाकारतेजोश्विनीं तां भास्वच्चन्द्राभिनेत्रां विविधमणिशिलारश्मिभास्वत्किरीटाम् |
तारार्णाङ्गीं च मायामदनविलसितां शक्तिवर्णैकरूपां वन्दे सिंहासनस्थां प्रहसितवदनां शारदां षड्भुजाढ्याम् ॥ १ ॥ [तारार्णाङ्गीं इति पाठः संदिग्धः|
] अरुणार्कनिभां त्रिलोचनां कमलप्रासकशूलधारिणीम् |
कलशव्यूहकपाशषड्भुजां हृदि देवीमनिशं भजामहे ॥ २ ॥ इति ध्यात्वा मानसोपचारैराराध्य, स्वपुरतश्चन्दनादिपीठे कुङ्कुमादिना बिन्दुगर्भं त्रिकोणं विलिख्य तद्बहिः षट्कोणं, तद्बहिरष्टदलं, तद्बहिः षोडशदलं, तद्बहिश्चतुर्द्वारयुक्तं चतुरस्रं कुर्यादिति पूजायन्त्रं विरच्य, पुरतः संस्थाप्याभ्यर्च्य, अर्घ्यादिस्थापनाद्यात्मपूजान्ते भुवनेश्वरीपीठमभ्यर्च्य, मूलेन मूर्तिं परिकल्प्यावाहनादिपुष्पोपचारान्ते बिन्दावग्नीशासुरवायव्यमध्ये दिक्षु च षडङ्गानि संपूज्य, चतुरस्रे वायव्यादीशान्तं गुरुपङ्क्तित्रयं संपूज्य, गणेशधर्मराजवरुणकुबेरान् पूर्वादिदिक्षु पूजयेदिति प्रथमावरणम् ॥ ततः षोडशदले देव्यग्रादिप्रादक्षिण्येन— जयायै नमः |
विजया० |
दुर्गा० |
शाम्बरी० |
रक्तदन्तिका० |
शाकम्भरी० |
चामुण्डा० |
शिवा० |
शिवदूती० |
शीतला० |
सुप्रभा० |
शान्ति० |
रति० |
प्रीति० |
स्थिति० |
मति० |
इति द्वितीयावरणम् ॥ ततोऽष्टदले देव्यग्रादिप्रादक्षिण्येन— करालभैरवाय नमः |
विकराल० |
संहार० |
रुरु० |
महाकालभै० |
कालाग्नि० |
उन्मत्त० |
सुप्तभै० |
इति तृतीयावरणम् ॥ ततः षट्कोणे— शारिकायै नमः |
राज्ञी० |
ज्वालामुखी० |
कालिका० |
त्रिपुरा० |
सुमुखी० |
इति चतुर्थावरणम् ॥ ततस्त्रिकोणे— भवान्यै नमः |
बगला० |
तारा० |
इति पञ्चमावरणम् ॥ बिन्दौ— श्रीं आनन्दभैरवसहितायै शारदायै नमः इति सप्तवारमभ्यर्च्य, पुनस्त्रिकोणे— भवान्यै नमः |
बगला० |
तारा० |
पूजयेदिति षष्ठम् ॥ शूलप्रासपद्मकलशव्यूहान् पूजयेदिति सप्तमम् ॥ स्ववामे पुनर्गुरुपङ्क्तित्रयमभ्यर्च्य, स्वदक्षे धर्मज्ञानवैराग्यानि संपूज्य, चतुरस्रे— ऊर्ध्वं हयवक्त्र-क्रोष्टुवक्त्र-अजवक्त्र-सिंहवक्त्रान् क्षेत्रेशान् संपूज्य, पुनः शिवरुद्रमृडभीमभैरवान् संपूजयेदित्यष्टमावरणम् ॥ एवं संपूज्य धूपदीपादिनैवेद्यान्तं दत्त्वा जप्त्वा जपं समर्प्य प्राग्वद्बटुकादिभ्यो बलीनुत्सृज्यारात्रिकं सर्वं समापयेदिति |
पुरश्चरणं तु प्रागेवोक्तम् |
तथा— प्रयोगानष्ट वक्ष्यामि साधकानां हिताय वै |
स्तम्भनं मोहनं चैव मारणाकर्षणे तथा ॥ ३१ ॥ उच्चाटनं वशीकारं शान्तिकं पौष्टिकं तथा |
उपचारं तथैतेषां शृणु वक्ष्यामि पार्वति ॥ ३२ ॥ रवौ प्रभातवेलायां गत्वा प्रेतगृहे शिवे |
भस्मना स्नानमङ्गेषु कृत्वा साधकसत्तमः ॥ ३३ ॥ मूलं जप्त्वायुतं मन्त्री होमं कुर्याच्चितानले |
दशांशं घृतपद्माक्षयवमाषाजमेदकैः ॥ ३४ ॥ गतिस्तम्भं भवेच्छीघ्रं दस्युवातार्कपाथसाम् |
वादिनां च मुखस्तम्भं कामिनां रेतसस्तथा ॥ ३५ ॥ चन्द्रे मध्याह्नवेलायां स्नात्वा शून्यस्थलं व्रजेत् |
मूलमन्त्रं महादेवि जपेदयुतसंख्यया ॥ ३६ ॥ होमः सर्पिर्मधुक्षौद्रमालतीकनकादिभिः |
तद्भस्मना चरेद्भाले तिलकं साधकोत्तमः ॥ ३७ ॥

तस्य दर्शनमात्रेण त्रिजगन्मोहमेष्यति |
भौमेऽर्धरात्रसमये गत्वा श्मशानमण्डले ॥ ३८ ॥ पशुं संपूजयेत्तत्र मूलेनाजं च साधकः |
तदग्रे च जपेन्मन्त्रं मालयायुतसंख्यया ॥ ३९ ॥ बलिं निवेद्य तत्राज्यं जुहुयात् तस्य मेदकैः |
सर्पिषा च सहृत्पद्मं तथान्त्राणि दशांशतः ॥ ४० ॥ शेषं संभोजयेच्छक्तिं यावत्तृप्तो भविष्यति |
कर्मणा मनसा वाचा सत्यं सत्यं कुलेश्वरि ॥ ४१ ॥ [शक्तिं तृप्तो इति पदयोः सम्बन्धः संदिग्धः|
] शत्रुः कालसमानोऽपि मृत्युमेष्यति नान्यथा |
बुधे सायं समागत्य नदीतीरं च साधकः ॥ ४२ ॥ स्नात्वा रहो जपेन्मन्त्रमयुतं दिव्यमालया |
होमो घृतगुडूच्यादिद्रव्यशुक्रादिशुद्धिभिः ॥ ४३ ॥ [शुक्रादिशुद्धिभिः इति पाठः संदिग्धः|
] तत्रैव सहसा स्त्रीणां भवेदाकर्षणं ध्रुवम् |
गुरौ निशीथकाले तु गत्वा तु शवसद्मनि ॥ ४४ ॥ चितायामासनं दत्त्वा जपेदयुतसंख्यया |
होमो घृतेन मीनैश्च कपोतान्त्रसमन्वितैः ॥ ४५ ॥ कटुतैलेन काकानां पक्षैः कार्यो विधानतः |
कर्मणा मनसा वाचा रिपुमुच्चाटयेद् ध्रुवम् ॥ ४६ ॥ शुक्रे ब्राह्मे मुहूर्ते च गत्वा वटतले जपेत् |
मूलं वायुतसंख्याकं साधको मन्त्रसाधकः ॥ ४७ ॥ होमं कुर्यात् तदा सर्पिर्मधुगोधूमचूर्णकैः |
रजस्वलाम्बरे रक्ते पीतपुष्पैर्महेश्वरि ॥ ४८ ॥ साधकस्य तदा देवि त्रैलोक्यं वशमेष्यति |
शनौ रात्रिमुखे देवि गृहे वा वनभूमिषु ॥ ४९ ॥ जपेन्मन्त्रायुतं देवि होमयेत् सर्पिषा सिताम् |
नारिकेलं च पापखण्डं मीनकण्टकसंयुतम् ॥ ५० ॥ [पापखण्डं इति पाठः संदिग्धः|
] वह्निग्रहादिपीडानामतिवृष्टिभयस्य च |
मारीदुर्भिक्षभीतीनां सद्यः शान्तिर्भविष्यति ॥ ५१ ॥ सर्ववारेषु सर्वत्र पौष्टिकं साधकश्चरेत् |
शुभेऽह्नि शुभनक्षत्रे गृहे जप्त्वायुतं मनुम् ॥ ५२ ॥ होमः सर्पिर्दधिक्षौद्रपायसाद्यैश्च श्रीफलैः |
खगाण्डाक्षियुतैः कार्यः साधकैः सर्वसाधकः ॥ ५३ ॥ देवीनां देवतानां च महापुष्टिः प्रजायते |
सर्पिर्यवादिगोधूमशालिद्रव्यादिभिः शिवे ॥ ५४ ॥ होमो दशांशतः कार्यः साधकैः सर्वसिद्धये |
इतीदं साधनं देवि शारदाया मया स्मृतम् ॥ ५५ ॥ गुह्यं गोप्यं न दातव्यं भक्तिहीनाय पार्वति |
कुलीनाय च शान्ताय गुरुभक्तिरताय च ॥ ५६ ॥ दद्यात् सद्यो भवेत् सिद्धिरन्यत्र सिद्धिहानिता |
शारदासाधनं द्रव्यं गोपनीयं विशेषतः ॥ ५७ ॥ सर्वदा गोपयेदेतदित्याज्ञा पारमेश्वरी |
शारदोपासको देवि दरिद्रो न भवेत् क्वचित् ॥ ५८ ॥ मूर्खत्वं च न प्राप्नोति सत्यं सत्यं न संशयः |
इति श्रीमहामहोपाध्यायाचार्यभगवत्पूज्यपादश्रीगोविन्दाचार्यशिष्य-श्रीभगवच्छङ्कराचार्यशिष्य-श्रीविष्णुशर्माचार्यशिष्य-श्रीप्रगल्भाचार्यशिष्य-श्रीविद्यारण्ययतिविरचिते श्रीविद्यार्णवाख्ये तन्त्रे षड्विंशः श्वासः ॥ २६ ॥

27. Śvāsa

Die 49 Druckseiten 405–453 sind mit dem Druckbild abgeglichen. Beschädigte Lesungen, gedruckte Lücken und Unterschiede zwischen Vers und Prosa bleiben markiert. Die vedischen Akzente des Ṛgveda-Zitats auf Seite 433 werden in dieser Arbeitsfassung nicht wiedergegeben.

अथ सप्तविंशः श्वासः |
अथ वैष्णवमन्त्राः |
उत्तरतन्त्रे— अथ वैष्णवमन्त्राणां विधानमभिधीयते |
त्रिषु लोकेषु विख्यातं मुनीन्द्रगणसेवितम् ॥ १ ॥ धर्मार्थकाममोक्षाप्तिनिदानं सर्वसंमतम् |
षट्कर्मकरणश्रेष्ठं गोपनीयं सदा बुधैः ॥ २ ॥ अज्ञानतिमिरान्धानां ज्ञानदृष्टिप्रदायकम् |
धनैश्वर्यप्रदं सर्वपापविध्वंसकारकम् ॥ ३ ॥ अपमृत्युहरं पुंसां रोगदारिद्र्यनाशनम् |
क्षुद्रग्रहहरं क्ष्वेडनाशनं श्रीजयप्रदम् ॥ ४ ॥ दुर्गकान्तारमार्गादौ भयनाशकरं परम् |
नदीनदसमुद्रादौ तरिध्वंसेषु तारणम् ॥ ५ ॥ नराश्वरथगोवाहस्तिपुत्रामित्रकलत्रदम् |
क्षेत्रग्रामप्रदं वीर्यशौर्यधैर्यप्रभाकरम् ॥ ६ ॥ [नराश्वरथगोवाहस्ति तथा अमित्र इति पाठौ संदिग्धौ|
] स्फूर्तिकान्तिकवित्वादिकरं सौभाग्यदायकम् |
ब्रह्माण्डकोटिसंक्षोभिसिद्ध्यष्टकगुणप्रदम् ॥ ७ ॥ बहुना किमिहोक्तेन सर्वदं नात्र संशयः |
तेष्वष्टाक्षरो मन्त्रो यथावदभिधीयते ॥ ८ ॥ पापौघनाशनः श्रीदो भुक्तिमुक्तिप्रदायकः |
ध्रुवो दीर्घी विषं स्वर्गो दीर्घी चाननवृत्तयुक् ॥ ९ ॥ अग्न्यनन्तौ समीरश्च सदीर्घस्तादिरीरयुक् |
अष्टाक्षरो मनुः प्रोक्तो नारायणसमाह्वयः ॥ १० ॥ ध्रुवः प्रणवः |
दीर्घी नकारः |
विषं मकारः, स्वर्ग ओकारः, ताभ्यां मो इति |
दीर्घी नकारः आननवृत्त आकारः, ताभ्यां ना |
अग्नी रेफः, अनन्त आकारः, तेन रा |
समीरो य |
सदीर्घस्तादः आकारयुक्तो णकारः, तेन णा |
ईरो यकारः |
स्पष्टम् |
“ॐनमो नारायणाय” इति |
मन्त्रनिरुक्तिश्च तत्रैव— प्रणवः परमात्मार्णवाचको वन्द्यते ततः |
नकारश्च निषेधार्थः सर्वार्थं मोपदं मतम् ॥ ११ ॥ ना जलं रा वह्निरुक्तो यो वायुर्णा धरा स्मृता |
यश्चतुर्थ्यर्थकस्तस्मादेवं व्याख्यानमीरितम् ॥ १२ ॥ गदितो मुनिरस्यार्षः साक्षान्नारायणाह्वयः |
प्रोक्तं छन्दस्तु दैव्याद्यं गायत्रं देवता मनोः ॥ १३ ॥ परमात्मा समुद्दिष्टः पञ्चाङ्गानि ततो न्यसेत् |
क्रुद्धोल्कश्च महोल्कश्च वीरोल्को द्युल्कसंज्ञकः ॥ १४ ॥ सहस्रोल्कश्चतुर्थ्यन्तैरेभिरङ्गुलिषु न्यसेत् |
उक्तमङ्गुष्ठपूर्वासु तर्जन्याद्यासु केचन ॥ १५ ॥ कनिष्ठान्तासु संप्रोचुः पञ्चाङ्गानि न्यसेत् |
[द्वितीयार्धो लुप्तः|
] ॥ चतुर्थ्यन्तैः स्वाहान्तैश्च |
“क्रुधोल्कादिपदैर्वह्निजायान्तैर्ज्योतिसंयुतैः” इति त्रैलोक्यमोहनतन्त्रवचनात् |
[मुद्रितपाठान्तराणि: १० यान्त इति खपाठः; ११ परमात्माणु इति खपाठः; १२ यमर्थ इति खपाठः|
]

“एषां विभक्तियुक्तानां भवेदन्तेऽग्निवल्लभा” इति तत्त्वप्रकाशवचनाच्च |
नारायणीये— “कनिष्ठादितदन्तानामङ्गुलीनां त्रिपर्वसु |
ज्येष्ठाग्रेण नमस्तारसद्धानष्टाक्षरं न्यसेत्” |
इति |
प्रपञ्चसारे— (२० प० ६ श्लो०) “अष्टाक्षरेण व्यस्तेन कुर्यादष्टाङ्गकं सुधीः |
सहृच्छिरःशिखावर्मनेत्रास्त्रोदरपृष्ठके” ॥ इति |
तथा— “मन्त्रार्णानङ्गषट्केषु जठरे पृष्ठके ततः |
दिग्बन्धमस्त्रमन्त्रेण विदध्यान्मन्त्रवित्तमः” ॥ हृदये ॐनमः इत्यादि, उदरे णां नमः |
पृष्ठे यं नमः |
इति प्रयोगः |
केचित्तु— ॐहृदयाय नमः, नं शिरसे इत्यादिन्यासं वदन्ति, तन्न, अन्त्यवर्णयोर्जात्यभावात् ॥ अपरे— ॐ हृदयाय नमः, यं पृष्ठाय नमः, इति न्यासं वदन्ति तन्न, स्थानानामधिकरणत्वात् तेषु वर्णानामेवंविन्यासः स्यात् |
अन्यथा, अं शिरसे नमः, आं मुखवृत्ताय नमः इत्यादिन्यासापत्तेः |
अष्टाक्षरेणेति बिन्दुयुक्तेन ॥ तथा चेशानार्णवः— “वर्णा बिन्दुसमायुक्ताः” इति |
प्रपञ्चसारे— “अस्त्रमन्त्रेण बद्धाशा मन्त्रवर्णांस्तनौ न्यसेत्” |
अस्त्रं चक्रम् |
“बद्धदिक् चक्रमन्त्रेण” इति शारदातिलकात् |
चक्रमन्त्रोऽग्रे वक्ष्यते दिग्बन्धानन्तरम् |
हयशीर्षपञ्चरात्रे— “मूर्धाक्षिमुखहृन्नाभिगुह्यजानुपदेषु च |
सृष्टिन्यासोऽयमुद्दिष्टः संहारश्चरणादिकः ॥ मूर्धान्तः स्थितिरित्युक्तो नाभ्यादिहृदयान्तिकः |
” इति |
उत्तरतन्त्रे— स्थानेषु वक्ष्यमाणेषु मनुवर्णान् न्यसेत् सुधीः |
विन्यस्तमन्त्रैर्देहे भवेन्नारायणः स्वयम् ॥ १ ॥ आधारहृदयाननभुजपदमूलकनाभिषु प्रथमः |
गलनाभिहृत्कुचद्वयपार्श्वद्वयपृष्ठकेष्वपरः ॥ २ ॥ शीर्षानननयनद्वयकर्णद्वयनासिकापुटेष्वन्यः |
बाहुद्वयपादद्वयसन्धित्रितयशरमिताङ्गुलिषु ॥ ३ ॥ हृदि सप्तधातुवायुषु कण्ठास्यहृदुरःसोरुजङ्घासु |
पादयोश्च तथान्यो गण्डांसोर्वङ्घ्रिषु न्यसेत् ॥ ४ ॥ चक्रा [अस्पष्टं पदम्] शङ्खसगदापद्मस्थानेषु विन्यसेद्वर्णान् |
तत्तन्मुद्रापूर्वकमुक्ता एवं दश न्यासाः ॥ ५ ॥ प्रपञ्चसारे— “विन्यस्तैर्यैर्भवेन्मन्त्री मन्त्रवर्णात्मको हरिः” ॥ अत्र पद्मपादाचार्याः— मन्त्री मन्त्रवर्णात्मकं इत्यनेन न्यासे मन्त्रवर्णानां प्रणवपुटितत्वं प्रतिपर्यायं व्यापकन्यासश्चोक्त इति ॥ मन्त्रतन्त्रप्रकाशे— “विन्यसेद्वर्णमेकैकं बिन्द्वन्तं ध्रुववेष्टितम्” इति |
उत्तरतन्त्रे— क्षितिसलिलानलपवनव्योमाहंकृतिमहत्प्रकृत्याख्येषु |
क्रमगदितैरेतैः क्रमगतमन्वर्णसंयुतैर्मन्त्री ॥ १ ॥ चरणानुहृदयवक्त्रकद्वयव्यापकेषु च विन्यसेत् |
संहारोऽयं गदितो विपरीता सृष्टिरस्य निर्दिष्टा ॥ २ ॥ [चरणानुहृदयवक्त्रकद्वय इति स्थानसूचीपाठः संदिग्धः|
] विपरीता प्रकृत्यादिः |
अत्र न्यासे अङ्गुलीनियमश्च तत्रैव— तत्राङ्गुलीभिर्न्यासः स्याच्छिरस्येकैव मध्यमा |
तर्जनीमध्यमाभ्यां तु चक्षुषोर्न्यास उच्यते ॥ १ ॥ अङ्गुष्ठानामिकाभ्यां तु मुखे न्यासः प्रकीर्तितः |
हृदये ज्ञानमुद्रा स्यादङ्गुष्ठश्च कनिष्ठिका ॥ २ ॥ नाभौ प्रकीर्तिता गुह्ये अनङ्गुष्ठाः प्रकीर्तिताः |
सर्वा जानौ च पादे च पञ्चापि परिकीर्तिताः ॥ ३ ॥ इति |
तथा— बिन्दुनादशक्तिशान्तिरूपमात्मचतुष्टयम् |
न्यसेत् सर्वतनौ मन्त्री देवताभावसिद्धये ॥ १ ॥ इति |
नारदीये— द्वादशाक्षरमन्त्राद्या अक्लीबस्वरबीजकाः |
केशवाद्या धातुपूर्वमूर्ध्वं न्यस्या नमोन्तकाः ॥ १ ॥ इति |
सारसंग्रहे— [मुद्रितपाठान्तरम्: वर्णैरिति खपाठः|
]

मूर्तिपञ्जरनामानं कुर्यान्न्यासान्तरं शुभम् |
ग्रहक्षुद्रहरं श्रीदं यशःपुष्टिसुखावहम् ॥ १ ॥ अष्टवर्णस्यास्य मनोः पूरणायार्कवर्णकः |
स्मरणीयो मनुः सम्यङ्मन्त्रशास्त्रविशारदैः ॥ २ ॥ अष्टप्रकृतिरूपोऽयमष्टवर्णो मनुर्मतः |
तासामात्मचतुष्कस्य मेलनाद्विधिवद् बुधैः ॥ ३ ॥ उदितो मनुवर्योऽयमर्कसंख्याक्षरः क्रमात् |
अतस्तेनैव तद्वर्णं विषण्डस्वरपूर्वकान् ॥ ४ ॥ द्वादशार्कयुतान् न्यसेत् प्रोक्तान् द्वादशकेशवान् |
[द्वितीयार्धो लुप्तः|
] ॥ प्रोक्तान् केशवादिमातृकान्यासे, अकारादिद्वादशस्वरांश्चेति शेषेण |
भाले कुक्षौ हृदि गले पार्श्वांसकगलेषु च |
दक्षिणेषु च वामेषु पृष्ठे ककुदि च क्रमात् ॥ ५ ॥ कुक्षिपदेन सान्निध्यान्नाभिभागो लक्ष्यते |
“ललाटनाभिहृदयकण्ठपार्श्वांसकन्धरे |
पार्श्वान्तरेऽंसे ग्रीवायां पृष्ठे ककुदि च क्रमात् ॥” इत्यगस्त्यवचनात् |
स्वायम्भुवे नारसिंहे च— केशवं विन्यसेत्तार्क्ष्य मूर्धदेशेऽथ विष्णुना |
नाभौ नारायणं देवं विष्ण्वन्तेन समन्वितम् ॥ १ ॥ माधवं हृदि विन्यसेन्मन्मथेन समन्वितम् |
मन्मथान्तेन संयुक्तं गले गोविन्दसंज्ञकम् ॥ २ ॥ विष्णुं भूतस्वरेणाथ दक्षपार्श्वे प्रविन्यसेत् |
तदंसे मातृतीयेन सूदनं मधुपूर्वकम् ॥ ३ ॥ बिन्दुना शिवयुक्तेन दक्षकर्णे त्रिविक्रमम् |
वामनं श्रीधरं चैव हृषीकेशमतः परम् ॥ ४ ॥ वामेष्वैकारमोकारमौकारं बिन्दुना सह |
बिन्दुना पद्मनाभं च पृष्ठदेशे तदन्तयुक् ॥ ५ ॥ अन्त्यं ककुदि दामेन द्वादशाङ्गमिति स्मृतम् |
द्वादशेमानि बीजानि नादबिन्दुयुतानि च ॥ ६ ॥ आदित्या द्वादश तथा द्वादशोदारसंयुताः |
[द्वितीयार्धो लुप्तः; द्वादशोदारसंयुताः इति पाठः संदिग्धः|
] ॥ विष्णुः अ, विष्ण्वन्तः आ, मन्मथ इ, मन्मथान्त ई, भूतस्वर उ, मा लक्ष्मीस्तेन ईकारः, तत्तृतीयः ऊ, शिवः ए, तदन्तं औकारान्तः अं, अन्त्यः अः, इति ॥ आदित्यास्तु— “धातार्यमा च मित्रश्च वरुणोऽंशुर्भगस्तथा |
विवस्वानिन्द्रः पूषा च पर्जन्यो दशमः स्मृतः ॥ त्वष्टा च विष्णुरित्येते” |
इति कुम्भसंभवोक्ताः, अंशुः अंशुमत्त्वात् |
“अंशुस्त्वमंशुधारित्वादिति” विष्णुधर्मोत्तरवचनात् |
प्रपञ्चसारे— (२० |
२०) द्वादशाक्षरमन्त्रं तु मन्त्रविन्मूर्ध्नि विन्यसेत् |
मूर्धस्थो वासुदेवस्तु व्याप्नोति सकलां तनुम् ॥ मन्त्रविन्मूर्ध्न्यष्टाक्षरेण सार्धमित्यर्थः इति पद्मपादाचार्याः |
मन्त्रतन्त्रप्रकाशे— “अष्टाक्षरेण सहितं विन्यसेद् द्वादशाक्षरम्” इति |
न्यासप्रकारमाह कुम्भसम्भवः— प्रणवश्च स्वरस्तद्वद्वासुदेवाक्षरस्तथा |
श्रीराममन्त्रवर्णाश्च ततः स्युः केशवादयः ॥ ध्रुवादयो नमोन्ताश्च न्यस्तव्या न्यासयोजने |
[द्वितीयार्धो लुप्तः|
] ॥ इति |
राममन्त्रवर्णा इति तत्प्रकरणे |
प्रपञ्चसारे— (२० |
२१) पुनस्तत्प्रतिपत्त्यर्थं किरीटादिमनुं जपेत् |
किरीटकेयूरहारपदान्याभाष्य मन्त्रवित् ॥ १ ॥ मकरान्ते कुण्डलं च शङ्खचक्रगदादिकम् |
अब्जहस्तपदं प्रोक्त्वा पीताम्बरधरेति च ॥ २ ॥ श्रीवत्साङ्कितमाभाष्य वक्षःस्थलमथो वदेत् |
श्रीभूमिसहितं स्वात्मज्योतिर्द्वयपदं वदेत् ॥ ३ ॥ दीप्तिमुक्त्वा करायेति सहस्रादित्यतेजसे |
हृदन्तः प्रणवादिः स्यात् किरीटादिमनुस्त्वयम् ॥ ४ ॥

जपेत् सर्वदेहं स्पृशन्निति |
“ततः किरीटमन्त्रेण सर्वाङ्गे व्यापकं न्यसेत्” इति संकर्षणवचनात् |
मन्त्रे सर्वाणि पदानि संबुध्यन्तानि ज्ञेयानि |
मन्त्रविदित्यनेन मकरान्ते कुण्डलमिललङ्कृतपदाद्याहारः सूचितः, इति पद्मपादाचार्याः ॥ मन्त्रतन्त्रप्रकाशेऽपि— तारः किरीटकेयूरहारान्ते मकरं पदम् |
कुण्डलालङ्कृतस्यान्ते शङ्खचक्रगदापदम् ॥१॥ इति |
सारसंग्रहे— अतः परं प्रवक्ष्यामि तत्त्वन्यासमनुत्तमम् |
यस्तत्त्वन्यासमात्रेण तत्त्वात्मा संप्रजायते ॥१॥ ध्रुवान्ते मादिकान् वर्णान् कान्तानुक्त्वा हृदन्तकान् |
परायेति पदं तत्तन्नामान्ते तत्त्वशब्दतः ॥२॥ आत्मने नमसा युक्तांस्तत्त्वमन्त्रान् समुद्धरेत् |
जीवप्राणौ सर्वतनौ न्यस्य बुद्धिं ततः परम् ॥३॥ अहंकारं मनश्चैव हृदयेतानि प्रविन्यसेत् |
मस्तकाननहृद्गुह्यपाददेशेष्वतः परम् ॥४॥ शब्दस्पर्शौ रूपरसगन्धांस्तु क्रमतो न्यसेत् |
श्रोत्रत्वगक्षिजिह्वाग्रघ्राणेषु श्रोत्रपूर्वकान् ॥५॥ स्वस्वस्थानेषु वागादिकर्मेन्द्रियगणं न्यसेत् |
मूर्ध्नि वक्त्रे हृदि शिवे पादयोर्वियदादिकान् ॥६॥ हृत्पुण्डरीकसंज्ञं हि हृदये मण्डलानि च |
अर्कषोडशदिक्संख्याकलायुक्तानि च क्रमात् ॥७॥ सोमसूर्यकृशानूनां श्वेताकारेन्दुवह्निभिः |
अथाकाशादिभूतानां न्यासस्थानेषु विन्यसेत् ॥८॥ पराद्यं मेष्ठिनं चैव पुमांसं विश्वसंज्ञकम् |
निवृत्तिं सर्वनामान्तः पौयरावलवर्णकैः ॥९॥ नारायणान्तकान् वासुदेवाद्यान् विनियोजयेत् |
परमेष्ठ्यादिभिः पश्चान्नृसिंहबीजपूर्वकम् ॥१०॥ कोपतत्त्वं च मूर्धादिपादान्तं व्यापयेत्ततः |
एवं विन्यस्य विधिवत् साक्षान्नारायणो भवेत् ॥११॥ ज्वररोगाभिचाराद्याः प्रलयं यान्ति नान्यथा |
भूतप्रेतपिशाचाश्च तथैव ब्रह्मराक्षसाः ॥१२॥ कूष्माण्डाश्चैव डाकिन्यो नैव द्रष्टुमपि क्षमाः |
एवं न्यस्तशरीरोऽसौ स्मरेद्विष्णुमनन्यधीः ॥१३॥ हस्तैश्चक्रदरौ गदासरसिजे बिभ्राणमर्कोल्लसत्कान्तिं श्रीधरणीविभूषितलसत्पार्श्वं किरीटान्वितम् |
श्रीवत्साङ्कसकौस्तुभोरुपदकं केयूरहारोज्ज्वलं राजत्कुण्डलमण्डितं हृदि भजे पीताम्बरं शार्ङ्गिणम् ॥१४॥ वामाद्यधःकरयोराद्ये तदाद्यूर्ध्वयोरन्ये इत्यायुधध्यानम् |
पङ्कजं दक्षिणे यस्य पाञ्चजन्यं तथोपरि |
वामाधस्तु गदा यस्य चक्रं चोर्ध्वे व्यवस्थितम् ॥१॥ इति केशवलक्षणमुक्त्वा, अधरोत्तरभावेन कृतमेतत्तु यत्र वै |
नारायणाख्या सा ज्ञेया स्थापिता भुक्तिमुक्तिदा ॥२॥ इति हयशीर्षपञ्चरात्रवचनात् |
सव्यान्यपाणौ प्रथमे तु पद्मं बिभ्राणमब्जं तदनन्तरेण |
आद्ये गदां वामकरेऽथ चक्रं विराजयन्तं भुवनानि भासा ॥ इति मन्त्रतन्त्रप्रकाशवचनात् च |
सव्यान्यपाणौ दक्षिणे |
अब्जं शङ्खम् |
तथा— (प्रपञ्चसारे २०|
२५)

कृत्वा स्थण्डिलमस्मिन् निःक्षिप्य निजासनिकां समुपविश्य |
पीठादिकं निजाङ्गं प्रपूज्य गन्धादिभिः सुशुद्धमनाः ॥१॥ सद्वादशाक्षरान्तं प्रपूज्य विधिवत् किरीटमन्त्रेण |
कुर्यात् पुष्पाञ्जलिमपि निजदेहे पञ्चशोऽथवा त्रिशः ॥ इति |
सारसंग्रहे— नवशक्तिसमायुक्ते पीठे देवं यजेत् ततः |
विमला सोत्कर्षिणी च ज्ञाना स्याच्च क्रियान्विता ॥१॥ योगा प्रह्वी तथा सत्या सेशानानुग्रहा मता |
तारो हृद् ङन्तभगवत्पदं विष्णुं च ङेयुतम् ॥२॥ सर्वभूतात्मने शब्दं वदेत्तद्वासुपदं ततः |
ङेन्तं देवं च सर्वात्मसंयोगपदमुच्चरेत् ॥३॥ योगपद्मपदं प्रोक्त्वा पीठात्मा ङेयुतो नमः |
अयमासनमन्त्रः स्यात् प्रदद्यादमुनासनम् ॥४॥ तारः प्रणवः |
हृन्नमः |
ङेन्तं भगवत्पदं भगवते |
विष्णुं ङेयुतं विष्णवे |
सर्वेत्यादिपदं स्वरूपं |
वासु स्वरूपं |
ङेन्तं देवं देवाय |
सर्वात्मसंयोग स्वरूपं |
योगपद्म स्वरूपं |
पीठात्मा ङेयुतः पीठात्मने |
नमः स्वरूपं |
“मूलेन मनुना मूर्तिं कल्पयेद्देवमर्चयेत् |
” नारदपञ्चरात्रे— पीठपूजां विनिष्पाद्य गन्धपुष्पादिभिः क्रमात् |
पश्चादावाहयेद्देवं मन्त्रेणानेन केशवम् ॥१॥ एह्येहि भगवन् देव लोकानुग्रहकारक |
यज्ञभागं गृहाण त्वं वासुदेव नमोऽस्तु ते ॥२॥ सारसंग्रहे— आवाह्य तत्र विधिवदुपचारैर्यथोदितैः |
कर्णिकायां यथास्थानं यजेदङ्गानि पूर्ववत् ॥१॥ केसरेषु यजेत् पश्चान्मन्त्रवर्णान् समाहितः |
वासुदेवादिका मूर्तीश्चतस्रो विधिपूर्वकम् ॥२॥ दिक्पत्रेषु समभ्यर्च्यास्तासां नामान्यमूनि हि |
वासुदेवस्तथा प्रोक्तः संकर्षणसमाह्वयः ॥३॥ प्रद्युम्नश्चानिरुद्धश्च पीतवस्त्रैरलङ्कृताः |
गौरहारिद्रनीलाख्यशक्रनीलनिभाः क्रमात् ॥४॥ दरचक्रगदापद्मधारिणश्च चतुर्भुजाः |
कोणपत्रस्थिताः एताः शान्तिः श्रीश्च सरस्वती ॥५॥ रतिसंज्ञा भवेदन्या पूज्यार्चैव यथाक्रमम् |
शुक्रकुरङ्गपयःश्यामसङ्काशाश्चारुभूषिताः ॥६॥ दलाग्रेषु ततः पूज्या यथावद्धारहेतयः |
अरं रक्तं दरं स्वच्छं गदां पीतां च पङ्कजम् ॥७॥ सुवर्णं कौस्तुभं श्यामं कृष्णाभं मुसलं ह्यसिम् |
सुवर्णं वनमालां च शुभ्राभां च क्रमाद्यजेत् ॥८॥ दिग्गताश्च ततो बाह्ये पूज्या एते यथाक्रमम् |
ध्वजः कृष्णो वैनतेयो रक्ताभः शङ्खनिधिः ॥९॥ शुक्लः पद्मनिधी रक्तो विघ्नो रक्तत्वगर्कः |
श्यामः श्यामनिभा दुर्गा विष्वक्सेनो निशानिभः ॥१०॥ आग्नेयादिदलेष्वेते संपूज्या विधिवत् क्रमात् |
लोकपालांस्ततो बाह्ये वज्रादीन्यायुधान्यपि ॥११॥ विष्णोः पूजाविधाने तु षडावरणमीरितम् |
इति |
महाकपिलपञ्चरात्रे— नारायणाय विद्महे वासुदेवाय धीमहि |
तन्नो विष्णुः पुनस्तद्वदन्ते चैव प्रचोदयात् ॥१॥ गायत्री वैष्णवी प्रोक्ता सर्वपापहरा त्वियम् |
अङ्गानि प्रथमं पूज्य तच्छक्तयः केशवादिकाः ॥२॥ लोकेशास्तद्हेतयश्च पूज्याः सर्वेष्टसिद्धये |
वासुदेवादिकानादौ चक्रशङ्खध्वजादिकान् ॥३॥ [पाठान्तरम्: ‘कृष्णाभं’ ख. पाठः |
]

केशवाद्याश्च द्वादशाथ चक्रवज्रादिकान्यजेत् |
वासुदेवान् ध्वजादींश्च लोकपालांस्तदायुधः ॥४॥ प्रोक्ते विधिचतुष्केऽत्र हरिमेकेन संयजेत् |
[अर्धश्लोकाभावः |
] अत्रापि तृतीयचतुर्थप्रकारयोरङ्गानि पूज्यान्येव |
अथ प्रयोगः— तत्र प्रातःकृत्यादियोगपीठन्यासान्ते मूलमन्त्रेण प्राणायामत्रयं कृत्वा, शिरसि साध्यनारायणाय ऋषये नमः |
मुखे देवीगायत्र्यै छन्दसे नमः |
हृदये श्रीपरमात्मने देवतायै नमः |
इति विन्यस्य ममेष्टार्थे विनियोगः, इति कृताञ्जलिरुक्त्वा, मूलमन्त्रं करयोर्व्याप्य, क्रुधोल्काय स्वाहा हृदयाय नमः |
महोल्काय० शिर० |
वीरोल्काय० शि० |
द्युल्काय० कव० |
सहस्रोल्काय० अस्त्र० |
इति पञ्चाङ्गमन्त्रानङ्गुष्ठादिपञ्चाङ्गुलीषु विन्यस्य, दक्षकनिष्ठामूलपर्वादितर्जन्यग्रपर्वान्तेषु द्वादशस्थानेषु— ओंओंओं नमः |
ओंनंओं नमः |
ओंमांओं नमः |
ओंनांओं नमः |
ओंरांओं नमः |
ओंयंओं नमः |
ओंणांओं नमः |
ओंयंओं नमः ॥ पुनः ओंओंओं नमः |
ओंनंओं नमः |
ओंमांओं नमः |
ओंनांओं नमः |
ओंरांओं नमः |
ओंयंओं नमः |
ओंणांओं नमः |
ओंयंओं नमः |
इति विन्यस्य, वामतर्जनीमूलादिपर्वारभ्य तत्कनिष्ठिकाग्रपर्वान्तेषु द्वादशस्थानेषु— ओंरांओं नमः |
ओंयंओं नमः |
ओंणांओं नमः |
ओंयंओं नमः |
पुनः— ओंओंओं नमः |
ओंनंओं नमः |
ओंमांओं नमः |
ओंनांओं नमः |
ओंरांओं नमः |
ओंयंओं नमः |
ओंणांओं नमः |
ओंयंओं नमः |
इति त्रिरावृत्त्या मूलमन्त्राक्षराणि विन्यस्य, हृच्छिरःशिखाकवचास्त्रेषु प्रोक्तपञ्चाङ्गानि विन्यस्य, हृदये ओं नमः |
शिरसि नं नमः |
शिखायां मां नमः |
कवचे० नां नमः |
अस्त्रस्थाने रां नमः |
नेत्रयोः यं नमः |
(इति षड्भिर्वर्णैः षडङ्गानि विन्यस्य) कुक्षौ णां नमः |
पृष्ठे यं नमः |
इति विन्यस्य, ऐन्द्रीं चक्रेण बध्नामि नमश्चक्राय स्वाहा, आग्नेयीं चक्रेण बध्नामि स्वाहा, इत्यादितत्तद्दिग्ग्रहेण दशदिग्बन्धनं कृत्वा, मूर्ध्नि ओंओंओं नमः |
नेत्रयोः ओंनंओं नमः |
मुखे ओंमांओं नमः |
हृदि ओंनांओं नमः |
नाभौ ओंरांओं नमः |
गुह्ये ओंयंओं नमः |
जान्वोः ओंणांओं नमः |
पादयोः ओंयंओं नमः |
इति सृष्ट्या विन्यस्य, पादयोः ओंओंओं नमः |
जान्वोः ओंनंओं० |
गुह्ये ओंमांओं० |
नाभौ ओंनांओं० |
हृदि ओंरांओं नमः |
मुखे ओंयंओं० |
नेत्रयोः ओंणांओं० |
मूर्ध्नि ओंयंओं० |
इति संहारेण विन्यस्य, नाभौ ओंओंओं नमः |
गुह्ये ओंनंओं० |
जानुनोः ओंमांओं० |
पादयोः ओंनांओं० |
मूर्ध्नि ओंरांओं० |
नेत्रयोः ओंयंओं० |
मुखे ओंणांओं० |
हृदि ओंयंओं० |
इति स्थित्या विन्यस्य, मूलाधारे ओंओंओं नमः |
हृदि ओंनंओं० |
मुखे ओंमांओं० |
दक्षबाहुमूले ओंनांओं० |
वामबाहुमूले ओंरांओं० |
दक्षोरुमूले ओंयंओं० |
वामोरुमूले ओंणांओं० |
नाभौ ओंयंओं० |
ततो मूलेन व्यापकं कृत्वा, कण्ठे ओंओंओं नमः |
नाभौ ओंनंओं० |
हृदि ओंमांओं० |
दक्षस्तने ओंनांओं० |
वामे ओंरांओं० |
दक्षपार्श्वे ओंयंओं० |
वामे ओंणांओं० |
पृष्ठे ओंयंओं० |
पुनः पृष्ठे ओंयंओं० |
इति व्यापकम् |
एवं प्रत्यावृत्ति कुर्यात् |
मूर्ध्नि ओंओंओं नमः |
मुखे ओंनंओं० |
दक्षनेत्रे ओंमांओं० |
वामे ओंनांओं० |
दक्षकर्णे ओंरांओं० |
वामे ओंयंओं० |
दक्षनसि ओंणांओं० |
वामे ओंयंओं० |
ततो व्यापकम् |
दक्षबाहुमूले ओंओंओं नमः |
बाहुमध्ये ओंनंओं० |
मणिबन्धे ओंमांओं० |
दक्षाङ्गुष्ठाद्यङ्गुलीष्ववशिष्टान् पञ्च वर्णानेवं न्यसेत् |
वामबाहुमूले ओंओंओं० |
बाहुमध्ये ओंनंओं० |
मणिबन्धे ओंमांओं० |
वामाङ्गुष्ठाद्यङ्गुलीष्ववशिष्टान् पञ्च वर्णानेवं न्यसेत् |
एवं दक्षोरुमूलजानुगुल्फाङ्गुष्ठादिषु न्यसेत्, एवं वामेऽपि |
हृदि एवं त्वगसृङ्मांसमेदोऽस्थिमज्जाशुक्रेषु सप्तसु धातुषु सप्त वर्णान् विन्यस्य अष्टमं वायौ न्यसेत् |
मूर्ध्नि ओंओंओं नमः |
नेत्रयोः ओंनंओं नमः |
मुखे ओंमांओं० |
हृदि ओंनांओं० |
उदरे ओंरांओं० |
ऊर्वोः ओंयंओं० |
जङ्घयोः ओंणांओं० |
पादयोः ओंयंओं० |
ग्रीवायाः ओंओंओं० |
अंसयोः ओंनंओं० |
ऊर्वोः ओंमांओं० |
पादयोः ओंनांओं० |
वामाधःकरे ओंरांओं० |
दक्षाधःकरे ओंयंओं० |
वामोर्ध्वकरे ओंणांओं० |
दक्षोर्ध्वकरे ओंयंओं० |
इति विभूतिपञ्जरन्यासः ॥ पादयोः

ओं नमः पराय पृथ्वीतत्त्वात्मने नमः |
लिङ्गे ओंनं नमः पराय जलतत्त्वात्मने नमः |
हृदि ओंमां नमः पराय तेजस्तत्त्वात्मने नमः |
मुखे ओंनां नमः पराय वायुतत्त्वात्मने नमः |
मूर्ध्नि ओंरां नमः परायाकाशतत्त्वात्मने नमः |
हृदि ओंयं नमः परायाहङ्कारतत्त्वात्मने नमः |
सर्वाङ्गे ओंणां नमः पराय महत्तत्त्वात्मने नमः |
ओंयं नमः पराय प्रकृतितत्त्वात्मने नमः |
इति संहृत्या न्यस्य, सर्वाङ्गे यं नमः पराय प्रकृतितत्त्वात्मने नमः, णां नमः पराय महत्तत्त्वात्मने नमः |
हृदि यं नमः परायाहङ्कारतत्त्वात्मने० |
मूर्ध्नि रां नमः परायाकाशतत्त्वात्मने० |
मुखे नां नमः पराय वायुतत्त्वात्मने० |
हृदि मां नमः पराय तेजस्तत्त्वात्मने० |
लिङ्गे नं नमः पराय जलतत्त्वात्मने० |
पादयोः ओं नमः पराय पृथ्वीतत्त्वात्मने० |
इति सृष्ट्या विन्यस्य, ततः सर्वाङ्गे ओंश्रां बिन्दुरूपायात्मने नमः |
ओंश्रीं नादरूपायान्तरात्मने नमः |
ओंषं शक्तिरूपाय परमात्मने नमः |
ओंह्रीं शान्तिरूपाय ज्ञानात्मने० |
इति विन्यस्य, ललाटे ओंअं केशवाय धात्रे नमः |
उदरे नंआं नारायणायार्यम्णे० |
हृदि मोंइं माधवाय मित्राय० |
कण्ठे भंईं गोविन्दाय वरुणाय० |
दक्षपार्श्वे गंउं विष्णवे अंशवे० |
दक्षांसे वंऊं मधुसूदनाय भगाय० |
गलदक्षभागे तेंएं त्रिविक्रमाय विवस्वते० |
वामपार्श्वे वांऐं वामनायेन्द्राय० |
वामांसे सुंओं श्रीधराय पूष्णे० |
गलवामभागे देंऔं हृषीकेशाय पर्जन्याय० |
पृष्ठे वांअं पद्मनाभाय त्वष्ट्रे० |
ककुदि यंअः दामोदराय विष्णवे० |
शिरसि ओं नमो नारायणाय, ओं नमो भगवते वासुदेवाय नमः |
इति न्यस्येदिति मूर्तिपञ्जरन्यासः |
ततः किरीटकेयूरहारमकरकुण्डलालङ्कृतशंखचक्रगदाब्जहस्तपीताम्बरधरश्रीवत्सालङ्कृतवक्षःस्थलश्रीभूमिसहितात्मज्योतिर्द्वयदीप्तिकराय सहस्रादित्यतेजसे नमः, इति सर्वाङ्गे व्यापकं न्यसेत् ॥ सर्वाङ्गे ओंमं नमः पराय जीवात्मने नमः |
ओंभं नमः पराय प्राणतत्त्वात्मने नमः |
हृदि ओंबं नमः पराय बुद्धितत्त्वा० |
ओंफं नमः परायाहङ्कारत० |
ओंपं नमः पराय मनस्त० |
मूर्ध्नि ओंनं नमः पराय शब्दत० |
मुखे ओंधं नमः पराय स्पर्शतत्त्वा० |
हृदि ओंदं नमः पराय रूपत० |
गुह्ये ओंथं नमः पराय रसत० |
पादयोः ओंतं नमः पराय गन्धत० |
कर्णयोः ओंणं नमः पराय श्रोत्रत० |
सर्वाङ्गे ओंढं नमः पराय त्वक्तत्त्वा० |
अक्ष्णोः ओंडं नमः पराय नेत्रत० |
जिह्वायां ओंठं नमः पराय जिह्वात० |
घ्राणयोः ओंटं नमः पराय घ्राणत० |
मुखे ओंञं नमः पराय वाक्त० |
पाण्योः ओंझं नमः पराय पाणित० |
पादयोः ओंजं नमः पराय पादत० |
पायौ ओंछं नमः पराय पायुत० |
गुह्ये ओंचं नमः परायोपस्थतत्त्वाय० |
मूर्ध्नि ओंङं नमः परायाकाशत० |
मुखे ओंघं नमः पराय वायुत० |
हृदि ओंगं नमः पराय तेजस्तत्त्वा० |
लिङ्गे ओंखं नमः पराय जलत० |
पादयोः ओंकं नमः पराय पृथ्वीत० |
हृदि ओंयं नमः पराय हृत्पुण्डरीकत० |
तत्रैव, ओंहं नमः पराय सूर्यमण्डलत० |
ओंसं नमः पराय सोममण्डलत० |
ओंरं नमः पराय वह्निमण्डलत० ॥ मूर्ध्नि ओंपौं नमः पराय परमेष्ठिने वासुदेवत० |
मुखे ओंयं नमः पराय पुरुषाय सङ्कर्षणत० |
हृदि ओंरं नमः पराय विश्वाय प्रद्युम्नत० |
गुह्ये ओंवं नमः पराय निवृत्तयेऽनिरुद्धत० |
पादयोः ओंलं नमः पराय सर्वाय नारायणत० |
[नृसिंहबीजम् अस्पष्टम्] नमः पराय नृसिंहाय कोपतत्त्वात्मने नमः |
इति मूर्धादिपादान्तं व्यापकत्वेन विन्यस्य, श्रीनारायणात्मकं स्वात्मानं ध्यात्वा प्रागुक्त “उद्यत्कोटिदिवाकराभ” मित्यादि (८|
१७०) ध्यायेत् ॥ ध्यानविशेषस्तु— वामे विचिन्त्या कमलायताक्षी हेमाब्जवर्णा कमला च देवी |
विभूतिकामेन सुरत्नहारा प्रेम्णा सृजन्ती नयने हरौ या ॥१॥ तं च देवं सुवर्णाभं चिन्तयेद्रत्नभूषितम् |
क्षेत्रधान्यसुवर्णानां प्राप्तये धरणीं स्मरेत् ॥२॥

देवीं दूर्वादलश्यामां दधानां शालिमञ्जरीम् |
चिन्तयेद्भारतीं देवीं वीणापुस्तकधारिणीम् ॥३॥ दक्षिणे देवदेवस्य पूर्णचन्द्रनिभाननाम् |
क्षीराब्धिफेनपुञ्जाभे वसानां श्वेतवाससी ॥४॥ भारत्या सहितं विष्णुं ध्यायेद्देवं परात्परम् |
वेदवेदार्थसंवेदी जायते सर्ववित्तमः ॥५॥ इति |
नारायणीये तु— प्रणवद्वयमध्यस्थो नमोन्तश्च सबीजकः |
विबीजो मोक्षकृन्मन्त्रो यथोक्तप्रणवादिकः ॥ इति |
अथ ध्यानानन्तरं श्रीवत्सकौस्तुभवनमालामुद्राः प्रदर्शयेत् |
ततो ध्यानाद्यात्मपूजान्तं कुर्यात् |
आत्मपूजायां विशेषस्तु— स्वेष्टदेवतारूपध्यानान्ते विभूतिपञ्जरन्यासक्रमेण न्यासस्थानेषु न्यासमन्त्रेण गन्धपुष्पादिभिः संपूज्य, किरीटमन्त्रेण पुष्पाञ्जलिपञ्चकं त्रयं वा स्वदेहे दत्त्वा योगपीठदेवतापूजादि यथोक्तविधिना सर्वं कुर्यादिति |
ततो मण्डूकादिपृथिव्यन्तं क्षीरसमुद्रं श्वेतद्वीपं च संपूज्य नन्दनोद्यानादि परतत्त्वपूजान्तेऽष्टदलकेसरेषु स्वाग्रादिमध्यान्तं प्रादक्षिण्येन— विमलायै नमः |
उत्कर्षिण्यै० |
ज्ञानायै० |
क्रियायै० |
योगायै० |
प्रह्व्यै० |
सत्यायै० |
ईशानायै० |
अनुग्रहायै० |
इति संपूज्य, ‘ओं नमो भगवते विष्णवे सर्वभूतात्मने वासुदेवाय सर्वात्मसंयोगयोगपीठात्मने नमः’ इति मन्त्रेण समस्तं पीठं संपूज्य, मूलमुच्चार्य “श्रीविष्णुमूर्तिं कल्पयामि” इति मध्ये मूर्तिं परिकल्प्य, पुनर्मूलमुच्चार्य “श्रीविष्णुमूर्तये नमः” इति संपूज्य, चतुरायतनदेवता गणेशादिकाः समभ्यर्च्य, प्र(मा)णोक्तावाहनमन्त्रेणावाह्य स्थापनादिप्राणस्थापनान्ते वैष्णवमुद्राः प्रदर्श्य आसनादिपुष्पोपचारान्तं कर्णिकायां प्राग्वत् पञ्चाङ्गानि संपूज्य अष्टदलकेसरेष्वेव स्वाग्रादिप्रादक्षिण्येन— ओंनं नमः |
मां नमः |
नां नमः |
रां नमः |
यं नमः |
णां नमः |
यं नमः |
इति संपूज्य, अष्टदलेषु स्वाग्रादिदिक्पत्रचतुष्टये— ओंवासुदेवाय नमः |
संकर्षणाय० |
प्रद्युम्नाय० |
अनिरुद्धाय० |
विदिग्दलेषु— शान्त्यै नमः |
श्रियै० |
सरस्वत्यै० |
रत्यै० |
ततो दलाग्रेषु स्वाग्रादिप्रादक्षिण्येन— चक्राय नमः |
शङ्खाय० |
गदायै० |
पद्माय० |
कौस्तुभाय० |
मुसलाय० |
खड्गाय० |
वनमालायै० |
ततश्चतुरस्रप्रथमरेखायां देवाग्रादिप्रादक्षिण्येन चतुर्दिक्षु— ध्वजाय नमः |
गरुडाय० |
शङ्खनिधये० |
पद्मनिधये० |
विदिक्षु— विघ्नाय नमः |
आदित्याय० |
दुर्गायै० |
विष्वक्सेनाय० |
इति संपूज्य, द्वितीयरेखायां इन्द्रादीन्, तृतीयरेखायां वज्रादींश्च संपूज्य धूपादिकं सर्वं समापयेदिति ॥ सारसंग्रहे— द्वात्रिंशल्लक्षमानेन पादोनेनार्धतोऽपि वा |
तदर्धेनाथवा मन्त्री जपेन्मन्त्रमनन्यधीः ॥१॥ जुहुयात् तद्दशांशेन त्रिमध्वक्तैः सरोरुहैः |
तर्पयेच्चन्द्रकाश्मीरमृगनाभिसुवासितैः ॥२॥ सलिलैः स्वाभिषेकान्ते तर्पयेद् ब्राह्मणानपि |
सुकुलीनसदाचारान् विष्णुभक्तानतन्द्रितः ॥३॥ इति |
अत्रेयं जपसंख्या कलियुगादिकृतयुगान्तपरा ज्ञेया |
अन्यत्र तु— विकारलक्षं प्रजपेन्मनुमेनं समाहितः |
तद्दशांशैः सरसिजैर्जुहुयान्मधुराप्लुतैः ॥ पीठे संपूजयेद् देवं विमलादिसमन्विते इति |
तथा— एवं सिद्धमनुर्मन्त्री प्रयोगान् साधयेत् सुधीः |
सायुधाष्टभुजं सौम्यं सर्वाङ्गधवलद्युतिम् ॥१॥ निर्विषीकरणे ध्यायेद् विष्णुं गरुडवाहनम् |
एवमेव हरिं ध्यायेद्रोगसंहारकर्मणि ॥२॥ दधिमध्वाज्यसंयुक्ताश्चतुरङ्गुलसम्मिताः |
गुडूचीः क्षीरयुतं हुत्वा मृत्युमेवातिवर्तते ॥३॥ [पाठान्तराणि: ‘परिक’ ख. पाठः |
‘मृत्युरेव निवर्तते’ ग. पाठः |
]

शनैश्चरदिनेऽश्वत्थं सम्यगालभ्य पाणिना |
जपेदष्टशतं शुद्धो म्रियते नापमृत्युना ॥४॥ पञ्चविंशतिकं जप्त्वा मन्त्री शुद्धाः पिबेदपः |
निरस्तपातको भूत्वा ह्यरोगी ज्ञानवान् भवेत् ॥५॥ जप्त्वायुतेन कुम्भाद्भिः सेचनं सर्वरोगनुत् |
भुञ्जानः सप्तजप्तान्नं श्रीबुद्ध्यारोग्यवान् भवेत् ॥६॥ चन्द्रसूर्योपरागे च त्रिदिनं दिनमेव वा |
उपोष्याष्टसहस्रं तु स्पृष्ट्वा ब्राह्मीघृतं जपेत् ॥७॥ यः पिबेल्लभते मेधां कवित्वं वादितां च सः |
बिल्वैरयुतहोमेन सद्यो धनपतिर्भवेत् ॥८॥ बिल्वैस्तत्फलैः पत्रैर्वा |
पद्मतन्तुमयं सूत्रमयुतेनाभिमन्त्रितम् |
धारयेद् दक्षिणे हस्ते सर्वत्र स्यात् सुरक्षितः ॥९॥ मन्त्रवर्णध्यानमुक्तं महाकपिलपञ्चरात्रे— ओंकारं तु सदा ध्येयं ज्योतिर्मालासमाकुलम् |
नकारं मेघवर्णाभं मोकारं चिन्तयेत् सदा ॥१॥ भिन्नाञ्जनसमाकारं तृतीयं बीजमुत्तमम् |
नाकारं श्यामवर्णाभं सौम्यरूपं सुशोभनम् ॥२॥ राकारं जलवर्णाभं सम्यक् संदीप्ततेजसम् |
धूम्रवर्णं सदा ध्येयं यकारं परमुत्तमम् ॥३॥ अनौपम्यगुणाकारं णाकारं च विचिन्तयेत् |
यकारं तु ततो ध्येयं पद्मरागसमप्रभम् ॥४॥ इति |
अर्थं उद्दिश्य श्रीबीजादिर्जप्तव्यः |
तदुक्तम्— “श्रीबीजेन युतं मन्त्रं तत्कामस्तन्मना जपेत्” इति |
कामनायामपि विशेषः |
नारसिंहमिवात्मानं देवं ध्यात्वातिभैरवम् |
मन्त्रेण स्पर्शयेच्छस्त्रं नाविजित्य निवर्तते ॥१॥ नारसिंहेन बीजेन मन्त्रं योज्य सदा जपेत् |
शतमष्टोत्तरं जप्त्वा वामहस्ताभिमन्त्रितः ॥२॥ पुनः पुनश्च यः सिञ्चेत् सर्पदष्टोऽपि जीवति |
गारुडेन समायुक्तं पक्ष्यानेन सदा जपेत् ॥३॥ निर्विषीकरणे ध्यायेद् विष्णुं गरुडवाहनम् |
अशोकफलके पक्षीन्द्रमालिख्याशोकसंहतौ ॥४॥ अशोकपुष्पैराराध्य भगवन्तं तदग्रतः |
जुहुयात् तानि पुष्पाणि त्रिसन्ध्यं सप्तरात्रकम् ॥५॥ प्रत्यक्षो जायते पक्षी वरमिष्टं प्रयच्छति |
गाणपत्यसमायुक्तं जपेल्लक्षं पयोव्रतः ॥६॥ महागणपतिं देवं प्रत्यक्षमिव पश्यति |
भारतीबीजसंयुक्तं षण्मासात् तज्जपार्चनात् ॥७॥ साक्षात् सरस्वतीं देवीं प्रत्यक्षामिह पश्यति |
यो जपेत् प्रणवपूर्वं मन्त्रं त्रैवर्णिकः पुमान् ॥८॥ योषितश्च तथा शूद्रा जपेयुः प्रणवं विना |
आदावष्टाक्षरस्य स्यात् प्रणवः सर्वकामिकः ॥९॥ आदावन्ते यदा ह्येष ज्ञानवृद्धिस्तदा भवेत् |
आदितः संहितां कुर्यादन्ततस्तु न संहिताम् ॥१०॥ इति |
कल्पोक्तं यन्त्रमुच्यते— अष्टपत्रं च षट्कोणं रविसंख्यदलाम्बुजम् |
दन्तपत्रं च तद्बाह्ये वृत्तं भूमिपुरं शुभम् ॥१॥ ससाध्यं कर्णिकायां तु लिखेदाद्यस्वरं सुधीः |
अष्टपत्रेषु मूलार्णान् पत्राग्रे श्रीकरं लिखेत् ॥२॥ षट्कोणे चक्रमन्त्रार्णान् सूर्यारे द्वादशार्णकम् |
दन्तपत्रे मन्त्रराजं वृत्ते नृहिरिबीजकम् ॥३॥ प्राणाणैरपि संयुक्तं साक्षाद्विष्णोश्च मन्दिरम् |
आवाह्य मन्त्रैराराध्य मन्त्रैर्बद्ध्वा दृढं वहन् ॥४॥ [पाठान्तराणि: ‘लभ्य’ ख. पाठः |
‘धी’ ख. पाठः |
]

सर्वदा तस्य वर्धन्ते धनारोग्यार्थसंपदः |
सायुज्यं सार्ष्टिसालोक्ये सामीप्यं वाथ वाञ्छितम् ॥५॥ इति |
सारसंग्रहेऽपि— षट्कोणे प्रणवान्तरे प्रणवगं साध्यं लिखेन्मध्यतः षट्कोणेषु लिखेत् सुदर्शनमनुं पद्मेऽष्टपत्रे ततः |
अष्टार्णं च दलाग्रतः प्रविलिखेत् तं श्रीकराष्टाक्षरं बाह्ये द्वादशवर्णमन्त्रसहितं स्याद् द्वादशारं ततः ॥१॥ द्वात्रिंशद्दल आलिखेन्नरहरेरानुष्टुभार्णांस्ततस्तद्बीजेन च वेष्टयेद्बहिरिदं यन्त्रं हि विष्णोः परम् |
पूजाहोमसुसाधितं करधृतं भूतादिरक्षाकरं लक्ष्मीकीर्तिविवर्धनं परमिदं मोक्षार्थिनां मुक्तिदम् ॥२॥ इति |
अस्यार्थः— षट्कोणं कृत्वा तन्मध्ये प्रणवोदरं प्रणवं विलिख्य, तन्मध्ये साध्यनामालिख्य षट्सु कोणेषु स्वाग्रादिप्रादक्षिण्येन वक्ष्यमाणसुदर्शनषडक्षरस्यैकैकमक्षरं प्रतिकोणं विलिख्य, तद्बहिरष्टदलपद्मं कृत्वा तद्दलेषु नारायणाष्टाक्षरवर्णानालिख्य, तद्दलाग्रेषु प्रागुक्तश्रीकराष्टाक्षराणि आलिख्य, तद्बहिर्द्वादशदलं कृत्वा तद्दलेषु वक्ष्यमाणवासुदेवद्वादशाक्षराणि आलिख्य, तद्बहिर्द्वात्रिंशद्दलपद्मं विरच्य तद्दलेषु वक्ष्यमाणनृसिंहमन्त्रस्य द्वात्रिंशद्वर्णानेकैकशः समालिख्य, तद्बहिर्वृत्तद्वयं कृत्वा वृत्तयोरन्तराले स्वाग्रादिप्रादक्षिण्येन मध्यस्थाक्षरसंसुखं यथा भवति तथा निरन्तरं नृसिंहबीजेन वेष्टयेदित्येतद्यन्त्रमुक्तफलदं भवति ॥ श्रीयन्त्रसारे— षट्कोणकर्णिकामध्ये तारं साध्यसमन्वितम् |
सुदर्शनषडर्णं च षट्सु कोणेषु सन्धिषु ॥१॥ षडङ्गानि चतुष्पत्रकेसरेषु क्रमेण च |
गोपालकचतुर्वर्णमन्त्रस्यैकैकमक्षरम् ॥२॥ दलेषु द्वादशार्णस्य त्रीणि त्रीण्यक्षराणि च |
अष्टपत्रे केसरौघेऽष्टार्णस्यैकैकवर्णके ॥३॥ नृसिंहानुष्टुभो वर्णाश्चतुरश्चतुरस्ततः |
सुदर्शनवदष्टपत्रकेसरे षोडशच्छदे ॥४॥ ऋचां पुरुषसूक्तस्य क्रमात् षोडशकं बहिः |
मातृकार्णोल्लसद्वृत्तं भूपुराभिस्यतारकम् ॥५॥ यन्त्रं पुरुषसूक्तस्य पुत्रायुःकीर्तिकान्तिदम् |
सर्वपापहरं श्रीदं धर्मार्थसुखमोक्षदम् ॥६॥ हैयङ्गवीने प्रविलिख्य यन्त्रं त्रिवारमेतत् प्रविजप्य सूक्तम् |
प्रातःसमद्याद्वनिता विदग्धे पुत्रं प्रसूते सकलागमज्ञम् ॥७॥ घोरे विषे घोरतरेऽभिचारे घोरे ज्वरे घोरतरे च शूले |
प्रभक्षयेत् तत्प्रशमाय जप्त्वा [चतुर्थपादाभावः |
] ॥८॥ इति |
अस्यार्थः— षट्कोणं कृत्वा तत्कर्णिकामध्ये ससाध्यं प्रणवं विलिख्य, तत्कोणेषु सुदर्शनषडक्षरमन्त्रस्यैकैकमक्षरं स्वाग्रादिप्रादक्षिण्येन विलिख्य, तत्सन्धिषु सुदर्शनषडक्षरस्य षडङ्गमन्त्रानालिख्य, तद्बहिश्चतुर्दलकमलं कृत्वा तत्केसरेषु गोपालचतुरक्षरमन्त्रस्यैकैकमक्षरं विलिख्य, तत्पत्रेषु वासुदेवद्वादशाक्षरमन्त्रस्य [पाठान्तरम्: ‘तदङ्गानि’ ख. पाठः |
]

वर्णानां त्रयं त्रयं प्रतिदलं विलिख्य, तद्बहिरष्टदलकमलं कृत्वा तत्केसरेषु नारायणाष्टाक्षरस्यैकैकमक्षरं विलिख्य, तद्दलेषु द्वात्रिंशदक्षरनृसिंहमन्त्रस्य चतुरश्चतुरो वर्णान् प्रतिदलं विलिख्य, तद्बहिः षोडशदलपद्मं कृत्वा तत्केसरेषु वक्ष्यमाणषोडशाक्षरसुदर्शनमन्त्रस्यैकैकमक्षरं विलिख्य, तद्दलेषु पुरुषसूक्तस्यैकैकामृचं विलिख्य, तद्बहिर्वृत्तद्वयं कृत्वा तदन्तरालवीथ्यां मातृकां सबिन्दुकां विलिख्य, तद्बहिश्चतुरस्रं कृत्वा तत्कोणेषु प्रणवं विलिखेद्, इत्येतद्यन्त्रमुक्तफलदं भवति ॥ अत्र पुरुषसूक्तं तु सर्वैरपि ऋग्वेदोक्तमेव ग्राह्यं सर्वेषां सूक्तानां तन्मूलकत्वादन्यवेदेषु पाठभेददर्शनात् ॥ सहस्रशीर्षेति षोडशर्चस्य सूक्तस्य नारायण ऋषिः पुरुषो देवता पञ्चदशानुष्टुभस्त्रिष्टुबेका |
सारसंग्रहे— अष्टवर्णस्य मन्त्रस्य वर्णाष्टकर्षयः पृथक् |
मूर्तिभेदविभिन्नोऽसौ प्रोच्यते साधकेष्टदः ॥१॥ गौतमोऽथ भरद्वाजो विश्वामित्राह्वयस्तथा |
जमदग्निर्वसिष्ठश्च कश्यपश्चात्रिरेव च ॥२॥ अगस्त्य इति विज्ञेया ऋषयोऽष्टौ यथाक्रमम् |
गायत्र्युष्णिगनुष्टुप् च बृहती पङ्क्तिरेव च ॥३॥ त्रिष्टुप् च जगती चैव विराट् छन्दांसि तु क्रमात् |
धरो ध्रुवस्तथा सोम आपोऽग्निर्वायुरेव च ॥४॥ प्रत्यूषश्च प्रभासश्च विज्ञेया देवताः क्रमात् |
अग्निर्भूर्वायुराकाश आदित्यो द्यौर्विद्युच्च भम् ॥५॥ तत्त्वानि सप्त लोकाः स्युः क्षेत्राणि सपरात्मकाः |
शुक्लं हिरण्मयं कृष्णं रक्तं कुङ्कुमसन्निभम् ॥६॥ पद्मं किञ्जल्कनीलाभं रक्तं वर्णाष्टकं मतम् |
षष्ठाद्योरुदात्तः स्यात् स्वरितोऽन्त्यद्वितीययोः ॥७॥ (प्रचयो त्रिचतुर्वर्णो निहतं पञ्चमाक्षरम् |
उदात्तं सप्तमं बीजमिति संस्मृत्य संजपेत् ॥८॥ दरचक्रगदापद्मकरे मूर्ती नमोर्णयोः |
) इतराः स्युश्चक्रशङ्खगदापद्मकराः क्रमात् ॥९॥ या मूर्तिः पूज्यते पूर्वं तस्या अन्याः प्रयान्त्यथ |
अङ्गतामवरिष्टेऽंशे स्वयं यात्यङ्गतां पुनः ॥१०॥ वक्ष्यमाणाच्च तारस्य विधानादधिकावृतिः |
इयमेवेतरत् सर्वं वक्ष्यमाणप्रकारवत् ॥११॥ सर्वार्चायां पूर्वमङ्गमूर्त्यष्टकमतः विदुः |
लोकपालादिकं चान्यत् समानं सर्वपूजने ॥१२॥ नार्णजे वासुदेवादिशक्तयोऽर्च्या ध्वजादिकाः |
तृतीयजे रतिर्धृतिः कान्तिस्तुष्टिः सपुष्टिका ॥१३॥ स्फूर्तिर्दीप्तिश्च कीर्तिश्च पूज्याः पश्चाद् ध्वजादिकाः |
तुरीयजे च रत्यादिपूजा शेषं च पूर्ववत् ॥१४॥ पञ्चमाक्षरजे श्रीर्भूर्माया स्याच्च मनोन्मनी |
ह्रीः रतिः पुष्टिमोहिन्यौ माया च महदादिका ॥१५॥ योगादिका तथा पूज्या षष्ठाक्षरभवेऽरिः |
शङ्खो गदा हलं शार्ङ्गो मुसलोऽसिः सशूलकः ॥१६॥ सप्तमार्णभवेऽनन्तो वासुकिस्तक्षकस्तथा |
(कार्कोटकस्ततः पद्मो महापद्मस्ततः परम् ॥१७॥ शङ्खपालाख्यकुलिकौ सम्यक् पत्रेषु पूजयेत् |
) मत्स्यादिभिः पञ्चमी स्यात् षष्ठ्यनन्तादिभिर्मता ॥१८॥ अन्यत् पूर्ववदेव स्यात् सर्वं मत्स्यश्च कूर्मकः |
वराहश्च नृसिंहश्च कुब्जो रामत्रयं तथा ॥१९॥ कृष्णः कल्की त्वनन्तात्मा बुद्ध एवेष नामतः |
पूजाविधौ च पूर्वोक्तं यन्त्रोक्तं बोध्यमेव तत् ॥२०॥ अष्टाक्षरार्णमन्त्राणां विधानं सम्यगीरितम् |
एतेन यो यजेन्मन्त्री भक्त्या परमया हरिम् ॥२०॥ स वाञ्छितार्थाल्लभते ह्ययत्नादेव साधकः |
[अर्धश्लोकाभावः |
] [पाठान्तराणि: ‘श्रीभू’ क. पाठः |
‘मत्स्याद्याश्चैव नामतः’ ख. पाठः |
]

अथाष्टाक्षरस्याष्टवर्णसंज्ञानामष्टमूर्तीनां विधानमाह— अष्टवर्णस्येति |
दरः शङ्खः |
नमोर्णयोर्मूर्त्योः पूर्ववदायुधध्यानम् |
अन्यासां तु दक्षाधःकरमारभ्य प्रादक्षिण्येन दक्षोर्ध्वकरपर्यन्तं चक्रशङ्खगदापद्मानि ध्येयानि ॥ या मूर्तिरिति— या मूर्तिः प्राधान्येनार्चयितुरिष्टा सा मध्ये पूज्या |
इतराः सप्त मूर्तयः पूर्वादिसौम्यान्तासु दिक्षु पूज्याः |
ईशानकोणे तु पुनः प्रधानमूर्तिरेव पूज्या |
अवशिष्टेऽंशे “स्वयं यात्यङ्गतां पुनः” इत्युक्तेः |
अत्र द्वितीयमूर्तिपूजायां तृतीयादिमूर्तीः संपूज्यानन्तरमाद्यां द्वितीयां च पूजयेदेवं तृतीयादिष्वप्यूहनीयम् |
तत्र प्रथमपूजायां प्रथममङ्गावृतिः द्वितीया अष्टमूर्तिभिः, तृतीया सशक्तिकैर्वासुदेवादिभिरात्मादिभिः, शान्त्यादिभिश्चतुर्थी, चक्रादिभिः पञ्चमी, ध्वजादिभिः शक्रादिभिः तदस्त्रैश्च षष्ठी ॥ नार्णमूर्त्यर्चायां— तृतीया वासुदेवादिभिः, सशान्त्यादिभिर्ध्वजादिभिश्चतुर्थी, पञ्चमी षष्ठी च शक्रादिभिस्तदस्त्रैश्च |
मोर्णमूर्तिपूजायां— तृतीया रत्यादिभिः, सशान्त्यादिभिर्ध्वजादिभिश्चतुर्थी |
नार्णजे विधाने— रत्यादिभिस्तत्तृतीया |
रार्णविधौ— आत्मादिभिस्तृतीया, तत्र माया महामाया योगमायेति शक्तित्रयनाम ज्ञेयम् |
यार्णविधौ— तृतीया शङ्खादिभिः |
णाकारविधौ— तृतीयानन्तादिभिः |
यकारमूर्तिपूजायां— प्रथमा अङ्गावृतिः, द्वितीया वासुदेवादिभिः शान्त्यादिभिश्च, तृतीया केशवाद्यैः, तुरीया ध्वजाद्यैः, पञ्चमी मत्स्यादिभिः, लोकेशैः षष्ठी, तदस्त्रैः सप्तमी, इति ॥ रुद्रयामले— महादेव उवाच |
मन्त्रोद्धारं प्रवक्ष्यामि लक्ष्मीनारायणस्य ते |
अष्टसिद्धिप्रदं सद्यः साधकानां सुखावहम् ॥१॥ तारं परां च हरितं परां लक्ष्मीं ततोऽभिधाम् |
लक्ष्मीनारायणायेति विश्वमन्ते मनुः स्मृतः ॥२॥ तारं प्रणवः |
परां ह्रीं |
हरितं [ह्सौः; बिन्दुः अस्पष्टः] |
परां ह्रीं |
लक्ष्मीं श्रीं |
लक्ष्मीनारायणाय स्वरूपं |
“ओंह्रीं [हरितबीजम् अस्पष्टम्] ह्रींश्रीं नमो लक्ष्मीनारायणाय” ॥ तथा— नास्य विघ्नो नवा दोषो न भीतिर्न विपर्ययः |
साक्षान्मोक्षप्रदो मन्त्रः सर्वार्थफलदायकः ॥३॥ वर्णलक्षं पुरश्चर्यां विनायं चास्ति दोषभाक् |
जीवहीनो यथा देही सर्वकर्मसु न क्षमः ॥४॥ पुरश्चरणहीनोऽपि न मन्त्रः फलदायकः |
वटेऽरण्ये श्मशाने च शून्यागारे चतुष्पथे ॥५॥ अर्धरात्रे च मध्याह्ने पुरश्चरणमाचरेत् |
वर्णलक्षं पुरश्चर्यां तदर्धं वा महेश्वरि ॥६॥ एकलक्षावधिं कुर्यान्नातो न्यूनं कदाचन |
प्रथमं गुरुहस्तेन साधकस्य करेण वा ॥७॥ ततः स्वयं चरेद्देहं पुरश्चर्याविधानतः |
जपाद् दशांशतो होमस्तद्दशांशेन तर्पणम् ॥८॥ मार्जनं तद्दशांशेन तद्दशांशेन भोजनम् |
विना दशांशहोमेन न तत्फलमवाप्नुयात् ॥९॥ पञ्चरत्नेश्वरीं विद्यां लक्ष्मीनारायणस्य हि |
जपेत् तां पञ्चभिः सार्धं पुरश्चर्याफलं लभेत् ॥१०॥ मन्त्रस्यास्य महादेवि वागीतोऽत्र ऋषिः शिवः |
त्रिष्टुप् छन्दः समाख्यातं देवतापि समीरिता ॥११॥ लक्ष्मीनारायणौ देवि बीजं लक्ष्मीरुदाहृता |
शक्तिः परा तथा तारं कीलकं समुदाहृतम् ॥१२॥ भोगापवर्गसिद्ध्यर्थं विनियोगः प्रकीर्तितः |
ध्यानमस्य प्रवक्ष्यामि लक्ष्मीनारायणस्य ते ॥१३॥ येनैव ध्यानमात्रेण लक्ष्मीसिद्धिमुपैष्यति |
पूर्णेन्दुवदनं पीतवाससं कमलासनम् ॥१४॥ लक्ष्म्याश्रितं चतुर्बाहुं लक्ष्मीनारायणं भजे |
तारमादिभूतबीजञ्च षड्दीर्घान्तैर्महेश्वरि ॥१५॥ न्यासं कुर्यात् षडङ्गानि करशुद्ध्यादिपूर्वकम् |
यन्त्रोद्धारं प्रवक्ष्यामि सर्वाशासिद्धिदं परम् ॥१६॥ [पाठान्तरम्: ‘हि’ ख. पाठः |
]

सर्वसंमोहनं यन्त्रं वाञ्छितैकप्रदायकम् |
बिन्दुत्रिकोणं वस्वस्रं वृत्ताष्टदलमण्डितम् ॥१७॥ षोडशारं च वृत्तं च भूगेहेनोपशोभितम् |
लक्ष्मीनारायणस्यैतच्छ्रीचक्रं परमाद्भुतम् ॥१८॥ लयाङ्गं देवि वक्ष्यामि भोगमोक्षप्रदायकम् |
वेदागमरहस्याढ्यं पूजाकोटिफलप्रदम् ॥१९॥ वज्रशक्तिदण्डखड्गपाशयष्टिध्वजास्तथा |
शूलं पूज्याः शिवे चैव बाह्यद्वारेषु सर्वदा ॥२०॥ इन्द्राग्नियममांसादवरुणानिलवित्तपाः |
सेश्वराः साधकैः पूज्या ब्रह्मानन्तादयस्तथा ॥२१॥ केशवं माधवं कृष्णं गोविन्दं मधुसूदनम् |
गदाधरं शङ्खधरं चक्रपाणिं चतुर्भुजम् ॥२२॥ पद्मायुधं कैटभारिं घोरदंष्ट्रं जनार्दनम् |
वैकुण्ठं वामनं चैव पूजयेद्गरुडध्वजम् ॥२३॥ षोडशारेषु देवेशि वामावर्तेन साधकः |
तत्रार्चयेन्महादेवि मन्त्री गुरुचतुष्टयम् ॥२४॥ अमृताङ्गं हंसकेतुं वंशपाणिं च पूजयेत् (श्रीपतिं) |
वृत्तत्रयेषु देवेशि साधको गन्धपुष्पकैः ॥२५॥ संहारं रुरुकं चण्डं भूतेशं कालभैरवम् |
कपालं भीषणं चैव तथा श्मशानभैरवम् ॥२६॥ पूजयेत् साधकः सिद्ध्यै वसुपत्रे महेश्वरि |
विष्णुं च वासुदेवं च देवि दामोदरं तथा ॥२७॥ नरसिंहं च देवेशि देवि संकर्षणं तथा |
त्रिविक्रमं चानिरुद्धं विष्वक्सेनं च साधकः ॥२८॥ लक्ष्मीशब्दान्तिकं देवि वसुकोणेषु पूजयेत् |
गङ्गां च यमुनां चैव त्र्यस्रे सरस्वतीं तथा ॥२९॥ पूजयेदग्रवदीशक्रमयोगेन पार्वति |
लक्ष्मीनारायणं देवं पूजयेद् बिन्दुमण्डले ॥३०॥ गन्धाक्षतप्रसूनाद्यगुरुमाल्यविभूषणैः |
[अर्धश्लोकाभावः |
] इति |
अथ प्रयोगः— तत्र प्रातःकृत्यादिस्नानान्तं कर्म समाप्य “ओंह्रीं लक्ष्मीनारायणाय विद्महे, ह्सौः परब्रह्मणे धीमहि, ह्रींश्रीं तन्नः परमात्मा प्रचोदयात्” इति गायत्र्या संध्यावन्दनं विधाय ततो यागगृहप्रवेशादि योगपीठन्यासान्तं कृत्वा मूलेन प्राणायामत्रयं कृत्वा, शिरसि सदाशिवाय ऋषये नमः |
मुखे त्रिष्टुप्छन्दसे नमः |
हृदये श्रीलक्ष्मीनारायणाय देवतायै नमः |
गुह्ये श्रींबीजाय नमः |
पादयोः ह्रीं शक्तये नमः |
सर्वाङ्गे श्रीं कीलकाय नमः |
इति ऋष्यादिकं यथास्थानं विन्यस्य मम चतुर्वर्गफलसिद्धये विनियोगः, इति कृताञ्जलिरुक्त्वा, श्रांह्रां हृदयाय नमः |
श्रींह्रीं शिरसे स्वाहा |
श्रूंह्रूं शिखायै वषट् |
श्रैंह्रैं कवचाय हुं |
श्रौंह्रौं नेत्रत्रयाय वौषट् |
श्रःह्रः अस्त्राय फट् |
इति षडङ्गमन्त्रानङ्गुष्ठादितलान्तं करयोर्विन्यस्य हृदयादिषडङ्गेष्वपि न्यसेत् |
ततः करशुद्धिरूपषडङ्गं न्यसेत् |
यथा— ओंकामरूपपीठाय नमः अङ्गुष्ठहृदययोः |
ह्रीं जालन्धरपीठाय नमः तर्जनीशिरसोः |
ह्सौः पूर्णागिरिपीठाय नमः मध्यमाशिखयोः |
श्रींवाराणसीपीठाय नमः अनामिकाकवचयोः |
ह्रीं अवन्तीपीठाय नमः करतलकरपृष्ठास्त्रयोः |
इति विन्यस्य, अं ८ वामपादादि गुल्फान्तं, लं ८ दक्षपादादि गुल्फान्तं, कं ५ गुल्फादि वामपादमूलान्तं, चं ५ गुल्फादि दक्षपादमूलान्तं, टं ५ नाभ्यादि वामबाहुमूलान्तं, तं ५ नाभ्यादि दक्षबाहुमूलान्तं, पं ५ कट्यादि स्कन्धान्तं, यं ५ स्कन्धादि कर्णान्तं, शं ६ शिरसः पादपर्यन्तम् |
इति त्रिर्व्यापकम् |
ततो मातृकाषडङ्गं विन्यस्य मातृकास्थानेषु बिन्दुयुक्तां मातृकां विन्यस्य, श्रंअंश्रं इत्यादि क्षान्तं न्यसेत् |
ओंअंओं इति च [मुद्रितरेखांशः अस्पष्टः] विन्यस्य, श्रंह्रींश्रं इति क्षान्तं, ह्रींअंह्रीं [स्याहीलेपेन अस्पष्टम्] इति मातृकास्थानेषु

षोढान्यासं विधाय, मूलेन त्रिर्व्यापकन्यासं विधाय ध्यानादिमानसपूजान्तेऽर्घ्यादिस्थापनाद्यात्मपूजां विधाय, मण्डूकादिपीठमन्वन्तं प्राग्वद्वैष्णवं पीठमभ्यर्च्य, मूलेन मूर्तिं परिकल्प्यावाहनादिपुष्पोपचारान्तं देवाज्ञामादाय परिवारदेवताः पूजयेत् |
मध्ये त्रिकोणकोणेषु— मू० श्रीमहालक्ष्मीपादुकां पूजयामि नमः |
एवं मू० महाराजलक्ष्मीपा० |
मू० महासिद्धलक्ष्मी० |
इति स्वाग्रादिप्रादक्षिण्येन पूजयेदिति प्रथमावरणम् |
ततस्त्रिकोणाग्रेषु— ओंह्रींह्सौः गं गङ्गाश्रीपा० |
३ यं यमुनाश्री० |
३ सं सरस्वतीश्री० |
इति द्वितीयावरणम् |
ततोऽन्तरालचक्रे— ३ शङ्खश्री० |
३ चक्रश्री० |
३ गदाश्री० |
३ पद्मश्री० |
इति तृतीयावरणम् |
ततोऽष्टकोणेषु— ३ लक्ष्मीविष्णुश्री० |
३ लक्ष्मीवासुदेवश्री० |
३ लक्ष्मीदामोदरश्री० |
३ लक्ष्मीनरसिंहश्री० |
३ लक्ष्मीसङ्कर्षणश्री० |
३ लक्ष्मीत्रिविक्रमश्री० |
३ लक्ष्मीअनिरुद्धश्री० |
३ लक्ष्मीविष्वक्सेनश्री० |
इति चतुर्थावरणम् |
ततोऽष्टदलेषु— ३ संहारभैरवश्री० |
३ रुरुभैरवश्री० |
३ चण्डभैरवश्री० |
३ भूतेशभैरवश्री० |
३ कालभैरवश्री० |
३ कपालभैरवश्री० |
३ भीषणभैरवश्री० |
३ श्मशानभैरवश्री० |
इति पञ्चमावरणम् |
ततो दलाग्रेषु— ३ अमृताङ्गश्री० |
३ हंसकेतुश्री० |
३ वंशपाणिश्री० |
३ श्रीपतिश्री० |
३ श्रीगुरुश्री० |
३ परमगुरुश्री० |
३ परापरगुरुश्री० |
३ परमेष्ठिगुरुश्री० |
इति षष्ठावरणम् |
ततः षोडशदलेषु— ३ केशवश्रीपा० |
३ माधव० |
३ कृष्ण० |
३ गोविन्द० |
३ मधुसूदन० |
३ गदाधर० |
३ शङ्खधर० |
३ चक्रपाणि० |
३ चतुर्भुज० |
३ पद्मायुध० |
३ कैटभारि० |
३ घोरदंष्ट्र० |
३ जनार्दन० |
३ वैकुण्ठ० |
३ वामन० |
३ गरुडध्वज० |
इति सप्तमावरणम् |
ततश्चतुरस्रे लोकपालैरष्टमम्, तद्बहिस्तदायुधैर्नवमम्, इति नवावरणपूजां कृत्वा मूलेन साङ्गायेत्यादिना पुष्पाञ्जलित्रयं दत्त्वा धूपदीपादिकं सर्वं प्राग्वत् समापयेदिति |
अस्य पुरश्चर्या प्रागेवोक्ता |
तथा— [प्रथमपादस्य आदिः अनुपलब्धः] प्रयोगानथ पार्वति |
वक्ष्ये येन भवेत् सिद्धिर्मन्त्रस्यास्य विशेषतः ॥१॥ स्तम्भनं मोहनं चैव मारणाकर्षणे ततः |
वशीकारं तथोच्चाटं शान्तिकं पौष्टिकं ततः ॥२॥ एतेषां साधनं वक्ष्ये प्रयोगाणां महेश्वरि |
एषां साधनमात्रेण मन्त्रसिद्धिः प्रजायते ॥३॥ रवौ स्नात्वा महादेवि गजाश्वत्थतरोस्तलम् |
जपेदयुतमीशानि हुनेत् तत्र दशांशतः ॥४॥ घृतमत्स्यण्डगुडजैः पुष्पैरानन्दमिश्रितैः |
स्तम्भनं जायते सद्यो वादिवाताकपाथसाम् ॥५॥ चन्द्रेऽर्धरात्रवेलायां गत्वा शृङ्गाटकं सुधीः |
दिशो बद्ध्वासनं शोध्य प्राणायामविधानतः ॥६॥ जपेन्मूलं हरिं ध्यात्वा हुत्वा देवि दशांशतः |
घृतनागरपुन्नागकरञ्जकुसुमानि च ॥७॥ तर्पयित्वा दशांशेन मार्जयित्वा महेश्वरि |
तद्भस्मना चरेद्भाले तिलकं साधकोत्तमः ॥८॥ त्रैलोक्यं सहसा दृष्ट्वा मोहमेष्यति तद्ध्रुवम् |
भौमे गत्वा श्मशानं च जपेदयुतसंख्यया ॥९॥ हुनेद् दशांशतो देवि सर्पिर्गोधूमपायसैः |
दूर्वापत्रसमायुक्तैर्मृत्युश्च म्रियते क्षणात् ॥१०॥ बुधे गत्वाटवीं दूरं जपेझंङ्कातटे शिवे |
अयुतं मूलमन्त्रं च हुनेत् सर्पिर्जपाकणाः ॥११॥ दूर्वापूतासप्तपर्णाक्षपत्राणि कुसुमानि च |
रम्भापि पुरतस्तस्य सद्यः प्रादुर्भविष्यति ॥१२॥ गुरौ गत्वा नदीतीरं जपेत् तत्र दशांशतः |
हुनेदाज्येन मधुना शटीचन्द्रकरीरकान् ॥१३॥

तद्भस्मना साधितेन त्रैलोक्यं वशमेष्यति |
शुक्रेऽशोकतरुं गत्वा जपेदयुतसंख्यया ॥१४॥ हुत्वा सर्पिर्नागपुटं शालिचूर्णं तुषाकुलम् |
तर्पयेदासवाज्येक्षुरसैर्हुत्वा दशांशतः ॥१५॥ शत्रोः शंभुसमानस्य भवेदुच्चाटनं ध्रुवम् |
शनौ गत्वा नदीतीरं जपेदयुतसंख्यया ॥१६॥ होमो दशांशतः कार्यो घृतपायसकुङ्कुमैः |
सारनालैर्जम्बुफलैः शान्तिकं जायते क्षणात् ॥१७॥ शुभर्क्षे शुभवारे वा गत्वोपवनमण्डलम् |
जपेदयुतमीशानि हुनेदाज्येन पङ्कजैः ॥१८॥ सोत्पलं सकलं साम्लं महापुष्टिः प्रजायते |
एतद्रहस्यं परमं तव भक्त्या मयोदितम् ॥१९॥ लक्ष्मीनारायणस्येदं सर्वस्वं परमार्थदम् |
न दातव्यमभक्तेभ्यो दुष्टेभ्यो वीरवन्दिते ॥२०॥ महाचीनपदस्थेभ्यो भोगदं मोक्षदं शिवे |
कलौ गोप्यं गुह्यतमं गुह्याद् गुह्यतमं प्रिये ॥२१॥ आनन्दकरणं गोप्यं गोपनीयं स्वयोनिवत् |
[अर्धश्लोकाभावः |
] इति |
सारसंग्रहे— अथ वक्ष्ये द्वादशार्णमन्त्रं सर्वार्थसिद्धिदम् |
सर्वापत्तारणं पुंसां भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् ॥१॥ ध्रुवं नमःपदं ब्रूयात् ङेन्तं च भगवत्पदम् |
वासुदेवपदं तद्वद् द्वादशार्णो मनुर्मतः ॥२॥ ध्रुवः प्रणवः, नमः स्वरूपं, ङेन्तं भगवत्पदं भगवते, तद्वद्वासुदेवपदं वासुदेवाय |
“ओं नमो भगवते वासुदेवाय” इति स्पष्टम् ॥ तथा— मुनिः प्रजापतिः प्रोक्तो गायत्री छन्द ईरितम् |
देवता स्याद्वासुदेव एकद्व्यब्धिशरार्णकैः ॥३॥ अब्धयश्चत्वारः |
शराः पञ्च |
तथा— समस्तेन च पञ्चाङ्गं द्वादशाङ्गं ततो न्यसेत् |
हृदादिनेत्रजठरपृष्ठबाहूरुजानुषु ॥४॥ सपादेषु मनोरर्णैर्नमोऽन्तैः साधकोत्तमः |
[अर्धश्लोकाभावः |
] अत्रास्त्रानन्तरं नेत्रन्यासः |
पद्मपादाचार्यास्तु— पुरुषसत्याच्युतवासुदेवसङ्कर्षणप्रद्युम्नानिरुद्धनारायणब्रह्मविष्णुनृसिंहवराहाणां द्वादशाङ्गयोगमाहुः |
उक्तं च विष्णुयामले— “आदौ तु पुरुषः सत्याच्युतौ पश्चान्महेश्वरि |
वासुदेवादयो नारायणो ब्रह्मा ततः परम् ॥ नृसिंहश्च वराहश्च द्वादशाङ्गेष्विमान् न्यसेत् |
” इति |
तथा— मन्त्रसंपुटलिप्यर्णैर्यथास्थानं न्यसेत् ततः |
त्रिशस्तारप्रपुटितमूलेन व्यापकं न्यसेत् ॥५॥ मन्त्रार्णैस्त्रिविधं न्यासं न्यसेन्मन्त्री समाहितः |
कपालदृक्वक्त्रकण्ठदोर्हृज्जठरनाभिषु ॥६॥ लिङ्गजान्वङ्घ्रिषु प्रोक्तः सृष्टिन्यासश्च मन्त्रिभिः |
हृदादिकान्तावधिकं स्थितिन्यासं प्रचक्षते ॥७॥ पादादारभ्य शीर्षान्तं न्यासं संहारमूचिरे |
एवं क्रमो यतीनां स्याद्विलोमेनोच्यते ह्यसौ ॥८॥ पूर्वाश्रमयुतानां च स्थित्यन्तो गृहमेधिनाम् |
संहाराद्यो निगदितो मन्त्रशास्त्रविशारदैः ॥९॥ संहृतेर्दोषसंहारः सृष्टेश्च शुभसृष्टयः |
स्थितेश्च शान्तिविन्यासः तस्मात् कार्यास्त्रिधा बुधैः ॥१०॥ व्यापकेन मन्त्रार्णान् पुनर्न्यसेत तनौ सुधीः |
कपालदृक्वक्त्रकण्ठदोयुग्महृदयेषु च ॥११॥ कुक्षौ लिङ्गे पादयुग्मे मूलेन व्यापकं न्यसेत् |
तत्त्वन्यासं प्रविन्यस्य विन्यसेन्मूर्तिपञ्जरम् ॥१२॥ [पाठान्तरम्: ‘एष’ ख. पाठः |
]

तत्त्वानि द्वादशानि तु— “जीवप्राणधियश्चित्तं हृत्पद्मं सूर्यमण्डलम् |
चन्द्रमण्डलमग्नेश्च मण्डलं स्वकलान्वितम् ॥ वासुदेवादयश्चेति तत्त्वानि द्वादशावदत् |
” इति हयशीर्षपञ्चरात्रोक्तानि |
अत्र तत्त्वानां न्यासस्थानानि प्रागुक्ततत्त्वन्यासप्रकरणे यस्य तत्त्वस्य यत्स्थानमुक्तं तत्र तत्र तत्तत्त्वं न्यसेत् |
एतेषां द्वादशतत्त्वानां तदन्तर्गतत्वादेवात्र पृथक्तया न्यासस्थानानि नोक्तानीति |
सारसंग्रहे— ततः समाहितो भूत्वा वासुदेवं हृदि स्मरेत् |
मध्ये दुग्धाम्बुधि द्वीपे दिव्ययोषानिषेविते ॥१॥ तत्र सञ्चिन्त्य विपिनमखिलर्तुनिषेवितम् |
तन्मध्ये कल्पवृक्षं च दिव्यमद्भुतदर्शनम् ॥२॥ तस्याधस्ताद्रत्नमञ्चे कमलं विमलप्रभम् |
शरत्पूर्णेन्दुविलसत्प्रभापटलराजितम् ॥३॥ तत्र संचिन्तयेद् देवं वासुदेवं सिताननम् |
कुन्देन्दुभं गदाचक्रपद्मशङ्खलसत्करम् ॥४॥ चन्द्रायुतलसत्कान्त्या मोहयन्तं जगत्त्रयम् |
केयूराङ्गदसंराजद्दोर्दण्डं रत्नभूषणम् ॥५॥ श्रीवत्साङ्कं लसद्रत्नमुकुटं कौस्तुभान्वितम् |
अरविन्ददलाताम्रसुरम्यायतलोचनम् ॥६॥ कुण्डलप्रोल्लसद्गण्डमण्डलं पीतवाससम् |
ग्रैवेयहारसंशोभिकम्बुकण्ठं सुकङ्कणम् ॥७॥ विशालवक्षसं राजत्सुप्रफुल्लवनमालिकम् |
सनकादिमुनीन्द्रैश्च तत्त्वनिर्णयकाङ्क्षया ॥८॥ निषेवितं दित्यदितिजातिगन्धर्वसञ्चयैः |
सिद्धविद्याधरौघैश्च सेवितं च महोरगैः ॥९॥ इति |
वामोर्ध्वादि तदधःकरान्तमायुधध्यानम् |
“वासुदेवं तु कुर्वीत चतुर्बाहुं सुरेश्वरम् |
दक्षिणोपरि चक्रं च पद्मं चाधः प्रकल्पयेत् ॥ वामोपरि गदा कार्या शङ्खं चाधः सुशोभनम् |
” इति हयशीर्षपञ्चरात्रवचनात् |
तथा— एवं ध्यात्वा वासुदेवं स्वाभेदेन जगत्प्रभुम् |
पूर्वोदिते यजेत् पीठे देवमावाह्य मन्त्रवित् ॥१०॥ मूर्तिं मूलेन संकल्प्य गन्धाद्यैस्तत्र पूजयेत् |
पूर्वमङ्गानि संपूज्य वासुदेवादिशक्तयः ॥११॥ दिग्विदिक्षु च संपूज्यास्ततो द्वादश मूर्तयः |
केशवाद्याः समभ्यर्च्या लोकेशाः स्वायुधैः सह ॥१२॥ इति |
अथ प्रयोगः— तत्र प्रातःकृत्यादियोगपीठन्यासान्ते मूलेन प्राणायामत्रयं कृत्वा, शिरसि प्रजापतये ऋषये नमः |
मुखे गायत्रीछन्दसे नमः |
हृदये श्रीवासुदेवाय देवतायै नमः |
इति विन्यस्य ममाभीष्टसिद्धये विनियोगः, इति कृताञ्जलिरुक्त्वा, मूलेन करयोर्व्यापकं कृत्वा, ओं हृदयाय नमः |
नमः शिरसे स्वाहा |
भगवते शिखा० |
वासुदेवाय कवचं० |
नमो भगवते वासुदेवायास्त्रं |
इति पञ्चाङ्गमन्त्रानङ्गुष्ठादिकनिष्ठान्तं करयोर्विन्यस्य, नेत्रवर्ज्यं हृदयास्त्रान्तं च विन्यस्य, हृदये ओं पुरुषाय नमः |
शिरसि नं सत्याय नमः |
शिखायां मों अच्युताय० |
कवचस्थाने भं वासुदेवाय० |
अस्त्रस्थाने गं सङ्कर्षणाय० |
नेत्रयोः वं प्रद्युम्नाय० |
उदरे तें अनिरुद्धाय० |
पृष्ठे वां नारायणाय० |
बाह्वोः सुं ब्रह्मणे० |
ऊर्वोः दें विष्णवे० |
जानुनोः वां नृसिंहाय० |
पादयोः यं वराहाय० |
ततः शिरसि— ओं नमो भगवते वासुदेवाय, अं विलोममन्त्रं नमः |
एवं १२ आं १२ नमः इत्यादि मूलमन्त्रपुटितान् मातृकान्यासस्थानेषु विन्यस्य, प्रणवपुटितेन मूलमन्त्रेण स्वदेहे त्रिर्व्यापकं कृत्वा, पादयोः ओं नमः |
जानुनोः नं नमः |
लिङ्गे मों नमः |
नाभौ भं० |
उदरे गं० |
हृदये वं० |
बाह्वोः तें० |
कण्ठे वां० |
मुखे सुं० |
दृशोः दें० |
भाले वां० |
शिरसि यं नमः |
इति संहारेण विन्यस्य, शिरसि ओं नमः |
भाले नं नमः |
दृशोः मों नमः |
मुखे भं नमः |
कण्ठे गं नमः |
बाह्वोः वं नमः |
हृदये तें नमः |
उदरे वां नमः |

नाभौ सुं नमः |
लिङ्गे दें नमः |
जानुनोः वां नमः |
पादयोः यं नमः |
इति सृष्टिन्यासः |
ततो— हृदि ओं नमः |
उदरे नं नमः |
नाभौ मों नमः |
लिङ्गे भं नमः |
जानुनोः गं नमः |
पादयोः वं नमः |
बाह्वोः तें नमः |
कण्ठे वां नमः |
मुखे सुं नमः |
दृशोः दें नमः |
भाले वां नमः |
शिरसि यं नमः |
इति स्थितिन्यासः |
एवं गृहस्थैः कर्तव्यं |
यतिभिस्तु सृष्टिस्थितिसंहारक्रमेण कार्यः |
वर्णिभिस्तु स्थितिसंहारसृष्टिक्रमेण न्यस्तव्य इति |
“एते वर्णाः प्रणवपुटिता न्यस्तव्याः” इति केचित् |
ततः पुनर्मन्त्रवर्णान् मूर्धभालनेत्रवक्त्रकण्ठबाहुद्वयहृदयजठरलिङ्गपादद्वयेषु द्वादशस्थानेषु प्राग्वद्विन्यस्य पुनर्मूलमन्त्रेण व्यापकं कृत्वा, सर्वाङ्गे ओं नमः पराय जीवतत्त्वात्मने नमः |
नं नमः पराय प्राणतत्त्वात्मने नमः |
हृदये मों नमः पराय बुद्धितत्त्वात्मने नमः |
भं नमः मनस्तत्त्वा० |
गं नमः हृत्पद्मतत्त्वात्म० |
वं नमो द्वादशकलाढ्यसूर्यमण्डलत० |
तें नमः षोडशकलान्वितचन्द्रमण्डलत० |
वां नमो दशकलान्वितवह्निमण्डलत० |
शिरसि सुं नमो वासुदेवत० |
मुखे दें नमः संकर्षणत० |
हृदि वां नमः प्रद्युम्नत० |
गुह्ये यं नमः परायानिरुद्धत० |
इति द्वादशतत्त्वानि विन्यस्य, प्राग्वन्मूर्तिपञ्जरन्यासं विधाय, ध्यानादिपुष्पोपचारान्तेऽङ्गानि संपूज्याष्टदलेषु प्राग्वद्वासुदेवादिमूर्तिशक्तीः संपूज्य, तद्बहिर्द्वादशदलेषु— ओं केशवाय नमः |
नारायणाय० |
माधवाय० |
गोविन्दाय० |
विष्णवे० |
मधुसूदनाय० |
त्रिविक्रमाय० |
वामनाय० |
श्रीधराय० |
हृषीकेशाय० |
पद्मनाभाय० |
दामोदराय० |
इति देवाग्रादिप्रादक्षिण्येन संपूज्येन्द्राद्यर्चादि प्राग्वत्सर्वं समापयेदिति तथा— एवं संपूज्य विधिवद्वर्णलक्षं मनुं जपेत् |
तत्तसहस्रं च कमलैर्जुहुयान्मधुराप्लुतैः ॥१३॥ वर्णलक्षं द्वादशलक्षम् |
तिलैः शुद्धैरथेच्छन्ति केचिदाज्यपरिप्लुतैः |
तर्पणादि ततः कुर्याद्यथोक्तविधिना सुधीः ॥१४॥ एवं सिद्धमनुर्मन्त्री वाञ्छितार्थान् प्रसाधयेत् |
स्तनजद्रुमसंभूतसमिद्भिः श्रीपुष्टये ॥१५॥ स्तनजद्रुमः क्षीरवृक्षः |
पयोक्ताभिः प्रजुहुयात् साधकोऽर्कसहस्रकम् |
साज्येन हविषा चैव जुहुयाच्चित्तशुद्धये ॥१६॥ पायसेन तिलैः शुद्धैः समिदाज्यैर्हुनेत तु यः |
शालिभिश्चान्वहं मन्त्री सोऽभीष्टफलभाग्भवेत् ॥१७॥ अप्रजो लभते मुक्तिं नियतात्मा न संशयः |
द्वादशाक्षरमन्त्रस्य विधानं परिकीर्तितम् ॥१८॥ अशेषतः साधकानां भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् |
[अर्धश्लोकाभावः |
] इति |
तथा सारसंग्रहे— मायाद्वयं रमाद्वन्द्वं लक्ष्मीपदमथोच्चरेत् |
वासुदेवं चतुर्थ्यन्तं नमोन्तश्च ध्रुवादिकः ॥१॥ मनुसंख्याक्षरः प्रोक्तो मनुः सर्वसमृद्धिदः |
[अर्धश्लोकाभावः |
] मायाद्वयं भुवनेशीद्वयं ह्रींह्रीं, रमाद्वयं श्रींश्रीं, लक्ष्मी स्वरूपं, वासुदेवं चतुर्थ्यन्तं वासुदेवाय, ध्रुवादिकः प्रणवाद्यः |
मनुसंख्याक्षरश्चतुर्दशाक्षरः |
ओंह्रींह्रींश्रींश्रींलक्ष्मीवासुदेवाय नमः |
तथा— ऋषिः प्रजापतिश्छन्दो गायत्री देवता मता |
मनोर्लक्ष्मीवासुदेवो देवदानववन्दितः ॥२॥ द्वाभ्यां द्वाभ्यां ततो द्वाभ्यां पञ्चभिर्द्वितयेन वा |
पञ्चाङ्गानि मनोर्वर्णैः प्रणवाद्यैः प्रकल्पयेत् ॥३॥ [पाठान्तरम्: ‘विनया’ ख. पाठः |
]

पुरोदिते यजेत् पीठे द्वादशाक्षरवर्त्मना |
[अर्धश्लोकाभावः |
] उद्यत्सौदामिनीरुक् शशधररुचिरं भूषणैर्भूषिताङ्गं एकीभूतं वपुः श्रीकमलनयनयोः सम्यगाश्लेषलोभात् |
लक्ष्मीं दिश्यात् सदा नो लिखितसरसिजे दर्पणं रत्नकुम्भं संबिभ्रद् हस्तपद्मैः सरसिरुहगदाशङ्खचक्राह्वयानि ॥४॥ वामभागस्थैः करैरूर्ध्वादिभिर्लिखितादीनि दक्षिणस्थैः सरसीरुहादीनि च |
अथ प्रयोगः— तत्र प्रातःकृत्यादियोगपीठन्यासान्ते मूलेन प्राणायामत्रयं कृत्वा, शिरसि प्रजापतये ऋषये नमः |
मुखे गायत्रीछन्दसे नमः |
हृदि श्रीलक्ष्मीवासुदेवाय देवतायै नमः |
इति विन्यस्य ममाभीष्टसिद्धये विनियोगः, इति कृताञ्जलिमुक्त्वा, ओंह्रींह्रीं हृदयाय नमः |
ओंश्रींश्रीं शिरसे स्वाहा |
ओंलक्ष्मी शिखायै वषट् |
ओंवासुदेवाय कवचाय हुं |
ओंनमः अस्त्राय फट् |
इति पञ्चाङ्गमन्त्रान्मूलाभिमृष्टयोः पाण्योरङ्गुलीषु विन्यस्य, नेत्ररहितेषु हृदादिषु च विन्यस्य, यथोक्तरूपं ध्यात्वा मानसपूजादिसर्वं द्वादशाक्षरवत् कुर्यादिति ॥ तथा सारसंग्रहे— वेदादिमायया युक्तं हौंबीजं शङ्करं वदेत् |
ङेन्तं नारायणं प्रोक्त्वा हृदन्तं हौं वदेत् ततः ॥१॥ हृल्लेखाप्रणवान्तश्च मन्त्रो हरिहरात्मकः |
सर्वसंपत्प्रदो नित्यं षोडशाक्षर ईरितः ॥२॥ वेदादिः प्रणवः |
माया भुवनेश्वरीबीजं |
हौं स्वरूपं |
शङ्कर स्वरूपं |
ङेन्तं नारायणं नारायणाय |
हृत् नमः |
हृल्लेखा ह्रीं |
“ओंह्रींहौंशङ्करनारायणाय नमः हौंह्रींओं” |
तथा— ऋषिः नारायणः प्रोक्तश्छन्दोऽनुष्टुबुदाहृतम् |
देवता स्याद्धरिहरः सर्वाभीष्टप्रदायकः ॥३॥ षड्दीर्घयुग्ममायया च षडङ्गानि प्रकल्पयेत् |
शूलं चक्रं पाञ्चजन्यमभीतिं दधतं करैः ॥४॥ स्वस्वरूपावन्नीलार्धदेहं हरिहरं भजे |
[अर्धश्लोकाभावः |
] दक्षोर्ध्वादि तदधोन्तमायुधध्यानम् |
देवं प्रपूजयेत् पीठे पूर्वोक्ते नवशक्तिके |
पूर्वमङ्गानि संपूज्य शक्तीरेताः प्रपूजयेत् ॥५॥ लक्ष्मीनारायणी भूश्च धरा स्यादम्बिका तथा |
त्रैयम्बका तथा गौरी गङ्गा धर्माष्टमी तथा ॥६॥ लोकेशास्तद्बहिः पूज्या वज्रादीन्यायुधान्यपि |
एवं सम्यक्प्रकारेण पूजितेऽभीष्टमाप्नुयात् ॥७॥ इति |
अथ प्रयोगः— तत्र प्रातःकृत्यादियोगपीठन्यासान्ते मूलेन प्राणायामत्रयं कृत्वा, शिरसि नारायणाय ऋषये नमः |
मुखे अनुष्टुप्छन्दसे नमः |
हृदये श्रीहरिहराय देवतायै नमः |
इति विन्यस्य, मम सर्वाभीष्टसिद्धये विनियोगः |
इति कृताञ्जलिरुक्त्वा, हां हृदयाय नमः |
हीं शिरसे स्वाहा |
हूं शिखायै वषट् |
हैं कवचाय हुं |
हौं नेत्रत्रयाय वौषट् |
हः अस्त्राय फट् |
इति षडङ्गमन्त्रानङ्गुष्ठादितलान्तं करयोर्विन्यस्य हृदयादिष्वपि विन्यस्य, ध्यानाद्यङ्गपूजान्तेऽष्टदलेषु— लक्ष्म्यै नमः |
नारायण्यै० |
भूम्यै० |
धरायै० |
अम्बिकायै० |
त्रैयम्बकायै० |
गौर्यै० |
गङ्गायै० |
धर्मायै० |
इति देवाग्रादिषु प्रादक्षिण्येन संपूज्येन्द्राद्यर्चादि सर्वं प्राग्वत् समापयेदिति ॥ सारसंग्रहे— अथोच्यते मन्त्रवरो दधिवामनसंज्ञकः |
येन प्रजप्तमात्रेण सिद्ध्यन्ते च मनोरथाः ॥१॥ ओंनमो विष्णवे ब्रूयात् सुरान्ते पतये महा |
बलायाग्निवधूर्मन्त्रोऽष्टादशाक्षर ईरितः ॥२॥ “ओं नमो विष्णवे सुरपतये महाबलाय स्वाहा” |
तथा—

मुनिरिन्दुः समाख्यातो विराट् छन्द उदाहृतम् |
दधिवामनसंज्ञोऽस्य विष्णुर्देवः समीरितः ॥३॥ हृदयं प्रणवेन स्यान्नमोमन्त्रेण वै शिरः |
विष्णवे च शिखा वर्म सुराद्यं पतये स्मृतम् ॥४॥ महाबलाय नेत्रं स्यात् स्वाहास्त्रमङ्गकल्पना |
भ्रूमध्यकण्ठहृदयनाभ्यङ्घ्र्याधारकेषु च ॥५॥ षट्पदानि मनोर्न्यस्य वर्णान् न्यसेत् ततः सुधीः |
मूर्ध्नि दृक्श्रवणद्वन्द्वे नासायां मुखमध्यतः ॥६॥ कण्ठे हृद्बाहुयुग्मे च नाभौ पृष्ठे च गुह्यके |
जान्वोश्च पादयोस्तद्वत् स्थानेष्वेषु यथाक्रमम् ॥७॥ इति |
शारदातिलके तु— (१५|
५८) “मूर्ध्नि भाले दृशोर्युग्मे कर्णनासौष्ठतालुषु |
कण्ठबाहुद्वये पश्चाद्धृदयौदरनाभिषु ॥ गुह्योरुजानुयुग्मेषु जङ्घयोः पादयोर्न्यसेत् |
पश्चात्पृष्ठे” इत्युक्तम् |
अत्र यथोपदेशं न्यासः कार्यः |
ध्यानम्— राकेन्द्वाभः सिताब्जे स्रवदमृतमणिच्छत्रतोऽधोनिविष्टः श्रीभूम्याश्लिष्टपार्श्वः स्फटिकमणिनिभोऽशेषभूषाविशेषः |
वामे दध्यन्नपूर्णं कनकजचषकं स्वर्णपीयूषकुम्भं बिभ्रच्छ्रीवामनाख्यः सततमवतु वो विष्णुरिष्टार्थदायी ॥८॥ वामेऽन्नपात्रमित्युक्तेर्दक्षिणे पूर्णकुम्भं ज्ञेयम् |
पूजा तु वैष्णवे पीठे कर्तव्या साधकोत्तमैः |
आदावङ्गानि संपूज्य पश्चाच्छक्तीः प्रपूजयेत् ॥९॥ शुभ्रवर्णाः सुभूषाश्च वराभयकराः शुभाः |
पूषा च सुमनाः प्रीतिस्तुष्टिः पुष्टिस्तथैव च ॥१०॥ ऋद्धिर्धृतिश्च सौम्या च मरीचिन्यंशुमालिनी |
शशिनी धर्मा चैव लक्ष्मीश्छाया तथैव च ॥११॥ संपूर्णमण्डला चैवममृता षोडशी कला |
सशक्तीन् वासुदेवाद्यांस्तृतीयावरणेऽर्चयेत् ॥१२॥ केशवाद्यैश्चतुर्थं स्यात् पञ्चमं कुमुदादिभिः |
शुभ्रवर्णैः शङ्खचक्रगदापङ्कजपाणिभिः ॥१३॥ कुमुदः कुमुदाक्षश्च पुण्डरीकोऽथ वामनः |
शङ्कुकर्णः सर्वनेत्रः सुमुखः सुप्रतिष्ठितः ॥१४॥ यजेत् षष्ठे लोकपालान् सप्तमे दिग्गजानपि |
[अर्धश्लोकाभावः |
] अपिशब्देन वज्रादिपूजानन्तरं दिग्गजपूजेत्युक्तम् |
“वज्रादीन् दिग्गजानष्टौ सप्तावरणमीरितम्” इति शारदातिलकवचनात् |
“प्रागुक्ते वैष्णवे पीठे चन्द्रमण्डलपश्चिमे |
चन्द्रान्तकल्पिते पीठे प्रागुक्ते तं समर्चयेत् (१५|
६२) ॥” इति शारदातिलकात् सूर्यवह्निमण्डले समभ्यर्च्य पश्चात् सोममण्डलमर्चयेदित्यर्थः |
तद्वासनत्वविधानादेतदन्तरेवासनमिति केचित् |
“धर्मज्ञानमये पीठे पूजयेच्चन्द्रमण्डले |
विष्णवे सहसोमाय त्रैलोक्याप्यायनाय च ॥ स्वाहान्ततारहृत्पूर्वमन्त्रेणैवार्चयेच्च तत् |
” इति मन्त्रतन्त्रप्रकाशवचनात् तदिति चन्द्रमण्डलम् |
एतेन पीठमन्त्रान्तं योगपीठं संपूज्य तदेव चन्द्रमण्डलत्वेन ध्यात्वोक्तमन्त्रेणाभ्यर्च्य तत्र देवं पूजयेदिति |
पीठ इति प्रागुक्ते योगपीठे |
तत्तु मण्डूकादि पीठपर्यन्तमभ्यर्च्य तस्यैव अन्यथा नवशक्त्यर्चनाभावेऽपि पीठत्वानुपपत्तेः ॥ अथ प्रयोगः— तत्र प्रातःकृत्यादियोगपीठन्यासान्ते मूलेन प्राणायामत्रयं कृत्वा, शिरसि इन्दवे ऋषये नमः |
मुखे विराट्छन्दसे नमः |
हृदये श्रीदधिवामनाय देवतायै नमः |
इति विन्यस्य प्राग्वद्विनियोगमुक्त्वा, ओं हृदयाय नमः |
नमः शिरसे स्वाहा |
विष्णवे शिखायै० |
सुरपतये कवचा— [पाठान्तराणि: ‘सुमनसा’ ख. पाठः |
‘सर्वमित्रः’ ख. पाठः |
]

य० |
महाबलाय नेत्रत्रयाय० |
स्वाहा अस्त्राय० ॥ भ्रूमध्ये ओं नमः |
कण्ठे नमो नमः |
हृदये विष्णवे नमः |
नाभौ सुरपतये नमः |
लिङ्गे महाबलाय नमः |
मूलाधारे स्वाहा नमः ॥ मूर्ध्नि ओं नमः |
दक्षनेत्रे नं० |
वामे मों० |
दक्षश्रोत्रे विं० |
वामे ष्णं० |
नासायां वें० |
मुखे सुं० |
कण्ठे रं० |
हृदि पं० |
दक्षबाहौ तें० |
वामे यं० |
नाभौ मं० |
पृष्ठे हां० |
गुह्ये बं० |
दक्षजानुनि लां० |
वामे यं० |
दक्षपादे स्वां० |
नाभौ हां० |
इति विन्यस्य, ध्यानाद्यात्मपूजान्ते योगपीठं संपूज्य “ओं नमो विष्णवे सहसोमाय त्रैलोक्याप्यायनाय स्वाहा चन्द्रमण्डलाय नमः” |
इति योगपीठमध्ये चन्द्रमण्डलमभ्यर्च्य, आवाहनाद्यङ्गार्चान्ते षोडशदलेषु देवाग्रादिप्रादक्षिण्येन— पूषायै नमः |
सुमनायै० |
प्रीत्यै० |
तुष्ट्यै० |
पुष्ट्यै० |
ऋद्ध्यै० |
धृत्यै० |
सौम्यायै० |
मरीचिन्यै० |
अंशुमालिन्यै० |
शशिन्यै० |
दुर्भगायै० |
लक्ष्म्यै० |
छायायै० |
संपूर्णमण्डलायै० |
अमृतायै० |
इति संपूज्य, अष्टदलेषु दिग्विदिक्षु प्राग्वद्वासुदेवादिमूर्तीः शान्त्यादिशक्तीश्च संपूज्य, तद्बहिर्द्वादशदलेषु प्रागुक्तकेशवादिद्वादशमूर्तीः संपूज्य, अष्टदलेषु— कुमुदाय नमः |
कुमुदाक्षाय० |
पुण्डरीकाय० |
वामनाय० |
शङ्कुकर्णाय० |
सर्वनेत्राय० |
सुमुखाय० |
सुप्रतिष्ठिताय० |
इति संपूज्य प्रथमचतुरस्रे— इन्द्रादीन्, द्वितीये वज्रादीन्, तृतीये लक्ष्मीप्रकरणोक्तानष्टौ दिग्गजांश्च संपूज्य धूपदीपादि सर्वं प्राग्वत् समापयेत् ॥ तथा— दीक्षां प्राप्य शुचिर्भूत्वा जपेद् द्वादशलक्षकम् |
तदर्धं वा तदर्धं वा जपेन्मन्त्रमनन्यधीः ॥१५॥ तदन्ते जुहुयाद्विद्वान् पायसेन दशांशकम् |
तर्पणादि ततः कुर्यान्मन्त्री मन्त्रस्य सिद्धये ॥१६॥ एवं सिद्धे मनौ मन्त्री वाञ्छितार्थान् प्रसाधयेत् |
[अर्धश्लोकाभावः |
] श्रीमन्दिरे मण्डलमध्यभागे मायावटुं वामनमर्चयित्वा |
दध्योदनं निर्मलशर्कराढ्यं निवेदयेत् तस्य सदा विभूत्यै ॥१७॥ अन्नकामो हुनेन्नित्यमष्टाविंशतिसंख्यया |
सितान्नं घृतमिश्रं तु प्राप्नुयादन्नमक्षयम् ॥१८॥ अपूपं षड्रसोपेतं हुनेदष्टसहस्रकम् |
अलक्ष्मीर्नाशमायाति महतीं श्रियमाप्नुयात् ॥१९॥ अयुतं मन्त्रविद् हुत्वा दध्यन्नं शर्करान्वितम् |
अन्नपर्वतमाप्नोति यत्र यत्र स गच्छति ॥२०॥ हुनेद् बिल्वसमीपस्थः पद्माद्यैरयुतं नरः |
वसुधारामहालक्ष्मीर्वसु वर्षति तत्र च ॥२१॥ विद्यार्थी प्रजपेन्नक्तं ध्यायेद् देवं जनार्दनम् |
जुहुयात् पायसं मन्त्री साक्षाद्वागीश्वरो भवेत् ॥२२॥ पुत्रकामो जपेल्लक्षं पुत्रजीवफलैर्हुनेत् |
तत्काष्ठदीपिते वह्नावुत्तमं पुत्रमाप्नुयात् ॥२३॥ ध्यात्वा त्रिविक्रमं देवं रक्ताभं करवीरकैः |
हुनेदयुतसंख्यैश्च सर्वत्र विजयी भवेत् ॥२४॥ राज्यकामोऽपि पद्मानामयुतं जुहुयान्नरः |
ध्यात्वा चन्द्रपदं राज्यं लभेताशु ह्यकण्टकम् ॥२५॥ अपामार्गदलैर्हुत्वा लवङ्गैर्वा मधुप्लुतैः |
अयुतं साध्यनामाद्यं स वश्यो भवति ध्रुवम् ॥२६॥ आरोग्यकामो जुहुयादपामार्गैः शतं शतम् |
सप्ताहान्मुच्यते रोगी तावदेव जपेत् सुधीः ॥२७॥ आयुष्कामस्त्रिमध्वक्तैस्तिलदूर्वाङ्कुराक्षतैः |
अयुतं जुहुयात् तावज्जपेदायुर्लभेच्चिरम् ॥२८॥ स्मृत्वा त्रिविक्रमं रूपं जपेदष्टसहस्रकम् |
मुक्तबन्धो भवेत् सद्यो नात्र कार्या विचारणा ॥२९॥ अष्टसहस्रमष्टोत्तरसहस्रमित्यर्थः |
एवं सर्वत्र ज्ञेयम् |

पद्मे सप्तदशारे तु कर्णिकायां ध्रुवं लिखेत् |
स्वरैः संवेष्टितं तत्र केसरेषु च कादिकान् ॥३०॥ क्षान्तान् द्विशो लवर्ज्यांश्च मन्त्रवर्णान् दले लिखेत् |
शिष्टान् बाह्ये च संवेष्ट्य प्रणवाभ्यां ततो बहिः ॥३१॥ श्रीबीजाभ्यां वेष्टयेच्च यन्त्रं श्रीपुत्रमित्रदम् |
[अर्धश्लोकाभावः |
] इति |
अस्यार्थः— सप्तदशदलं पद्मं विरच्य तन्मध्ये स्वरषोडशकवेष्टितं प्रणवं ससाध्यं विलिख्य, तत्केसरेषु कादिक्षान्तान् द्वितीयलकारवर्जितान् वर्णान् विलिख्य, दलेषु मन्त्रवर्णानवशिष्टान् सप्तदश प्रतिदलमेकैकशो विलिख्य, संपुटाकारेण प्रणवद्वयेन मध्ये यन्त्रं यथा भवति तथा संवेष्ट्य तद्बहिरपि तथैव श्रीबीजद्वयेन वेष्टयेत्, एतद्यन्त्रमुक्तफलदं भवति ॥ तथा— ससाध्यनामप्रणवाब्जमध्यमष्टाक्षरैरुज्ज्वलपत्रमूलम् |
मन्त्राक्षराणि द्विश आलिखेच्च पत्रेषु शिष्टद्वयमन्त्यपत्रे ॥१॥ बहिर्वृतं द्वादशवर्णकेन ततो बहिर्मातृकया च वीतम् |
संपूजितं चन्दनपुष्पवर्यैर्यन्त्रं त्विदं श्रीकृदभीष्टदं च ॥२॥ इति |
अस्यार्थः— अष्टदलं पद्मं कृत्वा तन्मध्ये साध्यसहितं प्रणवं विलिख्य, तत्केसरेषु नारायणाष्टाक्षरवर्णानेकैकशः समालिख्य, तत्पत्रेषु मूलमन्त्रस्य वर्णान् द्विशो विलिख्यावशिष्टवर्णद्वयमन्त्यपत्रे विलिख्य, पद्माद्बहिर्वृत्तत्रयं कृत्वाभ्यन्तरवीथ्यां वासुदेवद्वादशाक्षरमन्त्रार्णैर्निरन्तरं वेष्टयित्वा बाह्यवीथ्यां मातृकावर्णैस्तथैव वेष्टयेत्, एतद्यन्त्रमुक्तफलदं भवति |
तथा— “तारकामरमासौधैर्बीजैर्युक्तो मनुर्मतः” |
पूर्वमन्त्रस्यादौ प्रणवकामबीजश्रीबीजानि योजयेदित्यर्थः |
तथा— च्यवनो मुनिराख्यातो गायत्री छन्द ईरितम् |
देवता चास्य संप्रोक्तः सन् यज्ञेश्वरवामनः ॥१॥ षड्दीर्घकामबीजेन षडङ्गानि प्रविन्यसेत् |
कर्पूरधवलं देवं निविष्टं सरसीरुहे ॥२॥ सुप्रसन्नं सुनेत्रं च चारुस्मितमनोहरम् |
दण्डं चामृतकुम्भं च शरच्चन्द्रसमप्रभम् ॥३॥ दधिभक्तं सोपदंशं वसुपात्रं च बिभ्रतम् |
चिन्तयेज्जगतामाद्यं जगदार्तिहरं परम् ॥४॥ अस्य पूजादिकं सर्वं पूर्वोक्तेनैव वर्त्मना |
[अर्धश्लोकाभावः |
] इति |
अथ प्रयोगः— तत्र योगपीठन्यासान्ते मूलेन प्राणायामत्रयं कृत्वा, शिरसि च्यवनाय ऋषये नमः |
मुखे गायत्रीछन्दसे नमः |
हृदये श्रीयज्ञेश्वराय वामनाय देवतायै नमः |
इति विन्यस्य, क्लां क्लीं इत्यादिना करषडङ्गन्यासं विधाय ध्यानमानसपूजादि सर्वं प्राग्वत् कुर्यादिति |
कुर्यात् ततो मन्त्रसिद्धः काम्यान् स्वाभीष्टदायकान् |
सहस्रं हविषा होमाल्लक्ष्मीधान्यमवाप्नुयात् ॥५॥ धान्यहोमेन बीजैश्च शतपत्रसमुद्भवैः |
सहस्रहोमाद्भीतीनां नाशो भवति निश्चितम् ॥६॥ दध्यक्तान्नेन जुहुयाद् दारिद्र्यान्मुच्यते नरः |
त्रिविक्रमं वामनस्य रूपं ध्यायन् मनुं जपेत् ॥७॥ घोराद्भयान्मुच्यतेऽसौ देवेशं च पटे लिखेत् |
भित्तौ वालिख्य गन्धाद्यैर्महतीं श्रियमाप्नुयात् ॥८॥ ओंनमः पदमुक्त्वा तु ततो भगवतेपदम् |
विष्णवेपदमारभ्य पूर्वमन्त्रं समुच्चरेत् ॥९॥ ऋषिः कपिल आख्यातो गायत्रं छन्द उच्यते |
उदीरितः सर्ववन्द्यो देवता भोगवामनः ॥१०॥ [पाठान्तरम्: ‘हरिम्’ ख. पाठः |
]

षड्भिर्मन्त्रपदैरुक्तः षडङ्गविधिरुत्तमः |
नीलवर्णश्चतुर्बाहुः शङ्खचक्रगदाब्जभृत् ॥११॥ सर्वान् भोगान् ददात्येष भक्तानां भोगवामनः |
अस्य पूजादिकं सर्वं मन्त्री पूर्ववदाचरेत् ॥१२॥ ओंनमो हृदयाय नमः |
भगवते शिरसे० |
विष्णवे शिखायै० |
सुरपतये कवचाय० |
महाबलाय नेत्राभ्यां० |
स्वाहा अस्त्राय० |
अन्यत्पूर्ववत् |
तथा— तारो हृदयमायाबालकान्ते विष्णवेपदम् |
आरभ्योक्ताणुरस्यर्षिर्ब्रह्मा गायत्रमुच्यते ॥१॥ छन्दश्च देवता प्रोक्ता मायाबालकवामनः |
षडङ्गानि च मन्त्रस्य पदैः षड्भिः समाचरेत् ॥२॥ पीताम्बरोत्तरीयोऽसौ मौञ्जीकोपीनधृग्घरिः |
कमण्डलुं च दध्यन्नं दण्डं छत्रं करैर्दधत् ॥३॥ यज्ञोपवीती नीलाभो ध्यातव्यश्छदवामनः |
पूजादिकं पूर्ववच्च कुर्यान्मन्त्री यथाविधि ॥४॥ अन्नविद्याभूतिदोऽयं भक्तानामभयष्टदः |
[अर्धश्लोकाभावः |
] एतन्मन्त्रोपासकानां नियममाह कपिलपञ्चरात्रे— नाश्नीयात् कुण्डलीशाकं तथा चौदुम्बरं फलम् |
करकं पद्मबीजं च भक्षयेन्न कदाचन ॥१॥ करकं वर्षोपलम् |
पद्मपत्रे न भुञ्जीत तथा वार्कदलेष्वपि |
तन्तुकार्पासबीजानि न स्पृशेत् कदाचन ॥२॥ वल्मीकं गोमयं विप्रच्छायामपि न लङ्घयेत् |
देवाग्निगुरुपूजां च कुर्याद्भक्तिसमन्वितः ॥३॥ इति ॥ सारसंग्रहे— अथोच्यते हयग्रीवमन्त्रः सर्वसमृद्धिदः |
चन्द्रस्थं गगनं वामकर्णबिन्दुसमन्वितम् ॥१॥ एकाक्षरो मनुः प्रोक्तो हयग्रीवस्य मन्त्रिभिः |
[अर्धश्लोकाभावः |
] चन्द्रः सकारः |
गगनं हकारः |
वामकर्ण ऊकारः |
बिन्दुरनुस्वारः |
एतैः ह्सूं इति बीजमुद्धृतम् ॥ शङ्करकल्पे— शून्यं शून्यसमायुक्तं जीवस्योपरि संस्थितम् |
अनुग्रहयुतं कृत्वा वागीशं सर्वकामदम् ॥१॥ इति |
शून्यं हकारः |
शून्यसमायुक्तं बिन्दुयुक्तं जीवस्य सकारस्योपरि स्थितम्, अनुग्रहेण औकारेण युतं, तेन ह्सौं इति बीजमुद्धृतम् |
केचिदस्मिन्नेव श्लोकेऽनुग्रहेणेत्यत्र रुद्रेणेति पठन्ति |
रुद्र एकारस्तेन ह्सें इति बीजं वदन्ति |
एवं त्रिविधमिदं बीजम् |
सारसंग्रहे— ऋषिर्ब्रह्मा समुद्दिष्टः त्रिष्टुप् छन्द उदाहृतम् |
देवता च हयग्रीवो भुक्तिमुक्तिप्रदायकः ॥२॥ षड्दीर्घयुतमूलेन षडङ्गानिविधिरीरितः |
[अर्धश्लोकाभावः |
] धवलनलिननिष्ठं क्षीरगौरं कराब्जैर्जपवलयसरोजे पुस्तकमभीतिदाने |
दधतममलवस्त्राकल्पजालाभिरामं तुरगवदनविष्णुं नौमि देवारिजिष्णुम् ॥३॥ दक्षोर्ध्वादितदधोन्तमायुधध्यानम् |
पुरोक्ते प्रयजेत् पीठे गायत्र्यावाह्य मन्त्रवित् |
ङेन्तं वागीश्वरपदं विद्महे पदमुच्चरेत् ॥४॥ हयग्रीवश्च ङेन्तः स्यात् धीमहीति ततो वदेत् |
ततो वदेच्च मन्त्रज्ञस्तन्नो हंसः प्रचोदयात् ॥५॥ प्रथमावृतिरङ्गैः स्याद् द्वितीया चाष्टभिर्हयैः |
प्रज्ञाहयस्तथा मेधाहयः स्मृतिहयस्तथा ॥६॥

विद्याहयः श्रीहयश्च वागीशीहय एव च |
विद्याविलासहयतो हयान्तो नादमर्दनः ॥७॥ लक्ष्म्यादिभिस्तृतीया स्यात् ताश्च लक्ष्मीः सरस्वती |
रतिः प्रीतिः कीर्तिकान्ती तुष्टिः पुष्टिस्तथाष्टमी ॥८॥ चतुर्था कुमुदाद्यैः स्याल्लोकपालैस्तु पञ्चमी |
तदायुधैस्तु षष्ठी स्यादेवं पूजा समीरिता ॥९॥ इति |
अथ प्रयोगः— तत्र प्रातःकृत्यादियोगपीठन्यासान्ते मूलेन प्राणायामत्रयं कृत्वा, शिरसि ब्रह्मणे ऋषये नमः |
मुखे त्रिष्टुप्छन्दसे नमः |
हृदये श्रीहयग्रीवाय देवतायै नमः |
इति विन्यस्य प्राग्वद्विनियोगमुक्त्वा, ह्सां ह्सीं इत्यादि करषडङ्गन्यासं कृत्वा, ध्यानादिपीठपूजान्ते “ओं वागीश्वराय विद्महे हयग्रीवाय धीमहि तन्नो हंसः प्रचोदयात्” |
इत्यनया गायत्र्यावाह्य, मूलेन स्थापनाद्यङ्गपूजान्ते तदष्टदलेषु— देवाग्रमारभ्य, ओंप्रज्ञाहयाय नमः |
मेधाहयाय० |
स्मृतिहयाय० |
विद्याहयाय० |
श्रीहयाय० |
वागीशीहयाय० |
विद्याविलासहयाय० |
नादमर्दनहयाय० |
इति संपूज्य, दलाग्रेषु— लक्ष्म्यै नमः |
सरस्वत्यै० |
रत्यै० |
प्रीत्यै० |
कीर्त्यै० |
कान्त्यै० |
तुष्ट्यै० |
पुष्ट्यै० |
इति संपूज्य, द्वितीयाष्टदलेषु दधिवामनपूजोक्तकुमुदाद्यष्टमूर्तीः संपूज्येन्द्रादिपूजादिकं प्राग्वत् कुर्यादिति |
तथा— वेदलक्षं जपित्वान्ते तद्दशांशं हुनेद् घृतैः |
तर्पयित्वाथ सलिलैः सुशुद्धैश्च सुगन्धिभिः ॥१०॥ आत्माभिषेकं कृत्वा च तर्पयेद् भूसुरानपि |
ततः सिद्धमनुर्मन्त्री प्रयोगान् विदधीत वै ॥११॥ शशिमण्डलमध्यस्थं हिमकुन्दनिभं मनुम् |
करे ध्यात्वा न्यसेद्वक्त्रे सभापूज्यः स जायते ॥१२॥ अथवा तं करे कुम्भे न्यस्य तज्जलसेचनात् |
प्रातराहन्ति लूतादिदौर्भाग्यं पञ्चधा विषम् ॥१३॥ योऽम्भस्त्रिः सप्तजप्तं तु प्रभाते प्रत्यहं पिबेत् |
संपूज्य जायते तस्य दिव्या वाणी मनोरमा ॥१४॥ इन्दुमण्डलमध्यस्थं लकारे न्यस्य मन्त्रकम् |
पीतं वादिमुखे भूत्वा स्तम्भयेत् तस्य भारतीम् ॥१५॥ प्रणवद्वयमध्यस्थहकारद्वयमध्यगम् |
वादिनाम लिखेद्गर्भे भूर्जपत्रे हरिद्रया ॥१६॥ (पत्राष्टके हयग्रीवाष्टाक्षरं स्वरकेसरे |
कादिक्षान्तावृतं बाह्ये तद्बहिर्भूपुरं लिखेत्) ॥१७॥ यन्त्रं प्रतिष्ठितप्राणं शरावद्वयसंपुटे |
वेष्टितं पीतसूत्रेण मूकत्वं कुरुतेऽचिरात् ॥१८॥ शृङ्गाटपुटमध्यस्थं रेफाक्रान्तं तु बीजकम् |
ज्वालामालाकुलं ध्यायेत् स्तम्भनं परमं मतम् ॥१९॥ शृङ्गाटं त्रिकोणम् |
वायुमण्डलमध्यस्थं वायुबीजसमन्वितम् |
संहारकमिदं ध्यानं विषादीनां न संशयः ॥२०॥ जलमण्डलमध्यस्थं ध्यात्वा चन्द्रांशुनिर्मलम् |
आप्यायनकरं ह्येतत् सर्वरोगविनाशनम् ॥२१॥ शून्यगर्भगतं यन्त्रं हिमगोक्षीरसन्निभम् |
ध्यायेद् हृत्पद्ममध्यस्थं निर्विषीकरणं परम् ॥२२॥ लिखेद्रोचनया भूर्जे मन्त्रं बाहौ विधारयेत् |
महारक्षा भवेदेषा सर्वदोषविनाशिनी ॥२३॥ बीजं रेफसमायुक्तं हूंकारद्वयमध्यगम् |
यस्य नाम्ना जपेन्मन्त्रं मारयेत् तं न संशयः ॥२४॥ बीजं रेफसमायुक्तं सकारहकारयोरधः |
हूंकारद्वयमध्यस्थं मन्त्रबीजमनुत्तमम् ॥२५॥ विद्वेषयेज्जगत् सर्वं मारं मारं जपं न संशयः |
[अर्धश्लोकाभावः |
] [पाठान्तरम्: ‘अकार’ ख. पाठः |
]

इति ॥ तथा— पूर्वं वदेदुद्गिरत्प्रणवोद्धीथपदं वदेत् |
सर्ववागीश्वशब्दान्ते ततो रेश्वरशब्दतः ॥२६॥ सर्ववेदपदं प्रोक्त्वा मयाचिन्त्यपदं वदेत् |
सर्वं स्याद्बोधयद्वन्द्वं स्वाहान्तं केचनोचिरे ॥२७॥ स्वबीजप्रणवाभ्यां च संपुटः परिकीर्तितः |
षट्त्रिंशदक्षरो मन्त्रो हयग्रीवहरेः शुभः ॥२८॥ स्वबीजं हयग्रीवबीजं पूर्वोद्धृतम् |
अन्यत्सर्वं सुगमम् |
षट्त्रिंशदक्षरः स्वाहारहितपक्षे |
तद्योगे त्वष्टात्रिंशदक्षरः |
तथा— ऋषिर्ब्रह्मानुष्टुभकं छन्दो देवोऽस्य कीर्तितः |
वागैश्वर्यप्रदो नित्यं हयग्रीवहरिः स्वयम् ॥२९॥ पञ्चाङ्गानि मनोस्तारमन्त्रपादैर्भवन्ति हि |
हयग्रीवं चतुर्बाहुं शारदम्भोरुहप्रभम् ॥३०॥ शङ्खारिपाणिमश्वास्यं जानुन्यस्तकरं भजे |
पूर्वोदिते यजेत् पीठे देवमावाह्य मन्त्रवित् ॥३१॥ वामदक्षोर्ध्वयोः शङ्खचक्रे |
एकाक्षरेण मूर्तिं तु कल्पयित्वा विधानतः |
दिग्गजांश्चतुरो वेदान् यजेत् केसरगांस्ततः ॥३२॥ ऋग्वेदः श्वेतवर्णस्तु द्विजो रासभाननः |
अक्षमालाभयः सौम्यः पीतश्चाध्यापनोद्यतः ॥३३॥ अजास्यः पीतवर्णस्तु यजुर्वेदोऽक्षसूत्रकः |
वामः कुलिशपाणिः स्याद्भूतिदो मङ्गलप्रदः ॥३४॥ नीलोत्पलदलाभासः सामवेदो हयाननः |
अक्षमालान्वितो दक्षे वामे कुम्भधरः स्मृतः ॥३५॥ अथर्वणाभिधो देवो धवलो मर्कटाननः |
अक्षमालान्वितो दक्षे वामे कुम्भधरः स्मृतः ॥३६॥ कोणकेसरगानङ्गस्मृतिन्यायांस्तथार्चयेत् |
सर्वशास्त्रं च पत्रेषु षडङ्गानि समर्चयेत् ॥३७॥ लोकपालान् न्यसेद्बाह्ये तेषामस्त्राणि तद्बहिः |
विधानेनामुना देवं भजन् वाचस्पतिर्भवेत् ॥३८॥ इति |
अथ प्रयोगः— तत्र प्रातःकृत्यादियोगपीठन्यासान्ते मूलेन प्राणायामत्रयं कृत्वा, शिरसि ब्रह्मणे ऋषये नमः |
मुखे अनुष्टुप्छन्दसे नमः |
हृदये श्रीहयग्रीवाय देवतायै नमः |
इति विन्यस्य प्राग्वद्विनियोगमुक्त्वा, ओं हृदयाय नमः |
उद्गिरत्प्रणवोद्धीथ शिरसे० |
सर्ववागीश्वरेश्वर शिखा० |
सर्ववेदमयाचिन्त्य कवच० |
सर्वं बोधय अस्त्रं० |
इति पञ्चाङ्गमन्त्रान् मूलमन्त्राभिमृष्टकराङ्गुलीषु न्यस्य, नेत्रवर्जं हृदयादिषु च विन्यस्य, ध्यानादियोगपीठपूजान्ते एकाक्षरेण मूर्तिं परिकल्प्यावाहनादिपुष्पोपचारान्तेऽष्टदलकेसरेषु देवाग्रादि चतुर्दिक्षु— ओं ऋग्वेदाय नमः |
यजुर्वेदाय नमः |
सामवेदाय नमः |
अथर्ववेदाय नमः |
इति संपूज्य, अग्न्यादिकोणकेसरेषु— षडङ्गेभ्यो नमः |
स्मृतिभ्यो नमः |
न्यायशास्त्रेभ्यो नमः |
सर्वशास्त्रेभ्यो नमः |
इति संपूज्याष्टदलेषु प्राग्वदङ्गानि संपूज्य लोकेशार्चादि सर्वं कुर्यादिति |
तथा— षट्त्रिंशल्लक्षकं जप्त्वा तदन्ते जुहुयात् सुधीः |
कुन्दैस्त्रिस्वादुसंयुक्तैस्तर्पणादि ततश्चरेत् ॥३८॥ लक्ष्मीकामः प्रजुहुयाद्बिल्वपत्रैः सुशोभनैः |
वाक्कामो जुहुयान्नित्यं कुन्दैस्त्रिमधुरप्लुतैः ॥३९॥ आज्यं जाठीरेऽग्नौ पक्वं मन्त्रेणानेन साधितम् |
सेवितं विधिना प्रातरनर्गलकवित्वदम् ॥४०॥ साधितां मन्त्रवर्येण वचामनुदिनं सुधीः |
भक्षयेत् सर्वशास्त्राणां व्याख्याता भवति ध्रुवम् ॥४१॥ ऋग्यजुःसामरूपं च वेदाहरणकर्म च |
प्रणवोद्गीथवपुषे महाश्वशिरसे पदम् ॥४२॥ [पाठान्तरम्: ‘उद्गिरय’ ख. पाठः |
]

ङेन्तं पादद्वयं पूर्वं नमोऽन्ते सोहंपूर्वकम् |
हंसादिरश्ववक्त्रस्य प्रोक्तः षट्त्रिंशदक्षरः ॥४३॥ ङेन्तं पूर्वपादद्वयं ऋग्यजुःसामरूपाय वेदाभरणकर्मणे इति |
अन्यत्सुगमम् |
विश्वोत्तीर्णपदं प्रोक्त्वा स्यात् स्वरूपाय चिन्मयः |
नादान्ते रूपिणे तुभ्यं पदं प्रोक्त्वा नमो वदेत् ॥४४॥ हयग्रीवपदं पश्चाद्विद्याराजाय विष्णवे |
स्वाहा सोहं च हंसादिरष्टत्रिंशाक्षरो मनुः ॥४५॥ ऋष्याद्यङ्गविधिध्यानपूजाकाम्यानि मन्त्रवित् |
कुर्यादानुष्टुभोक्तेन विधानेन विधानवित् ॥४६॥ पञ्चाङ्गानि प्रथममन्त्रपादैः |
पुरश्चरणं च षट्त्रिंशल्लक्षम् |
तथा— स्वबीजं पूर्वमुद्धृत्य ङेन्तं हयशिरो वदेत् |
हृदन्तोऽष्टाक्षरो मन्त्रो हयग्रीवस्य चेरितः ॥४७॥ ङेन्तं हयशिरः हयशिरसे |
हृन्नमः |
ऋष्याद्यङ्गविधिन्यासजपपूजा यथाविधि |
एकाक्षरोक्तमार्गेण च्छन्दोऽनुष्टुबुदाहृतम् ॥४८॥ कविताश्रीप्रदो नित्यमसादन्यो न कुत्रचित् |
[अर्धश्लोकाभावः |
] पद्माक्षमालालिखितेष्टदानि दधानमम्भोरुहसंनिविष्टम् |
कर्पूरभङ्गाधिकशुभ्रकान्तिं हयाननं सौम्यमहं स्मरामि ॥४९॥ दक्षिणाधःकरमारभ्य वामाधःकरपर्यन्तमायुधध्यानम् इति ॥ सारसंग्रहे— अथोच्यतेऽर्चाविधानं वाराहस्य मनोः क्रमात् |
साङ्गहोमाभिषेकं च सप्रयोगसजापकम् ॥१॥ भगवत्पदमाभाष्य ङेन्तं स्याच्च वरापदम् |
ङेन्तं हरूपमाभाष्य व्याहृतीश्च ततो वदेत् ॥२॥ ङेन्तं पतिं भूपतित्वं मे देहि दपदं वदेत् |
दापय स्वापदं प्रोक्त्वा हान्तस्तारहृदादिकः ॥३॥ त्रयस्त्रिंशद्वर्णसंख्यो वराहमनुरीरितः |
[अर्धश्लोकाभावः |
] भगवत्पदं ङेन्तं भगवते |
वरा स्वरूपं |
हरूपपदं ङेन्तं हरूपाय |
व्याहृतीः भूर्भुवःस्वः |
ङेन्तं पतिं पतये |
भूपतित्वं मे देहि |
द स्वरूपं |
दापय स्वाहा स्वरूपं |
तारहृदादिकः तारः प्रणवः, हृन्नमः |
अत्र सन्धिः ओंनमो इत्यादि |
तथा— ऋष्यादयो भार्गवानुष्टुब्वराहाः समीरिताः |
ङेन्तो हृदेकशृङ्गः स्याद् व्योमोल्कस्तादृशः शिरः ॥४॥ शिखा तेजोऽधिपतये विश्वरूपाय वर्म च |
महादंष्ट्राय चास्त्रं स्यात् पञ्चाङ्गविधिरीरितः ॥५॥ इति |
प्रपञ्चसारे— “सप्तभिश्च पुनः षड्भिः सप्तभिश्चाथ पञ्चभिः |
अष्टभिर्मूलमन्त्रार्णैर्विदध्यादङ्गकल्पनाम् ॥” (२३|
१७) इत्युक्तम् |
सारसंग्रहे— अथवा मन्त्रवर्णैस्तु सप्तषन्मुनिसायकैः |
वसुभिश्चापि पञ्चाङ्गं विदध्यान्मनुवित्तमः ॥६॥ मुनयः सप्त |
सायकाः पञ्च |
वसवोऽष्टौ |
जान्वोः पदावधि सुवर्णनिभं च नाभेराजानु चन्द्रधवलं च गलाद् हृदन्तम् |
वह्निप्रभं शशिनिभं शिरसो गलान्तं मौलिस्थलाद्वियत एन्दुनिभं च कान्तम् ॥७॥ संबिभ्रतं करतलैररिशङ्खखड्गान् खेटं गदां तदनु शक्तिवराभयानि |
[पाठान्तराणि: ‘मन्वकम्’ ख. पाठः |
‘संपुटस्थम्’ ख. पाठः |
‘एकदंष्ट्रः’ इति केषांचिन्मतम् |
]

संपूर्णहायधरणीशोभिसदेकदंष्ट्रमायं वराहमनिशं प्रभजस्व चित्ते ॥८॥ दक्षाद्यूर्ध्वयोराद्ये, तदधःस्थयोरन्ये, तदधःस्थयोरपरे, तदधःस्थयोरितरे, इत्यायुधध्यानम् |
तथा— धराधरशरीरं वा नीलजीमूतसन्निभम् |
उदध्युपरिगं ध्यायेत् सितदंष्ट्राचलम् ॥९॥ हेमाभं पार्थिवे ध्यायेन्मण्डले हिमसन्निभम् |
वारुणे मण्डले वह्नेः कृशानुभमथानिले ॥१०॥ कृष्णं वियत्युग्रभं स्यादेवं ध्यायेच्च सूकरम् |
दंष्ट्रायां वसुधां ध्यायेत् सशैलवनकाननाम् ॥११॥ वागीशीं हुंकृतौ ध्यायेत् पवनं श्वसिते तथा |
बाह्वोर्वामान्ययोश्चन्द्रसूर्यावुदरगान् वसून् ॥१२॥ ब्रह्माणं पादयोर्ध्यायेद् हृदये च हरिं तथा |
शङ्करं च मुखे ध्यायेत् [पादाभावः |
] ॥१३॥ इति |
तथा— पद्ममष्टदलोपीतसमुल्लसत्कर्णिकं शुभम् |
मण्डलं विरचय्यैवं कोटिसूर्यसमप्रभम् ॥१४॥ तत्र संपूजयेत् कोलं वक्ष्यमाणविधानतः |
मूलेन मूर्तिं संकल्प्य कोलमावाहयेत् ततः ॥१५॥ तत्र गन्धादिभिः सम्यग् देवं संपूज्य सूकरम् |
कोलदंष्ट्राङ्गगतान् वसुधादीन् प्रपूजयेत् ॥१६॥ विदिक्षूर्ध्वमधश्चापि पूजयेदस्त्रमुत्तमम् |
चक्रादीनि च तद्बाह्ये चक्रशङ्खासिखेटकान् ॥१७॥ गदाशक्ती वराभीती लोकपालानथो यजेत् |
तदस्त्राणि च तद्बाह्ये कोलपूजा समीरिता ॥१८॥ इति |
अथ प्रयोगः— तत्र प्रातःकृत्यादियोगपीठन्यासान्ते मूलेन प्राणायामत्रयं कृत्वा, शिरसि भार्गवाय ऋषये नमः |
मुखे अनुष्टुप्छन्दसे नमः |
हृदये श्रीवराहदेवतायै नमः |
इति विन्यस्य मम सर्वाभीष्टसिद्धये विनियोगः |
इति कृताञ्जलिरुक्त्वा, एकशृङ्गाय हृदयाय नमः |
व्योमोल्काय शिरसे स्वाहा |
तेजोऽधिपतये शिखा० |
विश्वरूपाय कवचं० |
महादंष्ट्राय अस्त्रं० |
इति पञ्चाङ्गमन्त्रान् मूलमन्त्राभिमृष्टयोः पाण्योरङ्गुष्ठादिकनिष्ठान्तास्वङ्गुलीषु विन्यस्य, नेत्ररहितेषु पञ्चाङ्गेषु च विन्यस्य, ध्यानादिपुष्पोपचारान्ते देवस्य दंष्ट्रायां वसुधायै नमः |
अष्टदलकेसरेषु देवाग्रादिचतुर्दिक्षु हृदयादिकवचान्तं संपूज्याग्न्यादिकोणेषु इन्द्रेशानयोर्मध्ये निर्ऋतिवरुणयोर्मध्ये चास्त्रं संपूज्य, अष्टदलेषु देवाग्रदलमारभ्य प्रादक्षिण्येन चक्राय नमः |
शङ्खाय० |
खड्गाय० |
खेटाय० |
गदायै० |
शक्त्यै० |
वराय० |
अभयाय० |
इति संपूज्य लोकपालार्चादि प्राग्वत् कुर्यादिति |
तथा— एकलक्षं जपेन्मन्त्रं नियमस्थो जितेन्द्रियः |
तद्दशांशं प्रजुहुयात् (पद्मैः स्वादुपरिप्लुतैः ॥१९॥ तर्पणादि ततः कुर्याद् ब्राह्मणाराधनावधि |
बिल्ववृक्षं स्पृशन्नित्यं जपेन्मासं सहस्रकम् ॥२०॥ दशांशं जुहुयादग्नौ) पुरश्चरणवान् भवेत् |
अर्थो ध्यानाज्जपाद् भूमिर्जपपूजाहुतैः क्रमात् ॥२१॥ धनधान्यधरालक्ष्म्यो भवन्त्येव न संशयः |
भूमण्डले सदा ध्यातः प्रयच्छति भुवं शुभाम् ॥२२॥ वारुणे तृप्तिकैः शान्तिमाग्नेये च प्रयच्छति |
वश्यं ज्वरादिकं सम्यगुच्चाटो वायुमण्डले ॥२३॥ व्योममण्डले शत्रुभूतग्रहच्छेदादिरक्षणम् |
सिंहस्थे शुक्लपक्षे हि रवौ श्वेतशिलां शुभाम् ॥२४॥ पञ्चगव्यविनिक्षिप्तां संजप्तामयुतेन च |
उदङ्मुखो जपेन्मन्त्रं क्षेत्रे तां निखनेत् ततः ॥२५॥ शत्रूणां संनिरोधो हि क्षेत्रस्यास्य विनश्यति |
अर्कोदयेऽङ्गारवारे जपेन्मन्त्रं समाहितः ॥२६॥ [पाठान्तरम्: ‘दंष्ट्रगतां वसुधां च’ ख. पाठः |
]

वैरिरुद्धादपि क्षेत्रान्मृदमानीय यत्नतः |
तां च त्रिधा विभज्यांशं चुल्ल्यामेकं विलिप्य च ॥२७॥ पाकपात्रे परांशं च पयस्यन्यं तृतीयकम् |
संस्कृते हव्यवाहे च तण्डुलैश्च पचेच्चरुम् ॥२८॥ तत्र देवं यथावच्च धूपदीपादिभिर्यजेत् |
साज्येन तेन हविषा हुनेदष्टाधिकं शतम् ॥२९॥ एवं भौमाष्टवारेषु कुर्यान्नियतधीः क्रमात् |
ततः शत्रुगृहीतं च क्षेत्रं संप्राप्यतेऽचिरात् ॥३०॥ अथो मृते भौमवारे मृदं संगृह्य पूर्ववत् |
पूर्ववच्च चरुं कृत्वा जुहुयात् प्रोक्तवर्त्मना ॥३१॥ बलिं च दद्यात् क्षेत्रस्य विरोधो नश्यति ध्रुवम् |
[अर्धश्लोकाभावः |
] बलिं च देवस्य |
हुतशेषेण देवस्य नैवेद्यं दद्यादित्यर्थः |
समिभिद्वेन्द्रश्चाथ डाकिनीविकृतीर्हरेत् |
तामेव मृत्तिकां दुग्धे बिल्वोक्ताज्येन संहुनेत् ॥३२॥ अष्टाधिकं सहस्रं च मण्डलद्वितयं ततः |
निःसपत्ना समृद्धास्य महार्घा च मही भवेत् ॥३३॥ आरग्वधसमिद्भिश्च जुहुयादयुतं सुधीः |
तस्य सर्वसमृद्धिः स्याल्लभेत् क्षेत्रादिकं बहु ॥३४॥ अष्टाधिकं शतं मन्त्री शालीभिर्दिनशो हुनेत् |
स तु संवत्सरात् सम्यग् व्रीहिपूर्णगृहो भवेत् ॥३५॥ अनेन जुहुयादाज्यं सहस्रं प्रत्यहं बुधः |
तेन स्वर्णसमृद्धिः स्यादञ्जलिन्याः प्रसूनकैः ॥३६॥ सहस्रं स्वादुसंपृक्तैर्वाससां वृद्धिरिष्यते |
लाजाहोमाच्च कन्याप्तिरुत्पलैः श्रीर्भवत्यलम् ॥३७॥ विवादक्षेत्रमासाद्य तस्य जन्मदिने शुभे |
तत्रासीनो जपेन्मन्त्रमष्टोत्तरसहस्रकम् ॥३८॥ एवं कृतवतस्तस्य भूमिवादो विनश्यति |
[अर्धश्लोकाभावः |
] तस्य वादिनः |
जन्मदिने जन्मनक्षत्रदिने |
आत्मानं मेरुसदृशं वराहं चिन्तयेद् बुधः |
अङ्गारवारे यत्क्षेत्रे जपन् सप्तपदत्रितयम् ॥३९॥ कृत्वा मृदं तु गृह्णीयात्तस्य क्षेत्रं भविष्यति |
नित्यं भूमिं स्पृशन् मन्त्री जपेदष्टसहस्रकम् ॥४०॥ विन्दते महतीं भूमिं शमयेत् सर्वकण्टकम् |
भृगुवारे तथा प्रोक्ते भौमवारे विशेषतः ॥४१॥ जपेत् प्रतिष्ठाकामस्तु महतीं भूमिमाप्नुयात् |
नित्यमष्टसहस्रं तु यो जपेदभ्यर्चयेत् ॥४२॥ महतीं श्रियमाप्नोति महाराजो भवत्यलम् |
लक्षहोमजपान्ते स्याद् गव्यैश्चैव सपायसैः ॥४३॥ सप्तद्वीपानवाप्नोति नात्र कार्या विचारणा |
दधिमध्वाज्यसिक्ताश्च चतुरङ्गुलसंमिताः ॥४४॥ गुडूचीरष्टसाहस्रं हुनेद् व्याधिर्विनश्यति |
आम्रपत्रैर्हुतेनित्यं ज्वरशान्तिर्भविष्यति ॥४५॥ गृहीत्वा हस्तयोर्नीरं जपेदक्षरसंख्यया |
मुखे सुमः क्षिपेन्नित्यं मुखश्रीस्तस्य वर्धते ॥४६॥ अक्षरसंख्यया मूलमन्त्राक्षरसंख्यया |
ससाध्यं षट्कोणं प्रणवगतबीजं तरिमनुं षडङ्गेष्वङ्गानि प्रविलिखतु संधिष्वथ सुधीः |
द्विशो द्वादशार्णांशुं निगमदलमूले दलगतान् मनोरर्णानष्टौ समधिकमथान्त्ये बहिरथो ॥४७॥ [पाठान्तरम्: ‘महार्घां’ ख. पाठः |
]

वसुमितदले किञ्जल्केषु स्वरान् द्विश आलिखेद् दलमनु मनोर्वर्णान् वेदैर्मितानधिकोऽन्तिमे |
विकृतिविवरे किञ्जल्केऽथो लिपिं द्विश आलिखेद् दलमनु मनोर्वर्णानन्तेऽन्तिमं बहिरावृतम् ॥४८॥ वेदादिक्षितिकोलबीजमनुभिः साध्याख्यया संपुटे सद्वा मनुवर्णदीप्तिलसत्साध्याख्यया चावृतम् |
भूबिम्बावृतमभिगर्भविलसत्साध्याख्यभूबीजकं शूलेषु क्षितिकोलबीजलसितं यन्त्रं वराहस्य तत् ॥४९॥ लाक्षाकर्पूरकृष्णागुरुमलयजसद्रोचनाकुङ्कुमैस्तत्सर्पिर्गोमयाद्भिः शुभतरदिवसे संलिखेच्चारुहेम्या |
लेखन्या स्वर्णपट्टे रजतजफलके राज्यमाग्रामलाभस्ताम्रे स्वर्णं निजेष्टं पिचुतरुजदले भूफलं क्षौमपट्टे ॥५०॥ भूर्जे संसारयात्रा भवति च नितरां साधु जप्तं च यन्त्रं संपाताज्याभिषिक्तं निजहितफलदं राशिवर्षे धृतं तत् |
स्वं ध्यात्वा कोलरूपं तदपि च निखनेत् साध्यदेशे वराहं त्वावाह्याङ्गानि दिक्षु प्रयजतु स भवेत् क्षुद्ररोगैर्वियुक्तः ॥५१॥ इति |
अस्यार्थः— आदौ षट्कोणं कृत्वा तन्मध्ये प्रणवं विलिख्य, तस्योदरे हूंमिति वराहबीजं तत्र साध्यनाम चालिख्य, तस्य षट्सु कोणेषु स्वाग्रादिप्रादक्षिण्येन वक्ष्यमाणसुदर्शनषडक्षरमन्त्रस्यैकैकमक्षरमालिख्य, षट्कोणसंधिषु सुदर्शनषड्वर्णस्य षडङ्गमन्त्रानालिख्य, तद्बहिश्चतुर्दलकमलं कृत्वा तत्केसरेषु द्विद्विर्नारायणाष्टाक्षरमन्त्रार्णानालिख्य, वराहानुष्टुभमन्त्रस्य वर्णांश्चतुष्पत्रेषु प्रतिपत्रमष्टावष्टावालिख्य, अन्तिमदलेऽन्त्यवर्णमालिख्य, तद्बहिरष्टदलकमलं कृत्वा तत्केसरस्थान् स्वरान् द्वन्द्वशो विलिख्य, अष्टदलेषु वराहमन्त्रवर्णांश्चतुरोऽथ विलिख्यान्त्यवर्णमन्त्यदले विलिख्य, (तद्बहिः षोडशदलं पद्मं विलिख्य, तत्केसरेषु द्विशः कादिक्षान्तान् वर्णानालिख्य, दलमध्येषु मूलमन्त्रार्णान् द्वन्द्वशः संलिख्य अन्तिमार्णमन्तिमदले विलिख्य,) तद्बहिर्वृत्तचतुष्टयं कृत्वा वीथित्रयं विरच्य, सर्वाभ्यन्तरवीथ्यां साध्याक्षरेण संपुटितप्रणवेन संवेष्ट्य, द्वितीयवीथ्यां ग्लौं इति धराबीजेन तथैव संवेष्ट्य, तृतीयवीथ्यां हूं इति वराहबीजेन साध्यसंपुटितेन संवेष्ट्य, तद्बहिश्च पुनर्वृत्तं कृत्वा तद्वीथ्यां मूलमन्त्रार्णविदर्भितसाध्याख्यया वेष्ट्य, तद्बहिश्चतुरस्रं कृत्वा, तत्कोणेषु ग्लौं इति भूबीजं साध्याख्यागर्भितं विलिख्य, चतुरस्रस्थरेखाचतुष्काद्यष्टकेषु त्रिशूलाङ्कं कृत्वा, तेषु शूलेषु वराहबीजं वसुधाबीजं च लिखेत्, एतद्यन्त्रमुक्तफलं भवति ॥ श्रीकेरलीये यन्त्रसारे— कर्णिकायां कोलगर्भं तारं साध्यसमन्वितम् |
चक्रमन्त्रं कोणषट्के षडङ्गानि च सन्धिषु ॥१॥ अष्टपत्रे केसरोद्यदष्टार्णद्वयवर्णकैः |
चतुरश्चतुरो वर्णान् कोलमन्त्रस्य चाष्टमे ॥२॥ पञ्च चालिख्य बाह्ये च पत्रे षोडशसंख्यके |
क्षेत्रस्येत्यादिकस्याप्यर्धमर्धमृचां लिखेत् ॥३॥

धरामन्त्रेण संवेष्ट्य बाह्ये मातृकयापि च |
भूपुराङ्घ्रिषु भूबीजं दिक्षु हूंबीजमालिखेत् ॥४॥ क्षेत्रस्येत्यादिसूक्तस्य यन्त्रमेतच्छुभे दिने |
ताम्रपट्टे समालिख्य स्वर्णसूच्या यथाविधि ॥५॥ स्थापितं भवने यद्वा क्षेत्रे वा नगरेऽपि वा |
देशे वा तत्र वर्धन्ते दिनशः सर्वसंपदः ॥६॥ गजाश्वधेनुमहिषीवृषमेषखरादिभिः |
धनधान्यधराढ्यवस्त्रवासोरत्नविभूषणैः ॥७॥ आह्लादयन्ती विभवैरन्यैश्च स्यात् सदा रमा |
[अर्धश्लोकाभावः |
] इति |
अस्यार्थः— अष्टदलकमलं कृत्वा तत्कर्णिकायां षट्कोणमध्ये प्रणवोदरे ससाध्यं वाराहबीजं विलिख्य, षट्कोणेषु सुदर्शनषडर्णं, तत्सन्धिषु सुदर्शनमन्त्रस्य षडङ्गमन्त्रान्, अष्टदलकेसरेषु नारायणाष्टाक्षरस्य वक्ष्यमाणवाराहाष्टाक्षरस्य चैकैकमक्षरं, दलेषु वराहमन्त्रस्य चत्वारि चत्वार्यक्षराणि, सर्वान्त्यदले पञ्चाक्षराणि, तद्बहिःस्थषोडशदलेषु “क्षेत्रस्य पतिना” इत्यादिसूक्तस्य ऋचामर्धमर्धं, तद्बहिर्वृत्तत्रयान्तरालयोरभ्यन्तरान्तराले वेष्टनत्वेन च धरामन्त्रं, बाह्यान्तराले मातृकां, चतुरस्रकोणेषु भूबीजं, दिक्षु वराहबीजं च लिखेत् |
एतद्यन्त्रमुक्तफलदं भवति ॥ [ऋग्वेदमन्त्राः; प्रतिलेखे वैदिकस्वरचिह्नानि न प्रदर्शितानि |
] क्षेत्रस्य पतिना वयं हितेनेव जयामसि |
गामश्वं पोषयित्न्वा स नो मृळातीदृशे ॥१॥ क्षेत्रस्य पते मधुमन्तमूर्मिं धेनुरिव पयो अस्मासु धुक्ष्व |
मधुश्चुतं घृतमिव सुपूतमृतस्य नः पतयो मृळयन्तु ॥२॥ मधुमतीरोषधीर्द्याव आपो मधुमन्नो भवत्वन्तरिक्षम् |
क्षेत्रस्य पतिर्मधुमान्नो अस्त्वरिष्यन्तो अन्वेनं चरेम ॥३॥ शुनं वाहाः शुनं नरः शुनं कृषतु लाङ्गलम् |
शुनं वरत्रा बध्यन्तां शुनमष्ट्रामुदिङ्गय ॥४॥ शुनासीराविमां वाचं जुषेथां यद्दिवि चक्रथुः पयः |
तेनेमामुप सिञ्चतम् ॥५॥ अर्वाची सुभगे भव सीते वन्दामहे त्वा |
यथा नः सुभगाससि यथा नः सुफलाससि ॥६॥ इन्द्रः सीतां नि गृह्णातु तां पूषानु यच्छतु |
सा नः पयस्वती दुहामुत्तरामुत्तरां समाम् ॥७॥ शुनं नः फाला वि कृषन्तु भूमिं शुनं कीनाशा अभि यन्तु वाहैः |
शुनं पर्जन्यो मधुना पयोभिः शुनासीरा शुनमस्मासु धत्तम् ॥८॥ (४|
५७) ॥ क्षेत्रस्य पतिनेति सूक्तस्य |
वामदेव ऋषिः |
पुरउष्णिगनुष्टुप्त्रिष्टुभः छन्दांसि |
क्षेत्रस्य पतिर्देवता ॥ वैखानसपञ्चरात्रे— तिथिस्वरयुतं व्योम वामकर्णविभूषितम् |
वराहबीजमुदितं सर्वसंपत्प्रदायकम् ॥१॥ तिथिस्वरो बिन्दुः |
व्योम हकारः |
वामकर्णः ऊकारः |
सारसंग्रहे— “हयग्रीव ऋषिः प्रोक्तश्छन्दोऽनुष्टुप् च देवता |
वराहो दीर्घयुङ्केन बीजेनैवाङ्गकल्पनम् |
ध्यानपूजादिकं सर्वमस्य पूर्ववदाचरेत्” |
इति |
महासंमोहनतन्त्रे— “नाभिवामश्रवः सर्गौ तस्य बीजमिहोच्यते” |
इति नाभिर्भकारः |
वामश्रवः ऊकारः |
सर्गो विसर्गस्तेन भूः इत्युद्धृतम् |
अस्य प्राग्वदेव करषडङ्गध्यानपूजादिकं ज्ञेयम् |
यथासंप्रदायं जपः |
तथा— अष्टाक्षरे महामन्त्रे वेदादिः प्रथमाक्षरम् |
द्वितीयं व्याहृतिस्तस्माद्वराहाय हृदन्तता ॥१॥

वेदादिः प्रणवः |
व्याहृतिर्भूः |
हृन्नमः |
ऋषिर्ब्रह्मा च जगती छन्दो वराह एव च |
देवताङ्गानि च पदैः समस्तेन च कल्पयेत् ॥२॥ कृष्णाङ्गं त्वतिनीलवक्त्रनलिनं पद्मस्थितं स्वाङ्कक्षोणीशक्तिमुदारबाहुभिरथो शङ्खं गदामम्बुजम् |
चक्रं बिभ्रतमुग्रकान्तिमनिशं देवं वराहं भजे भूलक्ष्मीरतिकान्तिभिः परिवृतं चर्मासिसंदीपिभिः ॥३॥ वामोर्ध्वमारभ्य दक्षिणोर्ध्वपर्यन्तमायुधध्यानम् |
जपपूजादिकं सर्वमस्य वराहमन्त्रवदेव ज्ञेयम् |
अथ प्रयोगः— तत्र मूलेन प्राणायामत्रयं कृत्वा, शिरसि ब्रह्मणे ऋषये नमः |
मुखे जगतीच्छन्दसे नमः |
हृदये श्रीवराहदेवतायै नमः |
इति विन्यस्य, ओं हृदयाय नमः |
भूः शिरसे० |
वराहाय शिखा० |
नमः कवचं० |
ओंभूर्वराहाय नमः अस्त्रं० |
इति पञ्चाङ्गं प्राग्वद्विन्यस्य ध्यानादि शेषं सर्वं प्रागुक्तवराहानुष्टुभविधिना कुर्यादिति |
एवं मनुं यः प्रजपेत् स भवेच्च धरापतिः |
अन्ते विष्णोः परं नित्यं पदमाप्नोत्यसंशयः ॥४॥ इति |
सारसंग्रहे— ध्रुवं नमःपदं ब्रूयाद्भगवत्यै वदेत्ततः |
धरण्यैपदमुच्चार्य धरणि स्याद्धराधरे ॥१॥ एकोनविंशत्यर्णात्मा स्वाहान्तो मनुरीरितः |
धराहृदयसंज्ञोऽयं भूपतित्वप्रदायकः ॥२॥ ध्रुवः प्रणवः |
अन्यानि पदानि स्वरूपाणि |
अत्र सन्धिस्तेन ओंनमो भगवत्यै इत्यादि |
तथा— ऋषिर्वराह आख्यातो निचृच्छन्दश्च देवता |
पृथिवी सर्वजननी दृष्टादृष्टफलप्रदा ॥३॥ त्रिभिर्वेदैस्त्रिभिर्भूतैर्द्वाभ्यां द्वाभ्यां तथा भवेत् |
मूलमन्त्रभवैर्वर्णैः षडङ्गानि सजातिभिः ॥४॥ इन्दीवरयुगं शालिमञ्जरीं दधती शुकम् |
धरा पद्मासना ध्येया श्यामा तन्वी सुभूषिता ॥५॥ वामोर्ध्वादितदधोन्तमायुधध्यानम् |
पूजा तु वैष्णवे पीठे तद्विधानमुदीर्यते |
आदावङ्गानि संपूज्य दिग्दलेषु ततो यजेत् ॥६॥ भुवं वह्निं जलं वायुं तत्कलाः कोणपत्रगाः |
इन्द्रादीन् पूजयेद्बाह्ये वज्रादीनि ततः परम् ॥७॥ इति |
अथ प्रयोगः— तत्र प्रातःकृत्यादियोगपीठन्यासान्ते मूलेन प्राणायामत्रयं कृत्वा, शिरसि वराहऋषये नमः |
मुखे निचृच्छन्दसे नमः |
हृदये श्रीधरण्यै देवतायै नमः |
इति विन्यस्य मम सर्वाभीष्टसिद्धये विनियोगः इति कृताञ्जलिरुक्त्वा, ओंनमः हृदयाय० |
भगवत्यै शिरसे० |
धरण्यै शिखा० |
धरणि कवचं० |
धराधरे नेत्रं० |
स्वाहा अस्त्रं० |
इति करषडङ्गन्यासं कृत्वा ध्यानादियोगपीठ(कला)नवशक्तिपूजान्ते वैष्णवपीठमन्त्रस्थाने “सौं वसुन्धराय योगपीठाय नमः” इति पीठं संपूज्यावाहनाद्यङ्गार्चान्ते दिग्दलेषु— भुवे नमः |
वह्नये० |
जलाय० |
वायवे० |
विदिग्दलेषु— निवृत्त्यै नमः |
विद्यायै० |
प्रतिष्ठायै० |
शान्त्यै० |
इति संपूज्येन्द्राद्यर्चादिकं प्राग्वत् कुर्यादिति |
तथा— दशायुतं जपेन्मन्त्रं जुहुयात् तद्दशांशतः |
हविषा घृतसिक्तेन तर्पयेदभिषेचयेत् ॥८॥ [‘धरे धरे’ इति पाठः समुचितः |
धरण्यन्तधरे द्वन्द्वादिति शारदातिलकोक्तेः |
]

ब्राह्मणान् भोजयेत् पश्चान्मन्त्री मन्त्रस्य सिद्धये |
विधिनानेन संसिद्धे मनौ काम्यानि साधयेत् ॥९॥ रक्तोत्पलानि जुहुयात् स्वाद्वक्तानि सहस्रकम् |
भुवमिष्टामवाप्नोति नीलोत्पलहुतात् तथा ॥१०॥ प्रियङ्गुपुष्पहोमेन मधुराक्तेन मन्त्रवित् |
वसुधान्यधराश्री(स्त्री)णां सत्यं भवति भाजनम् ॥११॥ मधुरार्द्रतरां हुत्वा नूतनां शालिमञ्जरीम् |
धरापतिर्भवेन्मन्त्री मण्डलेन न संशयः ॥१२॥ प्रातर्भृगुदिने मन्त्री साध्यक्षेत्रान्मृदं हरेत् |
शुद्धतोये समालोड्य तां च तत्र पचेच्चरुम् ॥१३॥ चरौ दुग्धघृताभ्यक्तं जुहुयात् तथानिधि |
मासषट्कं भृगोर्वारेष्वेवं कृत्वा लभेद् धराम् ॥१४॥ वाराहं भजति मनुं युतं धराया मन्त्रेण प्रजपहुतेनार्चनादिभिर्यः |
तस्य द्राक् सकलमहीपतित्वमुच्चैरैश्वर्यं भवति च धान्यवीर्यवृद्धिः ॥१५॥ इति |
श्रीयन्त्रे— मध्ये तारं वसुपुरभुगाङ्घ्रिष्वथो कोलबीजं पत्रेष्वष्टस्वपि गुणमितान् मन्त्रवर्णान् क्रमेण |
आवेष्ट्यार्णैः किटिमनुभवैर्मातृकार्णैश्च यन्त्रं भूगेहस्थं वितरति धरास्वर्णधान्यादिकानि ॥ इति |
अस्यार्थः—अष्टकोणगर्भमष्टदलं पद्मं कृत्वाष्टकोणमध्ये ससाध्यं प्रणवं विलिख्याष्टकोणेषु वाराहबीजं विलिख्याष्टदलेषु धरामन्त्रस्य प्रणवभिन्नधृतार्णं त्रीणि त्रीण्यक्षराणि विलिख्य, तद्बहिर्वृत्तत्रयं कृत्वाभ्यन्तरवीथ्यां पूर्वोक्तवाराहमन्त्रार्णान् विलिख्य, बाह्यवीथ्यां मातृकार्णैः संवेष्ट्य बहिश्चतुरस्रं कुर्यात्, एतद्यन्त्रमुक्तफलदं भवति ॥ श्रीयन्त्रसारे धरामन्त्रविशेष उक्तः |
यथा—“हृदयं भगवत्यै च धरण्यै च धरायथ |
धरं धरं वह्निवधूर्मन्त्रः प्रोक्तोऽखिलार्थदः ॥ तारमायाधराबीजैः पुटितस्तत्त्ववर्णकः” इति |
माया ह्रीं |
धरा ग्लौं |
प्रणवानन्तरं बीजद्वयं, पश्चान्मूलमन्त्रः |
पुनर्वैपरीत्येन बीजद्वयम् अन्ते प्रणवः |
तत्त्ववर्णश्चतुर्विंशत्यक्षरः |
सारसंग्रहे— अथ सम्यक्प्रवक्ष्यामि सुदर्शनमनूत्तमम् |
येन सिद्ध्यन्ति सकलाः साधकानां मनोरथाः ॥१॥ यात् सप्तमं तदन्त्यं च भृग्वग्नी दीर्घसंयुतौ |
यान्त्यं व्योमदक्षकर्णयुक् पान्त्यं केवलश्च टः ॥२॥ वेदाद्याद्यश्चक्रमन्त्रः सप्तवर्ण उदाहृतः |
[अर्धश्लोकः स्रोतसि अनुपलब्धः] ॥ यात् सप्तमं सकारः |
तदन्त्यं हकारः |
भृगुः सकारः अग्नी रेफः |
दीर्घ आकारः, तेन स्रा |
यान्त्यं रेफः |
व्योम हकारः, अं अनुस्वारः, दक्षकर्ण उकारः, तेन हुं |
पान्त्यं फकारः |
केवलः टः, विसर्गः |
वेदाद्यः प्रणवः |
तथा— ऋषिः प्रोक्तोऽहिर्बुध्न्योऽनुष्टुप् छन्दश्च देवता |
सुदर्शनात्मा च महाविष्णुर्निगदितः ॥३॥ चक्रायान्तैराविसुधीसंवालाराद्यैः पृथक् |
षडङ्गमनवो ह्येष जातियुक्ता द्विठान्तकाः ॥४॥ ऐन्द्र्याद्यधोर्ध्वक्रमशश्चक्रेणेति ततो वदेत् |
बध्नामि हृदयं ङेऽन्तं चक्रपदं शिरः ॥५॥ दिशामपि दशानां स्याद्बन्धोऽनेनाणुना च |
त्रैलोक्यं प्रणवां च रक्षयुग्मं तनुत्रकम् ॥६॥ [पादटिप्पणी: “हृदिं” इति पाठः |
]

अस्त्रशीर्षयुतो मन्त्रो ह्यग्निप्राकारसंज्ञकः |
अनेन मनुना स्वस्य परितोऽग्निमयं बुधः ॥७॥ प्राकारं परिकल्प्याथ न्यासानन्यान् समाचरेत् |
शुभ्रारक्तासिताभं तु प्रणवं शिरसि न्यसेत् ॥८॥ भ्रूमध्याननहृद्गुह्यजानुपदद्वन्द्वसन्धिषु |
इतरान् वह्नितुल्याभान् वर्णान्मन्त्री प्रविन्यसेत् ॥९॥ दिग्बन्धादिमन्त्राः प्रयोगे एव स्पष्टीक्रियन्ते |
पदद्वन्द्वसन्धिर्गुल्फः |
“जानुगुल्फेषु विन्यसेत्” इति कपिलवचनात् |
रथाङ्गदरसद्गदाब्जमुसलं धनुःपाशकौ सृणिं दधतमर्कसप्रभरुचिं कराम्भोरुहैः |
स्वदेहरुचिभिर्जगन्मनसि भासयन्तं स्मरेद् हरिं रथपदाह्वयं विकटभीमदंष्ट्राननम् ॥१०॥ रथाङ्गं चक्रं |
दरः शङ्खः |
सृणिरङ्कुशः |
दक्षिणादूर्ध्वयोराद्ये, तदाधःस्थयोरन्ये, तदाधःस्थयोरपरे, तदाधःस्थयोरितरे, इत्यायुध्यानम् |
तथा— पूजयेद्वैष्णवे पीठे गन्धपुष्पादिभिस्ततः |
मूलेन मूर्तिं संकल्प्य तत्रावाह्य च पूर्ववत् ॥११॥ अङ्गानि चक्राद्यष्टाणि लक्ष्म्याद्या लोकपालकान् |
तदायुधानि च यजेत् क्रमाद्देशिकसत्तमः ॥१२॥ रथाङ्गं च दरश्चैव गदाब्जे मुसलं तथा |
धनुः पाशाङ्कुशौ प्रोक्ताः पीतरक्तासितासिताः ॥१३॥ द्विशश्च शक्तयोऽभ्यर्च्या विष्णुमानित्यकारिकाः |
दर्शयेच्चक्रगायत्र्या ततो मुद्रां च मन्त्रवित् ॥१४॥ मुद्रां चकाराच्चक्रमुद्रां |
सुदर्शनाय विबेदेत्ततश्च विद्महे महा |
ज्वालाय धीमहि ततस्तन्नश्चक्रं प्रचोदयात् ॥१५॥ इति |
अथ प्रयोगः—तत्र प्रातःकृत्यादियोगपीठन्यासान्तं मूलेन प्राणायामत्रयं कृत्वा, शिरसि अहिर्बुध्न्याय ऋषये नमः |
मुखे अनुष्टुप्छन्दसे नमः |
हृदये श्रीसुदर्शनाय महाविष्णवे देवतायै नमः |
इति विन्यस्य ममेष्टार्थे जपे विनियोगः |
इति प्राग्वदुक्त्वा, आचक्राय स्वाहा हृदया० |
विचक्राय स्वाहा शिरसे० |
सुचक्राय स्वाहा शिखा० |
धीचक्राय स्वाहा कवच० |
संचक्राय स्वाहा नेत्र० |
ज्वालाचक्राय स्वाहा अस्त्रफ० इति मन्त्रैः करषडङ्गन्यासं कृत्वा, ऐन्द्रीं चक्रेण बध्नामि नमश्चक्राय स्वाहा |
आग्नेयीं चक्रेण बध्नामि नमश्चक्राय स्वाहा |
इत्याद्युक्त्या दशदिग्बन्धनं हस्तकरतलजन्याङ्गुल्यास्फोटनशब्देन विधाय, ॐ त्रैलोक्यं रक्ष रक्ष हुं फट् स्वाहा, इति मन्त्रेण प्राग्वदग्निप्राकारं कृत्वा शिरसि ॐ नमः |
भ्रूमध्ये सं नमः |
मुखे हं नमः |
हृदि स्रां नमः |
गुह्ये रं नमः |
जान्वोः हुं नमः |
गुल्फयोः फट् नमः |
इति विन्यस्य ध्यानादिप्राणप्रतिष्ठान्ते वैष्णवमुद्राः प्रदर्श्य, “ॐसुदर्शनाय विद्महे महाज्वालाय धीमहि तन्नश्चक्रं प्रचोदयात् ॥” इति गायत्र्या पुनश्चक्रमुद्रां प्रदर्श्यासनाद्यङ्गार्चनान्तेऽष्टदलेषु—चक्राय नमः |
शङ्खाय० |
गदायै० |
पद्माय० |
मुसलाय० |
धनुषे० |
पाशाय० |
अङ्कुशाय० |
इति संपूज्य, दलाग्रेषु हयग्रीवपूजोक्तलक्ष्म्याद्यष्टशक्तीः संपूज्य लोकपालादि सर्वं प्राग्वत् कुर्यादिति |
तथा— जपेद्द्वादशलक्षं तु तत्सहस्रं हुनेत्तिलैः |
सर्पपैर्बिल्वदुग्धान्नयुतैर्मन्त्री यथाविधि ॥१६॥ बिल्वैर्बिल्वपत्रैः |
“सर्पपैर्बिल्वपत्रैश्च” इति प्रयोगसारवचनात् |
एकैकद्रव्येण चतुःशताधिकसहस्रसंख्याको होमः |
तिलादिद्रव्यचतुष्टये त्रिमधुयोगः कार्यः |
“त्रिमधुसंयुतैः” इति प्रयोगसारात् |
तथा—

तर्पणादि ततः कृत्वा कुर्याद्ब्राह्मणभोजनम् |
सिद्धे मनौ विदध्याच्च प्रयोगानिष्टदायकान् ॥१७॥ चक्रयुग्मं लिखेन्मन्त्री सौम्ययाम्यगतं क्रमात् |
आलिखेत् प्रणवं मध्ये षट्कोणेष्वणुवर्णकान् ॥१८॥ चक्रयुग्मं षट्कोणद्वयम् |
पीताभां कर्णिकां कुर्याद्रक्तारं श्याममन्तरम् |
सितां नेमिं शिखिशिखापरीतं पार्थिवावृतम् ॥१९॥ तत्र सौम्ये च कलशं शोणाम्भःपूर्णमत्र च |
चक्राह्वयं समावाह्य हरिं सम्यक् प्रपूज्य च ॥२०॥ याम्ये कुर्याद्धोमकर्म षट्त्रिंशच्छतसंमितैः |
आज्यापामार्गसमिदन्नराजिकातिलैः ॥२१॥ हविषा पञ्चगव्यैश्च हुनेदाज्यप्लुतैः क्रमात् |
प्रतिद्रव्यस्य संपातान् कुम्भतोये विनिक्षिपेत् ॥२२॥ (प्रस्थार्धान्नकृतं पिण्डं सम्यक् कुम्भोदके सुधीः |
याम्याशायामुपावेश्य साध्यं नीराज्य तत्र च ॥२३॥ सद्रव्यं तं घटमाराद्राशावष्टमके क्षिपेत् |
) तत्सामग्र्यादिकमपि क्षिपेत् तद्रक्तभागके ॥२४॥ ततो बलिं हरेद्धीमान् हुतशिष्टान्नकेन च |
मन्त्रेणानेन हृदयं पठेद्विष्णुगणे ततः ॥२५॥ वदेच्च भ्योऽन्ते सर्वशान्तिकरेभ्योऽन्ते बलिं हरेत् |
प्रतिगृह्णन्तु शान्त्यै च हृदयं तदनन्तरम् ॥२६॥ विप्रान् संभोज्य गुरवे दक्षिणां च प्रकल्पयेत् |
ज्वरादिरोगसंघातान् प्रयोगोऽयं विनाशयेत् ॥२७॥ अपस्माररुजं चैव पिशाचग्रहवैकृतम् |
रक्षोभूतादिपीडां च नाशयेन्मण्डलद्वयं विधिः ॥२८॥ इति |
अस्यार्थः—सुशुभे स्थाने गोमयोपलिप्ते दक्षिणोत्तरविभागेन हस्तान्तराले षट्कोणद्वयं वृत्तवेष्टितं बहिश्चतुरस्रावृतं च कृत्वा, तन्मध्यं दीक्षोक्तपीतरजसापूर्य षट्कोणोदरं रक्तेनापूर्य, तदन्तरालषट्कं श्यामरजसापूर्य रेखाः सर्वाश्च तेनापूर्य, तन्मध्ये प्रणवं विलिख्य, स्वाग्रादिषट्कोणके मूलमन्त्रस्य द्वितीयार्णादिवर्णषट्कं विलिख्य, (तत्रोत्तरदिग्गतचक्रे कुङ्कुमादिमिश्ररक्तजलपूर्णं कुम्भं दीक्षाविधानोक्तप्रकारेण संस्थाप्य) तत्र पीठपूजापुरःसरं सुदर्शनं सम्यगावाह्य, पञ्चोपचारकैः साङ्गावरणं संपूज्य, दक्षिणदिग्गतचक्रे दीक्षोक्तविधानेन नित्यहोमोक्तविधिना वा वैष्णवाग्निं संस्थाप्य प्रोक्तद्रव्यैः प्रतिद्रव्यं हुतशेषं (षट्त्रिंशदधिकं शतं प्रत्याहुति प्रतिद्रव्यं) स्रुवलग्नं कुम्भतोये संपातयञ्जुहुयात् |
ततो होमं समाप्य कुम्भे पिण्डं प्रस्थार्धान्नकृतं निधाय, साध्यं स्वदक्षिणतः समुपवेश्य तं कुम्भमुद्धृत्य साध्यस्योपरि त्रिःपरिभ्राम्योक्तस्थाने दूरे तं घटं निक्षिप्य, सामग्र्यादि सर्वं तद्रक्तभागे निक्षिप्य, हुतशिष्टान्नेन “नमो विष्णुगणेभ्यः सर्वशान्तिकरेभ्यो बलिं प्रतिगृह्णन्तु शान्त्यै नमः” इति बलिं दत्त्वा स्वगृहमागच्छेत् |
ततो यजमानो ब्राह्मणानन्नादिभिः परितोष्य स्वगुरुं प्रयोगकर्तारं गोभूहिरण्यवस्त्रादिभिः सम्यक् परितोषयेदुक्तफलभाग् भवेत् ॥ तथा— स्तनजद्रुमसंभूतैः फलकैः पञ्जरं शुभम् |
कृत्वा मन्त्री पञ्चगव्यैः पूरयेत् साध्यमत्र च ॥२९॥ निवेशयेच्छुद्धवस्त्रं शुद्धाङ्गं तं स्पृशञ्जपेत् |
मनुं कुण्डान् वह्न्यादिदिक्षु संस्थाप्य मन्त्रवित् ॥३०॥ विप्रवर्यैः कारयित्वा होमं पूर्वोदितैः क्रमात् |
द्रव्यैस्तांस्तोषयेद्विप्रान् यजमानो गुरुं तथा ॥३१॥ धनधान्यादिकेनैव सन्तोष्य प्रीणयेत् तथा |
एष योगः सर्वरोगापमृत्युद्रोहनाशकः ॥३२॥ गव्यैः समस्तैः क्षीरद्रुचर्मोत्थैश्च कषायकैः |
एभिः संपूरितैः कुम्भैः संपातसंयुतैः ॥३३॥ [पादटिप्पणी: “पूर्वादि” ख. पाठः |
]

साध्यं ग्रहाविष्टमनेन सिञ्चेदुग्राभिचारातुरमुग्रपीडम् |
स्वस्थो भवेत्तेन नरोऽतिमङ्क्षु भानोर्दिने साधु सुसाधितैस्तैः ॥३४॥ योषां संस्नापयेत्तैश्च सुखेन प्रसवो भवेत् |
घृतपक्वं पञ्चगव्ये संजप्तमणुनामुना ॥३५॥ ग्रहपीडानिरुद्धानां गर्भिणीनां हितावहम् |
मनुं जपेद्दशशतं पञ्चगव्यं स्पृशन् सुधीः ॥३६॥ पद्मपत्रे ब्रह्मवृक्षपत्रे बिल्वफलेऽपि वा |
तन्न्यस्य तत्स्वीयगृहे निखनेच्च परस्य वा ॥३७॥ रक्षा भवति तद्गेहे संपद्वृद्धिश्च जायते |
पलाशस्तनजद्रुलकुचन्दनं गुग्गुलं तथा ॥३८॥ कुष्ठं च हरिद्रा च रोचना बिल्वराजिका |
अपामार्गतिलादूर्वा विष्णुक्रान्ता तुलस्यपि ॥३९॥ कृष्णा च तुलसी प्रोक्ता यवोऽर्कद्रुम एव च |
सहदेवी तथा लक्ष्मीकुशागोमयसद्रसाः ॥४०॥ कमलं रोचना पञ्चगव्ये संक्वाथयेन्मुहुः |
सिद्धेऽग्नौ भस्म यावत् स्यादेतत् सर्वेष्टदायकम् ॥४१॥ सिद्धे संस्कृते |
संजप्तं मनुनानेन सम्यक् च शिरसा धृतम् |
सर्वभूतग्रहव्याधिकृत्यादुःखादिवारणम् ॥४२॥ द्रोहोन्मादरिपुत्राससर्वपापहरं मतम् |
आपन्नाशकमेतत् स्याद्वश्यदं शिवदं परम् ॥४३॥ फलत्रययुतैः कल्कैः पञ्चगव्ये पचेद् घृतम् |
प्रस्थं च कल्कद्रव्याणि घनं शुण्ठी निशा तथा ॥४४॥ घनं मुस्ता |
चित्रकैलापधोयीविषिचा पाठा वृषा तथा |
मार्दीका च विडङ्गं च मञ्जिष्ठा दारुहारिद्री ॥४५॥ मनुना तेन संजप्तं वन्ध्यापुत्रप्रदायकम् |
भूतप्रेतपिशाचादिभयघ्नं नात्र संशयः ॥४६॥ पञ्चगव्याज्यमेतत्स्याद्गर्भरक्षाकरं परम् |
गुटिकां च पुरोः कृत्वा सहस्राष्टं हुनेत्ततः ॥४७॥ पुरोः गुग्गुलोः |
दिवसत्रितयं वापि चतुर्दिवसमेव च |
भवेत्सर्वोपद्रवाणां नाशो मङ्क्षु गदस्य च ॥४८॥ अपामार्गसमिद्धिश्च हुनेदयुतसंख्यया |
भूतज्वरभयव्याधिकृत्यापस्मारनाशनम् ॥४९॥ घृताक्तैः कमलैर्हुत्वा श्रीवृद्धिं लभते नरः |
आज्याक्ताभिश्च दूर्वाभिर्होमो दीर्घायुषे भवेत् ॥५०॥ पलाशभूरुट्समिद्धिर्मेधावृद्धिर्भवेत् किल |
वश्यार्थी श्वेतकुमुदैराज्याक्तैर्जुहुयान्नरः ॥५१॥ पशूनामृद्धिमिच्छेत्त स हुनेत् केवलं घृतैः |
उदुम्बरसमिद्धोमात् पुत्रलाभो भवत्यलम् ॥५२॥ अष्टोत्तरसहस्रं च हुनेदश्वत्थजैस्तथा |
समिद्भिरेकवर्षं मुक्त्यैऽयं विधिः स्मृतः ॥५३॥ चक्रमध्यस्थितं स्वं च चिन्तयंश्च मनुं जपेत् |
एकोऽपि दुर्जयो युद्धे मर्त्यो भवति मन्त्रवित् ॥५४॥ कल्पान्ताग्निनिभं चक्रं वैरिणो यस्य मूर्धनि |
स्मरेत् सप्तदिनं तस्य ज्वलनप्रतिमो ज्वरः ॥५५॥ भवेत् त्रिंशद्दिनैश्चात्र प्राप्नोति मरणं ध्रुवम् |
सकारं स्वरसंवीतं यादीतिपदबोधितम् ॥५६॥ संस्मरेद्यस्य शीर्षेऽथ तस्योच्चाटो दशाहतः |
मण्डलान्मरणं याति शान्तं काकनिभं रिपोः ॥५७॥ मूर्ध्नि स्मरञ्च सप्ताहादुच्चाटो वा मृतिभवेत् |
शरच्छशाङ्कप्रतिमं सुधाधाराभिवर्षणम् ॥५८॥ [पादटिप्पण्यौ: १ “महेत” ख. पाठः |
२ “सान्तं” “सायं” ख. पाठः |
]

सकारं संस्मरेन्मूर्ध्नि स जीवेच्छरदां शतम् |
वह्निगेहयुगे आद्या(ठान्ता)न् सप्त मध्ये षडाश्रिषु ॥५९॥ मन्त्रार्णानथ तेष्वेव लिखेद्यन्त्रमिदं शुभम् |
आपन्निवारणं सम्यग्भूतप्रेतभयापहम् ॥६०॥ इति |
अस्यार्थः—षट्कोणं विलिख्य तन्मध्ये षट्कोणेष्वपि ठकारमालिख्य तेषु ठकारेषु मन्त्रार्णानेकैकशो विलिखेत् मध्ये साध्यनाम चेति संप्रदायः |
एतद्यन्त्रमुक्तफलदं भवति ॥ तथा— वह्निगेहयुगे साध्यं लिखेत् तारगटाद्यकरम् (ठार्णगम्) |
षट्सु कोणेषु मन्त्रार्णास्तत्सन्धिष्वङ्गषट्कान् ॥६१॥ ततः षोडशपत्रं स्यात् षोडशार्णाणुसंयुतान् |
वेष्टितं भूपुरेणाथ कृतसंपातमुत्तमम् ॥६२॥ गर्भिणीगर्भरक्षार्थं हितं परमदुर्लभम् |
उन्मादग्रहभूतादीनभिचारांश्च नाशयेत् ॥६३॥ इति |
अस्यार्थः—षट्कोणमध्ये ठकारं तन्मध्ये प्रणवं ससाध्यमालिख्य, षट्कोणेषु शिष्टवर्णानालिख्य, षट्कोणसन्धिष्वङ्गमन्त्रानालिख्य, तद्बहिः षोडशदलं पद्मं कृत्वा, तद्दलेषु षोडशाक्षरमन्त्रस्यैकैकमक्षरमालिख्य बाहिश्चतुरस्रेण वेष्टयेदुक्तफलदं भवति ॥ तथा— षट्कोणे प्रणवगतं च कर्म मध्ये मन्त्रार्णान् दहनयुगस्य कोणकेषु |
अङ्गाणून् विलिखतु सन्धिषुक्रमेच्चोरादिग्रहभयनाशकं च यन्त्रम् ॥६४॥ इति |
अस्यार्थः—षट्कोणमध्ये ससाध्यं प्रणवं विलिख्य कोणेषु शिष्टवर्णान् सन्धिष्वङ्गमन्त्रांश्च लिखेत्, एतदुक्तफलदं भवति ॥ तथा— कृशानुगृहयुग्मके लिख ससाध्यतारं लिखेत् षडश्रिषु मनुं च सन्धिविवरे तथाङ्गानि च |
स्वरद्वयसुकेसरं वसुदलं लिखाष्टार्णयुग् लिपिद्वयसुकेसरं विकृतिवर्णयुक्सद्दलम् ॥६५॥ हक्षाभ्यां स्वाख्यया वीतं पाशाङ्कुशवृतं त्रिधा |
चक्रयन्त्रमिदं प्रोक्तं सर्वामयनिवारणम् ॥६६॥ सर्वभीतिप्रशमनं दुष्टवैरिविनाशनम् |
[अर्धश्लोकः स्रोतसि अनुपलब्धः] ॥ इति |
अस्यार्थः—षट्कोणं विलिख्य तन्मध्ये ससाध्यं प्रणवं विलिख्य, षट्कोणेषु मन्त्रार्णांस्तत्सन्धिष्वङ्गमन्त्रांश्चालिख्य, तद्बहिरष्टदलकमलं कृत्वा, तत्केसरेषु षोडशस्वरान् सबिन्दुकानालिख्य तद्दलेषु नारायणाष्टाक्षरवर्णान् सबिन्दुकानेकैकशो विलिख्य, तद्बहिः षोडशदलपद्मं कृत्वा तत्केसरेषु कादिसान्तान् सबिन्दुकान् द्वन्द्वशो विलिख्य, तत्पत्रेषु वक्ष्यमाणसुदर्शनषोडशाक्षरमन्त्रस्यैकैकमक्षरं विलिख्य, पद्माद्बहिः सप्तवृत्तानि कृत्वा वीथीषट्कं परिकल्प्य, तास्वभ्यन्तरगतासु तिसृषु हकारक्षकारयोर्मध्ये साध्यनामाक्षराणि कृत्वा संवेष्ट्य, बाह्यासु तिसृषु पाशाङ्कुशबीजाभ्यां वेष्टयेत् |
एतद्यन्त्रमुक्तफलदं भवति ॥ तथा— तारं हृद्भगवते महासुपदं वदेत् |
दर्शनाय हुमस्त्रान्तः षोडशार्णो मनूत्तमः ॥६७॥ तारं प्रणवः |
हृन्नमः |
अस्त्रं फट् |
अन्यानि पदानि स्वरूपाणि |
अत्र सन्धिः, ॐनमो भगवते इति |
यन्त्रेषु लिखितो ह्येष सर्वाभीष्टफलप्रदः |
अष्ट रेखा लिखेत्ताश्च युगशः संप्रवर्धयेत् ॥६८॥ अष्टार्णान्तरितान् पादान् हृषीकेशमनोलिखेत् |
चतुष्कोष्ठं मध्यकोष्ठत्रितये साध्यनामयुक् ॥६९॥ चक्रमन्त्रं लिखेन्मन्त्री भवेत् तत्सप्तकोष्ठकम् |
यन्त्रं भूर्जे क्षौमपट्टे कोमले कर्पटेऽपि वा ॥७०॥

सम्यक् च गुलिकीकृत्य लाक्षाभिः सम्यगावृतम् |
कृतसंपातपातं च सर्वापन्नाशनं स्मृतम् ॥७१॥ इति |
अयमर्थः—प्राक्प्रत्यगायताः अष्टौ रेखाः कृत्वा रेखात्रितयं त्रितयमन्तरित्वा सर्वरेखाग्राणि बध्नीयात् |
एवं कृते कोष्ठसप्तकं जायते |
तत्राभ्यन्तरे कोष्ठत्रयं विहाय पार्श्वद्वयवर्तिकोष्ठचतुष्टये नारायणाष्टाक्षरमन्त्रवर्णद्वयमध्यस्थं “स्थाने हृषीकेश तव” इति श्लोकस्य चरणचतुष्टयं स्ववामभागमारभ्य दक्षिणान्तमालिख्य, मध्यकोष्ठत्रये साध्याख्यां कर्मसहितां सुदर्शनमन्त्रवर्णद्वयान्तःस्थितामालिखेत् |
यथा अमुं देवदत्तं यज्ञदत्तस्य वश्यं कुरु २ हुं इत्याद्यभ्यूह्य लिखेत् |
एतद्यन्त्रमुक्तफलदं भवति ॥ तथा— स्थाने हृषीकेश तव प्रकीर्त्याथ जगच्च |
हृष्यत्यनुरशब्दान्तं ज्यते च पदमुच्चरेत् ॥७२॥ रक्षांसि भीतानि दिशो द्रवन्ति च पदं वदेत् |
सर्वे नमस्यन्ति च सिद्धसङ्घाः प्रकीर्तयेत् ॥७३॥ हृषीकेशमनुः प्रोक्तः सर्वरक्षाकरः शुभः |
[अर्धश्लोकः स्रोतसि अनुपलब्धः] ॥ मन्त्रोद्धारः सुगमः |
श्रीयन्त्रसारे— षट्कोणकर्णिकामध्ये तारं कोणेषु षट्स्वपि |
चक्रमन्त्रं षडङ्गानि तत्सन्धिषु दलेष्वथ ॥१॥ ऋतुपञ्चर्तुपञ्चर्तुपञ्चषट्पञ्चसंख्यकान् |
स्थाने हृषीकेशमनोरर्णानष्टसु केसरे ॥२॥ अष्टाक्षरमनोरर्णानेकैकं विलिख्य च |
मातृकार्णैः समावेष्ट्य भूपुरेण च वेष्टयेत् ॥३॥ गीतात्रिष्टुब्यन्त्रमिदं सर्वरक्षाकरं परम् |
[अर्धश्लोकः स्रोतसि अनुपलब्धः] ॥ इति |
अस्यार्थः—षट्कोणं कृत्वा तन्मध्ये ससाध्यं तारं विलिख्य, षट्कोणेषु सुदर्शनषडक्षराक्षराणि, षट्कोणसन्धिषु आचक्रादीन् षडङ्गमन्त्रान्, तद्बहिरष्टदलकेसरेषु नारायणाष्टाक्षरवर्णानेकैकं, अष्टदलेषु स्थाने हृषीकेश तवेतिश्लोकमन्त्रस्य षट्पञ्चषट्पञ्चषट्पञ्चषट्पञ्चक्रमेण वर्णान् विभज्य चालिख्य, तद्बहिश्च वृत्तयोरन्तराले मातृकार्णैरावेष्ट्य बहिश्चतुरस्रं कुर्यादुक्तफलदं भवति ॥ तथा— तारं हृत् स्याद्भगवते महा प्रोक्त्वा च ङेयुतम् |
सुदर्शनपदं तद्वन्महाचक्राय वै महा ॥१॥ ज्वालायोक्त्वा महादीप्तरूपायेति च सर्वतः |
रक्षयुग्मं मां पदान्ते महान्ते च बलाय च ॥२॥ स्वाहान्तश्चक्रमन्त्रोऽयं गदितः सर्वकर्मसु |
रक्षाकरः प्रसिद्धोऽयं क्रियमाणेषु कर्मसु ॥३॥ अस्यार्चनादिकं सर्वं मन्त्री पूर्ववदाचरेत् |
[अर्धश्लोकः स्रोतसि अनुपलब्धः] ॥ इति |
तारं प्रणवः |
हृन्नमः |
भगवते इत्यनेन सन्धिः, नमो भगवते इति |
ङेयुतं सुदर्शनपदं सुदर्शनाय |
रक्षयुग्मं मां पदान्ते मां रक्षरक्षेति |
अन्यानि पदानि स्वरूपाणि ॥ सारसंग्रहे— अथ प्रवक्ष्यामि मनुं श्रीकरं सार्थनामकम् |
येन प्रजप्तमात्रेण शक्रो लेभे श्रियं पराम् ॥१॥ धृतिः शुद्धियुगं तुष्टियुतं प्रज्ञा च टान्तयुक् |
रमा बिन्दुवियुक्ता च जयाग्निभृगुलान्तकौ ॥२॥ सदीर्घौ कान्तिमद्व्योमेत्यष्टार्णः श्रीकरो मनुः |
प्रणवाद्यं रमाद्यं वा केचनेच्छन्ति सूरयः ॥३॥ धृतिरुकारः |
शुद्धियुगं तकारद्वयं, तुष्टियुतमिकारयुक्तं, तेन त्ति |
प्रज्ञा षकारः, टान्तयुक्त ठकारयुक्तं, तेन ष्ठ |
रमा बिन्दुवियुक्ता श्री |
जया ककारः |
अग्नी रेफः |
भृगुलान्तकौ सकारवकारौ, सदीर्घावाकारयुक्तौ, तेन स्वा |
कान्तिमद्व्योम अकारयुक्तो हकारस्तेन हा इति |
तथा— वामदेव ऋषिः पङ्क्तिश्छन्दो विष्णुश्च देवता |
हृद्दीपययुगं हुं च हुमन्तं त्रासयद्वयम् ॥४॥

शिरः शिखा च वर्मान्तं प्रमर्दययुगं मतम् |
वर्म प्रध्वंसययुगं वर्मान्तं रक्षयद्वयम् ॥५॥ हुमन्तमक्षं सर्वाङ्गं पञ्चाङ्गानि मनोः क्रमात् |
अष्टाङ्गानि न्यसेन्मन्त्रवर्णैर्मन्त्री यथाविधि ॥६॥ पञ्चाङ्गनेत्रजठरपृष्ठेषु क्रमतो न्यसेत् |
विदध्यात् करयोर्न्यासं मन्त्रार्णैरष्टभिः सुधीः ॥७॥ दक्षतर्जन्यादिका च यावत् स्वाद्यामतर्जनी |
सृष्टिरेतद्वैपरीत्यं संहारो गदितः स्थितिः ॥८॥ दक्षान्यतर्जनीपूर्वा कनिष्ठायुग्मकान्तिका |
कामबाणानङ्गुलीषु ह्यङ्गुष्ठादिष्वनङ्गकान् ॥९॥ न्यसेद्बाणार्णपुटितमातृकां विन्यसेत् सुधीः |
अष्टौ तत्त्वानि विन्यसेच्छरीरे देशिकोत्तमः ॥१०॥ प्रकृतिमहदहंकृत्याकाशानिलवह्निनीरभूम्याख्यैः |
मन्त्रार्णयुतैः पदाङ्घ्रिगुह्यनाभ्यक्षकहृदयसकलतनुषु ॥११॥ न्यसेत् संहारयुक्तोऽयं सर्गस्तद्विपरीतकः |
तारसंपुटमूलेन त्रिशो न्यसेत्तनौ बुधः ॥१२॥ काच्याख्यहृन्नाभिगुह्यजानुपादेषु विन्यसेत् |
एषा सृष्टिश्च नाभ्याद्या हृदन्ता स्थितिरीरिता ॥१३॥ सर्गव्युत्क्रमतश्चापि संहारो मन्त्रिभिर्मतः |
मूर्ध्नि मध्यातर्जनी स्वाक्षनेत्रेऽङ्गुष्ठस्वनामया ॥१४॥ वक्त्रेऽङ्गुष्ठतर्जन्यौ हृद्यङ्गुष्ठकनिष्ठिके |
नाभावङ्गुष्ठवर्ज्याश्चाङ्गुलयो गुह्यजानुषु ॥१५॥ साङ्गुष्ठाः पादयुग्मे च न्यसेन्मन्त्रार्णकांस्तनौ |
[अर्धश्लोकः स्रोतसि अनुपलब्धः] ॥ न्यासेष्वयमङ्गुलीनियमो वैष्णवमन्त्रेषु |
यत्र सृष्टिस्थितिसंहारन्यास उक्तस्तत्र सर्वत्र च ज्ञेयः |
अष्टवारं समावृत्य देशिको यतमानसः |
मूलाधारसहस्रारकरपन्मूलनाभिषु ॥१६॥ गलतुन्दहृदि कुचपार्श्वद्वन्द्वे सपृष्ठके |
आस्यनेत्रश्रोत्रघ्राणहस्ताग्रे मणिबन्धके ॥१७॥ कूर्परांसे तृतीयं स्याच्चतुर्थं च तथा भवेत् |
पादाग्रगुल्फजानुनितम्बद्वयकेषु च ॥१८॥ दोःपादसन्धिशाखासु चतुरावृत्तयः स्मृताः |
करपादाङ्गुलीयुग्ममध्ये न्यासद्वयं भवेत् ॥१९॥ मूर्धाक्षिकण्ठहृदयजठरोरुपदद्वये |
हृदि न्यसेत् सानिलेषु धातुषु क्रमशः सुधीः ॥२०॥ गण्डांसस्तनपार्श्वस्फिगूरुजङ्घाङ्घ्रिषु द्वयम् |
प्रथमाङ्घ्रिं पादमूले परं पादाग्रजानुषु ॥२१॥ गुदाङ्गुष्ठगुह्यकन्देऽन्यं पार्श्वेनाभौ चतुर्थकम् |
वक्त्रःपृष्ठहृदेऽन्यं कण्ठवक्त्रस्तनान्तरे ॥२२॥ श्रोत्रनेत्रदृशे चान्यं ललाटेऽष्टममीरितम् |
शिरोनेत्रादिगदितस्थानेष्वाख्यपदं न्यसेत् ॥२३॥ तत्तत्त्वेनो मूलमनुं व्यापयेन्मूर्तिपञ्जरम् |
विप्रादिकांश्चतुर्वर्णान् आस्यहस्तोरुपत्सु च ॥२४॥ इति |
शारदातिलके तु (१७|
६६)— मुखे न्यसेद् ब्राह्मणोऽस्य मुखमासीदिमं मनुम् |
बाहू राजन्यः कृतोऽयं न्यस्तव्यो बाहुयुग्मके ॥१॥ ऊरू तदस्य यद्वैश्य इममूरुद्वये न्यसेत् |
पदद्वये न्यसेन्मन्त्रं पद्भ्यां शूद्रो अजायत ॥२॥ इति ॥ न्यसेदाभरणानीह चायुधानि च देशिकः |
ततः संचिन्तयेद्विष्णुं श्रीकरं हृदयाम्बुजे ॥२५॥ “लोलत्कल्लोल” इत्यादि बृहद्ध्यानं प्रागेवोक्तम् (पूर्वार्धे एकादशे श्वासे २९८ पृष्ठे) |
अत्र वामाद्यधःस्थयोर्गदाकमले, तदाद्यूर्ध्वयोः शङ्खचक्रे, इति हेतिध्यानम् |
[पादटिप्पण्यः: १ “योगोऽयं” ख. पाठः |
२ “पादोर्जानुपदद्वये” इति पाठ उचितः |
३ “न्यसेत्” क. पाठः |
४ “तत्त्वे” ख. पाठः |
]

एवं ध्यात्वा मुकुन्दं तं पीठे पूर्वोदिते यजेत् |
मूर्तिं मूलेन संकल्प्य तस्यामावाह्य मन्त्रवित् ॥२६॥ अङ्गानि कर्णिकायां च पूजयेन्मन्त्रवित्तमः |
दिग्दलेषु च संपूज्याः श्री रतिश्च तथा धृतिः ॥२७॥ कान्तिश्च वर्णभेदैस्तु रक्तश्वेतासितादिभिः |
मूर्तीर्यजेद्विदिक्पत्रेष्विन्द्रादींस्तद्बहिः क्रमात् ॥२८॥ वज्रादींश्च यजेत् पश्चाच्छ्रीकरार्चा समीरिता |
[अर्धश्लोकः स्रोतसि अनुपलब्धः] ॥ इति |
अथ प्रयोगः—तत्र प्रातःकृत्यादियोगपीठन्यासान्ते मूलेन प्राणायामत्रयं कृत्वा, शिरसि वामदेवाय ऋषये नमः |
मुखे पङ्क्तिच्छन्दसे नमः |
हृदये श्रीकराय देवतायै नमः |
इति विन्यस्य ममेष्टसिद्धये विनियोग इति प्राग्वदुक्त्वा, भीषय २ हुं हृदयाय नमः |
त्रासय २ हुं शिरसे० |
प्रमर्दय २ हुं शिखा० |
प्रध्वंसय २ हुं कवच० |
रक्षय २ हुं अस्त्र० |
इति पञ्चाङ्गमन्त्रान् प्राग्वद्विन्यस्य, हृदये उंनमः |
शिरसि त्तिंनमः |
शिखायां ष्ठंनमः |
कवचस्थाने श्रींनमः |
अस्त्रस्थाने कंनमः |
नेत्रयोः रंनमः |
इति नेत्रान्तं षडङ्गेषु विन्यस्य, उदरे स्वांनमः |
पृष्ठे हांनमः |
इत्यष्टाङ्गं विन्यस्य, (दक्ष) तर्जन्यां उंनमः |
मध्यमायां त्तिं० |
अनामिकायां ष्ठं० |
कनिष्ठिकायां श्रीं० |
(वाम) कनिष्ठायां कं० |
अनामिकायां रं० |
मध्यमायां स्वां० |
तर्जन्यां हांनमः |
इति सृष्टिः |
वामतर्जनीमारभ्य दक्षतर्जनीपर्यन्तं संहारः |
दक्षतर्जन्यां उंनमः |
मध्यमायां त्तिं० |
अनामिकायां ष्ठं० |
कनिष्ठायां श्रीं० |
वामतर्जन्यां कं० |
मध्यमायां रं० |
अनामिकायां स्वां० |
कनिष्ठायां हांनमः |
इति स्थितिन्यासः ॥ अत्र प्रथमतः संहारन्यासं कृत्वा ततः सृष्टिस्थितिन्यासौ कार्यौ ॥ अङ्गुष्ठयोः द्रांद्राविण्यै नमः |
तर्जन्योः द्रींक्षोभिण्यै० |
मध्यमयोः क्लींवशीकरिण्यै० |
अनामिकयोः ब्लूंआकर्षिण्यै० |
कनिष्ठयोः सःमोहिन्यै० ॥ अङ्गुष्ठयोः ह्रींकामाय नमः |
तर्जन्योः क्लींमन्मथाय० |
मध्यमयोः ऐंकन्दर्पाय० |
अनामिकयोः ब्लूंमकरध्वजाय० |
कनिष्ठयोः स्त्रींमीनकेतवे० ॥ द्रांद्रींक्लींब्लूंसः अं सःब्लूंक्लींद्रींद्रां नमः ॥ एवं रीत्या मातृकां विन्यस्य, पादयोः हांपृथिवीतत्त्वाय नमः |
लिङ्गे स्वांजलतत्त्वात्मने नमः |
हृदि रंअग्नितत्त्वात्मने नमः |
मुखे कंवायुतत्त्वात्मने० |
शिरसि श्रींआकाशतत्त्वात्मने नमः |
हृदि ष्ठंअहंकारतत्त्वात्मने० |
हृदये त्तिंमहत्तत्त्वात्मने० |
सर्वाङ्गे उंप्रकृतितत्त्वात्मने नमः |
इति संहारन्यासः ॥ ततः सर्वाङ्गे उंप्रकृतितत्त्वा० |
हृदये त्तिंमहत्तत्त्वा० |
हृदि ष्ठंअहंकारतत्त्वा० |
शिरसि श्रींआकाशतत्त्वा० |
मुखे कंवायुतत्त्वा० |
हृदि रंअग्नितत्त्वात्मने० |
लिङ्गे स्वांजलतत्त्वात्मने० |
पादयोः हांपृथिवीतत्त्वा० ॥ इति सृष्टिन्यासः |
अत्रापि उंनमः परायेत्यादिना न्यासे प्राग्वद्योजनीयम् ॥ ततः प्रणवसंपुटितमूलमन्त्रेण त्रिव्यापकन्यासं कृत्वा, ततः पादयोः उंनमः |
जानुनोः त्तिं० |
गुह्ये ष्ठंनमः |
नाभौ श्रीं० |
हृदि कं० |
मुखे रं० |
नेत्रयोः स्वां० |
शिरसि हां० ॥ शिरसि उंनमः |
नेत्रयोः त्तिं० |
मुखे ष्ठं० |
हृदि श्रीं० |
नाभौ कं० |
गुह्ये रं० |
जानुनोः स्वां० |
पादयोः हांनमः ॥ नाभौ उंनमः |
गुह्ये त्तिं० |
जानुनोः ष्ठं० |
पादयोः श्रीं० |
शिरसि कं० |
नेत्रयोः रं० |
मुखे स्वां० |
हृदि हांनमः ॥ अत्र न्यासे प्रमाणोक्ताङ्गुलयो ग्राह्याः |
(१) मूलाधारे उंनमः |
हृदि त्तिं० |
मुखे ष्ठं० |
दक्षबाहुमूले श्रीं० |
वामे कं० |
दक्षोरुमूले रं० |
वामे स्वां० |
नाभौ हां० ॥ (२) गले उंनमः |
उदरे त्तिं० |
हृदि ष्ठं० |
दक्षस्तने श्रीं० |
वामे कं० |
दक्षपार्श्वे रं० |
वामे स्वां० |
पृष्ठे हां० ॥ (३) मुखे उंनमः |
नेत्रयोः त्तिं० |
श्रोत्रयोः ष्ठं० |
नसोः श्रीं० |
हस्ताग्रयोः कं० |
मणिबन्धयोः रं० |
कूर्परयोः स्वां० |
अंसयोः हां० ॥ (४) दक्षपादाग्रे उंनमः |
वामे त्तिंनमः |
दक्षगुल्फे ष्ठं० |
वामे श्रीं० |
दक्षजानुनि कं० |
वामे रं० |
दक्षनितम्बे स्वां० |
वामे हां० ॥ (५) दक्षदोर्मूले उंनमः |
मध्ये त्तिं० |
मणिबन्धे ष्ठं० |
[पादटिप्पणी: “बोद्धव्याः” ख. पाठः |
]

अङ्गुष्ठादिपञ्चाङ्गुलीषु एव पञ्चार्णान् न्यसेत् ॥ (६) एवं वामदोर्मूलादिषु न्यसेत् ॥ (७) एवं दक्षोरुमूलजानुगुल्फपञ्चाङ्गुलीषु न्यसेत् ॥ (८) एवं वामोरुमूलादिषु ॥ (९) दक्षकराङ्गुष्ठतर्जन्यामध्यमामारभ्य वामाङ्गुष्ठतर्जन्यामध्यमावधि त्वष्टसु स्थानेषु न्यसेत् ॥ (१०) एवं पादयोरङ्गुल्यन्तरालेषु ॥ (११) मूर्ध्नि उंनमः |
नेत्रयोः त्तिं० |
कण्ठे ष्ठं० |
हृदि श्रीं० |
उदरे कं० |
ऊरुद्वये रं० |
जानुनोः स्वां० |
पादयोः हां० ॥ (१२) हृदये त्वचि उं० |
रक्ते त्तिं० |
मांसे ष्ठं० |
मेदसि श्रीं० |
अस्थि कं० |
मज्जायां रं० |
शुक्रे स्वां० |
प्राणे हांनमः ॥ (१३) दक्षगण्डे उंनमः |
दक्षांसे त्तिं० |
दक्षस्तने ष्ठं० |
दक्षपार्श्वे श्रीं० |
दक्षस्फिजि कं० |
दक्षोरौ रं० |
दक्षजङ्घायां स्वां० |
दक्षपादे हां० ॥ (१४) एवं वामगण्डादौ ॥ (१५) पादतलयोः उंनमः |
पादाग्रजानुषु त्तिं० |
गुदवृषणगुह्यमूलेषु ष्ठं० |
पार्श्वद्वयनाभिषु श्रीं० |
वक्त्रःपृष्ठहृत्सु कं० |
कण्ठवक्त्रनासासु रं० |
श्रोत्रनेत्रेषु स्वां० |
ललाटे हां० ॥ (१६) शिरसि उंनमः |
नेत्रयोः त्तिं० |
मुखे ष्ठं० |
हृदये श्रीं० |
नाभौ कं० |
गुह्ये रं० |
जानुनोः स्वां० |
पादयोः हांनमः ॥ इति षोडशधा मूलमन्त्राक्षराणां विन्यस्य, मूलेन व्यापकं कृत्वा प्रागुक्तमूर्तिपञ्जरन्यासं कृत्वा मुखे ब्राह्मणोऽस्य मुखमासीन्नमः |
हस्तयोः बाहू राजन्यः कृतः० |
ऊर्वोः ऊरू तदस्य यद्वैश्यः० |
पादयोः पद्भ्यां शूद्रो अजायत० |
इति विन्यस्य, शिरसि किरीटाय नमः |
कर्णयोः मकरकुण्डलाय नमः |
गले कौस्तुभाय ग्रैवेयाय० |
वक्षसि श्रीवत्साय हाराय० |
बाहुषु अङ्गदेभ्यो केयूरेभ्यो नमः |
कट्यां मणिमेखलायै० पीताम्बराय० इति विन्यस्य वामदक्षोर्ध्वहस्तयोः शङ्खाय० |
चक्राय० |
वामदक्षाधोहस्तयोः गदायै० |
पद्माय० |
इति विन्यस्य, ध्यानादिपञ्चोपचारान्ते कर्णिकायामङ्गानि संपूज्य, दिग्दलेषु श्रियै नमः |
रत्यै० |
धृत्यै० |
कान्त्यै० |
इति संपूज्य, विदिग्दलेषु पूर्वोक्तवासुदेवादिचतुर्मूर्तीः संपूज्य लोकपालार्चादि प्राग्वत् कुर्यादिति |
तथा— अष्टलक्षं जपेन्मन्त्रं नियमस्थो जितेन्द्रियः |
जुहुयात्तद्दशांशेन बिल्वदुग्धद्रुतर्पणैः ॥२९॥ तर्पणैः समिद्भिः |
अब्जदुग्धान्नसुसुघृतैस्तर्पणादि ततश्चरेत् |
गुरुं संतोष्य वित्ताद्यैः सिद्धमन्त्रो भवेद्ध्रुवम् ॥३०॥ ततः कुर्वीत मन्त्रज्ञः प्रयोगानिष्टसिद्धये |
दुग्धाप्लुतैः सरोजैर्युते जुहुयादिन्दिरे ॥३१॥ अयुते अयुतद्वयम् |
मधुरत्रयसंयुक्तैः पलाशकुसुमैर्हुनेत् |
मेधावी जायते शीघ्रं यशसे च तिलैर्हुनेत् ॥३२॥ कान्त्यै प्रजुहुयाद्धीमान् केवलाज्येन मन्त्रवित् |
पयःप्लुतगुडूच्याश्च खण्डैः प्रजुहुयाद्बुधः ॥३३॥ दीर्घमायुरवाप्नोति ह्यरोगी मन्त्रवित्तमः |
त्रिस्वादुयुक्तं लवणं हुनेन्निशि सहस्रकम् ॥३४॥ अष्टाधिकं च मासेन सोऽमरस्त्रीर्वशं नयेत् |
का कथा मर्त्ययोषासु वाङ्मात्रवशगासु च ॥३५॥ दशपुष्पदारुभस्म संजप्तं मनुनामुना |
त्रिसहस्रं धृतं मूर्ध्ना पापरोगहरं परम् ॥३६॥ जनतावश्यकृदेतत्प्रोक्तं सर्वकामदम् |
घृताक्तदूर्वाचरुभ्यां हुनेदयुतसंख्यया ॥३७॥ भुञ्जीयाद्धुतशिष्टं च चरुं दद्याच्च दक्षिणाम् |
गुरवे तर्पयेद्विप्रान् वस्त्रालङ्करणैः शुभैः ॥३८॥ शापापमृत्युरोगादि नश्यत्यायुश्च विन्दति |
उत्थितबाहुः पुरुषः प्रत्यहं रविबिम्बकम् ॥३९॥ न्यस्तदृष्टिश्चाष्टशतं जपेत् प्राप्नोत्यतन्द्रितः |
महाधनाढ्यमचिरादन्नाद्यं पशुकादिकम् ॥४०॥ दुग्धमध्ये प्रातस्तु रमेशं तर्पयेद्बुधः |
अष्टाधिकं सहस्रं तु स लभेदचिराद्धनम् ॥४१॥

सुमृष्टमन्नं च वने लभते भृत्यवर्गयुक् |
वश्याकर्षणसंमोहस्तम्भोच्चाटनमारणम् ॥४२॥ कुर्यादनेन मनुना यथाद्रव्यैः सुशोभनैः |
किं बहूक्तेन मनुना निखिलं साधयेत् सुधीः ॥४३॥ य एवं श्रीकरं विष्णुं भजेद्भक्तियुतो नरः |
भुक्त्वेह सकलान् भोगान् याति विष्णोः परं पदम् ॥४४॥ इति ॥ तथा— श्रीमन्नारायणस्य तदनु चरणौ शरणं स्यात्प्रपद्ये |
ङेऽन्तं श्रीमच्चरणमपि च नमस्तत्त्ववर्णोऽयमुक्तः ॥४५॥ “श्रीमन्नारायणस्य चरणौ शरणं प्रपद्ये श्रीमच्चरणाय नमः” |
(२४) (तत्त्ववर्णश्चतुर्विंशतिवर्णः ॥) तथा— ऋष्याद्याः पूर्वमुक्तासमशरमनुना पञ्च चाङ्गानि कुर्यात् |
पूजाहोमादि सर्वं समुदितविधिना मुक्तिदो मन्त्र एषः ॥४६॥ असमशरमनुना कामबीजेन, तेन क्लां क्लीं क्लूं क्लैं क्लौं क्लः इति ॥ संमोहनतन्त्रे— अथ वक्ष्ये महादेवि मन्त्रं श्रीपुरुषोत्तमम् |
धर्मार्थसुखमोक्षाप्तिफलदं योषितां नृणाम् ॥१॥ प्रवरं मन्त्ररत्नं ते सर्वतन्त्रेषु गोपितम् |
अतिगुह्यतमं देवि दौर्भाग्यव्याधिनाशनम् ॥२॥ दारिद्र्यनाशकं देवि जरामरणनाशकम् |
शोकभीतिहरं देवि मन्त्रं त्रैलोक्यमोहनम् ॥३॥ वश्याकर्षणविद्वेषमारणोच्चाटकारकम् |
स्तम्भकारकमन्यच्चाखिलसिद्धिकरं परम् ॥४॥ शत्रुभिः परिभूतैश्च सर्वविघ्नैरुपद्रुतैः |
हतार्थैः क्लिष्टसंसारवासिभिर्दुःखितैर्जनैः ॥५॥ भर्तृराजाभिभूतैश्च विभ्रान्तैः पुत्रकाङ्क्षिभिः |
भृत्यार्थिभिश्च संग्रामे विजयाकाङ्क्षिभिर्जनैः ॥६॥ योषाभिश्चैव संसेव्यं मन्त्रं श्रीसुखमोक्षदम् |
शृणु सम्यक् समासेन सर्वलोकसुखप्रदम् ॥७॥ मायारमातारमारबीजानि हृदयं वदेत् |
लोहितं कर्णयुक्तं च वदेद्वह्न्युना तथा ॥८॥ षोत्तमाप्रतिरूपं च लक्ष्मीपदमतः परम् |
निवाससकलं प्रोक्त्वा जगत्क्षोभणमुच्चरेत् ॥९॥ सर्वस्त्रीहृदयान्ते विदारणत्रिभुवनम् |
मदोन्मादकरान्ते च क्षोभयानन्तो सुरं वदेत् ॥१०॥ मनुजं सुन्दरीं चैव जनमुक्त्वा मनांसि च |
तापयेति द्विरुच्चार्य वदेद्दीपय शोषय ॥११॥ मारय स्तम्भय द्रावयाकर्षय पदं द्विशः |
आवेशय च परमं सुभगं सर्वमुच्चरेत् ॥१२॥ सौभाग्यान्ते करपदं सर्वकामप्रदेति च |
अलक्ष्मीहनयुग्मं च चक्रेण गदया पुनः ॥१३॥ खड्गेन सर्वबाणैश्च भिन्दयुग्मं ततो वदेत् |
पाशेन बन्धद्वितयमङ्कुशेन द्विताडय ॥१४॥ तुरुयुग्मं च किं तिष्ठसि तावच्चाददीरयेत् |
समीहितं च मे सिद्धं भवति ह्रीं सबर्म च ॥१५॥ अस्त्रहृच्छक्तिमामारप्रणवांश्च समुच्चरेत् |
पुरुषोत्तममन्त्रोऽयं प्रोक्तः सर्वसमृद्धिदः ॥१६॥ पूर्वबीजेन मायान्तेनान्त्यबीजेन चोचिरे |
आचार्याः केचनेत्युक्त्वा ह्यावेशयपदद्वयम् ॥१७॥ मोहयद्वितयं ब्रूयुःस्तम्भयद्वयतः परम् |
हुं मादौ क्लीं च नेच्छन्ति तथा परमप्रपदतः ॥१८॥ समस्तशब्दं प्रोच्यालक्ष्मीस्थानेऽमुकं पदम् |
[अर्धश्लोकः स्रोतसि अनुपलब्धः] ॥ इति |
माया ह्रीं, रमा श्रीं, तारः प्रणवः, मारः क्लीं, हृदयं नमः, लोहितः पकारः कर्ण उ तेन पु, वह्नी रेफः उना उकारेण तेन रु, षोत्तमाप्रतिरूपं स्वरूपं, लक्ष्मी स्वरूपं, निवाससकलं स्वरूपं, जगत्क्षोभण

स्वरूपं, सर्वस्त्रीहृदय स्वरूपं, विदारण त्रिभुवनमनोन्मादकर स्वरूपं, सु स्वरूपं, अग्नी रेफः अनन्त आ तेन रा, सुर स्वरूपं, मनुजसुन्दरीजन स्वरूपं, मनांसि स्वरूपं, तापयेति द्विस्तापय तापय, दीपय शोषय मारय स्तम्भय द्रावयाकर्षय, द्विशस्तत्पदानि द्विर्द्विरुच्चरेदित्यर्थः |
आवेशय स्वरूपं, चकाराद्द्विः |
परमसुभगसर्वं स्वरूपं, सौभाग्यकर स्वरूपं, सर्वकामप्रद स्वरूपं, अलक्ष्मीः स्वरूपं, हनयुग्मं हनहन, चक्रेण गदया स्वरूपं, खड्गेन सर्वबाणैश्च स्वरूपं, भिन्दयुग्मं भिन्दभिन्द, पाशेन स्वरूपं, बन्धद्वितयं बन्धबन्ध, अङ्कुशेन स्वरूपं, द्विस्ताडय ताडय ताडय, तुरुयुग्मं तुरुतुरु, किं तिष्ठसि तावद्यावत् स्वरूपं, समीहितं मे सिद्धं भवति स्वरूपं, क्लीं स्वरूपं, वर्म हुं, अस्त्रं फट्, हृन्नमः, शक्तिः ह्रीं, मा श्रीं, मारः क्लीं, प्रणवः ॐ |
तथा— जैमिनिर्मुनिरस्योक्तश्छन्दोऽमितमितीरितम् |
त्रैलोक्यमोहनतनुर्देवता पुरुषोत्तमः ॥१९॥ षडङ्गानि मनोर्देवि नेत्रान्तानि प्रकल्पयेत् |
हुंफडन्तानि च शिवे तारमारादिकानि च ॥२०॥ वदेत्पूर्वं च पुरुषोत्तमं त्रिभुवनं वदेत् |
मनोन्मादकरं हृच्च सकलान्ते जगत्पदम् ॥२१॥ क्षोभणं प्रवदेल्लक्ष्मीदयितेति शिरो मतम् |
मन्मथोत्तं वदेन्माद्यत्कामान्ते च दीपन ॥२२॥ शिखामन्त्रश्च परमं वदेत्सुभगशब्दतः |
सर्वसौभाग्यकरतो वदेदप्रतिरूपक ॥२३॥ केशव सायुयुग्वर्म सुरासुरपदं वदेत् |
मनुजान्ते सुन्दरी च हृदयान्ते विदारण ॥२४॥ सर्वप्रहरणान्ते च धरसर्वपदं वदेत् |
कामिकं हनयुग्मं च हृदयान्ते च बन्धना ॥२५॥ न्याकर्षयाकर्षयाथ वदेच्चाथ महाबलम् |
अस्त्रमन्त्रस्त्रिभुवनेश्वरसर्वजनं वदेत् ॥२६॥ मनांसि हनयुग्मं च दारयद्वन्द्वतश्च मे |
वशमानययुग्मं च नेत्रमन्त्र उदाहृतः ॥२७॥ विन्यस्यैवं षडङ्गानि द्वादशाङ्गानि विन्यसेत् |
हृदाद्युदरपृष्ठेषु करपृष्ठोरुजानुषु ॥२८॥ पादे च कुर्यान्मन्त्रस्य पदानि द्वादशैव तु |
शक्तिश्रीमारबीजानि संबुद्ध्यन्तान्यणोर्न्यसेत् ॥२९॥ तारादीनि हृदादीनि परायेत्यस्य चोर्ध्वगम् |
मूर्तयो द्वादश तथा पुरुषाद्याः परेश्वरि ॥३०॥ आत्मङेन्ता नमोन्ताश्च पुरुषः सत्यकाच्युतो |
चत्वारो वासुदेवाद्यास्तद्वन्नारायणः शिवे ॥३१॥ ब्रह्मविष्णुनृसिंहाश्च वराहो द्वादशः स्मृतः |
ततो व्यापकमन्त्रेण व्यापकं विन्यसेत्तनौ ॥३२॥ त्रैलोक्यमोहनपदं हृषीकेशाप्रतीति च |
रूप मन्मथ सर्वस्त्रीहृदयाकर्षणं वदेत् ॥३३॥ आगच्छ हृदयं चैव व्यापकाशुः समीरितः |
आयुधानां च मनवो वक्ष्यन्ते क्रमशः शिवे ॥३४॥ वेदादिमारबीजाद्याः सर्वे मन्त्राः महेश्वरि |
सुदर्शनमहाचक्रराजान्ते दहयुग्मकम् ॥३५॥ सर्वदुष्टभयं ब्रूयात् कुरु छिन्द द्विभिन्दयुक् |
भूयो विदारयद्वन्द्वं परमन्त्रान् ग्रसद्वयम् ॥३६॥ आचयद्वयं भूतानि त्रासय द्विर्हुमस्त्रकम् |
स्वाहा चक्राय हृदयं चक्रमन्त्र उदाहृतः ॥३७॥ अस्त्रं फट्, हृदयं नमः |
सुगममन्यत् |
वदेज्जलचरायेति द्विठः शङ्खमनुः प्रिये |
हुंफडन्तः खड्ग तीक्ष्ण भिन्दयुग्मं वदेत्ततः ॥३८॥ [पादटिप्पणी: “एतदस्त्रम्” ख. पाठः |
]

खड्गमन्त्रो महेशानि धनुर्मन्त्रं शृणु प्रिये |
शार्ङ्गाय सशरायाथ हुंफडन्तो गदामनुः ॥३९॥ कौमोदकि महाशब्दबले सर्वासुरान्तकि |
प्रसीद हुंफट् स्वाहान्तः संवर्तकपदं वदेत् ॥४०॥ मुसलं पोथयद्वन्द्वं हुंफट् स्वाहान्तको मनुः |
मुसलस्याङ्कुशस्याणुरङ्कुशं कचयुग्मकम् ॥४१॥ हुंफट् स्वाहान्तकः प्रोक्तः पाश बन्धयुगं वदेत् |
आकर्षययुगं हुंफट् स्वाहान्तः पाशमन्त्रकः ॥४२॥ एवमायुधमन्त्रास्ते मया प्रोक्ता महेश्वरि |
पक्षिराजायाग्निवधूः पक्षिराजमनुर्मतः ॥४३॥ त्रैलोक्यमोहनायाथ विद्महेऽन्ते स्मराय च |
धीमहीति ततस्तन्नो वदेद्विष्णुः प्रचोदयात् ॥४४॥ पुरुषोत्तमगायत्री जपार्चासु विशिष्यते |
ततः कराङ्गुलिष्वेतान् बाणान् कामांश्च विन्यसेत् ॥४५॥ द्रामाद्यां द्राविणीं देवि द्रीमाद्यां क्षोभिणीमपि |
क्लींवशीकरिणीं भद्रे ब्लूंबीजाद्यां महेश्वरि ॥४६॥ आकर्षिणीं महेशानि सर्गान्तभृगुपूर्वकम् |
संमोहिनीं क्रमादेवं बाणन्यासोऽयमीरितः ॥४७॥ काममन्मथकन्दर्पमकरध्वजसंज्ञकाः |
मीनकेतुर्महेशानि पञ्चमः परिकीर्तितः ॥४८॥ पराबीजं मध्यबाणं वाग्भवं परमेश्वरि |
तुर्यबाणं ततश्चैव स्त्रीबीजं च क्रमात् प्रिये ॥४९॥ कामबीजसंपुटितां मातृकां विन्यसेत् प्रिये |
विन्यसेन्मारमालां तु वर्णानानाभि मन्त्रवित् ॥५०॥ चत्वारिंशन्मातृकां च ततः पञ्च न्यसेत् सुधीः |
जठरे हृदये कण्ठे वक्त्रे नसि ततः प्रिये ॥५१॥ त्रीनर्णान् व्यापयेद्देहे समस्तेन सकृत्तथा |
व्यापकं विन्यसेद्देहे कामांश्चैव सशक्तिकान् ॥५२॥ कन्दर्पमातृकापूर्वान् मातृकावत् प्रविन्यसेत् |
दाडिमीकुसुमाभांश्च वामाङ्के शक्तिसंयुतान् ॥५३॥ सौम्यान् रक्ताम्बरान् सर्वान् पुष्पबाणेक्षुकार्मुकान् |
विभ्राणान् सर्वभूषाढ्यान् मन्त्री कामान् स्मरेत् प्रिये ॥५४॥ शक्तयः कुङ्कुमनिभाः सर्वाभरणभूषिताः |
नीलोत्पलकरा ध्येयास्त्रैलोक्याकर्षणक्षमाः ॥५५॥ न्यसेत्कामरती पश्चात्कामदं च सुरेश्वरि |
प्रीतिं च कामिनीकान्तौ कान्तिमान् मोहिनीयुतः ॥५६॥ कामगः कमला तद्वत्कामबाणो विलासिनी |
कामकल्पलते तद्वत्कामुकश्यामले तथा ॥५७॥ कामवर्धनसंयुक्ता विज्ञेया च शुचिस्मिता |
रामश्च विस्मिताक्षी च विशालाक्षीयुतो रमः ॥५८॥ रमणो लेलिहाना च रतिनाथदिगम्बरे |
रतिप्रियश्च रामा च रात्रिनाथश्च कुब्जिका ॥५९॥ रमाकान्तयुता कान्ता रममाणश्च नित्यया |
निशाचरश्च कल्याणी नन्दको भोगिनीयुतः ॥६०॥ नन्दनः कामदायुक्तो नन्दी चापि सुलोचना |
सुलोपिन्या युतो देवि तथा नन्दयिता पुनः ॥६१॥ पञ्चबाणश्च मर्दिन्या कलहप्रियया युतः |
विज्वरश्चैव महादेवि रतिपूर्वसखा प्रिये ॥६२॥ पुष्पधन्वा वराची च सुमुख्या च महाधनुः |
भ्रामणो नलिनीयुक्तो भ्रमणो जटिनीयुतः ॥६३॥ (भ्रममाणश्च पालिन्या भ्रमश्च शिवया युतः |
भ्रान्तमुग्धे ततो देवि भ्रामको रमया युतः) ॥६४॥ भृङ्गो भ्रमा ततः पश्चाद्भ्रान्तचारश्च लोलया |
भ्रमावहश्चञ्चला च मोहनो दीर्घजिह्वया ॥६५॥ रतिप्रियामोहकौ च लोलाद्या मोह एव च |
मोहवर्धनभङ्गिन्यौ मदनः पाटलायुतः ॥६६॥ [पादटिप्पणी: “कामान्” ख. पाठः |
]

मन्मथो मदनायुक्तो मातङ्गो मालया युतः |
भृङ्गनायकहंसिन्यौ गायनो विश्वतोमुखी ॥६७॥ जगदानन्दिनीयुक्तो गीतिज्ञस्तदनन्तरम् |
नर्तको रमणीयुक्तः खेलकः कान्तिसंयुतः ॥६८॥ उन्मत्तः कलकण्ठी च मत्तकश्च वृकोदरी |
विलासिमेघश्यामे च सोन्मत्तो लोभवर्धनः ॥६९॥ तत्त्वन्यासं ततः कुर्यात् पार्श्वद्वययुतेषु च |
नाभिगुह्यगुदेषु स्यात्पादसन्ध्यङ्गुलीषु च ॥७०॥ क्षोभमारबीजस्य न्यासः सर्वसमृद्धिदः |
द्वादशाक्षरमन्त्रस्य न्यासत्रयमथो बुधः ॥७१॥ कुर्यात्संहारसृष्टी च स्थितिश्चैव प्रकीर्तिता |
मूर्तिपञ्जरविन्यासं कुर्यान्मन्त्री समाहितः ॥७२॥ पूर्वोदिताया गायत्र्या वर्णान्न्यसेत्तनौ बुधः |
कमालदृक्द्वन्द्वदोःपत्सन्ध्यग्रेषु तनौ च सः ॥७३॥ षडङ्गं द्वादशाङ्गं च बाणानङ्गान् प्रविन्यसेत् |
श्रीं स्वां श्रियै नमस्त्वेष श्रियो मन्त्र उदाहृतः ॥७४॥ सव्योरौ विन्यसेदेवं मन्त्रं देवेशि मन्त्रवित् |
लक्ष्म्याद्याः पुष्टिपर्यन्ता ङेयुताश्च हृदन्तिकाः ॥७५॥ हस्वत्रयक्लीबबिन्दुवर्ज्यैः स्वरयुतो भृगुः |
लान्तयुक्तः सेन्दुखण्डः स्वबीजन्यासं महेश्वरि ॥७६॥ न्यस्तव्या बीजपूर्वास्ताः कास्यकण्ठेषु गुह्यके |
ककुन्नाभिसर्वाङ्गे व्यापकार्णं न्यसेत् प्रिये ॥७७॥ ऋष्यादिकं च विन्यस्य भूषणानि न्यसेत्प्रिये |
आयुधार्णान् यथास्थानं तत्तन्मुद्राभिरद्रिजे ॥७८॥ विन्यसेन्मन्त्रिवर्योऽसौ श्रीवत्सं कौस्तुभं तथा |
वनमालां मारबीजैर्यथास्थानं न्यसेत्प्रिये ॥७९॥ ऊर्ध्वाङ्गुष्ठौ मिथः श्लिष्टौ मुष्टी मूर्ध्नि नियोजयेत् |
त्रैलोक्यमोहनाख्येयं मुद्रां मूर्ध्नि विन्यसेत् ॥८०॥ एवं न्यस्तशरीरोऽसौ ध्यायेच्छ्रीपुरुषोत्तमम् |
उद्यानं संस्मरेदादौ सर्वपुष्पोपशोभितम् ॥८१॥ अनल्पकल्पविटपिमञ्जरीराजिराजितम् |
मञ्जरीसुरभिपूरपूरिताशामुखं प्रिये ॥८२॥ निरन्तरपरिभ्रान्तमधुव्रतकदम्बकम् |
आमोदपण्यस्थानाभमिन्द्रियाणां सुखप्रदम् ॥८३॥ आत्मयोनेरिव प्रायो मनोज्ञं जननस्थलम् |
शृङ्गारलक्ष्म्या इव सत्केलिसद्म मनोरमम् ॥८४॥ रते रतिसुखप्रायमृतूनां जन्मभूरिव |
उपमानं मनोज्ञानां नेत्रसाफल्यकारकम् ॥८५॥ आश्चर्यभूतवस्तूनां दृष्टान्तं केवलं प्रिये |
अस्मिन् कल्पद्रुमं देवि स्मरेन्मन्त्री समाहितः ॥८६॥ लसन्महाबीजमणिमयमूलमनोरमम् |
प्रत्यग्रवज्राश्ममयप्रकाण्डविलसत्तनुम् ॥८७॥ प्रोल्लासिजाम्बूनदवद्दीर्घशाखमकृत्रिमम् |
हरिन्मणिप्रौढदलं लसद्विद्रुमपल्लवम् ॥८८॥ अनर्घ्यमणिपुष्पं च मुक्तारुचिरकेसरम् |
निपीय पीयूषनिभं मधु पुष्पोदरोद्गतम् ॥८९॥ रागाज्ज्रामतीतैस्तैः षट्पदानां समूहकैः |
निजयोषित्सहायैश्च गीयमानं विलासिभिः ॥९०॥ शाखाभुजैरर्थिजनव्रजायाशु धनव्रजम् |
प्रयच्छन्तं, स्रवत्तोयधाराः पुष्परसोद्भवाः ॥९१॥ दानाम्बुधाराश्रियमद्रदन्तीव च यस्य, तम् |
विवर्तमानरुचिरभ्रमरार्चिर्मालकम् ॥९२॥ मूर्ध्ना घोरातपोद्योतसेवितैः सुमनोजलैः |
स्नातं तथा तपस्यन्तं नेतुं प्रत्यक्षतामिव ॥९३॥ श्रीमन्तमम्बुजाक्षं तं तस्य मूले मनोहरे |
माणिक्यकुट्टिमोद्भूतभूतले पीठमुत्तमम् ॥९४॥ [पादटिप्पण्यौ: १ “सव्यांसे” ग. पाठः |
२ “नालं” क. ग. पाठः |
]

अरुणाम्बुजमध्यस्थमस्मिन् प्रद्योतनप्रभम् |
गरुडं पक्षिराजं तत्स्कन्धारूढमथास्य तम् ॥९५॥ स्मरेद्रथाङ्गपाणिं तु सूर्यकोटिसमप्रभम् |
लावण्यपरिपूर्णाङ्गं नवयौवनकोमलम् ॥९६॥ शृङ्गसौन्दर्यशोभाभिर्धिक्कृताङ्गजदर्पकम् |
मन्दान्दोलितरक्तान्तं कामबाणार्तविह्वलम् ॥९७॥ मणिभूषणदीप्ताङ्गं दिव्यगन्धाम्बरावृतम् |
प्रभयारुणया विश्वं रञ्जयन्तं महेश्वरि ॥९८॥ यक्षगन्धर्वदेवौघकामिनीशतसेवितम् |
नीलकुञ्चितकेशौघविलसत्सुमनस्कम् ॥९९॥ माध्वीकलोलुपालीनां ह्युनादमनोहरम् |
कन्दर्पचापविलसच्चटुलालिसमभ्रुवम् ॥१००॥ पद्मपत्रविशालाक्षं लोकनैः कामिनीजनम् |
मोहयन्तं महारत्नमौलिद्युतिविराजितम् ॥१०१॥ उल्लसद्विद्रुमशिलाशकलारुणिताधरम् |
पक्वबिम्बाधरं देवि नासावंशमनोरमम् ॥१०२॥ आलोलकुण्डलरुचा समुद्योतिकपोलकम् |
विलसत्कल्पपुष्पौघदामभूषितसद्गलम् ॥१०३॥ बाह्वष्टकं तथा ध्यायेत्कणत्कङ्कणमण्डितम् |
अशोकपल्लवाकारविलसद्विद्रुमोपमाः ॥१०४॥ कराङ्गुलयो ध्येया नानारत्नाङ्गुलीयकाः |
दक्षिणाधःकरे चक्रं चिन्तयेदर्कभास्वरम् ॥१०५॥ खड्गं तथोपरितने मुसलं च तदुत्तरे |
तथोर्ध्वदक्षिणे हस्ते चिन्तयेद्रुचिराङ्कुशम् ॥१०६॥ वामोर्ध्वे चिन्तयेत्पाशं तदधः शङ्खमेव च |
सशरं च धनुर्वामे गदां ध्यायेदधःकरे ॥१०७॥ वक्षःस्थलं हरेर्ध्यायेल्लक्ष्मीकुचविमर्दितम् |
श्रीवत्सकौस्तुभोद्भासि विशालकमनीयकम् ॥१०८॥ मनोरमसमुद्योतिवनमालालसत्सनुम् |
गम्भीरदक्षिणावर्तनाभिमण्डलमण्डितम् ॥१०९॥ हेमाभपीतवस्त्रेण संशोभि जघनं स्मरेत् |
आरक्तनखरत्नैश्च स्वङ्गुलीयैर्विराजितौ ॥११०॥ रक्तोत्पलनिभौ पादौ चिह्नितौ ध्वजवारिजैः |
सुनूपुरौ हरेर्ध्यायेज्ज्ञानैश्वर्यप्रदायकौ ॥१११॥ वामोरौ संस्थितां ध्यायेल्लक्ष्मीं स्वर्णसमप्रभाम् |
कनन्नूपुरपादाब्जां बृहद्वृत्तनितम्बिनीम् ॥११२॥ तनुमध्यां घनोत्तुङ्गचारुपीनपयोधराम् |
रणत्कङ्कणबाह्वग्रां नानारत्नाङ्गुलीयकाम् ॥११३॥ विद्रुमारुणबिम्बोष्ठीं नीलोत्पलविलोचनाम् |
दीर्घालिकान्तिमत्स्निग्धनीलकुञ्चितमूर्धजाम् ॥११४॥ स्रङ्मालां शिरोभागाद्दधानां लोलकुण्डलाम् |
कण्ठात्स्तनयुगं यावन्मुक्तादामविराजिताम् ॥११५॥ क्षीराब्धिफेनरुचिरे वसानां श्वेतवाससी |
दक्षेण बाहुना देवं गाढमालिङ्ग्य संस्थिताम् ॥११६॥ प्रियाङ्गसङ्गमान्मञ्जु जातरोमाञ्चकञ्चुकाम् |
देवस्यास्यं समालोक्य स्मरबाणविमोहिताम् ॥११७॥ दक्षिणे देवदेवस्य गद्यपद्यमयीं गिरम् |
वदन्तीं भारतीं ध्यायेद्वीणापुस्तकधारिणीम् ॥११८॥ सितचन्दनलिप्ताङ्गीं पीनोन्नतपयोधराम् |
विशाललोचनां देवीं मुक्ताहारविभूषिताम् ॥११९॥ सृजन्तीं लोचनैर्भावान् विष्णौ देवीं शुचिस्मिताम् |
विद्यासौभाग्यलाभाय ध्यायेदेवं परां गिरम् ॥१२०॥ परितो वासुदेवाद्या ध्यातव्या मूर्तयो हरेः |
श्यामशुक्लारुणापीताः क्रमशः सर्वभूषणाः ॥१२१॥ लक्ष्म्याद्याः शक्तयो ध्येया रणत्कङ्कणबाहुकाः |
सितचामरधारिण्यो मुक्ताहारसुमध्यमाः ॥१२२॥ [पादटिप्पण्यौ: १ “सिञ्चन्ती” क. ग. पाठः |
२ “सुक्ता” ख. पाठः |
]

कनन्नूपुरपादाब्जाः पीनोत्तुङ्गपयोधराः |
त्रैलोक्यमोहनं देवं वीक्षमाणाः स्मरार्दिताः ॥१२३॥ गौर्यौ लक्ष्मीसरस्वत्यौ रतिप्रीती तथारुणे |
शशाङ्कधवले ज्ञेये कान्तिकीर्ती हरिप्रिये ॥१२४॥ तुष्टिपुष्टी तथा श्यामे ध्यातव्ये हरिवल्लभे |
नरेन्द्रदेवदैत्यानां प्रमदाः स्मरविह्वलाः ॥१२५॥ गृहीत्वा चन्दनादीनि हेमरत्नस्रजः शिवे |
आयान्त्यः परितो ध्येया देवदर्शनलालसाः ॥१२६॥ हेमप्रसूनमालाभिश्चन्दनैर्विविधैः शुभैः |
त्रैलोक्यमोहनं देवं पूजयन्त्यो निरन्तरम् ॥१२७॥ ऋषयः सिद्धगन्धर्वमनुजा मनुजाधिपाः |
स्तुवन्तः परितो ध्येया हरिं सर्वप्रियं प्रिये ॥१२८॥ इन्द्राद्यैर्लोकपालैश्च समन्तात्परिवारितम् |
आब्रह्मभुवनान्तःस्थसर्वलोकैः प्रपूजितम् ॥१२९॥ कोटियोजनविस्तीर्णे हेमरत्नविनिर्मिते |
मनःप्रीतिकरे देवि साधकाभीष्टदायके ॥१३०॥ धर्माद्यैर्निर्मिते देवि मण्डलत्रितयान्विते |
विमलादिसुशक्तिस्थे योगपीठे महाप्रभे ॥१३१॥ आसीनं चिन्तयेद्देवं सर्वसत्त्वविमोहनम् |
भुवनानि महादेवि भासयन्तं निजत्विषा ॥१३२॥ किन्नरोरगगन्धर्वचारणैः खेचरव्रजैः |
गीयमानगुणग्रामं सर्ववाञ्छितसिद्धिदम् ॥१३३॥ सुपर्णायपदं प्रोक्त्वा विद्महेपदमीरयेत् |
पक्षिराजाय धीशब्दं महि तन्नोपदं वदेत् ॥१३४॥ गरुडःशब्दयुक्तश्चायं प्रवदेच्च प्रचोदयात् |
गायत्र्येषा समाख्याता सिद्धिदा मूलमन्त्रतः ॥१३५॥ मूर्तिं प्रकल्प्य देवेशं पूजयेच्चन्दनादिभिः |
सर्वादिकं च भूषान्तमर्चयित्वा रमां ततः ॥१३६॥ उरौ दक्षेतरे चेष्ट्वा ह्यङ्गानि पूजयेत्ततः |
वर्मान्तकानि चाशासु विदिच्छस्त्रं पुरो दिशाम् ॥१३७॥ दलेषु लक्ष्म्यादिकाश्च पूर्वाद्याशासु संयजेत् |
दरचक्रगदाचारुमुसलानि विदिक्ष्वथ ॥१३८॥ शार्ङ्गखड्गाङ्कुशोद्द्योतिपाशान् आशाधिपांस्तथा |
वज्रादीनि ततो बाह्ये कुमुदाद्यान् बहिर्यजेत् ॥१३९॥ ततो दत्त्वा धूपदीपौ पूजयेच्च मनोः पदैः |
देवि द्वादशभिः पुष्पैर्मारबीजस्य चोर्ध्वगम् ॥१४०॥ त्रैलोक्यमोहनायेति युतैर्हृदयान्तकैः |
पञ्चभिश्चाथ पुरुषोत्तमाद्यैः पूजयेत्क्रमात् ॥१४१॥ शक्तिश्रीमारबीजाद्यैर्ङेयुक्तैश्च नमोऽन्तकैः |
पुरुषोत्तमसंज्ञश्च हृषीकेशाह्वयः प्रिये ॥१४२॥ विष्णुश्रीधररामाश्च ज्ञेयाः पञ्चापि ते क्रमात् |
षडावरणसंयुक्तं पुरुषोत्तमपूजनम् ॥१४३॥ यः करोति भवेत्सोऽयं भाजनं सर्वसंपदाम् |
[अर्धश्लोकः स्रोतसि अनुपलब्धः] ॥ इति |
अथ प्रयोगः—तत्र प्रातःकृत्यादियोगपीठन्यासान्ते मूलेन प्राणायामत्रयं कृत्वा, शिरसि जैमिनये ऋषये नमः |
मुखे अमिताय छन्दसे नमः |
हृदये श्रीपुरुषोत्तमाय देवतायै नमः |
इति विन्यस्य, प्राग्वद्विनियोगमुक्त्वा, ॐक्लीं पुरुषोत्तम त्रिभुवनमनोन्मादकर हुं फट् हृदयाय नमः |
२ सकलजगत्क्षोभण लक्ष्मीदयित हुं फट् शिरसे स्वाहा |
२ मन्मथोत्तमाङ्गज कामदीपन हुं फट् शिखायै वषट् |
२ परमसुभग सर्वसौभाग्यकराप्रतिरूपक केशव स्मर हुं फट् कवचाय हुं |
२ सुरासुरमनुजसुन्दरीहृदयविदारण सर्वप्रहरणधर सर्वकामिक हन २ हृदयबन्धनान्याकर्षय २ महाबल हुं फट् अस्त्राय फट् |
[पादटिप्पणी: “चेष्टां” ख. पाठः |
]

२ त्रिभुवनेश्वर सर्वजनमनांसि हन २ दारय २ मे वशमानय २ हुं फट् नेत्रत्रयाय वौषट् |
इति नेत्रान्तषडङ्गमन्त्रानङ्गुष्ठादितलान्तं करयोर्विन्यस्य नेत्रमन्त्रं कनिष्ठयोर्विन्यस्य, हृदाद्यस्त्रान्तं विन्यस्य पश्चान्नेत्रे न्यसेदिति नेत्रान्तं षडङ्गानि विन्यस्य, हृदये ॐनमःह्रीं पराय पुरुषात्मने नमः |
शिरसि ॐनमःश्रीं पराय सत्यात्मने नमः |
शिखायां ॐनमःक्लीं परायाच्युतात्मने नमः |
कवचस्थाने ॐनमः पुरुषोत्तम पराय वासुदेवात्मने नमः |
अस्त्रस्थाने ॐनमोऽप्रतिरूप पराय सङ्कर्षणात्मने नमः |
नेत्रयोः ॐलक्ष्मीनिवास पराय प्रद्युम्नात्मने नमः |
उदरे ॐनमः सकलजगत्क्षोभण पराय (अनिरुद्धात्मने नमः |
) पृष्ठे ॐनमः सर्वस्त्रीहृदयविदारण पराय नारायणात्मने नमः |
करयोः ॐनमः त्रिभुवनमनोन्मादकर पराय) ब्रह्मणे नमः |
ऊर्वोः ॐनमः परमसुभग पराय विष्ण्वात्मने नमः |
जानुनोः ॐनमः सर्वसौभाग्यकर पराय नृसिंहात्मने नमः |
पादयोः ॐनमः सर्वकामप्रद पराय वराहात्मने नमः ॥ “त्रैलोक्यमोहनहृषीकेशाप्रतिरूपमन्मथसर्वस्त्रीहृदयाकर्षणागच्छ नमः” इति व्यापकं विन्यस्य, श्रीकरप्रकरणोक्तवत् पञ्चबाणान् पञ्चकामांश्च विन्यस्य, क्लींअंक्लीं नमः इत्यादि मातृकां विन्यस्य, अग्रे वक्ष्यमाणकाममालामन्त्रस्य वर्णांश्चत्वारिंशद्वर्णानादितः “शिरोवदनवृत्तेत्यादि” मातृकावर्णन्यासस्थानेषु नाभिपर्यन्तेषु विन्यस्यावशिष्टाक्षरेषु पञ्चवर्णानुदरहृदयकण्ठमुखनासिकासु विन्यस्याक्षरत्रयं पृथक् सर्वाङ्गे व्यापकत्वेन विन्यस्य, संपूर्णमालामन्त्रेण सकृद्व्यापकं विन्यस्य, क्लींअं कामाय रत्यै नमः |
क्लींआं कामदाय प्रीत्यै नमः |
क्लींइं कान्ताय कामिन्यै नमः |
क्लींईं कान्तिमते मोहिन्यै नमः |
क्लींउं कामगाय कमलायै नमः |
क्लींऊं कामचाराय विलासिन्यै नमः |
क्लींऋं कामिने कल्पलतायै० |
एवं ॠं कामुकाय श्यामलायै० |
ऌं कामवर्धनाय शुचिस्मितायै० |
ॡं कामाय विस्मिताक्ष्यै० |
एं रमाय विशालाक्ष्यै० |
ऐं रमणाय लेलिहानायै० |
ओं रतिनाथाय दिगम्बरायै० |
औं रतिप्रियाय रामायै० |
अं रात्रिनाथाय कुब्जिकायै० |
अः रमाकान्ताय कान्तायै० |
कं रममाणाय नित्यायै० |
खं निशाचराय कल्याण्यै० |
गं नन्दकाय भोगिन्यै० |
घं नन्दनाय कामदायै० |
ङं नन्दिने सुलोचनायै० |
चं नन्दयित्रे सुलोपिन्यै० |
छं पञ्चबाणाय मर्दिन्यै० |
जं रतिसखाय कलहप्रियायै० |
झं पुष्पधन्वने वराच्यै० |
ञं महाधनुषे सुमुख्यै० |
टं भ्रामणाय नलिन्यै० |
ठं भ्रमणाय जटिन्यै० |
डं भ्रममाणाय पालिन्यै० |
ढं भ्रमाय शिवायै० |
णं भ्रान्ताय मुग्धायै० |
तं भ्रामकाय रमायै० |
थं भृङ्गाय भ्रमायै० |
दं भ्रान्तचाराय लोलायै० |
धं भ्रमावहाय चञ्चलायै० |
नं मोहनाय दीर्घजिह्वायै० |
पं मोहकाय रतिप्रियायै० |
फं मोहाय लोलाक्ष्यै० |
बं मोहवर्धकाय भृङ्गिन्यै० |
भं मदनाय पाटलायै० |
मं मन्मथाय मदनायै० |
यं मातङ्गाय मालायै० |
रं भृङ्गनायकाय हंसिन्यै० |
लं गायनाय विश्वतोमुख्यै० |
वं गीतिज्ञाय जगदानन्दिन्यै० |
शं नर्तकाय रमण्यै० |
षं खेलकाय कान्त्यै० |
सं उन्मत्तकाय कलकण्ठ्यै० |
हं मत्तकाय वृकोदर्यै० |
ळं विलासिने मेघश्यामायै० |
क्षं लोभवर्धनायोन्मत्तायै० |
इति मातृकास्थानेषु विन्यस्य, ततः श्रीकरप्रकरणोक्तानि द्वादशतत्त्वानि संहारक्रमेण विन्यस्य, पार्श्वद्वयनाभिगुह्यगुदोरुमूलद्वयजानुद्वयगुल्फद्वयाङ्गुलीषु क्लींनमः इति कामबीजं प्रतिस्थाने विन्यस्य, पूर्वं वासुदेवप्रकरणोक्तप्रकारांस्तत्तन्मन्त्राक्षरन्यासान् संहारसृष्टिस्थितिक्रमेण विन्यस्याष्टाक्षरप्रकरणोक्तमूर्तिपञ्जरन्यासं कृत्वा, शिरसि त्रैंनमः |
ललाटे लोंनमः |
दक्षनेत्रे क्यंनमः |
वामे मोंनमः |
दक्षदोर्मूले हंनमः |
मध्ये नांनमः |
मणिबन्धे यंनमः |
अङ्गुलिमूले विंनमः |
अग्रे द्मंनमः |
वामदोर्मूले हेंनमः |
मध्ये स्मंनमः |
मणिबन्धे रांनमः |
अङ्गुलिमूले यंनमः |
अग्रे धींनमः |
दक्षोरुमूले मंनमः |
जानुनि हिंनमः |
गुल्फे तंनमः |
अङ्गुलिमूले न्नोंनमः |
अग्रे विंनमः |
[पादटिप्पणी: “रामाय” ख. पाठः |
]

वामोरुमूले ष्णुंनमः |
जानुनि प्रंनमः |
गुल्फे चोंनमः |
अङ्गुलिमूले दंनमः |
अग्रे यात्नमः ॥ ततः प्रागुक्तषडङ्गद्वादशाङ्गबाणकामन्यासान्विधाय, वामे श्रीं स्वां श्रियै नमः इति विन्यस्य, शिरसि स्वां लक्ष्म्यै० |
मुखे स्वीं सरस्वत्यै० |
कण्ठे स्वूं रत्यै० |
गुह्ये स्वैं प्रीत्यै० |
ककुदि स्वैं कान्त्यै० |
हृदि स्वों कीर्त्यै० |
नाभौ स्वौं तुष्ट्यै० |
सर्वाङ्गे स्वः पुष्ट्यै० ॥ ततः प्राग्वद्व्यापकमन्रेण व्यापकं विन्यस्य, पुनरपि ऋष्यादिन्यासं विधाय, वक्षसि क्लीं श्रीवत्साय नमः |
कण्ठे क्लीं कौस्तुभाय नमः |
स्कन्धादिपादान्तं क्लीं वनमालायै नमः |
दक्षिणाधःकरे ॐक्लीं सुदर्शनमहाचक्रराज दह २ सर्वदुष्टभयं कुरु २ छिन्द २ भिन्द २ विदारय २ परमन्त्रान् ग्रस २ भक्षय २ भूतानि त्रासय २ हुंफट् स्वाहा चक्राय नमः |
इति विन्यस्य, तदूर्ध्वहस्ते ॐक्लीं खड्ग तीक्ष्ण भिन्द २ हुं फट् स्वाहा खड्गाय नमः |
तदूर्ध्वे ॐक्लीं संवर्तकमुसल पोथय २ हुं फट् स्वाहा मुसलाय नमः |
तदूर्ध्वे दक्षिणहस्ते ॐक्लींक्रों कच कच हुं फट् स्वाहा अङ्कुशाय नमः |
वामोर्ध्वे ॐक्लीं पाश बन्ध २ हुं फट् स्वाहा पाशाय नमः |
तदधः ॐक्लीं जलचराय स्वाहा शङ्खाय नमः |
तदधः ॐक्लीं शार्ङ्गाय सशराय हुं फट् धनुषे नमः |
तदधः ॐक्लीं कौमोदकि महाबले सर्वासुरान्तकि प्रसीद २ मर्दय २ हुं फट् गदायै नमः ॥ ततस्त्रैलोक्यमोहिनीमुद्रां कामबीजमुच्चरन् मूर्ध्नि विन्यस्योक्तविधिना ध्यात्वा मानसपूजादियोगपीठार्चान्ते पक्षिराजाय स्वाहा |
इति गरुडं संपूज्य, आवाहनादिपञ्चोपचारान्ते देवस्य वामोरौ “श्रीं श्रियै नमः” इति लक्ष्मीं संपूज्य, अष्टदलकेसरेषु देवाग्रादि चतुर्दिक्षु हृदाद्यङ्गचतुष्टयं कोणेष्वस्त्रं पुरतो नेत्रमिति षडङ्गानि संपूज्य, अष्टदलेषु लक्ष्म्याद्यष्टशक्तीः प्रागुक्ताः संपूज्य, दिग्दलाग्रेषु शङ्खाय नमः |
चक्राय० |
गदायै० |
मुसलाय० |
कोणदलाग्रेषु शार्ङ्गाय नमः |
खड्गाय० |
अङ्कुशाय० |
पाशाय० |
इति संपूज्य लोकपालान् वज्रादींश्च संपूज्य बहिः पूर्वोक्तान् कुमुदादीन् संपूज्य, धूपदीपौ समर्प्य, क्लीं त्रैलोक्यमोहनाय ह्रीं पराय पुरुषात्मने नमः |
क्लीं त्रैलोक्यमोहनाय श्रीं पराय सत्यात्मने नमः |
क्लीं त्रैलोक्यमोहनाय क्लीं परायाच्युतात्मने नमः |
क्लीं त्रैलोक्यमोहनाय पुरुषोत्तमाय पराय वासुदेवात्मने नमः |
क्लीं त्रैलोक्यमोहनायाप्रतिरूपाय क्लीं पराय सङ्कर्षणात्मने नमः |
क्लीं त्रैलोक्यमोहनाय लक्ष्मीनिवासाय पराय प्रद्युम्नात्मने नमः |
क्लीं त्रैलोक्यमोहनाय सकलजगत्क्षोभणाय परायानिरुद्धात्मने नमः |
क्लीं त्रैलोक्यमोहनाय सर्वस्त्रीहृदयविदारणाय पराय नारायणात्मने नमः |
क्लीं त्रैलोक्यमोहनाय त्रिभुवनमनोन्मादकराय पराय ब्रह्मात्मने नमः |
क्लीं त्रैलोक्यमोहनाय परमसुभगाय पराय विष्ण्वात्मने नमः |
क्लीं त्रैलोक्यमोहनाय सर्वसौभाग्यकराय पराय नृसिंहात्मने नमः |
क्लीं त्रैलोक्यमोहनाय सर्वकामप्रदाय पराय वराहात्मने नमः ॥ ह्रींश्रींक्लीं पुरुषोत्तमाय नमः |
ह्रींश्रींक्लीं हृषीकेशाय नमः |
ह्रींश्रींक्लीं विष्णवे नमः |
ह्रींश्रींक्लीं श्रीधराय नमः |
ह्रींश्रींक्लीं रामाय नमः |
इति देवं संपूज्य नैवेद्यसमर्पणादि शेषं समापयेत् ॥ तथा— एवं संपूज्य विधिवल्लक्षसंख्यं जपेन्मनुम् |
तद्दशांशं हुनेत्कुण्डे अधरकेशसंनिभे ॥१४४॥ पलाशपुष्पैर्मनुना तद्गायत्र्याथवा प्रिये |
तर्पणं मार्जनं कृत्वा ब्राह्मणान् भोजयेत्ततः ॥१४५॥ एवं सिद्धमनुर्देवि काम्यकर्माणि साधयेत् |
[अर्धश्लोकः स्रोतसि अनुपलब्धः] ॥ अत्र लक्षजपः कृतयुगपरः |
“एवं ध्यात्वा चतुर्लक्षं जपेन्मन्त्री समाहितः” इति सारसंग्रहवचनात् |
सारसंग्रहे— [पादटिप्पणी: “करकूटे” ख. पाठः |
]

श्रीफलैः कमलैर्वापि हुनेदर्कसहस्रकम् |
अकिञ्चनोऽपि मनुजो धनाधिपसमो भवेत् ॥१॥ यो जपेदयुतं प्रातस्तस्याधिर्नाशमेति च |
ज्योतिष्मतीतैलवरं जुहुयाद्व्याधिमुक्तये ॥२॥ ज्योतिष्मती तेजोवती |
अष्टाधिकसहस्रं च भवेद्बुद्धिकरं ततः |
सौभाग्यमतुलं चैव लभते स मनोज्ञताम् ॥३॥ अष्टाधिकशतं जप्त्वा सम्यगञ्जलिनीं शुभाम् |
समूलकाण्डां शिरसा धारयेन्मन्त्रवित्तमः ॥४॥ सर्वलोकप्रियतमो भवेन्नियतमाशु सः |
अश्वमारप्रसूनैश्च संपूज्य पुरुषोत्तमम् ॥५॥ अष्टाधिकसहस्रं च कुसुमैर्जुहुयात्ततः |
राजानो वशगाः सर्वे भवन्त्येव सुनिश्चितम् ॥६॥ दिवसैश्च त्रिदशभिः किङ्करा एव नान्यथा |
मालतीपुष्पहोमेन वैश्यान् वशयेदचिरात् ॥७॥ पलाशकुसुमैर्हुत्वा विप्रान् शीघ्रं वशं नयेत् |
अभिकाङ्क्षति यां योषां तस्या नामयुतं मनुम् ॥८॥ जपेल्लक्षं प्रतिदिनं चाष्टाधिकसहस्रकम् |
(दिनादौ वशमागम्य भूत्वा तत्रायात्येव नान्यथा ॥९॥ चौरापहृतवित्तस्तु ह्यष्टाधिकसहस्रकम् |
) अश्वत्थोत्थसमिद्भिश्च निशि नित्यं त्रिपक्षकम् ॥१०॥ अथवा कटुतैलेन त्रिपक्षान्तं हुनेत्क्रमात् |
अथवाणुं दशशतं प्रजपेन्मनुजोऽन्वहम् ॥११॥ चौर एत्य धनं दत्त्वा प्रणम्य प्रतिगच्छति |
सहस्रजप्तममुना मनुना मनुजास्थि च ॥१२॥ निखातं शत्रुसदने शत्रुमुच्चाटयेद्ध्रुवम् |
राजिकाष्टशतं जप्त्वा निखातं शत्रुमन्दिरे ॥१३॥ हयारिकुसुमं वापि पक्षयोरुभयोरपि |
शुक्ले रक्तं केशयुक्तं रिपुमुच्चाटयेद्ध्रुवम् ॥१४॥ षण्मासं जुहुयाद्रात्रौ कलिद्रुमसमिद्वरैः |
रिपुर्निधनमायाति ह्यष्टाधिकसहस्रतः ॥१५॥ मासषट्कं हुनेद्वेत्रसमिद्भिश्च सहस्रकम् |
(तेजोवत्याः सह तैलैर्हुनेदष्टसहस्रकम्) ॥१६॥ तेजोवत्याः ज्योतिष्मत्याः |
शत्रुर्मरणमाप्नोति ह्यारोढुं मासचतुष्टयात् |
मन्त्री विविक्ते भूदेशे जपहोमार्चनारतः ॥१७॥ अङ्कोलाज्यं सहस्रं च हुनेन्मासत्रयावधि |
ततः कुण्डस्य मध्यात्तु पावकचन्द्रसंनिभा ॥१८॥ प्रादुर्भवेच्च गुटिका तां जप्त्वाभ्यर्च्य धारयेत् |
आनने वाथ शिरसि स भवेत्खेचरस्तदा ॥१९॥ अदृश्यः सिद्धसंघैश्च भवेत्साधकसत्तमः |
आज्याक्ताभिश्च दूर्वाभिर्होमो भयाकनाशनः ॥२०॥ यस्य नामयुतं मन्त्रं प्रजपेत्पूर्वसंख्यया |
शमयेदापदस्तस्य नात्र कार्या विचारणा ॥२१॥ इमं मन्त्रं जपेद्यस्तु समस्तैश्वर्यवान् भवेत् |
[अर्धश्लोकः स्रोतसि अनुपलब्धः] ॥ इति |
महासंमोहनतन्त्रे— दारिद्र्यशोकादिमहाभयरोगापमृत्युहृत् |
दौर्भाग्यशापपरिभूतिहरः प्रकीर्तितः ॥१॥ श्रीकीर्तिकान्तिधनदो धर्मकामार्थमोक्षदः |
किं बहूक्तेन मन्त्रोऽयं कामधेनुरिवोत्तमः ॥२॥ इत्थं सुरासुरव्रातनरोरगसुचारणैः |
सिद्धगन्धर्वयक्षैश्च सकलैश्च महर्षिभिः ॥३॥ [पादटिप्पण्यौ: १ “बलं” ख. पाठः |
२ “मनोः” ख. पाठः |
]

सेवितं मन्त्रवर्यस्य संक्षेपाच्च विधानकम् |
पुरुषोत्तमदेवस्य गदितं च मया प्रिये ॥४॥ गोपनीयं प्रयत्नेन भुक्तिमुक्तिफलप्रदम् |
[अर्धश्लोकः स्रोतसि अनुपलब्धः] ॥ इति ॥ सारसंग्रहे— तारमाररमा नान्तः कर्णयुग्वह्निरुस्थितः |
ङेयुक् षोत्तमशब्दश्च वर्मास्त्राग्निवधूयुतः ॥१॥ त्रयोदशाक्षरो मन्त्रः कीर्तितः पौरुषोत्तमः |
[अर्धश्लोकः स्रोतसि अनुपलब्धः] ॥ तारः प्रणवः |
मारः क्लीं |
रमा श्रीं |
नान्तः प कर्ण उ, तेन पु |
वह्नी रेफः, उस्थितः उकारोपरि स्थितस्तेन रु |
ङेयुक् षोत्तमः षोत्तमाय |
वर्म हुं |
अस्त्रं फट् |
अग्निवधूः स्वाहा |
तथा— ऋषिर्ब्रह्मा च गायत्री छन्दः प्रोक्तं च देवता |
पुरुषोत्तमसंज्ञश्च विष्णुस्त्रैलोक्यमोहनः ॥२॥ अङ्गत्रयं पूर्वबीजैः षड्द्विद्व्यर्णैस्तथा त्रयम् |
[अर्धश्लोकः स्रोतसि अनुपलब्धः] ॥ ॐ हृदि |
क्लीं शिरः |
श्रीं शिखा |
पुरुषोत्तमाय कवचं |
हुं फट् नेत्रं |
स्वाहा अस्त्रमिति ॥ संस्मरेत्सरमं विष्णुं रक्तवर्णं चतुर्भुजम् |
शङ्खचक्रगदापद्मधारिणं पुरुषोत्तमम् ॥३॥ वामाद्यूर्ध्वयोराद्ये तदाद्यधःस्थयोरन्ये |
पूर्वोदिते ततः पीठे देवमावाह्य मन्त्रवित् |
अङ्गानि संयजेद्दिक्षु वासुदेवादिकान् यजेत् ॥४॥ शक्तयः कोणगाः पूज्याः शङ्खादीन् ततो यजेत् |
(कुमुदाद्यान् लोकपालान् वज्रादीनि ततो यजेत्) ॥५॥ प्रयोगः सुगमः |
तथा— जपेन्मनुं वर्णलक्षं तत्सहस्रं हुनेत्तथा |
प्रफुल्लैः कमलैः पश्चात्तर्पणादि समाचरेत् ॥६॥ एवं सिद्धमनुः कुर्यात्प्रयोगान् पूर्वमन्त्रवत् |
[अर्धश्लोकः स्रोतसि अनुपलब्धः] ॥ इति श्रीमहामहोपाध्यायाचार्यभगवत्पूज्यपादश्रीगोविन्दाचार्यशिष्यश्रीभगवच्छङ्कराचार्यशिष्यश्रीविष्णुशर्माचार्यशिष्यश्रीप्रगल्भाचार्यशिष्यश्रीविद्यारण्ययतिविरचिते श्रीविद्यार्णवाख्ये तन्त्रे सप्तविंशः श्वासः ॥२७॥ [पादटिप्पणी: “तथोत्तमम्” ख. पाठः |
]

Das Gelesene vergegenwärtigen

Das Kapitel verbindet die Vielfalt der Göttinnen mit der Betrachtung einer gemeinsamen göttlichen Wirklichkeit. Die genaue Unterscheidung zwischen Wortlaut, unsicherer Lesung und eigener Deutung hilft beim weiteren Studium.

Moderne Begleitung zum Studium von Sri Vidya.

Video laden

YouTube

YouTube sammelt möglicherweise persönliche Daten. Datenschutzrichtlinie

Fortfahren Ausblenden

Siehe auch

• Kali
• Dakshina Kali
• Sri Vidya
• Mantra
• Nyasa
• Puja
• Guru
• Diksha
• Bhakti
• Moksha
• Kularnava Tantra
• Shaktisangama Tantra
• Sharada Tilaka Tantra
• Prapanchasara Tantra
• Jnanarnava Tantra
• Mantramahodadhi
• Tripura Rahasya

Seminare

Kundalini Yoga

30.10.2026 - 01.11.2026 Kundalini Yoga Mittelstufe

Intensives Kundalini Yoga Seminar zur Erweckung der inneren Kundalini Energie, Erweiterung des Bewusstseins und Entfaltung des vollen Potentials. Yoga A…

Arjuna Wingen

06.11.2026 - 08.11.2026 Kundalini Yoga Einführung

Gründliche Einführung in die Theorie und Praxis des Kundalini Yoga, Yoga der Energie. Die praktischen Übungen des Kundalini Yoga umfassen Pranayama (…

Arjuna Wingen

Bhakti Yoga

27.10.2026 - 27.10.2026 Mantra-Konzert mit Shamana OM

Konzert mit Shamana OM

Shamana OM

31.10.2026 - 31.10.2026 Mantra-Konzert mit Gruppe Mudita

Konzert mit der Gruppe Mudita

Gruppe Mudita

Indische Schriften

26.12.2026 - 02.01.2027 Indische Rituale Ausbildung

Du interessierst dich für indische Rituale? Du hast die einzigartige Gelegenheit, in dieser Rituale Ausbildung bei Yoga Vidya die kleine Puja, große P…

Sukadev Bretz, Shankari Winkelbauer

01.01.2027 - 10.01.2027 Yogalehrer Weiterbildung Intensiv A1 - Jnana Yoga und Vedanta

Kompakte, vielseitige Weiterbildung für Yogalehrer rund um Jnana Yoga und Vedanta.
Tauche tief ein ins Jnana Yoga und Vedanta, studiere die indischen S…

Vedamurti Dr Olaf Schönert

Chakras

20.11.2026 - 22.11.2026 Heilreise durch die Chakren

Tauche ein in eine transformative Reise durch die sieben Hauptchakren und erfahre, wie du deine Energiezentren aktivieren, ausbalancieren und für dein …

Nese Niekrens, Gajendra Sebastian Niekrens

26.12.2026 - 01.01.2027 Kundalini Yoga Intensiv Praxis - Live Online

Intensives Praktizieren der im Mittelstufen-Seminar gelernten Übungen für noch tiefere Erfahrung und Erweiterung des Bewusstseins ohne viel Theorie. L…

Sukadev Bretz, Shaktipriya Vogt, Radharani Birkner

Energiearbeit

30.10.2026 - 01.11.2026 Kundalini Yoga Mittelstufe

Intensives Kundalini Yoga Seminar zur Erweckung der inneren Kundalini Energie, Erweiterung des Bewusstseins und Entfaltung des vollen Potentials. Yoga A…

Arjuna Wingen

04.11.2026 - 04.11.2026 Einführung in die Chakratherapie - Online Workshop

Uhrzeit: 18 - 21 Uhr
Ein Chakra ist ein feinstoffliches Kraftzentrum des Körpers, welches wichtige Körperfunktionen steuert und bestimmten Organen zug…

Beate Menkarski

Vom Laut zur Sammlung

Eine überlieferte Silbe aufmerksam zu lesen heißt auch, ihre Grenzen ernst zu nehmen. Die parallele Übersetzung hilft, Prosa und Verse einzuordnen und offene Lesungen zu erkennen. So können Studium, Hingabe und ruhige Betrachtung einander ergänzen.