Purascharana eines Mantras nach dem Brihat Tantrasara

Purascharana eines Mantras nach dem Brihat Tantrasara beschreibt eine Ritualpraxis des Brihat Tantrasara, um eine zusammenhängende Mantra-Verpflichtung mit ihren Ergänzungshandlungen auszuführen.

Umfang und Überlieferung

Dieser Artikel behandelt genau die bezeichnete Praxis. Material- und Quellenvarianten werden als Alternativen gelesen; die Sanskritbelege bewahren die Unterschiede.

Durchführung

1. Empfange die Zustimmung des Gurus und lege Gottheit, Mantra, Gesamtzahl, Ort und Tagesanteile fest (P1-0321 ff.).
2. Bereite den abgegrenzten Ritualort vor. Beachte die im Text genannten Regeln zu Nahrung, Verhalten und zur Bestimmung des Sitzplatzes im Kurmachakra.
3. Fasse den Sankalpa und vollziehe täglich die zugehörige Puja und das vereinbarte Japa. Die Quelle unterscheidet die gleichmäßig durchgeführte Gesamtpraxis von beiläufigen Wiederholungen.
4. Vervollständige die Verpflichtung durch die in der jeweiligen Vorschrift festgelegten Anteile von Homa, Tarpana, Abhisheka und Bewirtung. Quellenvarianten und ausdrücklich zugelassene Ersatzleistungen werden einzeln ausgewiesen.
5. Beende mit der Darbringung der Gesamtpraxis und der Ehrung des Gurus. Die zehn Mantra-Samskaras sind ein gesonderter Weihezyklus.

Sanskrit und deutsche Übersetzung

P1-0321 · 22
atha puraścaṇam :
yoginīhṛdaye : gurorājñāṃ samādāya śuddhāntaḥkaraṇo
naraḥ | tataḥ puraskriyāṃ kuryānmantrasiddhikāmyayā
|| 22 ||

Nun Puraścaraṇa. Im Yoginīhṛdaya: Nachdem ein Mensch die Erlaubnis des Gurus erhalten hat und sein Inneres gereinigt ist, soll er die vorbereitende Praxis vollziehen, um Mantravollendung zu erlangen.

P1-0322 · 23
tasya nityatāmāha : jīvahīno yathā dehī sarvakarmasu na
kṣamaḥ puraścaraṇahīno'pi tathā mantra prakīrtitaḥ | tasmādādau
svayaṃ kuryādguruṃ vā kārayedbudhaḥ
|| 23 ||

Ihre Verbindlichkeit wird so erklärt: Wie ein Körper ohne Lebenskraft zu keiner Handlung fähig ist, so gilt auch ein Mantra ohne Puraścaraṇa. Darum vollziehe der Verständige sie zuerst selbst oder lasse sie vom Guru vollziehen.

P1-0323 · 24
gurorabhāve vipraṃ
vā sarvaprāṇihite ratam | snigdhaṃ śāstravidaṃ mitraṃ
nānāguṇasamanvitam | striyaṃ vā saguṇopetāṃ suputrāṃ
viniyojayet
|| 24 ||

Fehlt der Guru, beauftrage man einen Brahmanen, der am Wohl aller Wesen Freude hat; oder einen zugewandten, schriftkundigen Freund mit vielerlei guten Eigenschaften; oder eine Frau mit guten Eigenschaften und einem guten Sohn.

P1-0324 · 25
atha puraścaraṇe sthānanirṇayaḥ
yoginīhṛdaye : ādau puraskriyāṃ karttuṃ sthānanirṇaya
ucyate
|| 25 ||

Nun die Wahl des Ortes für Puraścaraṇa. Im Yoginīhṛdaya: Zuerst wird die Ortswahl erläutert, damit die vorbereitende Praxis vollzogen werden kann.

P1-0325 · 26
puṇyakṣetraṃ nadītīraṃ guhā parvatamastakam |
tīrthapradeśāḥ sindhunāṃ saṅgamaḥ pāvanaṃ vanam
|| 26 ||

Eine verdienstvolle Stätte, ein Flussufer, eine Höhle, ein Berggipfel, Pilgerstätten, der Zusammenfluss von Strömen, ein reinigender Wald …

P1-0326 · 27
udyānāni viviktāni vilvamūlaṃ taṭaṃ gireḥ | tulasī - kānanaṃ
goṣṭhaṃ vṛṣaśūnyaṃ śivālayam
|| 27 ||

… abgeschiedene Gärten, die Wurzel eines Bilva-Baumes, ein Berghang, ein Tulasī-Hain, ein Kuhgehege, ein Śiva-Tempel ohne Stier … [Vṛṣaśūnya ist die auffällige wörtliche Lesung; eine mögliche Textverderbnis bleibt offen.]

P1-0327 · 28
aśvatthāmalakīmūlaṃ
gośālā jalamadhyataḥ | devatāyatanaṃ kūlaṃ samudrasya
nijālayam | sādhane ca praśastāni sthānānyetāni mantriṇām
|| 28 ||

… die Wurzel eines Aśvattha- oder Āmalakī-Baumes, ein Kuhstall, mitten im Wasser, ein Götterheiligtum, die Meeresküste oder die eigene Wohnung: Diese Orte sind für die Praxis der Mantrakundigen gepriesen.

P1-0328 · 29
sūryasyāgnergurorindordīpasya ca jalasya ca | viprāṇāñca
gavāñcaiva sanīdhau śasyate japaḥ
|| 29 ||

Japa wird in Gegenwart der Sonne, des Feuers, des Gurus, des Mondes, einer Lampe, des Wassers, von Brahmanen und Kühen gepriesen.

P1-0329 · 30
athavā nivasettatra yatra
cittaṃ prasīdati
|| 30 ||

Oder man halte sich dort auf, wo der Geist klar und heiter wird.

P1-0330 · 31
tathā : gṛhe śataguṇaṃ vidyādgoṣṭhe lakṣaguṇaṃ bhavet |
koṭirdevālaye puṇyamanantaṃ śivasannidhau
|| 31 ||

Ferner: Im Haus gilt die Wirkung als hundertfach, im Kuhgehege hunderttausendfach, im Tempel das Verdienst als zehnmillionenfach und in Gegenwart Śivas als unbegrenzt.

P1-0331 · 32
brahmayāmale : japamekaguṇaṃ gehe goṣṭhe daśaguṇaṃ
smṛtam | vanāntare śataguṇaṃ taḍāge ca sahasrakam
|| 32 ||

Im Brahmayāmala: Im Haus hat Japa einfache Wirkung, im Kuhgehege zehnfache, im Wald hundertfache und am Teich tausendfache.

P1-0332 · 33
nadītīre
lakṣaguṇaṃ nagāgre koṭisammitam | śivālaye koṭiśatamanantaṃ
gurusannidhau
|| 33 ||

Am Flussufer hunderttausendfache, auf dem Berggipfel zehnmillionenfache, im Śiva-Tempel hundertmal zehnmillionenfache und in Gegenwart des Gurus unbegrenzte.

P1-0333 · 34
tathā : gṛhe goṣṭhavanārāma - nadī - naga - śivālaye |
gurorvā sannidhau yatra sa japaḥ paramo mataḥ
|| 34 ||

Ferner: Im Haus, Kuhgehege, Wald, Garten, am Fluss, auf dem Berg, im Śiva-Tempel oder in Gegenwart des Gurus gilt Japa jeweils als vorzüglich.

P1-0334 · 35
mleccha - duṣṭa
- mṛgavāla - śaṅkavivarjite | ekāntapāvane nindārahite
bhaktisaṃyute
|| 35 ||

[Der Ort sei] frei von Mlecchas, Übeltätern und der Gefahr wilder Tiere, einsam, reinigend, frei von Schmähung und von Hingabe erfüllt. [Mṛgavāla ist beschädigt; die Übersetzung „Gefahr wilder Tiere“ folgt dem erkennbaren Satzkontext.]

P1-0335 · 36
sudeśe dhārmike deśe subhikṣe nirupadrave |
ramye bhaktajanasthāne nivasettapasaḥ priye
|| 36 ||

In einem guten, dem Dharma gewidmeten Land, mit reichlicher Nahrung, ohne Störungen, schön und von hingebungsvollen Menschen bewohnt, soll man leben, o Freundin der Askese.

P1-0336 · 37
gurūṇāṃ
sannidhāne ca cittaikāgrasthale tathā |
eṣāmanyatamasthānamāśritya japamācaret
|| 37 ||

Ebenso in Gegenwart der Gurus und an einem Ort, an dem sich der Geist sammeln kann. An einem dieser Orte nehme man Zuflucht und führe Japa aus.

P1-0337 · 38
yatra grāme
japenmantrī tatra kūrmaṃ vicintayet
|| 38 ||

Wenn der Mantrapraktizierende in einem Dorf rezitiert, soll er dort das Kūrma-Diagramm berücksichtigen.

P1-0338 · 39
gautamīye : parvate sundhutīre vā puṇyāraṇye nadītaṭe | yadi
kuryāt puraścaryā tatra kūrmaṃ na cintayet
|| 39 ||

Im Gautamīya: Vollzieht man Puraścaryā auf einem Berg, am Meer, in einem verdienstvollen Wald oder am Flussufer, braucht man das Kūrma-Diagramm nicht zu berücksichtigen.

P1-0339 · 40
grāme vā yadi
vāstau gṛhe tañca vicintayet
|| 40 ||

In einem Dorf, auf einem Wohngrundstück oder im Haus soll man es dagegen berücksichtigen.

P1-0340 · 41
atha puraścaraṇe bhakṣyādiniyama :
gautamīye : puraścaraṇakṛnmantrī bhakṣyābhakṣyaṃ
vicārayet | anyathā bhojanāddoṣāt siddhihāniḥ prajāyate
|| 41 ||

Nun die Vorschriften über erlaubte Speisen und Ähnliches bei Puraścaraṇa. Im Gautamīya: Der Mantrapraktizierende, der Puraścaraṇa vollzieht, soll erlaubte und unerlaubte Speisen prüfen; andernfalls entsteht durch den Fehler beim Essen Verlust der Vollendung.

P1-0341 · 42
śastānnañca samaśnīyānmantrasiddhisamīhayā | tasmānnityaṃ
prayatnena śastānnāśī bhavennaraḥ
|| 42 ||

Wer Mantravollendung anstrebt, esse zulässige Nahrung. Darum soll der Mensch sich stets sorgfältig von zulässiger Nahrung ernähren.

P1-0342 · 43
agastyasaṃhitāyām : dadhikṣīraṃghṛtaṃgavyam aikṣavaṃ
guḍavarjitam | tilāścaiva sitā mudgāḥ kandaḥ kemukavarjitaḥ
|| 43 ||

In der Agastyasaṃhitā: Joghurt, Milch und Ghī von der Kuh; Zuckerrohrerzeugnisse außer Guḍa; Sesam, weiße Mungbohnen und Knollen außer Kemuka …

P1-0343 · 44
nārikelaphalañcaiva kadalī lavalī tathā āmramālakañcaiva
panasañca harītakī | vratāntare praśastañca haviṣyaṃ manyate
budhaiḥ | vratārambha iti vā pāṭhaḥ
|| 44 ||

… Kokosfrucht, Banane, Lavalī, Mango, Āmalaka, Jackfrucht und Harītakī: Was bei anderen Gelübden erlaubt ist, halten die Verständigen auch für Haviṣya-Speise. Eine andere Lesart lautet: „beim Beginn des Gelübdes“.

P1-0344 · 45
haimantikaṃ sitā svinnaṃ
dhānyaṃ mudgāstilā yavāḥ | kalāyakaṃkunīvārā vāstukaṃ
hilamocikā | ṣaṣṭikākālaśākañca mūlakaṃ kemuketarat | lavaṇe
saindhavasāmudre gavye ca dadhisarpiṇī | payonuddhṛtasārañca
panasāmraharītakī | pippalī jīrakañcaiva nāgaraṅgañca tintiḍī |
kadalī lavalī dhātrī phalānyaguḍamaikṣavam atailapakvaṃ munaye
haviṣyānnaṃ pracakṣate
|| 45 ||

Winterliches, helles, gekochtes Getreide, Mungbohnen, Sesam, Gerste, Kalāya-Erbsen, Kaṅku und Nīvāra, Vāstuka und Hilamocikā, Ṣaṣṭika-Reis, Kālaśāka, Wurzeln außer Kemuka; Steinsalz und Meersalz, Joghurt und Ghī von der Kuh, Milch mit nicht entnommenem Fett; Jackfrucht, Mango und Harītakī, Langpfeffer, Kreuzkümmel, Nāgaraṅga und Tamarinde, Banane, Lavalī und Dhātrī-Früchte sowie Zuckerrohrerzeugnisse außer Guḍa: Ohne Öl gekocht nennen die Weisen dies Haviṣya-Speise. [Einige Pflanzenbezeichnungen und Worttrennungen sind unsicher; sie werden als Quellennamen bewahrt. Nāgaraṅga bedeutet gewöhnlich Orange, könnte in dieser Liste aber beschädigt sein.]

P1-0345 · 46
bhuñjāno vā haviṣyānnaṃ
śākaṃ yāvakameva vā | payā mūlaṃ phalaṃ vāpi yatra
yatropalabhyate
|| 46 ||

Man esse Haviṣya-Speise, Gemüse oder Gerstenbrei, Milch, Wurzeln oder Früchte, je nachdem, was am jeweiligen Ort erhältlich ist.

P1-0346 · 47
rambhāphalaṃ tintiḍīkaṃ
kamalānāgaraṅgakam | phalānyetāni bhojyāni ebhyo'nyāni
vivarjayet
|| 47 ||

Bananenfrucht, Tamarinde, Kamalā und Nāgaraṅga: Diese Früchte sind zu essen; andere soll man meiden. [Kamalā und Nāgaraṅga bezeichnen Zitrusfrüchte; die genaue botanische Unterscheidung ist hier nicht gesichert.]

P1-0347 · 49
yattu yoginītantre : ciñcāñca nālikāśākaṃ kalāyaṃ
lakucaṃ tathā | kadambaṃ nārikelañca vrate kuṣmāṇḍakaṃ tyajet |
tattu vratāntare bodhyam |
atha puraścaraṇe varjyāni :
vivarjayenmadhu kṣāralavaṇaṃ tailameva ca | tāmbūlaṃ
kāṃsyapātrañca divyabhojanameva ca
|| 49 ||

Im Yoginītantra heißt es dagegen: „Bei einem Gelübde meide man Tamarinde, Nālikā-Gemüse, Kalāya, Lakuca, Kadamba, Kokosnuss und Kūṣmāṇḍa.“ Dies ist auf ein anderes Gelübde zu beziehen. Nun das bei Puraścaraṇa zu Meidende: Man meide Honig, Laugenstoffe, Salz, Öl, Betel, Bronzegefäße und üppige Speisen. [Die Originalzählung überspringt 48; divyabhojana ist wörtlich „göttliche Speise“, seine Verwendung hier nicht genauer erklärt.]

P1-0348 · 50
tathā : kṣārañca
lavaṇaṃ māṃsaṃ gṛñjanaṃ kāṃsyabhojanam |
māṣāḍhakīmasūrāṃśca kodravāṃścaṇakānapi | annaṃ
paryuṣitañcaiva nisnehaṃ kīṭadūṣitam
|| 50 ||

Ferner: Laugenstoffe, Salz, Fleisch, Gṛñjana, Essen aus Bronzegefäßen, schwarze Urdbohnen, Āḍhakī, Linsen, Kodrava, Kichererbsen, abgestandene Speise, fettlose und von Insekten verunreinigte Nahrung [sind zu meiden]. [Nisneha bedeutet nach der Vorlage „ohne Fett“; dies steht in Spannung zur vorherigen Vorschrift des Kochens ohne Öl und wird nicht still korrigiert.]

P1-0349 · 51
rāmārcanacandrikāyām : maithunaṃ tatkathālāpaṃ
tadgoṣṭhīṃ parivarjayet | ṛtukālaṃ vinā mantrīsvastriyaṃ
nābhisaṃspṛśet
|| 51 ||

In der Rāmārcanacandrikā: Man meide Geschlechtsverkehr, Gespräche darüber und Zusammenkünfte zu diesem Zweck. Außer zur empfängnisfähigen Zeit soll der Mantrapraktizierende seine eigene Frau nicht geschlechtlich berühren.

P1-0350 · 52
lavaṇañcaiva yatkṣāraṃ tathā kṣaudraṃ
rasāntaram | kauṭilyaṃ kṣauramabhyaṅgamaniveditabhojanam
|| 52 ||

[Zu meiden sind] Salz, Laugenstoffe, Honig und andere Genusssäfte, Hinterlist, Rasieren, Einölen des Körpers und das Essen von nicht dargebrachter Nahrung.

P1-0351 · 53
asaṃkalpitakṛtyañca varjayenmardanādikam | snāyācca
pañcagavyena kevalāmalakena vā
|| 53 ||

Man meide nicht im Vorsatz enthaltene Handlungen und Massagen sowie Ähnliches. Man bade mit den fünf Kuhprodukten oder allein mit Āmalaka.

P1-0352 · 54
mantraṃ
japtvānnapānīyaiḥ snānācamanabhojanam | kuryādyathoktavidhinā
trisandhyāṃ devatārcanam
|| 54 ||

Nach Rezitation des Mantras [über] Nahrung und Trinkwasser vollziehe man Baden, rituelles Wasserschlürfen und Essen nach der beschriebenen Vorschrift und verehre die Gottheit zu den drei Tagesübergängen. [Die syntaktische Verbindung von Mantra, Nahrung und den Reinigungshandlungen ist verkürzt.]

P1-0353 · 55
trisandhyamekasandhyaṃ vā na
mantraṃ kevalaṃ japet | śaktyā triṣavaṇaṃ snānamaśaktau dve
sakṛcca vā
|| 55 ||

[Man verehre sie] zu den drei Tagesübergängen oder zu einem; man soll nicht nur den Mantra rezitieren. Nach Möglichkeit bade man dreimal täglich, bei Unvermögen zweimal oder einmal.

P1-0354 · 56
asnātasya phalaṃ nāsti na cātarpayataḥ pitṝn |
apavitrakaro nagnaḥ śirasi pravṛtto'pi vā | pralapan
prajapedyāvattāvanniṣphalamucyate
|| 56 ||

Wer nicht gebadet hat oder die Ahnen nicht durch Wassergaben gesättigt hat, erlangt keine Frucht. Wer mit unreiner Hand, nackt oder mit verhülltem Kopf rezitiert und dabei redet, dessen Rezitation gilt so lange als fruchtlos. [Pravṛttaḥ ist beschädigt; „verhülltem Kopf“ ist die aus dem Ritualzusammenhang erschlossene Lesung.]

P1-0355 · 57
nāradīye : mṛdu soṣṇaṃ supakvañca kuryādvai laghu
bhojanam | nendriyāṇāṃ yathā vṛddhistathā bhuñjīta sādhakaḥ
|| 57 ||

Im Nāradīya: Man bereite weiche, warme, gut gekochte und leichte Nahrung. Der Übende esse so, dass die Sinne nicht stärker angeregt werden.

P1-0356 · 58
kulārṇave : yasyānnapānapuṣṭāṅgaḥ kurute
dharmasañcayam | annadātuḥ phalasyārddha karttuścārddhaṃ na
saṃśayaḥ | tasmāt sarva prayatnena parānnaṃ varjayet sudhīḥ
|| 58 ||

Im Kulārṇava: Wenn jemand, dessen Körper durch die Nahrung und Getränke eines anderen genährt wird, religiöses Verdienst erwirbt, erhält der Nahrungsspender die Hälfte der Frucht, der Handelnde die andere; daran besteht kein Zweifel. Darum meide der Verständige mit allem Bemühen fremde Nahrung.

P1-0357 · 59
puraścaraṇakāle tu sarvakarmasu śaṅkari | jihvā dagdhā parānnena
karau dagdhau pratigrahāt
|| 59 ||

Während Puraścaraṇa, o Śaṅkarī, [gilt] bei sämtlichen Handlungen: Die Zunge wird durch fremde Nahrung verbrannt, die Hände durch das Annehmen von Gaben …

P1-0358 · 60
mano dagdhaṃ parastrībhiḥ kathaṃ
siddhirvarānane | parānnaṃ bhikṣālabdhetaraviṣayam | bhikṣāyāṃ
svātvotpādanāt
|| 60 ||

… der Geist durch die Frauen anderer: Wie kann da Vollendung entstehen, o Schönangesichtige? „Fremde Nahrung“ bedeutet hier Nahrung, die anders als durch Betteln erlangt wurde; denn beim Betteln entsteht eigener Besitzanspruch.

P1-0359 · 61
tathā ca : vaidikācārayuktānāṃ śucīnāṃ śrīmatāṃ
satām | satkulasthānajātanāṃ bhikṣāśī cāgrajanmanām
|| 61 ||

So heißt es: [Man ernähre sich] von erbettelter Nahrung bei Zweimalgeborenen, die dem vedischen Lebenswandel folgen, rein, wohlhabend, rechtschaffen und in guten Familien geboren sind. [Der Sanskritsatz ist in seiner Endung unvollständig beziehungsweise fehlerhaft.]

P1-0360 · 62
vāmakeśvaratantre : vihāya vahniṃ na hi vastu
kiñcidgrāhyaṃ parebhyaḥ sati sambhave ca | asambhave
tīrthavahirviśuddhāt parvātirikte patigṛhya japāt :
tatrāsamartho'nudinaṃ viśuddhādyāceta yāvaddinamātrabhakṣyam
| gṛhṇāti rāgādadhikaṃ na siddhiḥ prajāyate | kalpaśatairamuṣya
|| 62 ||

Im Vāmakeśvaratantra: Außer Feuer soll man nach Möglichkeit nichts von anderen annehmen. Ist dies unmöglich, soll man von einem durch Pilgerstätte und Feuer Gereinigten [das Erforderliche] außerhalb der Festzeit annehmen und Japa ausführen. [Dieser Satzteil ist beschädigt; die genaue Ausnahme bleibt unsicher.] Wer auch dazu nicht imstande ist, erbitte täglich von einem Reinen nur so viel Speise, wie für einen Tag ausreicht. Wer aus Begierde mehr annimmt, erlangt selbst in hundert Kalpas keine Vollendung.

P1-0361 · 63
sakṛduccarite śabde praṇavaṃ samudīrayet | proktaṃ pārasave
śabde prāṇāyāmaṃ sakṛccaret
|| 63 ||

Spricht man einmal ein fremdes Wort, rezitiere man den Praṇava. Spricht man ein Pārasava-Wort, vollziehe man einmal Prāṇāyāma. [Pārasava bezeichnet hier eine sozial beziehungsweise sprachlich ausgeschlossene Gruppe; die genaue Bedeutung des Kompositums ist unsicher.]

P1-0362 · 64
bahupralāpī cācamya
nyāsyāṅgāni tato japet | kṣute'pyevaṃ tathā'spṛśyasthānānāṃ
sparśane'pi ca | evamādīṃśca niyamān puraścaraṇakṛccaret
|| 64 ||

Wer viel geredet hat, vollziehe Ācamana, setze dann die Mantras in die Körperglieder ein und rezitiere weiter. Ebenso nach dem Niesen und nach Berührung unberührbarer Stellen. Diese und ähnliche Regeln soll der Puraścaraṇa-Übende einhalten.

P1-0363 · 65
viṇmutrotsargaśaṅkādiyuktaḥ karmaṃ karoti yaḥ japārcanādikaṃ
sarvamapavitraṃ bhavet priye
|| 65 ||

Wer mit dem Drang beziehungsweise der Besorgnis nach Entleerung von Kot oder Urin Handlungen vollzieht, dessen Japa, Verehrung und alles Weitere werden unrein, o Geliebte.

P1-0364 · 66
malināmbarakeśādimukhadaurgandhyasaṃyutaḥ | yo japettaṃ
dahatyāśu devatā guptisaṃsthitā
|| 66 ||

Wer mit unreiner Kleidung, unreinem Haar und üblem Mundgeruch rezitiert, den verbrennt rasch die im Verborgenen gegenwärtige Gottheit.

P1-0365 · 67
ālasyaṃ jṛmbhaṇaṃ
nidrāṃ kṣutaṃ niṣṭhīvanaṃ bhayam | nīcāṅgasparśanaṃ kopaṃ
japakāle vivarjayet
|| 67 ||

Trägheit, Gähnen, Schlaf, Niesen, Spucken, Furcht, Berührung der unteren Körperteile und Zorn soll man während des Japa meiden.

P1-0366 · 68
evamuktavidhānena vilambaṃ tvaritaṃ vinā
| uktasaṃkhyāṃ japaṃ kuryāt puraścaraṇasiddhaye
|| 68 ||

Nach dem so beschriebenen Verfahren, ohne Verzögerung und ohne Hast, führe man die vorgeschriebene Japa-Zahl aus, damit Puraścaraṇa gelingt.

P1-0367 · 69
devatāgurumantraṇāmaikyaṃ sambhāvayan dhiyā | japedekamanāḥ
prātaḥkālānmadhyandināvadhi
|| 69 ||

Die Einheit von Gottheit, Guru und Mantra im Geist vergegenwärtigend, rezitiere man mit gesammeltem Geist vom frühen Morgen bis zum Mittag.

P1-0368 · 70
yatsaṃkhyayā samārabdhaṃ
tatkarttavyamaharniśam | yadi nyūnādhikaṃ kuryādvratabhraṣṭo
bhavennaraḥ
|| 70 ||

Mit welcher Zahl man begonnen hat, die ist Tag für Tag einzuhalten. Wer weniger oder mehr ausführt, fällt aus seinem Gelübde.

P1-0369 · 71
gautamīye : na vīkṣet patitaṃ vrātyaṃ piśunaṃ devanindakam
| tathā'nāśraminaṃ vipraṃ tathā viśvavinindakam
|| 71 ||

Im Gautamīya: Man soll keinen Ausgestoßenen, keinen Vrātya, keinen Verleumder oder Götterschmäher ansehen; ebenso keinen Brahmanen ohne geordnete Lebensstufe und keinen, der die ganze Welt schmäht.

P1-0370 · 72
muṇḍamālāyām : yatsaṃkhyayā samārabdhaṃ tajjaptavyaṃ
dine dine | nyūnādhikaṃ na karttavyamāsamāptaṃ sadā japet |
prajapeduktasaṃkhyāyāścaturguṇajapaḥ kalau
|| 72 ||

Im Muṇḍamālā: Mit welcher Zahl man begonnen hat, diese ist jeden Tag zu rezitieren. Man soll weder weniger noch mehr ausführen und bis zum Abschluss regelmäßig rezitieren. Im Kali-Zeitalter ist die vierfache vorgeschriebene Anzahl zu rezitieren.

P1-0371 · 73
anyatrāpi : kṛte japastu kalpoktastretāyāṃ dviguṇo japaḥ |
dvāpare triguṇaṃ proktaścaturguṇajapaḥ kalau
|| 73 ||

Auch anderswo: Im Kṛta-Zeitalter gilt die im Ritualhandbuch angegebene Japa-Zahl; im Tretā die doppelte, im Dvāpara die dreifache und im Kali die vierfache.

P1-0372 · 74
kulārṇave'pi : nyūnātiriktakarmāṇi na phalanti kadācana |
yathāvidhi kṛtānyeva tatkarmāṇi phalanti hi
|| 74 ||

Auch im Kulārṇava: Handlungen mit zu geringer oder übermäßiger Ausführung tragen niemals Frucht. Nur jene, die vorschriftsgemäß vollzogen werden, tragen Frucht.

P1-0373 · 75
bhūśayyā
brahmacāritvaṃ maunañcācāryasevitā | nityāṃ triṣavaṇaṃ
snānaṃ kṣudrakarmavivarjanam | nityapūjā nityadānaṃ
devatāstutikīrtanam | naimittikārcanañcaiva viśvāso gurudevayoḥ |
japaniṣṭhā dvādaśaite dharmāḥ syurmantrasiddhidāḥ
|| 75 ||

Schlafen auf dem Boden, Brahmacarya, Schweigen, Dienst am Lehrer, tägliches dreimaliges Baden, Vermeidung niedriger Handlungen, tägliche Verehrung, tägliches Geben, Lobpreis und Singen der Gottheit, anlassbezogene Verehrung, Vertrauen in Guru und Gottheit und Beständigkeit im Japa: Diese zwölf Verhaltensweisen gewähren Mantravollendung.

P1-0374 · 76
strīśūdrapatitavrātyanāstikyecchiṣṭabhāṣaṇam |
asatyabhāṣaṇañcaiva jṛmbhaṇaṃ parivarjayet | satyenāpi na bhāṣeta
japahomārcanādiṣu | anyathānuṣṭhitaṃ sarvaṃ bhavatyeva
nirarthakam
|| 76 ||

Man meide Gespräche mit Frauen, Śūdras, Ausgestoßenen, Vrātyas und Ungläubigen, das Sprechen im Zustand nach dem Essen [ucchiṣṭa], unwahre Rede und Gähnen. Bei Japa, Feueropfer und Verehrung soll man selbst Wahres nicht sprechen. Andernfalls wird alles Vollzogene nutzlos. [Das Kompositum ist beschädigt; die Übersetzung folgt den erkennbaren Bestandteilen.]

P1-0375 · 77
puraścaraṇakāle tu yadi syānmṛtasūtakam |
tathāpi kṛtasaṅkalpovrataṃ naiva parityajet
|| 77 ||

Tritt während Puraścaraṇa rituelle Unreinheit durch einen Todesfall ein, soll man dennoch, wenn der Vorsatz bereits gefasst wurde, das Gelübde nicht aufgeben.

P1-0376 · 78
yoginīhṛdaye : śāyita kuśaśayyāyāṃ śucivastradharaḥ
sadā | pratyahaṃ kṣālayet śayyāmekākī nirbhayaḥ svapet
|| 78 ||

Im Yoginīhṛdaya: Man schlafe auf einem Kuśa-Lager und trage stets reine Kleidung. Jeden Tag reinige man das Lager und schlafe allein, ohne Furcht.

P1-0377 · 79
asatyabhāṣaṇaṃ vācya kauṭilyaṃ parivarjayet |
varjayedgītavādyādiśravaṇaṃ nṛtyadarśanam
|| 79 ||

Unwahre Rede, [vācya: unklar, möglicherweise unnötiges Reden] und Hinterlist soll man meiden; ebenso das Hören von Gesang, Instrumentalmusik und dergleichen und das Zuschauen beim Tanz.

P1-0378 · 80
abhyaṅgaṃ
gandhalepañca puṣpadhāraṇameva ca |
tyajeduṣṇodakasnānamanyadevaprapūjanam
|| 80 ||

Man verzichte auf Einölen, Duftsalben und das Tragen von Blumen, auf Baden mit heißem Wasser und die Verehrung anderer Gottheiten.

P1-0379 · 81
tatraiva naikavāsā
japenmantraṃ bahuvastrākulo'pi vā
|| 81 ||

Ebendort: Man rezitiere den Mantra weder nur mit einem Kleidungsstück noch durch viele Kleidungsstücke eingeengt.

P1-0380 · 82
vaiśampāyanasaṃhitāyām : viparyāsaṃ na kuryācca
kadācidapi mohataḥ | uparyadho bahirvastre puraścaraṇakṛnnaraḥ
viniyogavidhāne na bhavedaniyamaḥ kvacit
|| 82 ||

In der Vaiśampāyanasaṃhitā: Der Puraścaraṇa-Übende soll niemals aus Verwirrung die Ordnung der oberen, unteren und äußeren Kleidung vertauschen. Bei der vorgeschriebenen Anwendung darf nirgends Regellosigkeit entstehen.

P1-0381 · 83
patitānāmāntyajānāṃ darśane bhāṣaṇe śrute |
kṣute'dhovāyugamane jṛmbhaṇe japamutsṛjet
|| 83 ||

Beim Sehen, Ansprechen oder Hören von Ausgestoßenen und Angehörigen ausgeschlossener Gruppen, beim Niesen, Abgang von Darmwind und Gähnen unterbreche man Japa.

P1-0382 · 84
tathācamya ca
tatprāptau prāṇāyāmaṃ ṣaḍaṅgakam | kṛtvā samyagjapeccheṣaṃ
yadvā sūryādidarśanam ādisadāvahniṃ brāhmaṇañca
|| 84 ||

Danach vollziehe man Ācamana und bei solchem Anlass Prāṇāyāma und die sechsgliedrige [Mantra-Einsetzung]. Dann rezitiere man den Rest ordnungsgemäß; oder man sehe die Sonne und andere [reinigend geltende Gegenstände] an, wobei „andere“ Feuer und einen Brahmanen einschließt. [Der Ausdruck prāṇāyāmaṃ ṣaḍaṅgakam ist verkürzt und könnte auch einen sechsgliedrigen Prāṇāyāma bezeichnen.]

P1-0383 · 85
tatrāntare : manaḥsaṃharaṇaṃ śaucaṃ maunaṃ
mantrārthacintanam | avyagratvamanirvedo japasampattihetavaḥ |
uṣṇiṣī kañcukī nagno muktakeśo gaṇāvṛtaḥ |
apavitrakaro'śuddhaḥ pralapanna japet kvacit
|| 85 ||

In einem anderen Tantra: Sammlung des Geistes, Reinheit, Schweigen, Nachdenken über die Mantrabedeutung, Ungestörtheit und Freiheit von Niedergeschlagenheit bewirken das Gelingen des Japa. Mit Kopfbinde oder Obergewand bekleidet, nackt, mit offenem Haar, von einer Menge umgeben, mit unreiner Hand, unrein oder redend soll man niemals rezitieren. [Kañcukin bezeichnet eine besondere Oberbekleidung; ihre genaue Form wird hier nicht bestimmt.]

P1-0384 · 86
anāsanaḥ śayāno
vā gacchan bhuñjāna eva vā | aprāvṛtakarau kṛtvā śirasi
prāvṛtto'pi vā | cintāvyākulacitto vā kṣubdho bhrāntaḥ
kṣudhānvitaḥ rathyāyāmaśivasthāne na japettimirāvṛte |
upānadagūḍhapādo vā yānaśayyāgatastathā | prasārya na japet
pādāvutkaṭāsana eva vā | na yajñakāṣṭhe pāṣāṇe na bhūmau
nāsane sthitaḥ | mārjāraṃ kukkuṭaṃ kroñcaṃ śvānaṃ śūdraṃ
kapiṃ kharam | dṛṣṭvācāmyajapeccheṣaṃ spṛṣṭvāsnānaṃ
vidhīyate | sarvatra jape ayaṃ niyamaḥ | mānasetu niyamo nāstyeva
|| 86 ||

Man soll nicht ohne Sitz, liegend, gehend, essend, mit unbedeckten Händen oder bedecktem Kopf rezitieren; ebenso wenig mit sorgenvoll aufgewühltem Geist, erregt, verwirrt oder hungrig, auf der Straße, an einem unheilvollen oder dunklen Ort, mit Schuhen an den Füßen, auf einem Fahrzeug oder Lager, mit ausgestreckten Beinen oder im Utkaṭa-Sitz. Nicht auf Opferholz, Stein oder bloßem Boden, [sondern] auf einem Sitz. Sieht man Katze, Hahn, Kranich, Hund, Śūdra, Affe oder Esel, vollziehe man Ācamana und rezitiere den Rest; nach Berührung ist Baden vorgeschrieben. Diese Regel gilt allgemein für Japa; beim geistigen Japa besteht sie jedoch nicht. [Die Sitzzeile ist beschädigt; der Gegensatz „auf einem Sitz“ ergibt sich aus anāsanaḥ am Satzanfang.]

P1-0385 · 87
tathā ca : aśucirvāpi śucirvāpi gacchaṃstiṣṭhan svapannapi |
mantraikaśaraṇo vidvān manasaiva sadābhyaset | na doṣo mānase
jāpye sarvadeśe'pi sarvadā
|| 87 ||

So heißt es: Ob unrein oder rein, gehend, stehend oder selbst im Schlaf, soll der Wissende, der allein im Mantra Zuflucht nimmt, ihn stets im Geist üben. Beim geistigen Japa besteht zu keiner Zeit und an keinem Ort ein Fehler.

P1-0386 · 88
śyāmādividyājape tu
tatprakaraṇe viśeṣo draṣṭavyaḥ
|| 88 ||

Bei der Rezitation der Śyāmā-Vidyā und anderer Vidyās sind die Besonderheiten im jeweiligen Abschnitt zu beachten.

P1-0450 · 53
upavāsāsamarthe tu tatraiva : athavānyaprakāreṇa
pauraścāraṇikovidhiḥ | candrasūryoparāge ca snātvā
prayatamānasaḥ | sparśanādi vimokṣāntaṃ japenmantraṃ
samāhitaḥ | japāddaśāṃśato homaṃ tathā homāttutarpaṇam |
tarpaṇasya daśaṃśena cābhiṣekaṃ samācaret |
abhiṣekadaśāṃśena kuryādbrāhmaṇabhojanam | evaṃ kṛtvā tu
mantrasya jāyate siddhiruttamā
|| 53 ||

Bei Unvermögen zum Fasten heißt es ebendort: Oder eine andere Puraścaraṇa-Regel: Bei einer Mond- oder Sonnenfinsternis bade man und rezitiere mit reinem, gesammeltem Geist vom ersten Kontakt bis zum Ende. Mit einem Zehntel der Japa-Zahl vollziehe man das Feueropfer, entsprechend die Wassersättigung aus einem Zehntel des Feueropfers, die Besprengung aus einem Zehntel der Wassersättigung und die Brahmanenspeisung aus einem Zehntel der Besprengung. So entsteht höchste Mantravollendung.

P1-0451 · 54
gopāla mantra tarpaṇe tu homasaṃkhyatvam |
yathā : iha gopālamantrāṇāṃ tarpaṇaṃ homasaṃkhyayā
ityādi
|| 54 ||

Bei der Wassersättigung für Gopāla-Mantras gilt jedoch die gleiche Zahl wie beim Feueropfer. So heißt es: „Hier erfolgt die Wassersättigung der Gopāla-Mantras nach der Opferzahl“, und dergleichen.

P1-0452 · 55
dṛṣṭā snātvā sasaṅkalpo vimokṣāntaṃ japaṃ caret |
tāvadyajñādikaṃ kuryād grahaṇānte śuciḥ pumān | evaṃ
japānmantrasiddhirbhavatyeva na saṃśayaḥ | grahaṇe
japasyāvaśyakatvam
|| 55 ||

Nachdem man [die Finsternis] gesehen, gebadet und den Vorsatz gefasst hat, rezitiere man bis zu ihrem Ende. Nach der Finsternis vollziehe der reine Mensch die entsprechenden Opferhandlungen. Aus solchem Japa entsteht ohne Zweifel Mantravollendung. Dies begründet die Notwendigkeit des Japa bei einer Finsternis.

P1-0453 · 56
śrāddhāderanurodhena yadi japaṃ
tyajennaraḥ | sa bhaveddevatādrohī pitṝna sapta nayatyadhaḥ | iti
sanatkumāravacanāt | vastutastu āraddhapuraścaraṇaviṣayamidam |
tathā hi : āraddhepuraścaraṇe yadi ca grahaṇaṃ bhavettadā
śrāddhādyanurodhena japaṃ naiva tyajet | ityekavākyatvāt :
(sarvasvenāpi karttavya śrāddhaṃ vai rāhudarśane : akurvāṇantu
tacchrāddhaṃ paṅke gauriva sīdati | iti
pratikūlavākyaparāhatatvācca ityadhikapāṭhaḥ āgamatattvavilāse |)
evaṃ rātrāvapi puraścaraṇaviśeṣe boddhavyam | iti
sarvasamañjasam
|| 56 ||

Nach Sanatkumāra: Gibt ein Mensch aus Rücksicht auf Śrāddha und andere Handlungen Japa auf, wird er zum Feind der Gottheit und führt sieben Generationen der Ahnen abwärts. Tatsächlich betrifft dies ein bereits begonnenes Puraścaraṇa: Tritt währenddessen eine Finsternis ein, soll man Japa nicht wegen Śrāddha und Ähnlichem aufgeben. So lassen sich die Aussagen zusammenführen. [Zusätzlicher Text im Āgamatattvavilāsa:] „Selbst unter Einsatz des gesamten Besitzes ist beim Erscheinen Rāhus Śrāddha zu vollziehen; wer es nicht vollzieht, versinkt wie eine Kuh im Schlamm.“ Auch diese entgegenstehende Aussage schränkt das allgemeine Verständnis ein. Entsprechend ist die nächtliche Durchführung bei besonderen Puraścaraṇa-Formen zu verstehen. So stimmen alle Aussagen zusammen.

P1-0454 · 57
yoginīhṛdaye : kalpoktavidhinā mantro kuryāddhomādikaṃ
tataḥ | athavā taddaśāṃśena homādīṃśca samācaret
|| 57 ||

Im Yoginīhṛdaya: Danach vollziehe der Mantrapraktizierende Feueropfer und weitere Handlungen nach dem Ritualhandbuch oder jeweils mit einem Zehntel der vorhergehenden Zahl.

P1-0455 · 58
tathā : anantaraṃ daśāṃśena kramāddhīmādikañcaret |
tadante mahatīṃ pūjāṃ kuryādbrāhmaṇatoṣaṇam | tato mantrasya
siddhyarthaḥ guruṃ sampūjya toṣayet | evañca mantrasiddhiḥ
syāddevatā ca prasīdati
|| 58 ||

Ferner: Danach vollziehe man der Reihe nach Feueropfer und die übrigen Handlungen mit je einem Zehntel. Am Ende führe man eine große Verehrung aus und stelle die Brahmanen zufrieden. Zur Mantravollendung verehre und erfreue man danach den Guru. So wird der Mantra vollendet und die Gottheit gnädig.

P1-0456 · 59
kriyāsāre : dīkṣāhīnānpaśūnyastu bhojayedvā svamandire |
sa yāti parameśāni narakānekaviṃśatim
|| 59 ||

Im Kriyāsāra: Wer in seinem Haus uneingeweihte Paśus speist, geht in einundzwanzig Höllen ein, o höchste Herrin.

P1-0457 · 60
yadyapi puraścaraṇapadaṃ pañcāṅgaparaṃ tathā ca :
japahomau tarpaṇañcābhiṣekau viprabhojanam | pañcāṅgopāsanaṃ
loke puraścaraṇamucyate | tathāpi grahaṇādau puraścaraṇapadaṃ
gauṇaṃ japamātraparam | sūryodayātsamārabhya
yāvatsūryodayāvadhi tāvajjapto maheśāni puraścaraṇamiṣyate |
ityādau tathā darśanāt
|| 60 ||

Zwar bezeichnet Puraścaraṇa die fünf Bestandteile: „Japa, Feueropfer, Wassersättigung, Besprengung und Brahmanenspeisung – diese fünfgliedrige Verehrung wird in der Welt Puraścaraṇa genannt.“ Bei einer Finsternis und ähnlichen Gelegenheiten wird das Wort jedoch in übertragener Bedeutung für bloßen Japa verwendet; denn es heißt auch: „Vom Sonnenaufgang bis zum nächsten Sonnenaufgang ausgeführter Japa gilt als Puraścaraṇa, o große Herrin“, und dergleichen.

P1-0458 · 61
tatrahomāderabhāvāttarhi kathaṃ
grahaṇapuraścaraṇe homadiriti cedvacanādeva jāyate | na ca
puraścaraṇasya pañcāṅgatvātsarvatra tadeva syāditi vācyaṃ
grahaṇe tadvidhānamanarthakaṃ syāt | kintu grahaṇe
homādiniyamānnānyatra homādiḥ | gṛhaṇapuraścaraṇe
homādividhānantu
prakṛtībhūtapañcāṅgapuraścaraṇatulyatvabodhanāya | ata eva
grahaṇe pāñcaṅgasvarūpapuraścaraṇe kṛte
mukhyaprayoge'pyadhikāra iti prakaṣṭikṛtam | tadakaraṇe punaḥ
kevalajapamātrapuraścaraṇe kṛte nādhikāra iti sarvasammatam
|| 61 ||

Wenn dort Feueropfer und die übrigen Bestandteile fehlen, wie können sie beim Finsternis-Puraścaraṇa vorgeschrieben sein? Aufgrund der ausdrücklichen Aussage. Man kann nicht behaupten, dass wegen der Fünfgliedrigkeit von Puraścaraṇa überall alle fünf erforderlich seien; dann wäre ihre besondere Vorschrift für die Finsternis sinnlos. Gerade die besondere Vorschrift dort bedeutet, dass sie bei den anderen [bloßen Japa-Formen] nicht verbindlich sind. Die Vorschrift der zusätzlichen Handlungen beim Finsternis-Puraścaraṇa soll seine Gleichheit mit dem ursprünglichen fünfgliedrigen Puraścaraṇa erkennen lassen. Darum ist klargestellt: Wer bei einer Finsternis das fünfgliedrige Puraścaraṇa vollzogen hat, besitzt die Befugnis auch zur hauptsächlichen Ritualanwendung. Wer dagegen nur das aus Japa bestehende Puraścaraṇa ohne diese Bestandteile vollzogen hat, besitzt diese Befugnis nicht; darin stimmen alle überein.

P1-0459 · 62
puraścaraṇakālastu vārāhītantre : candratārānukūle ca
śuklapakṣe śubhe'hani | ārabheta puraścaryāṃ harau supte na
cācaret
|| 62 ||

Die Zeit für Puraścaraṇa im Vārāhītantra: Bei günstigem Mond und Mondhaus, in der hellen Monatshälfte, an einem günstigen Tag beginne man Puraścaryā. Wenn Hari schläft, soll man sie nicht vollziehen.

P1-0460 · 63
pratiprasavastu rudrayāmale kārtikāśvina - vaiśākhe -
māghe'ya mārgaśīrṣake | phālgune śrāvaṇe dīkṣā puraścaryā
praśasyate | grahaṇe ca mahātrīrthe na kālamavadhārayet
|| 63 ||

Eine Ausnahme nennt das Rudrayāmala: Im Kārttika, Āśvina, Vaiśākha, Māgha, Mārgaśīrṣa, Phālguna und Śrāvaṇa werden Einweihung und Puraścaryā gepriesen. Bei einer Finsternis und an einer großen Pilgerstätte soll man die Zeit nicht bestimmen.

P1-0461 · 64
grasānte grastodaye dīkṣāpuraścaraṇayorniṣedhamāha
tantrāntare : grasāste hyudite naiva kuryāddīkṣājapaṃ priye | kṛte
nāśo bhavedāśu hyāyuḥ śrīsutasampadām
|| 64 ||

Das Verbot von Einweihung und Puraścaraṇa bei verfinstertem Untergang oder Aufgang nennt ein anderes Tantra: Geht [Sonne oder Mond] verfinstert unter oder auf, soll man weder Einweihung noch Japa vollziehen, o Geliebte. Werden sie vollzogen, tritt rasch Verlust von Lebensdauer, Wohlstand und Nachkommen ein.

P1-0462 · 65
tatra
tāvadbhūmeḥ parigrahaṃ kṛtvā puraścaṇaprāk tṛtīyadivase
kṣaurādikaṃ vidhāya vedikāyāścaturdikṣu krośaṃ krośadvayaṃ
vā kṣetraṃ caturasraṃ āhārādirvihārārthaṃ parikalpya tatra
kūrmacakrānurūpaṃ maṇḍapaṃ vidhāya ekabhaktaṃ kuryāt |
tataḥ paradine snānādikaṃ vidhāya śuddhaḥ san
vedikāyāścaturdikṣu aśvatthoḍumbaraplakṣāṇāmanyatamasya
vitastimātrāndaśakīlān oṃ sudarśanāya astrāya phaṭ iti
mantreṇāṣṭottaraśatābhimantri tānvedikāyā daśadikṣu oṃ ye cātra
vighnakartāro bhuvi divyantarikṣagāḥ | vighanabhūtāśca ye cānye
mama mantrasya siddhiṣu | mamaitatkīlitaṃ kṣetraṃ parityajya
vidūrataḥ | apasarpantu te sarve nirvighnaṃ siddhirastu me | ityanena
nikhanya teṣu oṃ sudarśanāya astrāya phaṭ iti astraṃ sampūjya teṣu
pūrvādikrameṇa indradilokapālānpūjayet |
yathā : bhūrbhuvaḥ svaḥ indralokapāla ihāgaccha ityāvāhya |
pañcopacāraiḥ pūjayet | evaṃkrameṇa anyānapi pūjayet
|| 65 ||

Zuerst nehme man das Gelände in Anspruch. Am dritten Tag vor Puraścaraṇa vollziehe man Rasieren und die übrigen Vorhandlungen. Für Essen und Aufenthalt bestimme man um den Altar in den vier Richtungen ein quadratisches Gelände von einem oder zwei Krośas und errichte dort einen Pavillon entsprechend dem Kūrma-Diagramm; man nehme nur eine Mahlzeit ein. Am folgenden Tag vollziehe man Baden und andere Reinigungshandlungen. Rein geworden, bespreche man zehn je eine Handspanne lange Pflöcke aus Aśvattha-, Uḍumbara- oder Plakṣa-Holz 108-mal mit „Oṃ. Dem Sudarśana, der Waffe, phaṭ“. Man schlage sie in den zehn Richtungen des Altars ein und spreche: „Oṃ. Alle, die hier Hindernisse schaffen, auf Erden, im Himmel oder im Zwischenraum, und alle weiteren, die der Vollendung meines Mantras entgegenstehen, sollen dieses von mir mit Pflöcken abgegrenzte Feld verlassen und weit fortgehen. Sie alle sollen weichen; meine Vollendung sei ohne Hindernis.“ Auf den Pflöcken verehre man die Waffe mit „Oṃ. Dem Sudarśana, der Waffe, phaṭ“, danach von Osten an die Welthüter wie Indra. Man rufe etwa: „Bhūr, bhuvaḥ, svaḥ. Indra, Welthüter, komm hierher“, und verehre mit fünf Darbringungen; ebenso der Reihe nach die anderen.

P1-0463 · 66
tathā ca muṇḍamālāyām : puṇyakṣetrādikaṃ gatvā
kuryādbhūmiparigraham | tathā hyamukamantrasya
puraścaraṇasiddhye | mayeyaṃ gṛhyate bhūmirmantro'yaṃ
sidhyatāmiti |
tathā ca : grāme krośamitaṃ sthānaṃ nadyādau svecchayā
matam | nagarādāvapi krośaṃ krośayugmamathāpi | (kṣetraṃ vā
yāvadiṣṭantu vihārārtha prakalpayet) | āhārādi vihārārthaṃ
tāvatīṃ bhūmimākramet | kṣīrivṛkṣodbhavānkīlān
astramantrābhimantritān | nikhaneddaśadigbhāge teṣvastrañca
prapūjayet | lokapālānpunasteṣuṃ gandhādyaiḥ pūjayetsudhīriti
|| 66 ||

So im Muṇḍamālā: Man gehe zu einer verdienstvollen Stätte und nehme das Gelände in Anspruch: „Zur Vollendung des Puraścaraṇa dieses bestimmten Mantras wird diese Erde von mir in Anspruch genommen; dieser Mantra möge wirksam werden.“ Im Dorf bestimme man einen Krośa, am Fluss und anderen Orten nach eigenem Ermessen; in einer Stadt einen oder zwei Krośas [Zusatzlesart: „Oder man bestimme für den Aufenthalt ein Gelände in der gewünschten Größe“]. So viel Land beanspruche man für Essen und Aufenthalt. Man schlage in den zehn Richtungen Pflöcke aus milchsafthaltigen Bäumen ein, die mit dem Waffenmantra besprochen wurden, verehre darauf die Waffe und danach die Welthüter mit Duftstoffen und weiteren Gaben.

P1-0464 · 67
tato madhyasthāne kṣetrapālaṃ vāstvīśañca sampūjya
sarvavighnavināśārthaṃ gaṇapatiṃ pūjayet |
yathā : oṃ adyetyādi amukagotrī'mukadevaśarmā
matkarttavyāmukadevatāmukamantrapuraścaraṇakarmaṇi
sarvavighnavināśārthaṃ gaṇeśapūjāmahaṃ kariṣye | iti saṃkalpya
vedikāmadhye pañcopacārairgaṇeśaṃ pūjayet
|| 67 ||

Danach verehre man in der Mitte Kṣetrapāla und Vāstvīśa und zur Vernichtung sämtlicher Hindernisse Gaṇapati. Der Vorsatz lautet: „Oṃ. Heute [mit den weiteren Kalenderangaben], ich, [Name] Devaśarman aus dem [genannten] Gotra, werde bei dem von mir auszuführenden Puraścaraṇa des [genannten] Mantras der [genannten] Gottheit zur Vernichtung aller Hindernisse die Verehrung Gaṇeśas vollziehen.“ Nach diesem Vorsatz verehre man Gaṇeśa in der Mitte des Altars mit fünf Darbringungen. [Amuka ist in der Quelle ein ausdrücklich einzusetzender variabler Name, kein fehlender Sanskrittext.]

P1-0465 · 68
taduktam : kṣetrapālādikaṃ tatra pūjayedvidhivattataḥ |
kṣetreśaṃ vāstunāmānaṃ vighnarājaṃ samarcayet | dikpālebhyo
baliṃ dadyāttataḥ | kṣetraṃ samāviśet | tato māsabhaktādinā
pūjitadevatābhyo baliṃ dadyāt |
tataḥ : oṃ ye raudrā rodrakarmāṇo raudrasthānanivāsinaḥ |
mātaro'pyugrarūpāśca gaṇādhipatayaśca ye | vighnabhūtāśca ye
cānye digvidikṣu samāśritāḥ | sarve te prītamanasaḥ
pratigṛhvantimaṃbalim | ityanena daśadikṣu bhūtebhyo baliṃ dadyāt
tato gāyatrīṃ japet |
tathā ca : prātaḥ snātvā tu gāyatryāḥ sahasraṃ prayato japet |
jñātājñātasya pāpasya kṣayārthaṃ prathamaṃ tataḥ iti
vidyādharācāryaḥ :
viprānsantarpaṃyedarthatoṣaṇācchādanāsanaiḥ |
bahubhirvastrabhūṣābhiḥ sampūjya gurumātmanaḥ | ārabheta
japaṃ paścāttadanujñāpuraḥsaramiti |
gāyatrī punastattaddevatāyāḥ yathā govindavṛndāvane :
japātpūrvaṃ japetkṛṣṇagāyatrīṃ sarvapāpahām |
ayutaikapramāṇena enaso nyūnahetave : iti
kṛṣṇāgāyatrīsvarasādanyatrāpi tathā ata eva strīśūdre
sādhāraṇamiti mādhavācāryaḥ | yattu prātaḥ snātvā tu sāvitryā
ayutaṃ prayato japediti tatpunaratyantapāpaśaṅkayā | oṃ adyetyādi
amukagotraḥ śrī amukadevaśarmā jñātājñātapāpakṣayakāmaḥ
aṣṭottarasahasrasāvitrījapamahaṃ kariṣye | iti saṅkalpya japet ayutaṃ
vā kuryāt | tata upavāsathaviṣyaṃ kuryāt | paradine uṣasi
snānādikaṃ kṛtvā svastivācanapūrvakaṃ saṅkalpaṃ kuryāt
|| 68 ||

So heißt es: Danach verehre man Kṣetrapāla und die weiteren nach Vorschrift, den Feldherrn namens Vāstu und den König der Hindernisse. Man gebe den Richtungshütern eine Bali-Gabe und betrete dann das Gelände. Den verehrten Gottheiten gebe man eine Bali aus Māṣa-Bohnenbrei und Ähnlichem. Dann gebe man den Wesen in den zehn Richtungen Bali mit: „Oṃ. Alle Furchtbaren mit furchtbaren Handlungen, die an furchtbaren Orten wohnen, die Mütter von schrecklicher Gestalt, die Führer der Scharen und alle weiteren Hindernismächte in den Haupt- und Zwischenrichtungen: Mögen sie alle mit erfreutem Geist diese Bali-Gabe annehmen.“ Danach rezitiere man die Gāyatrī. So Vidyādharācārya: „Am Morgen bade man und rezitiere zuerst sorgfältig tausendmal die Gāyatrī zur Vernichtung bekannter und unbekannter Sünden. Man stelle die Brahmanen durch Besitzgaben, Erfreuen, Kleidung und Sitze zufrieden; den eigenen Guru verehre man mit vielen Kleidern und Schmuckstücken. Danach beginne man mit seiner Erlaubnis den Japa.“ Die Gāyatrī meint jeweils die der betreffenden Gottheit. So im Govindavṛndāvana: Vor dem Japa rezitiere man zehntausendmal die alle Sünden vernichtende Kṛṣṇa-Gāyatrī, um die Verfehlung zu vermindern. Aus der ausdrücklichen Kṛṣṇa-Gāyatrī-Regel ergibt sich dies ebenso für andere Gottheiten; darum gilt es gleichermaßen für Frauen und Śūdras, so Mādhavācārya. Die andere Aussage „Am Morgen bade man und rezitiere sorgfältig zehntausendmal die Sāvitrī“ gilt dagegen bei Verdacht auf besonders schwere Sünde. Man fasse den Vorsatz: „Oṃ. Heute [Kalenderangaben], ich, Śrī [Name] Devaśarman aus [Gotra], begehrend, bekannte und unbekannte Sünden zu vernichten, werde 1008 Wiederholungen der Sāvitrī vollziehen.“ Dann rezitiere man; oder man vollziehe zehntausend. Danach faste man oder esse Haviṣya. Am nächsten Tag bade man in der Morgendämmerung und fasse nach der glückverheißenden Verkündigung den Vorsatz.

P1-0466 · 69
oṃ adyetyādi amukagotraḥ śrī-amuktadevaśarmā amukadevatāyā
amukamantrasiddhipratibandhakāśeṣaduratakṣayapūrvaka -
tanmantrasiddhikāmo'dyārabhya yāvatā kālena setsyati
tāvatkālaṃ amukamantrasya iyat - saṃkhyaka japa -
taddaśāṃśahoma - taddaśāṃśahoma - taddaśāṃśatarpaṇa -
taddaśāṃśābhiṣeka - taddaśāṃśa - brahmaṇabhojana -
rūpapuraścaraṇamahaṃ kariṣye | iti saṅkalpya
bhūtaśuddhiprāṇāyāmādikaṃ kṛtvā svasvamudrāṃ
badhvāsvasvapaddhatyukta krameṇa devatāṃ sampūjya dīpe
prajvalitākārāṃ devatāṃ hṛdaye kṛtvā prātaḥkālamārabhya
madhyandinaṃ yāvatjapaṃ kuryāt | tato homastatastarpaṇam
|| 69 ||

„Oṃ. Heute [Kalenderangaben], ich, Śrī [Name] Devaśarman aus [Gotra], begehrend, nach Vernichtung sämtlicher Verfehlungen, die die Vollendung des [genannten] Mantras der [genannten] Gottheit verhindern, diesen Mantra zu vollenden, werde von heute an bis zu seinem Gelingen während der erforderlichen Zeit Puraścaraṇa dieses Mantras ausführen: Japa in dieser bestimmten Anzahl, Feueropfer mit einem Zehntel, [in der Vorlage erneut: Feueropfer mit einem Zehntel], Wassersättigung mit einem Zehntel, Besprengung mit einem Zehntel und Brahmanenspeisung mit einem Zehntel.“ Nach diesem Vorsatz vollziehe man Elementreinigung, Prāṇāyāma und die übrigen Vorhandlungen, forme die jeweils eigene Mudrā und verehre die Gottheit nach der in der eigenen Anleitung genannten Reihenfolge. Man vergegenwärtige im Herzen die Gestalt der Gottheit, die in der Lampe erstrahlt, und rezitiere vom Morgen bis zum Mittag. Danach folgt Feueropfer, dann Wassersättigung. [Der Sanskritvorsatz enthält eine doppelte Homa-Angabe; diese ist ausdrücklich bewahrt.]

P1-0467 · 70
kulārṇave : tarpaṇantu tataḥ
kuryāttīrthodakaiścandramiśritaiḥ | jale devaṃ samāvāhya
pādyādyairudakātmakaiḥ | sampūjya vidhivadbhaktyā
parivārasamanvitam | ekaikamañjaliṃ toyaṃ parivārānpratarpayet |
tato homadaśāṃśena tarpayetparadevatām | sampūrṇāyāntu
saṃkhyāyāṃ punarekaikamañjalim tarpaṇavākyantu
snānaprakaraṇe vaktavyam
|| 70 ||

Im Kulārṇava: Danach vollziehe man Wassersättigung mit Wasser von Pilgerstätten, vermischt mit „candra“ [Lesung vermutlich candana, Sandelholz]. Man rufe die Gottheit ins Wasser, verehre sie mit ihrem Gefolge hingebungsvoll nach Vorschrift mit Fußwasser und weiteren wasserförmigen Darbringungen, sättige jedes Mitglied des Gefolges mit je einer Handvoll Wasser und dann die höchste Gottheit mit einem Zehntel der Opferzahl. Ist diese Zahl abgeschlossen, gebe man dem Gefolge nochmals je eine Handvoll. Die Sprechformel der Wassersättigung wird im Abschnitt über das Baden genannt.

P1-0468 · 71
athābhiṣekavākyam :
namo'ntaṃ mūlamuccārya amukadevatāmahamabhiṣiñcāmi
iti kalasamudrayā svamūrdhni abhiṣecayet |
tathā ca gautamīye : namo'ntaṃ mūlamuccāryaṃ tadante
devatābhidhām | dvitīyāntāmahaṃ paścādabhiṣiñcāmyanena tu |
abhiṣiñcatsvamūrddhānaṃ toyaiḥ kumbhākhyamudrayā
|| 71 ||

Nun die Formel zur Besprengung: Man spreche den Grundmantra mit namaḥ als Endung und danach „Ich besprenge [Name der Gottheit]“, und besprenge mit der Kalaśa-Mudrā den eigenen Scheitel. So im Gautamīya: Man spreche den auf namaḥ endenden Grundmantra, danach den Namen der Gottheit im Akkusativ und „ich besprenge“. Mit diesem Wort und Wasser in der als Kumbha bezeichneten Mudrā besprenge man den eigenen Kopf.

P1-0469 · 72
śakti viṣaye nīlatantre : mūlānte nāma coccārya siñcāmīti
namaḥ pādamiti |
tato brāhmaṇān bhojayitvā dakṣiṇāṃ kuryāt : oṃ adyetyādi
kṛtai tadamukadevatāyā amukamantra puraścaraṇakarmaṇaḥ |
sāṅgatārthaṃ dakṣiṇāmidaṃ kāñcanaṃ vahnidaivataṃ
amukagotrāya gurave tubhyamahaṃ sampradade
tato'cchidrāvadhāraṇaṃ kuryāt
|| 72 ||

Für Śakti heißt es im Nīlatantra: Am Ende des Grundmantras spreche man den Namen, „ich besprenge“ und das Wort namaḥ. Danach speise man Brahmanen und gebe die Ehrengabe mit: „Oṃ. Heute [Kalenderangaben], damit dieses vollzogene Puraścaraṇa des [genannten] Mantras der [genannten] Gottheit vollständig mit allen Bestandteilen sei, übergebe ich dir, dem Guru aus [Gotra], als Ehrengabe dieses Gold, dessen Gottheit Feuer ist.“ Danach stelle man die Fehlerlosigkeit des Rituals fest.

P1-0471 · 74
atha kūrmacakram : (dekhiye citra 7)
dīpasthānaṃ samāśritya kṛtaṃ karmaṃ phalapradam | puruṣo
dīpyate yatra dīpasthānaṃ taducyate
|| 74 ||

Nun das Kūrma-Diagramm. [Herausgeberhinweis: „Siehe Abbildung 7“.] Eine am Dīpasthāna vollzogene Handlung trägt Frucht. Wo der Mensch erstrahlt, das wird Dīpasthāna, Ort des Lichtes, genannt.

P1-0472 · 75
caturasrāṃ bhuvaṃ
bhittvā koṣṭhānāṃ navakaṃ likhet | pūrvakoṣṭhādi
vilikhetsaptavargānanukramāt | lakṣmīśe madhyakoṣṭhe svarān
yugmakramāllikheddikṣu pūrvādito yatra kṣetrādyakṣarasaṃsthitiḥ |
mukhantattasya jānīyāthastāvubhayataḥ sthitau yatra
kṣetrādyakṣarasaṃsthitiḥ | mukhantatasya jānīyāthastāvubhayataḥ
sthitau | koṣṭhe kukṣau ubhe pādau dve śiṣṭaṃ pucchamīritam |
krameṇānena vibhajenmadhyasthamapi bhāgataḥ
|| 75 ||

Man teile eine quadratische Bodenfläche und zeichne neun Felder. Von Osten an trage man die sieben Lautgruppen der Reihe nach ein; im Īśa-Feld [Nordosten] „lakṣmī“ [wahrscheinlich eine beschädigte Angabe für la-kṣa]. Im Mittelfeld schreibe man die Vokale paarweise. In welcher Richtung von Osten an der Anfangsbuchstabe des Ortsnamens liegt, dort erkenne man den Kopf; die beiden seitlich angrenzenden Felder sind die Hände. [Die Vorlage wiederholt diese Kopf- und Handanweisung.] Die beiden folgenden Felder bilden den Bauch, die nächsten beiden die Füße, das verbleibende den Schwanz. Nach derselben Reihenfolge teile man auch das Mittelfeld in Bereiche.

P1-0473 · 76
mukhastho
labhate siddhim karasthaḥ svalpajīvanaḥ | udāsīnaḥ kukṣisaṃsyaḥ
pādasyo duḥkhamāpnuyāt
|| 76 ||

Wer am Kopf sitzt, erlangt Vollendung; wer an den Händen sitzt, kurze Lebensdauer. Am Bauch bleibt er ohne besondere Wirkung, an den Füßen erlangt er Leid.

P1-0474 · 77
pucchasthaḥ pīḍyate mantrī
bandhanoccāṭanādibhiḥ | kūrmacakramidaṃ proktaṃ mantriṇāṃ
siddhidāyakam
|| 77 ||

Am Schwanz wird der Mantrapraktizierende durch Bindung, Vertreibung und ähnliche Wirkungen bedrängt. So wurde das Kūrma-Diagramm gelehrt, das Mantrapraktizierenden Vollendung gewährt.

P1-0475 · 78
piṅgalāyāma : kūrmacakramavijñāya yaḥ
kuryājjapayajñakam | tasya yajñaphalaṃ nāsti sarvānarthāya kalpate
|| 78 ||

In der Piṅgalā: Wer das Japa-Opfer vollzieht, ohne das Kūrma-Diagramm zu kennen, erlangt keine Opferfrucht; es führt zu sämtlichen Übeln.

Sanskrit in Devanagari

Die Schriftfassung deckt dieselben ausgewählten Textstellen wie die IAST-Fassung ab.

P1-0321 · 22
अथ पुरश्चणम् :
योगिनीहृदये : गुरोराज्ञां समादाय शुद्धान्तःकरणो
नरः । ततः पुरस्क्रियां कुर्यान्मन्त्रसिद्धिकाम्यया
॥ २२ ॥

P1-0322 · 23
तस्य नित्यतामाह : जीवहीनो यथा देही सर्वकर्मसु न
क्षमः पुरश्चरणहीनोऽपि तथा मन्त्र प्रकीर्तितः । तस्मादादौ
स्वयं कुर्याद्गुरुं वा कारयेद्बुधः
॥ २३ ॥

P1-0323 · 24
गुरोरभावे विप्रं
वा सर्वप्राणिहिते रतम् । स्निग्धं शास्त्रविदं मित्रं
नानागुणसमन्वितम् । स्त्रियं वा सगुणोपेतां सुपुत्रां
विनियोजयेत्
॥ २४ ॥

P1-0324 · 25
अथ पुरश्चरणे स्थाननिर्णयः
योगिनीहृदये : आदौ पुरस्क्रियां कर्त्तुं स्थाननिर्णय
उच्यते
॥ २५ ॥

P1-0325 · 26
पुण्यक्षेत्रं नदीतीरं गुहा पर्वतमस्तकम् ।
तीर्थप्रदेशाः सिन्धुनां सङ्गमः पावनं वनम्
॥ २६ ॥

P1-0326 · 27
उद्यानानि विविक्तानि विल्वमूलं तटं गिरेः । तुलसी - काननं
गोष्ठं वृषशून्यं शिवालयम्
॥ २७ ॥

P1-0327 · 28
अश्वत्थामलकीमूलं
गोशाला जलमध्यतः । देवतायतनं कूलं समुद्रस्य
निजालयम् । साधने च प्रशस्तानि स्थानान्येतानि मन्त्रिणाम्
॥ २८ ॥

P1-0328 · 29
सूर्यस्याग्नेर्गुरोरिन्दोर्दीपस्य च जलस्य च । विप्राणाञ्च
गवाञ्चैव सनीधौ शस्यते जपः
॥ २९ ॥

P1-0329 · 30
अथवा निवसेत्तत्र यत्र
चित्तं प्रसीदति
॥ ३० ॥

P1-0330 · 31
तथा : गृहे शतगुणं विद्याद्गोष्ठे लक्षगुणं भवेत् ।
कोटिर्देवालये पुण्यमनन्तं शिवसन्निधौ
॥ ३१ ॥

P1-0331 · 32
ब्रह्मयामले : जपमेकगुणं गेहे गोष्ठे दशगुणं
स्मृतम् । वनान्तरे शतगुणं तडागे च सहस्रकम्
॥ ३२ ॥

P1-0332 · 33
नदीतीरे
लक्षगुणं नगाग्रे कोटिसम्मितम् । शिवालये कोटिशतमनन्तं
गुरुसन्निधौ
॥ ३३ ॥

P1-0333 · 34
तथा : गृहे गोष्ठवनाराम - नदी - नग - शिवालये ।
गुरोर्वा सन्निधौ यत्र स जपः परमो मतः
॥ ३४ ॥

P1-0334 · 35
म्लेच्छ - दुष्ट
- मृगवाल - शङ्कविवर्जिते । एकान्तपावने निन्दारहिते
भक्तिसंयुते
॥ ३५ ॥

P1-0335 · 36
सुदेशे धार्मिके देशे सुभिक्षे निरुपद्रवे ।
रम्ये भक्तजनस्थाने निवसेत्तपसः प्रिये
॥ ३६ ॥

P1-0336 · 37
गुरूणां
सन्निधाने च चित्तैकाग्रस्थले तथा ।
एषामन्यतमस्थानमाश्रित्य जपमाचरेत्
॥ ३७ ॥

P1-0337 · 38
यत्र ग्रामे
जपेन्मन्त्री तत्र कूर्मं विचिन्तयेत्
॥ ३८ ॥

P1-0338 · 39
गौतमीये : पर्वते सुन्धुतीरे वा पुण्यारण्ये नदीतटे । यदि
कुर्यात् पुरश्चर्या तत्र कूर्मं न चिन्तयेत्
॥ ३९ ॥

P1-0339 · 40
ग्रामे वा यदि
वास्तौ गृहे तञ्च विचिन्तयेत्
॥ ४० ॥

P1-0340 · 41
अथ पुरश्चरणे भक्ष्यादिनियम :
गौतमीये : पुरश्चरणकृन्मन्त्री भक्ष्याभक्ष्यं
विचारयेत् । अन्यथा भोजनाद्दोषात् सिद्धिहानिः प्रजायते
॥ ४१ ॥

P1-0341 · 42
शस्तान्नञ्च समश्नीयान्मन्त्रसिद्धिसमीहया । तस्मान्नित्यं
प्रयत्नेन शस्तान्नाशी भवेन्नरः
॥ ४२ ॥

P1-0342 · 43
अगस्त्यसंहितायाम् : दधिक्षीरंघृतंगव्यम् ऐक्षवं
गुडवर्जितम् । तिलाश्चैव सिता मुद्गाः कन्दः केमुकवर्जितः
॥ ४३ ॥

P1-0343 · 44
नारिकेलफलञ्चैव कदली लवली तथा आम्रमालकञ्चैव
पनसञ्च हरीतकी । व्रतान्तरे प्रशस्तञ्च हविष्यं मन्यते
बुधैः । व्रतारम्भ इति वा पाठः
॥ ४४ ॥

P1-0344 · 45
हैमन्तिकं सिता स्विन्नं
धान्यं मुद्गास्तिला यवाः । कलायकंकुनीवारा वास्तुकं
हिलमोचिका । षष्टिकाकालशाकञ्च मूलकं केमुकेतरत् । लवणे
सैन्धवसामुद्रे गव्ये च दधिसर्पिणी । पयोनुद्धृतसारञ्च
पनसाम्रहरीतकी । पिप्पली जीरकञ्चैव नागरङ्गञ्च तिन्तिडी ।
कदली लवली धात्री फलान्यगुडमैक्षवम् अतैलपक्वं मुनये
हविष्यान्नं प्रचक्षते
॥ ४५ ॥

P1-0345 · 46
भुञ्जानो वा हविष्यान्नं
शाकं यावकमेव वा । पया मूलं फलं वापि यत्र
यत्रोपलभ्यते
॥ ४६ ॥

P1-0346 · 47
रम्भाफलं तिन्तिडीकं
कमलानागरङ्गकम् । फलान्येतानि भोज्यानि एभ्योऽन्यानि
विवर्जयेत्
॥ ४७ ॥

P1-0347 · 49
यत्तु योगिनीतन्त्रे : चिञ्चाञ्च नालिकाशाकं कलायं
लकुचं तथा । कदम्बं नारिकेलञ्च व्रते कुष्माण्डकं त्यजेत् ।
तत्तु व्रतान्तरे बोध्यम् ।
अथ पुरश्चरणे वर्ज्यानि :
विवर्जयेन्मधु क्षारलवणं तैलमेव च । ताम्बूलं
कांस्यपात्रञ्च दिव्यभोजनमेव च
॥ ४९ ॥

P1-0348 · 50
तथा : क्षारञ्च
लवणं मांसं गृञ्जनं कांस्यभोजनम् ।
माषाढकीमसूरांश्च कोद्रवांश्चणकानपि । अन्नं
पर्युषितञ्चैव निस्नेहं कीटदूषितम्
॥ ५० ॥

P1-0349 · 51
रामार्चनचन्द्रिकायाम् : मैथुनं तत्कथालापं
तद्गोष्ठीं परिवर्जयेत् । ऋतुकालं विना मन्त्रीस्वस्त्रियं
नाभिसंस्पृशेत्
॥ ५१ ॥

P1-0350 · 52
लवणञ्चैव यत्क्षारं तथा क्षौद्रं
रसान्तरम् । कौटिल्यं क्षौरमभ्यङ्गमनिवेदितभोजनम्
॥ ५२ ॥

P1-0351 · 53
असंकल्पितकृत्यञ्च वर्जयेन्मर्दनादिकम् । स्नायाच्च
पञ्चगव्येन केवलामलकेन वा
॥ ५३ ॥

P1-0352 · 54
मन्त्रं
जप्त्वान्नपानीयैः स्नानाचमनभोजनम् । कुर्याद्यथोक्तविधिना
त्रिसन्ध्यां देवतार्चनम्
॥ ५४ ॥

P1-0353 · 55
त्रिसन्ध्यमेकसन्ध्यं वा न
मन्त्रं केवलं जपेत् । शक्त्या त्रिषवणं स्नानमशक्तौ द्वे
सकृच्च वा
॥ ५५ ॥

P1-0354 · 56
अस्नातस्य फलं नास्ति न चातर्पयतः पितॄन् ।
अपवित्रकरो नग्नः शिरसि प्रवृत्तोऽपि वा । प्रलपन्
प्रजपेद्यावत्तावन्निष्फलमुच्यते
॥ ५६ ॥

P1-0355 · 57
नारदीये : मृदु सोष्णं सुपक्वञ्च कुर्याद्वै लघु
भोजनम् । नेन्द्रियाणां यथा वृद्धिस्तथा भुञ्जीत साधकः
॥ ५७ ॥

P1-0356 · 58
कुलार्णवे : यस्यान्नपानपुष्टाङ्गः कुरुते
धर्मसञ्चयम् । अन्नदातुः फलस्यार्द्ध कर्त्तुश्चार्द्धं न
संशयः । तस्मात् सर्व प्रयत्नेन परान्नं वर्जयेत् सुधीः
॥ ५८ ॥

P1-0357 · 59
पुरश्चरणकाले तु सर्वकर्मसु शङ्करि । जिह्वा दग्धा परान्नेन
करौ दग्धौ प्रतिग्रहात्
॥ ५९ ॥

P1-0358 · 60
मनो दग्धं परस्त्रीभिः कथं
सिद्धिर्वरानने । परान्नं भिक्षालब्धेतरविषयम् । भिक्षायां
स्वात्वोत्पादनात्
॥ ६० ॥

P1-0359 · 61
तथा च : वैदिकाचारयुक्तानां शुचीनां श्रीमतां
सताम् । सत्कुलस्थानजातनां भिक्षाशी चाग्रजन्मनाम्
॥ ६१ ॥

P1-0360 · 62
वामकेश्वरतन्त्रे : विहाय वह्निं न हि वस्तु
किञ्चिद्ग्राह्यं परेभ्यः सति सम्भवे च । असम्भवे
तीर्थवहिर्विशुद्धात् पर्वातिरिक्ते पतिगृह्य जपात् :
तत्रासमर्थोऽनुदिनं विशुद्धाद्याचेत यावद्दिनमात्रभक्ष्यम्
। गृह्णाति रागादधिकं न सिद्धिः प्रजायते । कल्पशतैरमुष्य
॥ ६२ ॥

P1-0361 · 63
सकृदुच्चरिते शब्दे प्रणवं समुदीरयेत् । प्रोक्तं पारसवे
शब्दे प्राणायामं सकृच्चरेत्
॥ ६३ ॥

P1-0362 · 64
बहुप्रलापी चाचम्य
न्यास्याङ्गानि ततो जपेत् । क्षुतेऽप्येवं तथाऽस्पृश्यस्थानानां
स्पर्शनेऽपि च । एवमादींश्च नियमान् पुरश्चरणकृच्चरेत्
॥ ६४ ॥

P1-0363 · 65
विण्मुत्रोत्सर्गशङ्कादियुक्तः कर्मं करोति यः जपार्चनादिकं
सर्वमपवित्रं भवेत् प्रिये
॥ ६५ ॥

P1-0364 · 66
मलिनाम्बरकेशादिमुखदौर्गन्ध्यसंयुतः । यो जपेत्तं
दहत्याशु देवता गुप्तिसंस्थिता
॥ ६६ ॥

P1-0365 · 67
आलस्यं जृम्भणं
निद्रां क्षुतं निष्ठीवनं भयम् । नीचाङ्गस्पर्शनं कोपं
जपकाले विवर्जयेत्
॥ ६७ ॥

P1-0366 · 68
एवमुक्तविधानेन विलम्बं त्वरितं विना
। उक्तसंख्यां जपं कुर्यात् पुरश्चरणसिद्धये
॥ ६८ ॥

P1-0367 · 69
देवतागुरुमन्त्रणामैक्यं सम्भावयन् धिया । जपेदेकमनाः
प्रातःकालान्मध्यन्दिनावधि
॥ ६९ ॥

P1-0368 · 70
यत्संख्यया समारब्धं
तत्कर्त्तव्यमहर्निशम् । यदि न्यूनाधिकं कुर्याद्व्रतभ्रष्टो
भवेन्नरः
॥ ७० ॥

P1-0369 · 71
गौतमीये : न वीक्षेत् पतितं व्रात्यं पिशुनं देवनिन्दकम्
। तथाऽनाश्रमिनं विप्रं तथा विश्वविनिन्दकम्
॥ ७१ ॥

P1-0370 · 72
मुण्डमालायाम् : यत्संख्यया समारब्धं तज्जप्तव्यं
दिने दिने । न्यूनाधिकं न कर्त्तव्यमासमाप्तं सदा जपेत् ।
प्रजपेदुक्तसंख्यायाश्चतुर्गुणजपः कलौ
॥ ७२ ॥

P1-0371 · 73
अन्यत्रापि : कृते जपस्तु कल्पोक्तस्त्रेतायां द्विगुणो जपः ।
द्वापरे त्रिगुणं प्रोक्तश्चतुर्गुणजपः कलौ
॥ ७३ ॥

P1-0372 · 74
कुलार्णवेऽपि : न्यूनातिरिक्तकर्माणि न फलन्ति कदाचन ।
यथाविधि कृतान्येव तत्कर्माणि फलन्ति हि
॥ ७४ ॥

P1-0373 · 75
भूशय्या
ब्रह्मचारित्वं मौनञ्चाचार्यसेविता । नित्यां त्रिषवणं
स्नानं क्षुद्रकर्मविवर्जनम् । नित्यपूजा नित्यदानं
देवतास्तुतिकीर्तनम् । नैमित्तिकार्चनञ्चैव विश्वासो गुरुदेवयोः ।
जपनिष्ठा द्वादशैते धर्माः स्युर्मन्त्रसिद्धिदाः
॥ ७५ ॥

P1-0374 · 76
स्त्रीशूद्रपतितव्रात्यनास्तिक्येच्छिष्टभाषणम् ।
असत्यभाषणञ्चैव जृम्भणं परिवर्जयेत् । सत्येनापि न भाषेत
जपहोमार्चनादिषु । अन्यथानुष्ठितं सर्वं भवत्येव
निरर्थकम्
॥ ७६ ॥

P1-0375 · 77
पुरश्चरणकाले तु यदि स्यान्मृतसूतकम् ।
तथापि कृतसङ्कल्पोव्रतं नैव परित्यजेत्
॥ ७७ ॥

P1-0376 · 78
योगिनीहृदये : शायित कुशशय्यायां शुचिवस्त्रधरः
सदा । प्रत्यहं क्षालयेत् शय्यामेकाकी निर्भयः स्वपेत्
॥ ७८ ॥

P1-0377 · 79
असत्यभाषणं वाच्य कौटिल्यं परिवर्जयेत् ।
वर्जयेद्गीतवाद्यादिश्रवणं नृत्यदर्शनम्
॥ ७९ ॥

P1-0378 · 80
अभ्यङ्गं
गन्धलेपञ्च पुष्पधारणमेव च ।
त्यजेदुष्णोदकस्नानमन्यदेवप्रपूजनम्
॥ ८० ॥

P1-0379 · 81
तत्रैव नैकवासा
जपेन्मन्त्रं बहुवस्त्राकुलोऽपि वा
॥ ८१ ॥

P1-0380 · 82
वैशम्पायनसंहितायाम् : विपर्यासं न कुर्याच्च
कदाचिदपि मोहतः । उपर्यधो बहिर्वस्त्रे पुरश्चरणकृन्नरः
विनियोगविधाने न भवेदनियमः क्वचित्
॥ ८२ ॥

P1-0381 · 83
पतितानामान्त्यजानां दर्शने भाषणे श्रुते ।
क्षुतेऽधोवायुगमने जृम्भणे जपमुत्सृजेत्
॥ ८३ ॥

P1-0382 · 84
तथाचम्य च
तत्प्राप्तौ प्राणायामं षडङ्गकम् । कृत्वा सम्यग्जपेच्छेषं
यद्वा सूर्यादिदर्शनम् आदिसदावह्निं ब्राह्मणञ्च
॥ ८४ ॥

P1-0383 · 85
तत्रान्तरे : मनःसंहरणं शौचं मौनं
मन्त्रार्थचिन्तनम् । अव्यग्रत्वमनिर्वेदो जपसम्पत्तिहेतवः ।
उष्णिषी कञ्चुकी नग्नो मुक्तकेशो गणावृतः ।
अपवित्रकरोऽशुद्धः प्रलपन्न जपेत् क्वचित्
॥ ८५ ॥

P1-0384 · 86
अनासनः शयानो
वा गच्छन् भुञ्जान एव वा । अप्रावृतकरौ कृत्वा शिरसि
प्रावृत्तोऽपि वा । चिन्ताव्याकुलचित्तो वा क्षुब्धो भ्रान्तः
क्षुधान्वितः रथ्यायामशिवस्थाने न जपेत्तिमिरावृते ।
उपानदगूढपादो वा यानशय्यागतस्तथा । प्रसार्य न जपेत्
पादावुत्कटासन एव वा । न यज्ञकाष्ठे पाषाणे न भूमौ
नासने स्थितः । मार्जारं कुक्कुटं क्रोञ्चं श्वानं शूद्रं
कपिं खरम् । दृष्ट्वाचाम्यजपेच्छेषं स्पृष्ट्वास्नानं
विधीयते । सर्वत्र जपे अयं नियमः । मानसेतु नियमो नास्त्येव
॥ ८६ ॥

P1-0385 · 87
तथा च : अशुचिर्वापि शुचिर्वापि गच्छंस्तिष्ठन् स्वपन्नपि ।
मन्त्रैकशरणो विद्वान् मनसैव सदाभ्यसेत् । न दोषो मानसे
जाप्ये सर्वदेशेऽपि सर्वदा
॥ ८७ ॥

P1-0386 · 88
श्यामादिविद्याजपे तु
तत्प्रकरणे विशेषो द्रष्टव्यः
॥ ८८ ॥

P1-0450 · 53
उपवासासमर्थे तु तत्रैव : अथवान्यप्रकारेण
पौरश्चारणिकोविधिः । चन्द्रसूर्योपरागे च स्नात्वा
प्रयतमानसः । स्पर्शनादि विमोक्षान्तं जपेन्मन्त्रं
समाहितः । जपाद्दशांशतो होमं तथा होमात्तुतर्पणम् ।
तर्पणस्य दशंशेन चाभिषेकं समाचरेत् ।
अभिषेकदशांशेन कुर्याद्ब्राह्मणभोजनम् । एवं कृत्वा तु
मन्त्रस्य जायते सिद्धिरुत्तमा
॥ ५३ ॥

P1-0451 · 54
गोपाल मन्त्र तर्पणे तु होमसंख्यत्वम् ।
यथा : इह गोपालमन्त्राणां तर्पणं होमसंख्यया
इत्यादि
॥ ५४ ॥

P1-0452 · 55
दृष्टा स्नात्वा ससङ्कल्पो विमोक्षान्तं जपं चरेत् ।
तावद्यज्ञादिकं कुर्याद् ग्रहणान्ते शुचिः पुमान् । एवं
जपान्मन्त्रसिद्धिर्भवत्येव न संशयः । ग्रहणे
जपस्यावश्यकत्वम्
॥ ५५ ॥

P1-0453 · 56
श्राद्धादेरनुरोधेन यदि जपं
त्यजेन्नरः । स भवेद्देवताद्रोही पितॄन सप्त नयत्यधः । इति
सनत्कुमारवचनात् । वस्तुतस्तु आरद्धपुरश्चरणविषयमिदम् ।
तथा हि : आरद्धेपुरश्चरणे यदि च ग्रहणं भवेत्तदा
श्राद्धाद्यनुरोधेन जपं नैव त्यजेत् । इत्येकवाक्यत्वात् :
(सर्वस्वेनापि कर्त्तव्य श्राद्धं वै राहुदर्शने : अकुर्वाणन्तु
तच्छ्राद्धं पङ्के गौरिव सीदति । इति
प्रतिकूलवाक्यपराहतत्वाच्च इत्यधिकपाठः आगमतत्त्वविलासे ।)
एवं रात्रावपि पुरश्चरणविशेषे बोद्धव्यम् । इति
सर्वसमञ्जसम्
॥ ५६ ॥

P1-0454 · 57
योगिनीहृदये : कल्पोक्तविधिना मन्त्रो कुर्याद्धोमादिकं
ततः । अथवा तद्दशांशेन होमादींश्च समाचरेत्
॥ ५७ ॥

P1-0455 · 58
तथा : अनन्तरं दशांशेन क्रमाद्धीमादिकञ्चरेत् ।
तदन्ते महतीं पूजां कुर्याद्ब्राह्मणतोषणम् । ततो मन्त्रस्य
सिद्ध्यर्थः गुरुं सम्पूज्य तोषयेत् । एवञ्च मन्त्रसिद्धिः
स्याद्देवता च प्रसीदति
॥ ५८ ॥

P1-0456 · 59
क्रियासारे : दीक्षाहीनान्पशून्यस्तु भोजयेद्वा स्वमन्दिरे ।
स याति परमेशानि नरकानेकविंशतिम्
॥ ५९ ॥

P1-0457 · 60
यद्यपि पुरश्चरणपदं पञ्चाङ्गपरं तथा च :
जपहोमौ तर्पणञ्चाभिषेकौ विप्रभोजनम् । पञ्चाङ्गोपासनं
लोके पुरश्चरणमुच्यते । तथापि ग्रहणादौ पुरश्चरणपदं
गौणं जपमात्रपरम् । सूर्योदयात्समारभ्य
यावत्सूर्योदयावधि तावज्जप्तो महेशानि पुरश्चरणमिष्यते ।
इत्यादौ तथा दर्शनात्
॥ ६० ॥

P1-0458 · 61
तत्रहोमादेरभावात्तर्हि कथं
ग्रहणपुरश्चरणे होमदिरिति चेद्वचनादेव जायते । न च
पुरश्चरणस्य पञ्चाङ्गत्वात्सर्वत्र तदेव स्यादिति वाच्यं
ग्रहणे तद्विधानमनर्थकं स्यात् । किन्तु ग्रहणे
होमादिनियमान्नान्यत्र होमादिः । गृहणपुरश्चरणे
होमादिविधानन्तु
प्रकृतीभूतपञ्चाङ्गपुरश्चरणतुल्यत्वबोधनाय । अत एव
ग्रहणे पाञ्चङ्गस्वरूपपुरश्चरणे कृते
मुख्यप्रयोगेऽप्यधिकार इति प्रकष्टिकृतम् । तदकरणे पुनः
केवलजपमात्रपुरश्चरणे कृते नाधिकार इति सर्वसम्मतम्
॥ ६१ ॥

P1-0459 · 62
पुरश्चरणकालस्तु वाराहीतन्त्रे : चन्द्रतारानुकूले च
शुक्लपक्षे शुभेऽहनि । आरभेत पुरश्चर्यां हरौ सुप्ते न
चाचरेत्
॥ ६२ ॥

P1-0460 · 63
प्रतिप्रसवस्तु रुद्रयामले कार्तिकाश्विन - वैशाखे -
माघेऽय मार्गशीर्षके । फाल्गुने श्रावणे दीक्षा पुरश्चर्या
प्रशस्यते । ग्रहणे च महात्रीर्थे न कालमवधारयेत्
॥ ६३ ॥

P1-0461 · 64
ग्रसान्ते ग्रस्तोदये दीक्षापुरश्चरणयोर्निषेधमाह
तन्त्रान्तरे : ग्रसास्ते ह्युदिते नैव कुर्याद्दीक्षाजपं प्रिये । कृते
नाशो भवेदाशु ह्यायुः श्रीसुतसम्पदाम्
॥ ६४ ॥

P1-0462 · 65
तत्र
तावद्भूमेः परिग्रहं कृत्वा पुरश्चणप्राक् तृतीयदिवसे
क्षौरादिकं विधाय वेदिकायाश्चतुर्दिक्षु क्रोशं क्रोशद्वयं
वा क्षेत्रं चतुरस्रं आहारादिर्विहारार्थं परिकल्प्य तत्र
कूर्मचक्रानुरूपं मण्डपं विधाय एकभक्तं कुर्यात् ।
ततः परदिने स्नानादिकं विधाय शुद्धः सन्
वेदिकायाश्चतुर्दिक्षु अश्वत्थोडुम्बरप्लक्षाणामन्यतमस्य
वितस्तिमात्रान्दशकीलान् ॐ सुदर्शनाय अस्त्राय फट् इति
मन्त्रेणाष्टोत्तरशताभिमन्त्रि तान्वेदिकाया दशदिक्षु ॐ ये चात्र
विघ्नकर्तारो भुवि दिव्यन्तरिक्षगाः । विघनभूताश्च ये चान्ये
मम मन्त्रस्य सिद्धिषु । ममैतत्कीलितं क्षेत्रं परित्यज्य
विदूरतः । अपसर्पन्तु ते सर्वे निर्विघ्नं सिद्धिरस्तु मे । इत्यनेन
निखन्य तेषु ॐ सुदर्शनाय अस्त्राय फट् इति अस्त्रं सम्पूज्य तेषु
पूर्वादिक्रमेण इन्द्रदिलोकपालान्पूजयेत् ।
यथा : भूर्भुवः स्वः इन्द्रलोकपाल इहागच्छ इत्यावाह्य ।
पञ्चोपचारैः पूजयेत् । एवंक्रमेण अन्यानपि पूजयेत्
॥ ६५ ॥

P1-0463 · 66
तथा च मुण्डमालायाम् : पुण्यक्षेत्रादिकं गत्वा
कुर्याद्भूमिपरिग्रहम् । तथा ह्यमुकमन्त्रस्य
पुरश्चरणसिद्ध्ये । मयेयं गृह्यते भूमिर्मन्त्रोऽयं
सिध्यतामिति ।
तथा च : ग्रामे क्रोशमितं स्थानं नद्यादौ स्वेच्छया
मतम् । नगरादावपि क्रोशं क्रोशयुग्ममथापि । (क्षेत्रं वा
यावदिष्टन्तु विहारार्थ प्रकल्पयेत्) । आहारादि विहारार्थं
तावतीं भूमिमाक्रमेत् । क्षीरिवृक्षोद्भवान्कीलान्
अस्त्रमन्त्राभिमन्त्रितान् । निखनेद्दशदिग्भागे तेष्वस्त्रञ्च
प्रपूजयेत् । लोकपालान्पुनस्तेषुं गन्धाद्यैः पूजयेत्सुधीरिति
॥ ६६ ॥

P1-0464 · 67
ततो मध्यस्थाने क्षेत्रपालं वास्त्वीशञ्च सम्पूज्य
सर्वविघ्नविनाशार्थं गणपतिं पूजयेत् ।
यथा : ॐ अद्येत्यादि अमुकगोत्रीऽमुकदेवशर्मा
मत्कर्त्तव्यामुकदेवतामुकमन्त्रपुरश्चरणकर्मणि
सर्वविघ्नविनाशार्थं गणेशपूजामहं करिष्ये । इति संकल्प्य
वेदिकामध्ये पञ्चोपचारैर्गणेशं पूजयेत्
॥ ६७ ॥

P1-0465 · 68
तदुक्तम् : क्षेत्रपालादिकं तत्र पूजयेद्विधिवत्ततः ।
क्षेत्रेशं वास्तुनामानं विघ्नराजं समर्चयेत् । दिक्पालेभ्यो
बलिं दद्यात्ततः । क्षेत्रं समाविशेत् । ततो मासभक्तादिना
पूजितदेवताभ्यो बलिं दद्यात् ।
ततः : ॐ ये रौद्रा रोद्रकर्माणो रौद्रस्थाननिवासिनः ।
मातरोऽप्युग्ररूपाश्च गणाधिपतयश्च ये । विघ्नभूताश्च ये
चान्ये दिग्विदिक्षु समाश्रिताः । सर्वे ते प्रीतमनसः
प्रतिगृह्वन्तिमंबलिम् । इत्यनेन दशदिक्षु भूतेभ्यो बलिं दद्यात्
ततो गायत्रीं जपेत् ।
तथा च : प्रातः स्नात्वा तु गायत्र्याः सहस्रं प्रयतो जपेत् ।
ज्ञाताज्ञातस्य पापस्य क्षयार्थं प्रथमं ततः इति
विद्याधराचार्यः :
विप्रान्सन्तर्पंयेदर्थतोषणाच्छादनासनैः ।
बहुभिर्वस्त्रभूषाभिः सम्पूज्य गुरुमात्मनः । आरभेत
जपं पश्चात्तदनुज्ञापुरःसरमिति ।
गायत्री पुनस्तत्तद्देवतायाः यथा गोविन्दवृन्दावने :
जपात्पूर्वं जपेत्कृष्णगायत्रीं सर्वपापहाम् ।
अयुतैकप्रमाणेन एनसो न्यूनहेतवे : इति
कृष्णागायत्रीस्वरसादन्यत्रापि तथा अत एव स्त्रीशूद्रे
साधारणमिति माधवाचार्यः । यत्तु प्रातः स्नात्वा तु सावित्र्या
अयुतं प्रयतो जपेदिति तत्पुनरत्यन्तपापशङ्कया । ॐ अद्येत्यादि
अमुकगोत्रः श्री अमुकदेवशर्मा ज्ञाताज्ञातपापक्षयकामः
अष्टोत्तरसहस्रसावित्रीजपमहं करिष्ये । इति सङ्कल्प्य जपेत् अयुतं
वा कुर्यात् । तत उपवासथविष्यं कुर्यात् । परदिने उषसि
स्नानादिकं कृत्वा स्वस्तिवाचनपूर्वकं सङ्कल्पं कुर्यात्
॥ ६८ ॥

P1-0466 · 69
ॐ अद्येत्यादि अमुकगोत्रः श्री-अमुक्तदेवशर्मा अमुकदेवताया
अमुकमन्त्रसिद्धिप्रतिबन्धकाशेषदुरतक्षयपूर्वक -
तन्मन्त्रसिद्धिकामोऽद्यारभ्य यावता कालेन सेत्स्यति
तावत्कालं अमुकमन्त्रस्य इयत् - संख्यक जप -
तद्दशांशहोम - तद्दशांशहोम - तद्दशांशतर्पण -
तद्दशांशाभिषेक - तद्दशांश - ब्रह्मणभोजन -
रूपपुरश्चरणमहं करिष्ये । इति सङ्कल्प्य
भूतशुद्धिप्राणायामादिकं कृत्वा स्वस्वमुद्रां
बध्वास्वस्वपद्धत्युक्त क्रमेण देवतां सम्पूज्य दीपे
प्रज्वलिताकारां देवतां हृदये कृत्वा प्रातःकालमारभ्य
मध्यन्दिनं यावत्जपं कुर्यात् । ततो होमस्ततस्तर्पणम्
॥ ६९ ॥

P1-0467 · 70
कुलार्णवे : तर्पणन्तु ततः
कुर्यात्तीर्थोदकैश्चन्द्रमिश्रितैः । जले देवं समावाह्य
पाद्याद्यैरुदकात्मकैः । सम्पूज्य विधिवद्भक्त्या
परिवारसमन्वितम् । एकैकमञ्जलिं तोयं परिवारान्प्रतर्पयेत् ।
ततो होमदशांशेन तर्पयेत्परदेवताम् । सम्पूर्णायान्तु
संख्यायां पुनरेकैकमञ्जलिम् तर्पणवाक्यन्तु
स्नानप्रकरणे वक्तव्यम्
॥ ७० ॥

P1-0468 · 71
अथाभिषेकवाक्यम् :
नमोऽन्तं मूलमुच्चार्य अमुकदेवतामहमभिषिञ्चामि
इति कलसमुद्रया स्वमूर्ध्नि अभिषेचयेत् ।
तथा च गौतमीये : नमोऽन्तं मूलमुच्चार्यं तदन्ते
देवताभिधाम् । द्वितीयान्तामहं पश्चादभिषिञ्चाम्यनेन तु ।
अभिषिञ्चत्स्वमूर्द्धानं तोयैः कुम्भाख्यमुद्रया
॥ ७१ ॥

P1-0469 · 72
शक्ति विषये नीलतन्त्रे : मूलान्ते नाम चोच्चार्य सिञ्चामीति
नमः पादमिति ।
ततो ब्राह्मणान् भोजयित्वा दक्षिणां कुर्यात् : ॐ अद्येत्यादि
कृतै तदमुकदेवताया अमुकमन्त्र पुरश्चरणकर्मणः ।
साङ्गतार्थं दक्षिणामिदं काञ्चनं वह्निदैवतं
अमुकगोत्राय गुरवे तुभ्यमहं सम्प्रददे
ततोऽच्छिद्रावधारणं कुर्यात्
॥ ७२ ॥

P1-0471 · 74
अथ कूर्मचक्रम् : (देखिये चित्र ७)
दीपस्थानं समाश्रित्य कृतं कर्मं फलप्रदम् । पुरुषो
दीप्यते यत्र दीपस्थानं तदुच्यते
॥ ७४ ॥

P1-0472 · 75
चतुरस्रां भुवं
भित्त्वा कोष्ठानां नवकं लिखेत् । पूर्वकोष्ठादि
विलिखेत्सप्तवर्गाननुक्रमात् । लक्ष्मीशे मध्यकोष्ठे स्वरान्
युग्मक्रमाल्लिखेद्दिक्षु पूर्वादितो यत्र क्षेत्राद्यक्षरसंस्थितिः ।
मुखन्तत्तस्य जानीयाथस्तावुभयतः स्थितौ यत्र
क्षेत्राद्यक्षरसंस्थितिः । मुखन्ततस्य जानीयाथस्तावुभयतः
स्थितौ । कोष्ठे कुक्षौ उभे पादौ द्वे शिष्टं पुच्छमीरितम् ।
क्रमेणानेन विभजेन्मध्यस्थमपि भागतः
॥ ७५ ॥

P1-0473 · 76
मुखस्थो
लभते सिद्धिम् करस्थः स्वल्पजीवनः । उदासीनः कुक्षिसंस्यः
पादस्यो दुःखमाप्नुयात्
॥ ७६ ॥

P1-0474 · 77
पुच्छस्थः पीड्यते मन्त्री
बन्धनोच्चाटनादिभिः । कूर्मचक्रमिदं प्रोक्तं मन्त्रिणां
सिद्धिदायकम्
॥ ७७ ॥

P1-0475 · 78
पिङ्गलायाम : कूर्मचक्रमविज्ञाय यः
कुर्याज्जपयज्ञकम् । तस्य यज्ञफलं नास्ति सर्वानर्थाय कल्पते
॥ ७८ ॥

Quellen und Textstand

• Krishnananda Agamavagisha: Brihat Tantrasara. Grundlage ist die gespeicherte deutsche Gesamtausgabe mit den zugehörigen IAST- und Devanagari-Dateien, Bearbeitungsstand 4. Oktober 2026.
• Die Kennungen P1 bis P5 mit vierstelliger Nummer bezeichnen die Fundstellen der Gesamtausgabe. Die daneben stehende Verszählung einschließlich Zusatznummern bleibt erhalten.
• Lokale Hinweise in eckigen Klammern kennzeichnen Lesarten, Textlücken und Übersetzungsprobleme. Ein neuer Vergleich mit einer gedruckten Sanskritedition wurde für diese Ritualredaktion nicht vorgenommen.
• Brihat Tantrasara Übersetzung 1: P1-0321–P1-0386, P1-0450–P1-0469, P1-0471–P1-0475

Siehe auch

• Brihat Tantrasara Ritualartikel Übersicht
• Purascharana während einer Finsternis nach dem Brihat Tantrasara
• Tara Purascharana zum großen Fest nach dem Brihat Tantrasara
• Tara Purascharana von Sonnenaufgang zu Sonnenaufgang nach dem Brihat Tantrasara
• Tara Purascharana von Sonnenaufgang bis Sonnenuntergang nach dem Brihat Tantrasara
• Tara Purascharana von Chaturthi bis Navami nach dem Brihat Tantrasara

Seminare

Kundalini Yoga

13.11.2026 - 15.11.2026 Kundalini Yoga Mittelstufe

Intensives Kundalini Yoga Seminar zur Erweckung der inneren Kundalini Energie, Erweiterung des Bewusstseins und Entfaltung des vollen Potentials. Yoga A…

Manuel Hirning

22.11.2026 - 27.11.2026 Chakras und Kundalini Yoga - Selbstentfaltung und ganzheitliche Weiterentwicklung

Eine Woche intensiver Praxis mit Techniken aus dem Kundalini Yoga: langes Halten der Asanas mit Chakra Konzentration, fortgeschrittene Pranayama Übunge…

Gauri Blumenthal

Indische Schriften

26.12.2026 - 02.01.2027 Indische Rituale Ausbildung

Du interessierst dich für indische Rituale? Du hast die einzigartige Gelegenheit, in dieser Rituale Ausbildung bei Yoga Vidya die kleine Puja, große P…

Sukadev Bretz, Shankari Winkelbauer

01.01.2027 - 10.01.2027 Yogalehrer Weiterbildung Intensiv A1 - Jnana Yoga und Vedanta

Kompakte, vielseitige Weiterbildung für Yogalehrer rund um Jnana Yoga und Vedanta.
Tauche tief ein ins Jnana Yoga und Vedanta, studiere die indischen S…

Vedamurti Dr Olaf Schönert

Chakras

20.11.2026 - 22.11.2026 Heilreise durch die Chakren

Tauche ein in eine transformative Reise durch die sieben Hauptchakren und erfahre, wie du deine Energiezentren aktivieren, ausbalancieren und für dein …

Nese Niekrens, Gajendra Sebastian Niekrens

26.12.2026 - 01.01.2027 Kundalini Yoga Intensiv Praxis - Live Online

Intensives Praktizieren der im Mittelstufen-Seminar gelernten Übungen für noch tiefere Erfahrung und Erweiterung des Bewusstseins ohne viel Theorie. L…

Sukadev Bretz, Shaktipriya Vogt, Radharani Birkner

Energiearbeit

13.11.2026 - 15.11.2026 Kundalini Yoga Mittelstufe

Intensives Kundalini Yoga Seminar zur Erweckung der inneren Kundalini Energie, Erweiterung des Bewusstseins und Entfaltung des vollen Potentials. Yoga A…

Manuel Hirning

20.11.2026 - 22.11.2026 Heilend Strömen

Ganz automatisch legen wir bei Schmerz oder Unwohlsein unsere Hände nicht nur an die entsprechende Stelle, sondern auch an wichtige Energiepunkte des K…

Eric Vis Dieperink