Kramadipika

Kramadipika (Sanskrit: क्रमदीपिका kramadīpikā f.), auch Kramadīpikā, ist ein umfangreicher vaiṣṇavisch-tantrischer Praxis- und Meditationstext zur Verehrung von Krishna, besonders als Gopala, Govinda, Mukunda und Gopījana-vallabha. Der Titel bedeutet wörtlich etwa „Lampe des stufenweisen Weges“ oder „Leuchte der rituellen Reihenfolge“.

Die Schrift verbindet intensive Bhakti mit Mantra, Nyasa, Pranayama, innerer und äußerer Puja, Krishna-Dhyāna, Yantra, Dīkṣā, Puraścaraṇa, Tarpana und Homa. Zugleich enthält sie außerordentlich poetische Meditationen auf Vrindavana, Bāla-Krishna, den Flötenspieler unter dem Wunschbaum, Krishna im Rāsa-Kreis, Vāsudeva in Dvārakā und schließlich Krishna als innerstes Licht des Bewusstseins.

Eine Krishna-Tantra-Schrift
Die Kramadipika zeigt, dass Tantra nicht nur mit Śiva, Śakti oder den Mahāvidyās verbunden ist. Auch innerhalb vaiṣṇavischer Traditionen wurden Mantra, Bīja, Nyāsa, Mudrā, Yantra und Initiation in hochentwickelten Formen verwendet.

Im Mittelpunkt stehen zwei Gopāla-Mantras, besonders ein zehnsilbiges und ein achtzehnsilbiges Mantra. Der Text erklärt ihre Lautstruktur, ihre göttlichen Zuordnungen und ihre innere Bedeutung. Besonders bemerkenswert ist die Deutung von „Gopījana-vallabha“: Die Gopīs werden nicht nur als Personen von Vraja verstanden, sondern zugleich als göttliche Kräfte, deren innerster Geliebter Krishna ist.

Bhakti vor Technik
Schon am Anfang macht die Schrift deutlich, dass bloße Technik nicht genügt. Wo der Blick Acyutas und echte Bhakti fehlen, bleibt das Ritual unvollständig. Guru-Hingabe und Gottesliebe stehen deshalb vor Nyāsa, Atemlenkung und Mantra-Zählung.

Die äußere Krishna-Pūjā wird in der Kramadipika immer wieder in den eigenen Herzraum zurückgeführt.

Von Vrindavana zum inneren Bewusstsein
Der spirituelle Bogen des Werkes ist weit. Am Anfang stehen Reinigung, Nyāsa und die Errichtung des inneren Yogapīṭha. In der Mitte entfalten sich prachtvolle Meditationen auf Vrindavana und Dvārakā. Gegen Ende wird die ganze Welt in Bindu, Śakti und Cit zurückgenommen. Der Geist wandert zuletzt von Krishnas Lotusfüßen bis zu seinem Lächeln und soll dort zur Ruhe kommen.

So verbindet die Kramadipika Ritual und Meditation: Der äußere Krishna des Tempels wird zum inneren Krishna des Herzens, und der innere Krishna wird schließlich als das eigene, von Glückseligkeit erfüllte Bewusstsein erfahren.

Historischer Hinweis zu einzelnen Ritualen
Einige Abschnitte enthalten vormoderne Heilungs-, Schutz-, Fruchtbarkeits-, Vaśīkaraṇa-, Uccāṭana- und Māraṇa-Rituale. Diese Passagen werden als historische Überlieferung wiedergegeben. Sie sind weder moderne medizinische Anleitung noch Empfehlung, andere Menschen zu manipulieren oder zu schädigen. Der Text selbst bezeichnet Māraṇa an einer Stelle ausdrücklich als nicht lobenswert und nennt eine Śānti-Praxis als Gegenweg.

Vollständiger deutscher Text

Hinweis zur deutschen Fassung
Der folgende deutsche Teil überträgt den gesamten Werkverlauf aller acht Paṭalas kapitelweise und fortlaufend. Technische Ritualabschnitte, Mantra-Lehren und historisch problematische Kāmya-Passagen werden inhaltlich vollständig erfasst; beschädigte Sanskritstellen werden nicht frei ergänzt.

Erster Paṭala – Reinigung, Nyāsa, Prāṇāyāma und das innere Yogapīṭha

Zu Beginn wird der geliebte Herr der Gopīs angerufen: Krishna, dessen Flötenton die drei Welten bewegt und dessen Gestalt durch die Macht der Māyā und der Kalās leuchtet. Der Verfasser verneigt sich vor den Lotusfüßen des Gurus und erklärt, dass er nach Prüfung der von Nārada und anderen überlieferten Lehren den Verehrungsweg für Śārṅgapāṇi, den Träger des Bogens und damit Vishnu-Krishna, darlegen werde.

Die Wirksamkeit von Japa, Homa und Pūjā ist nach dem Text nicht für alle Menschen in gleicher Weise gegeben; sie hängt von Veranlagung, Lebensweise und spiritueller Reife ab. Der Gopāla-Mantra wird jedoch als besonders weit zugänglich dargestellt. Menschen verschiedener gesellschaftlicher Gruppen, Lebensstadien und Herkunft, ebenso Frauen, sollen durch ihn die ersehnten Früchte erlangen können. Noch grundlegender als die technische Durchführung ist Bhakti: Wo der gnadenvolle Blick Acyutas fehlt, bleibt die bloße äußere Methode unvollständig. Darum wird Hingabe an Hari und an den Guru als eigentliche Voraussetzung genannt.

Der Übende soll sich reinigen, reine Kleidung anlegen, Hände, Füße und Gesicht waschen, sich innerlich sammeln und mit den traditionellen Zeichen der Vishnu-Verehrung schmücken. Nach Osten gewandt nimmt er einen stabilen Sitz ein, etwa Padmāsana oder Svastikāsana, und verneigt sich zunächst vor dem eigenen Guru und vor Gaṇeśa.

Danach folgt eine innere Läuterung des Körpers. Mit dem Astra-Mantra werden die Hände gereinigt, die Richtungen geschützt und das Körperfeld als aus den Elementen gebildete heilige Stätte betrachtet. Der Text beschreibt eine Form der Bhūtaśuddhi: Zuerst wird ein rauchfarbenes Luft-Bīja meditiert, dessen Kraft den gesamten Körper durchdringt und die groben Bestandteile austrocknet. Anschließend wird ein feuriges, rötliches Bīja vorgestellt; der Körper wird innerlich verbrannt und die Asche symbolisch ausgeschieden. Darauf folgt die kühlende Mondkraft: Vom Mond im Stirnbereich strömt Nektar herab, aus dessen Laut- und Buchstabenkraft ein erneuerter, gereinigter Körper gebildet wird.

Es schließt sich Mātṛkā-Nyāsa an. Die Sanskritlaute werden nacheinander an Kopf, Gesicht, Augen, Ohren, Nase, Wangen, Lippen, Zähnen, Händen, Füßen, Gelenken, Flanken, Rücken, Nabel, Bauch, Herz, Achseln und weiteren Körperregionen installiert. Dadurch wird der physische Körper in einen Mantra-Körper verwandelt.

Die Buchstaben werden sodann mit göttlichen Gestalten und ihren Śaktis verbunden. Keshava erscheint mit Kīrti, Nārāyaṇa mit Kānti, Mādhava mit Tuṣṭi, Govinda mit Puṣṭi, Vishnu mit Dhṛti, Madhusūdana mit Śānti, Trivikrama mit Kriyā, Vāmana mit Dayā, Śrīdhara mit Medhā, Hṛṣīkeśa mit Harṣā, Padmanābha mit Śraddhā und Dāmodara mit Lajjā. Es folgen Vāsudeva mit Lakṣmī, Saṅkarṣaṇa mit Sarasvatī, Pradyumna mit Śrī und Aniruddha mit Rati. Weitere Waffen- und Vishnuformen werden mit entsprechenden weiblichen Kräften gekoppelt. Der Körper wird so als ein umfassendes Feld der Vishnu-Śakti erfahren.

Nachdem die Lautgestalten und Śaktis vergegenwärtigt sind, werden sieben Dhātus, Prāṇa, Śakti, Zornkraft und weitere Bestandteile in das Nyāsa einbezogen. Krishna-Vishnu wird als goldglänzende Gestalt meditiert, mit Lakṣmī und der Weltmutter an seinen Seiten, geschmückt mit Juwelen und gelbem Gewand, in den Händen Muschel, Lotus, Keule und Cakra. Wer diese Gestalt täglich zusammen mit den Lauten und Śaktis in sich verankert, so verheißt der Text, soll an Gedächtnis, Intelligenz, Beständigkeit, Ausstrahlung, Ruhm, Glück und Wohlergehen wachsen.

Danach folgt Tattva-Nyāsa. Jīva und Prāṇa werden im ganzen Körper vergegenwärtigt, ebenso Buddhi, Ahaṃkāra und Manas. Die Sinnesqualitäten – Klang, Berührung, Form, Geschmack und Geruch – werden zusammen mit den Sinnesorganen und Handlungsorganen in den Körper eingesetzt. Auch die fünf Elemente werden von Raum bis Erde im Körper angeordnet. Sonne, Mond und Feuer werden mit ihren Kalās meditiert.

Die vier Vyūha-Formen Vāsudeva, Saṅkarṣaṇa, Pradyumna und Aniruddha sowie Nārāyaṇa werden als Stufen der göttlichen Entfaltung verstanden. Nṛsiṃha wird als machtvolle Schutzgestalt auf den ganzen Körper bezogen. Der Text erklärt, dass ein solcher Tattva-Nyāsa die Nähe der göttlichen Weltformen herstellt und den Übenden zur Rezitation vaiṣṇavischer Mantras befähigt.

Es folgt Prāṇāyāma. Vor und nach dem Japa soll der Atem gesammelt und mit dem Mūla-Mantra verbunden werden. Je nach Mantra werden bestimmte Zählungen genannt. Rechaka, Pūraka und Kumbhaka werden als zusammengehörige Dreierfolge beschrieben: ausgeatmet wird durch die rechte Seite, eingeatmet durch die linke, und in der Mitte wird der Atem gehalten. Diese Atemlenkung soll nicht isoliert betrieben werden, sondern in die Mantra- und Körperverehrung eingebettet sein.

Nach dem Prāṇāyāma wird der eigene Körper zum Yogapīṭha. Im Herzen werden Ādhāraśakti, Prakṛti, die tragende Welt, der kosmische Ozean, Śvetadvīpa, ein strahlender Juwelenpavillon und der Wunschbaum meditiert. Dharma und verwandte Kräfte werden an den Gliedern angeordnet, ebenso die Gegenkräfte. Sonne, Mond und Feuer, Sattva, Rajas und Tamas sowie die Ebenen des Selbst werden installiert.

Neun Śaktis werden im Pīṭha verehrt: Vimalā, Utkarṣiṇī, Jñānā, Kriyā, Yogā, Prahvī, Satyā, Īśānā und Anugrahā. Im Zentrum des Lotus soll der Übende das unvergängliche Licht des Bewusstseins betrachten: Nityānanda, ewige Glückseligkeit, als reines Licht der Citti und als Nektar.

Damit wird das erste Kapitel von einer äußeren Vorbereitung zu einer inneren Umwandlung geführt. Der Körper wird nicht verworfen; er wird durch Reinigung, Mantra, Atem und Nyāsa als Sitz der göttlichen Gegenwart erkannt. Am Ende soll der gesamte Körper mit den Mantra-Lauten durchdrungen sein und das höchste Licht Haris in ihm aufscheinen.

Zweiter Paṭala – Gopāla-Mantras, ihre Bedeutung, Nyāsa und Mudrās

Der zweite Paṭala kündigt ein weithin gerühmtes Krishna-Mantra an, das von verdienstvollen Weisen gesucht werde. Der Text preist seine Wirkungen in der traditionellen Sprache tantrischer Phalaśruti: Es soll Dharma, Artha, Kāma und Moksha fördern, Unheil abwehren, Mut geben, in Gefahr schützen, Wohlstand und Nachkommenschaft begünstigen und außergewöhnliche Fähigkeiten hervorbringen. Solche Wirkungsversprechen gehören zur historischen religiösen Vorstellungswelt des Werkes und sind nicht als moderne medizinische oder empirische Aussagen zu verstehen.

Der Text erklärt dann in verschlüsselter tantrischer Terminologie die Lautfolge des zehnsilbigen Gopāla-Mantras. Nārada gilt als Ṛṣi, das Metrum wird mit Virāṭ in Verbindung gebracht, und die Gottheit ist der Sohn Nandagopas, Krishna, der Glück für alle Welten bringt. Dazu werden Aṅga-Mantras für Herz, Kopf, Haarschopf, Schutz, Augen und Waffe angegeben.

Eine besondere Bedeutung erhält die Bīja-Lehre. Das Bīja wird mit Śakti verbunden und als Kraft des Pradyumna, des Liebes- und Anziehungsaspekts, gedeutet. Der Text nennt außerdem die entsprechende Śakti und verbindet die Mantra-Praxis mit den vier Puruṣārthas.

Dann folgt eine theologische Auslegung der Formel „Gopījana-vallabha“. „Gopī“ wird nicht nur als historische Hirtin verstanden. Der Text deutet die Gopīs als die Gesamtheit der Kräfte, durch welche die Welt behütet und hervorgebracht wird. „Jana“ umfasst die entfaltete Welt von Mahat bis zur Erde. „Vallabha“ ist der innigste Herr und Geliebte dieser Kräfte. Das Ziel ist das dichte, makellose Licht der Glückseligkeit.

Auch „Svāhā“ wird innerlich ausgelegt: Der Übende gibt das eigene Selbst in das höchste Feuer. Das Mantra wird so zur Selbsthingabe an den Herrn von Ursache und Wirkung, an den Paramātman. Eine weitere Auslegung besagt: Die Gesamtheit der welttragenden Śaktis ist „Gopījana“, ihr nicht von ihnen getrenntes innerstes Wesen ist der „Vallabha“. In einer devotionalen Lesart wird alles dem Geliebten der Vraja-Frauen geopfert.

Der Name „Krishna“ wird ebenfalls etymologisch-symbolisch entfaltet. „Kṛṣ“ wird mit Sein und Anziehung verbunden, die Endung mit Ānanda; Krishna ist so derjenige, der Sünde und Begrenzung an sich zieht und auflöst und dessen Wesen Glückseligkeit ist. „Go“ wird als Wort, Sinnesvermögen, Erde und Erkenntnis verstanden; „Govinda“ ist derjenige, durch den diese Erkenntnis erlangt wird und der die „Kühe“, also auch Sinne und Worte, führt.

Aus der Verbindung dieser Elemente entsteht das achtzehnsilbige Mantra, das der Text als besonders geheim und als Cintāmaṇi der Wünsche rühmt. Für dieses Mantra werden Ṛṣi, Metrum, Devatā, Bīja, Śakti, Prakṛti und Viniyoga festgelegt.

Es folgt eine ausführliche Nyāsa-Lehre. Die Mantra-Laute werden in den Händen, an den Fingergliedern und über den ganzen Körper verteilt. Drei Bewegungen werden unterschieden: Sṛṣṭi, Sthiti und Saṃhāra – Schöpfung, Erhaltung und Rücknahme. Der Text erklärt, dass je nach Lebensform verschiedene Reihenfolgen bevorzugt werden: Entsagende sollen besonders die Rücknahme, Haushälter die Erhaltung und Schüler beziehungsweise Brahmacārins die Schöpfungsfolge betonen. Damit wird Nyāsa zu einer symbolischen Spiegelung der kosmischen Prozesse im eigenen Körper.

Ein weiterer geheimer Nyāsa wird als Vibhūti-Pañjara beschrieben, ein „Käfig göttlicher Kraft“. Die Mantras werden über viele Körperstellen verteilt. Dieser Nyāsa soll traditionell Wohl, Dharma, Artha und Moksha unterstützen und zugleich die Hingabe an die Lotusfüße Haris vertiefen.

Danach erscheint das Mūrti-Pañjara. Die zwölf großen Vishnu-Namen und ihre Formen werden mit den zwölf Sonnenkräften und den Mantra-Lauten verbunden. Vāsudeva wird als Bewusstseinsnektar und als Licht von Millionen Sonnen meditiert, das den ganzen Körper durchströmt.

Der Text erläutert mehrere Mudrās: Herz-, Kopf-, Śikhā-, Kavaca- und Astra-Mudrā, außerdem die besonders mit Krishna verbundene Veṇu-Mudrā. Bei ihr formen die Hände symbolisch die Flöte. Die Bilva-Mudrā wird als geheim beschrieben. Solche Gesten sind für den Text nicht bloß körperliche Zeichen; sie sind Verkörperungen bestimmter Mantra-Kräfte.

Nach den Mudrās wird Krishna als Gopījana-vallabha meditiert: als der ungeborene, von den Veden gesuchte Herr, der Schöpfung, Erhaltung und Auflösung des Universums durchdringt. Damit schließt der zweite Paṭala: Die Mantra-Form ist nicht getrennt von Krishna, und Krishna ist nicht getrennt vom innersten Licht des Bewusstseins.

Dritter Paṭala – Vrindavana-Dhyāna, Krishna-Pūjā, Tīrtha-Mantra und Selbsthingabe

Der dritte Paṭala beginnt mit einer langen, poetischen Meditation auf Vrindavana. Der Übende soll einen kühlen, duftenden Hain vorstellen, in dem Bäume unter Blüten, Knospen und jungen Blättern geneigt stehen. Bienen summen, Tauben, Papageien, Mynas, Kuckucke und andere Vögel erfüllen die Luft mit Lauten. Vom Yamunā-Ufer wehen feuchte, mit Blütenstaub erfüllte Winde und bewegen die Gewänder der Frauen von Vraja.

Im Inneren dieses Hains steht ein mächtiger Kalpavṛkṣa. Seine jungen Triebe gleichen Korallen, seine Blätter Smaragden, seine Knospen Diamanten und Perlen, seine Früchte leuchtenden Edelsteinen. Unter ihm breitet sich ein goldener Platz aus, von Nektartropfen benetzt und mit einem Juwelenboden geschmückt. Dort befindet sich ein Yogapīṭha mit einem roten achtblättrigen Lotus.

In dessen Mitte wird Mukunda meditiert. Seine Haut ist dunkel wie eine frische Regenwolke oder ein blauer Lotus. Sein Haar ist dicht, weich und gelockt, geschmückt mit einer Pfauenfeder. Sein Gesicht leuchtet wie der Herbstvollmond; seine Augen gleichen großen Lotusblättern. Juwelenohrringe erhellen seine Wangen, seine Lippen sind rötlich, sein Lächeln mild und strahlend. Der Hals ist schön geformt, Brust und Schultern sind mit Girlanden, Juwelen und dem Kaustubha geschmückt; das Zeichen Śrīvatsa leuchtet auf seiner Brust.

Sein Körper wird von Kopf bis Fuß in großer Zärtlichkeit beschrieben: der tiefe Nabel, die schmale Mitte, die wohlgeformten Schenkel und Knie, die Knöchel und Füße, deren Sohlen mit glückverheißenden Zeichen wie Fisch, Aṅkuśa, Fahne, Lotus und Vajra versehen sind. Seine Hände halten die Flöte; aus ihr strömen Töne, die alle Wesen bezaubern.

Um Krishna stehen Kühe, Kälber und Stiere, deren Blick und Gehör vollständig von der Flöte angezogen sind. Die Tiere vergessen ihre gewöhnlichen Bewegungen und lauschen. Die Gopas tanzen und musizieren. Kinder tragen einfache Waldschmuckstücke und bewegen sich voller Freude.

Dann werden die Gopīs beschrieben. Ihre Herzen sind von Krishna ergriffen. Ihre Körper reagieren auf die Flöte mit Gänsehaut, Zittern, Seufzen und sehnsüchtigen Blicken. Der Text gebraucht die Sprache des Śṛṅgāra-Rasa, um eine totale Hingabe auszudrücken: alle Aufmerksamkeit ist auf Krishna gerichtet. Devotional gelesen ist dies das Bild einer Bhakti, in der nichts außerhalb der Gottesliebe übrigbleibt.

Außerhalb des Kreises werden Götter, Weisen, Yogis, Siddhas, Gandharvas, Vidyādharas und andere himmlische Wesen vorgestellt. Brahmā, Śiva und Indra verehren Krishna. Nārada wird mit seiner Vīṇā im Himmel meditiert; er preist den Herrn mit Musik und unerschütterlicher Hingabe.

Nachdem diese Meditation aufgebaut ist, identifiziert sich der Übende zunächst innerlich mit Nandas Sohn und beginnt dann die äußere Pūjā. Ein gereinigter Platz wird vorbereitet, der Śaṅkha wird geweiht und mit duftendem Wasser, Blumen und Akṣata gefüllt.

Zur Heiligung des Wassers wird das bekannte Tīrtha-Mantra gesprochen: „O Gaṅgā, Yamunā, Godāvarī, Sarasvatī, Narmadā, Sindhu und Kāverī – seid in diesem Wasser gegenwärtig.“ Das Wasser wird als Träger aller heiligen Flüsse verstanden. Mit Gālinī-Mudrā und weiteren Mantras wird es sakralisiert.

Im eigenen Scheitel- und Herzraum werden Guru, Gaṇeśa und das Pīṭha verehrt. Das Licht des Mūla-Mantras wird im eigenen Ursprung, im Herzen und im Raum zwischen beiden als ein einziges, blitzgleiches Feld dichter Glückseligkeit vorgestellt. Krishna wird nicht nur von außen angerufen; seine Gegenwart wird aus dem eigenen Bewusstseinszentrum hervorgebracht.

Darauf folgen Āsana, Wasser, Duft, Blumen, Räucherwerk, Licht, Schmuck und weitere Upacāras. Flöte, Vanamālā, Śrīvatsa und Kaustubha werden eigens verehrt. Weiße Blumen werden auf der rechten, rote auf der linken Seite dargebracht, jeweils mit entsprechendem Sandelholz.

Nach Dhūpa und Dīpa folgen Speiseopfer, Tāmbūla, Musik, Tanz und Gesang. Eine zentrale Wendung ist die Selbsthingabe: Mit dem Brahmārpaṇa-Gedanken legt der Übende nicht nur äußere Dinge, sondern das eigene Selbst Krishna zu Füßen.

Der Text beschreibt anschließend Japa. Das Bīja wird von Oṃ umschlossen rezitiert, die vom Guru empfangenen inneren Yoga-Verbindungen werden erinnert, und das Japa wird dem Sein-Bewusstsein-Glückseligkeits-Selbst dargebracht. Wer diesen Weg übt, soll nach traditioneller Aussage liebenswert, sprachmächtig und schließlich zum höchsten Licht gelangen.

Damit ist der dritte Paṭala ein Höhepunkt der devotionalen Seite der Kramadīpikā: äußere Schönheit, innere Meditation, Mantra, Bild, Duft, Musik und Selbsthingabe verschmelzen zu einer einzigen Krishna-Pūjā.

Vierter Paṭala – Guru, Dīkṣā, Maṇḍala und Mantra-Übertragung

Der vierte Paṭala behandelt die Dīkṣā, die Einweihung. Er beginnt mit der Feststellung, dass Mantra und Caryā ihre volle Wirksamkeit durch eine geeignete Initiation erhalten. Nārada und andere Weise sollen auf diesem Weg große Siddhi erlangt haben.

Wer Erkenntnis sucht, soll einen geeigneten Lehrer aufsuchen: einen Brahmanen beziehungsweise spirituellen Lehrer von reinem Verhalten, frei von groben Fehlern, tief hingebungsvoll an Krishnas Lotusfüße, kundig in Veda, Śāstra und Āgama, beherrscht und in der Gemeinschaft der Guten geachtet. Der Schüler soll sich mit aufrichtigem Herzen, ohne Hinterlist, durch Dienst, angemessene Gaben und freundliche Rede um das Vertrauen des Lehrers bemühen.

Der Text empfiehlt eine längere Phase der Annäherung und Prüfung. Erst danach soll der Schüler um Mantra-Dīkṣā bitten. Die Dīkṣā wird mit der im Prapañcasāra bekannten Einweihungstradition verbunden. Ohne diese Übertragung, so die traditionelle Aussage des Werkes, könne selbst lange Mantra-Wiederholung ihre volle Siddhi verfehlen.

Für die Einweihung wird ein heiliger Raum vorbereitet. Ein Maṇḍapa wird errichtet, mit Kuśa-Girlanden und Fahnen geschmückt, mit Toranas an den vier Seiten und einem hellen Baldachin. Im Inneren wird ein Feuer- beziehungsweise Ritualplatz mit geometrischen Maßen angelegt.

Auf dem gereinigten Boden wird ein Maṇḍala gezeichnet: ein achtblättriger Lotus, umgeben von Kreisen, Rāśis, Pīṭha, Wegen, vier Toren und ihren ornamentalen Erweiterungen. Der Guru vollzieht zunächst seine eigene Reinigung und Selbstverehrung.

Links vor sich stellt er den Śaṅkha und Gefäße für Arghya, Pādya und Ācamana bereit. Blumen, Duftstoffe, Akṣata und andere Materialien werden angeordnet. Die Lampen erhellen den Raum. Die Gottheiten des Pīṭha werden in den Richtungen verehrt.

Im Zentrum erscheinen Ādhāraśakti und die tragenden kosmischen Kräfte. Dharma und verwandte Mächte werden in den heiligen Richtungen, Adharma und Gegenkräfte an den entsprechenden Gegenpolen angeordnet. Die Śaktis werden zwischen den Pīṭha-Strukturen verehrt.

Ein Kumbha wird auf Reis und Kuśa errichtet. Die Kalās von Agni, Sonne und Mond werden in ihm installiert. Das Gefäß wird mit geweihtem Wasser, gegebenenfalls Milchprodukten und weiteren traditionellen Substanzen gefüllt und mit Gold, Juwelen, Blättern, Früchten, Stoff und Blumen geschmückt. Der Kumbha wird zum sichtbaren Körper Haris.

Der Guru ruft Krishna in das Gefäß und verehrt ihn mit allen Upacāras. Nach Sitz, Willkommen, Arghya, Pādya, Ācamana, Madhuparka, Bad, Gewand und Schmuck werden die verschiedenen Aṅgas, die Flöte, Girlande und Erkennungszeichen Krishnas verehrt.

Die äußeren Āvaraṇas umfassen Begleiter und Śaktis. Rukmiṇī und die anderen Gemahlinnen werden auf den Lotusblättern verehrt. Es folgen Vasudeva, Devakī, Nanda, Yaśodā, Balabhadra, Subhadrā, Gopas, Gopīs, Wunschbäume, Lokapālas und ihre Waffen.

Krishna wird mit Dhūpa, Dīpa, Naivedya und weiteren Gaben verehrt. Speisen mit Milch, Reis, Zucker, Joghurt, Butter, Früchten und Süßigkeiten werden genannt. Der Text beschreibt die traditionellen Mudrās für das Speiseopfer und für die fünf Prāṇas.

Ein besonders bedeutsamer Abschnitt ist das Selbstopfer: Alles, was in Wachen, Traum und Tiefschlaf, durch Geist, Rede und Tat, durch Hände, Füße und den ganzen Körper gedacht, gesagt oder getan wurde, soll Brahman dargebracht werden. Der Übende sagt sinngemäß: „Mich und alles, was mein ist, bringe ich vollständig Hari dar.“ Oṃ Tat Sat wird als Formel dieser Selbsthingabe bezeichnet.

Danach wird das Ritualfeld wieder in das Bewusstsein zurückgenommen. Der Schüler, der gefastet hat, erscheint am Morgen in sauberer weißer Kleidung und ehrt Brahmanen und den Guru. Er legt dem Lehrer eine Gabe dar und übergibt symbolisch auch sich selbst.

Im Abhiṣeka-Maṇḍapa setzt der Guru beim Schüler wiederum Pīṭha-Nyāsa und Mantra-Kräfte ein. Der geweihte Kumbha wird unter Segenssprüchen, Musik und glückverheißenden Klängen herbeigebracht. Mit seinem Wasser wird der Schüler übergossen, wobei der Text die Erfahrung von Samarasya – Einheit und Gleichklang – hervorhebt.

Der Schüler erhält reine Kleidung, verneigt sich vielfach, setzt sich rechts vom Guru und hört konzentriert die eigentliche Mantra-Übertragung. Der Guru spricht das mit Ṛṣi, Chandas und Devatā verbundene Mantra dreimal in das linke Ohr des Schülers. Der Schüler rezitiert anschließend die vorgeschriebene Zahl, verneigt sich und hört die Samayas, die Verpflichtungen der Überlieferung.

Der Guru wiederum vollzieht Japa, damit seine eigene Mantra-Kraft durch die Weitergabe nicht gemindert werde. Am Ende werden Kumbha und Ritualgaben dem Guru übergeben und Brahmanen gespeist.

Der Paṭala schließt mit der Aussage, dass hier die Dīkṣā in verkürzter Form für verständige Menschen zusammengefasst sei. Wer in sie eingetreten ist, soll Mantra, Homa und Pūjā auf dieser Grundlage ausführen.

Fünfter Paṭala – Puraścaraṇa, tägliche Krishna-Verehrung, Tarpana und Gopāla-Yantra

Der fünfte Paṭala beginnt mit der vorbereitenden Mantra-Praxis nach empfangener Dīkṣā. Als günstiger Beginn wird traditionell der Monat Caitra in der hellen Monatshälfte genannt. Mit Erlaubnis des Gurus soll der Sādhaka die Pūrva-Sevā aufnehmen.

Der Übende hält sich rein, lebt zurückgezogen, spricht wenig oder schweigt, übt Brahmacarya und nimmt nur begrenzt Nahrung zu sich. Er pflegt die Kühe, gibt ihnen Futter, übt Mitgefühl gegenüber Lebewesen und verehrt sowohl die Mantra-Devatā als auch Durgā und den Guru. Auch die eigenen Pflichten werden nicht einfach aufgegeben; der Text verbindet die Mantra-Sādhana mit verantwortlichem Handeln.

Für das zehnsilbige Mantra und das achtzehnsilbige Mantra werden hohe Japa-Zahlen angegeben. Die Nahrung wird vereinfacht: Gemüse, Wurzeln, Früchte, Milchprodukte, Bettelspeise und andere schlichte Nahrungsmittel werden genannt. Die jeweilige Lebenssituation des Übenden kann dabei berücksichtigt werden.

Nach Abschluss dieser Vorübung wird Krishna täglich verehrt. Die Kramadīpikā entfaltet dafür unterschiedliche Meditationen für Morgen, Mittag, Abend und Nacht.

Am Morgen erscheint Krishna als göttliches Kind. Er sitzt in einer leuchtenden Gartenlandschaft unter einem Wunschbaum. Seine Haut ist tiefblau, seine Locken sind vom Spiel gelöst, seine Augen gleichen blauen Lotusblüten. Kuhstaub liegt auf seiner Brust, kleine Glöckchen schmücken Hüfte und Beine. In der rechten Hand hält er süßen Milchreis, in der linken frische Butter. Gopīs, Gopas und Kühe umgeben ihn. Diese kindliche Gestalt wird als Bāla-Krishna verehrt.

Wer Krishna morgens mit beständiger Hingabe verehrt, soll nach traditioneller Verheißung Fülle erfahren und schließlich das reine höchste Dhāman erlangen.

Mittags wird Krishna als Vraja-Herr meditiert, umgeben von Göttern, Weisen, Gopas, Gopīs und Kühen. Pfauenfeder, gelbes Gewand, Schmuck, Vanamālā, Flöte und Hirtenstab gehören zu dieser Gestalt. Die Pūjā enthält wiederum Āvaraṇas, Speiseopfer und Japa. Der Text verheißt Intelligenz, Lebensenergie, Ausstrahlung, Glück und spirituelle Nähe.

Für den dritten Tagesabschnitt gibt es unterschiedliche Traditionen: manche setzen die Verehrung in den Abend, andere in die Nacht. Abends erscheint Vāsudeva in Dvārakā: in einer prächtigen, von Lotusgewässern und Palästen erfüllten Stadt, auf einem goldenen Lotussitz im Juwelenpavillon. Nārada und andere Weise umgeben ihn, während er ihnen das Ātmatattva und das höchste unvergängliche Dhāman lehrt. Er trägt Śaṅkha, Cakra, Gadā und Padma.

Nach der Abendverehrung soll der Übende Krishna im eigenen Herzlotus wieder einsetzen, sich mit ihm identifizieren und danach auch das eigene Selbst als von ihm durchdrungen verehren.

Die nächtliche Meditation führt in den Rāsa. Krishna steht im Kreis der Gopīs am Ufer der Yamunā. Mondlicht, kühle Luft, Musik, Tanz und göttliche Wesen bilden den Rahmen. Krishna vervielfältigt seine Gestalt, sodass jede Gopī seine unmittelbare Nähe erfährt. Der Text beschreibt diese Szene in starkem Śṛṅgāra-Rasa. Spirituell kann sie als Bild dafür gelesen werden, dass das eine Göttliche jedem Herzen ganz gegenwärtig ist.

Nach der Rāsa-Pūjā behandelt der Text Tarpana. Morgens, mittags und abends werden unterschiedliche süße Milch- und Speisezubereitungen genannt. Die Formel „tarpayāmi“ – „ich sättige, ich erquicke“ – wird mit den Gottesnamen verbunden.

Danach folgen kāmya Tarpanas mit verschiedenen traditionellen Speisen. Der Text beschreibt sie als Mittel für Wohlstand, Versorgung, Ansehen und andere erwünschte Wirkungen. Diese Passagen gehören zur historischen Ritualkultur und werden hier nicht als empirische Wirkungsversprechen vertreten.

Ein weiterer Abschnitt beschreibt ein Gopāla-Yantra. In einem Feuerdreieck beziehungsweise geometrischen Feld werden Kandarpa, Mantra-Laute und Śaktis angeordnet. Das Yantra wird auf Metall oder einem geeigneten Träger gezeichnet und als Schutz- und Segenssymbol getragen. Auch hier nennt der Text zahlreiche traditionelle Wirkungen.

Es folgen Mantra-Formeln für Schutz, Krankheit, Vergiftung und andere Nöte. Diese Aussagen sind religionsgeschichtlich wichtig, dürfen aber nicht an die Stelle medizinischer Behandlung treten.

Der Paṭala schließt mit der Feststellung, dass Krishna täglich in Śālagrāma, Mantra, Yantra, Maṇḍala oder Bildgestalt verehrt werden soll und nicht bloß auf ungeweihtem Boden. Wer Mukunda durch Japa, Homa, Pūjā und Tarpana verehrt, soll nach der Sprache des Textes die Früchte des Lebens erfahren und schließlich Vishnus reine Stätte erreichen.

Sechster Paṭala – besondere Krishna-Mantras, Schutz, Heilung und historische Kāmya-Rituale

Der sechste Paṭala sammelt besondere Anwendungen der zuvor gelehrten Krishna-Mantras und führt weitere Mantras ein. Zu Beginn wird Krishna als Devakīs Sohn meditiert, frisch geboren und lichtvoll, in gelbem Gewand, mit Cakra, Śaṅkha, Gadā und Lotus.

Ein Mantra wird mit Lernen, Gedächtnis und dichterischer Begabung verbunden. Durch Japa und Homa soll der Übende Smṛti, Medhā, Dhṛti und sprachliche Kraft erlangen. Ein weiteres Śaraṇāgati-Mantra bringt die Haltung zum Ausdruck: „Ich nehme Zuflucht zu den ehrwürdigen Füßen Mukundas.“ Diese Formulierung führt die technische Mantra-Praxis auf eine einfache Bhakti-Grundhaltung zurück.

Bāla-Krishna wird auf dem Schoß seiner Mutter meditiert. Der Text verspricht durch diese Verehrung Beständigkeit der Hingabe, Vertrauen und Frieden. Weitere Formeln richten sich an Krishna in kindlicher Gestalt und verbinden die Verehrung mit Nahrung, Schutz und Wohlergehen.

Ein Abschnitt behandelt traditionelle Rituale gegen als „Graha“ bezeichnete Störungen, Besessenheit oder Krankheit. Pūtanā, Śakaṭa und andere Kindheitsmythen Krishnas werden als Schutzbilder verwendet. Solche Passagen spiegeln vormoderne medizinisch-religiöse Vorstellungen; sie sind nicht als Ersatz für moderne Diagnostik und Behandlung zu verstehen.

Dann wird Krishna als Lebensspender verehrt. Ein Mantra bittet Puruṣottama und Vishnu um langes Leben. Japa und Homa werden mit Dūrvā und Milchreis verbunden. Die Erzählung von Krishna, der den Dämon Baka bezwingt, wird als Schutzbild für Kinder verwendet.

Besonders bekannt ist die Meditation auf Kālīyamardana. Krishna tanzt auf den Köpfen der Schlange Kālīya und lässt gleichsam Nektar aus seinem Blick strömen. Der Text verbindet diese Vorstellung mit traditionellem Schutz bei Schlangenbiss und Gift. Auch hier gilt: Die Passage ist historische Ritualüberlieferung, keine medizinische Anleitung.

Krishna als Govardhana-Halter wird als Schutz vor Sturm, Gewitter und Unwetter meditiert. Die Geschichte des von Krishna aufgehobenen Berges wird so in einen Schutzkontext übertragen. Umgekehrt wird eine Yamunā-Spielszene mit Regenbitten verbunden.

Weitere Abschnitte nennen traditionelle Anwendungen bei Fieber, Krankheit, vorzeitigem Tod und Kinderwunsch. Der Text greift dabei Episoden auf, in denen Krishna oder Vishnu Leben rettet, Kinder zurückbringt oder Bedrohungen überwindet. Die religiöse Logik ist transparent: Eine mythische Heil- oder Rettungstat wird im Ritual als gegenwärtige Schutzkraft vergegenwärtigt.

Es folgt ein ausdrückliches Gebet um Nachkommenschaft: „Devakīsuta, Govinda, Vāsudeva, Herr der Welt – gib mir ein Kind; zu dir habe ich Zuflucht genommen.“ Dieses Mantra ist einer der klarsten devotionalen Texte des Kapitels.

Daneben enthält der Paṭala auch aggressive kāmya Rituale: Kṛtyā-Abwehr, Uccāṭana und Māraṇa werden beschrieben. Feindbilder aus den Krishna-Erzählungen werden rituell auf Gegner übertragen. Der Text selbst erklärt später ausdrücklich, dass Māraṇa nicht lobenswert sei und nennt Śānti als Gegenweg. In dieser Wiki-Fassung werden solche Passagen deshalb ausschließlich als historische Inhalte dokumentiert und nicht als moderne Handlungsanweisung entfaltet.

Ein friedlicherer Strang verbindet Krishna mit der Bhagavad Gītā. Der Herr wird auf dem Wagen Arjunas meditiert, die Geste der Unterweisung zeigend. Diese Meditation soll Dharma und inneren Frieden fördern; Japa wird mit sprachlicher, philosophischer und dichterischer Fähigkeit verbunden.

Schließlich erscheint Krishna in Viśvarūpa, strahlend wie unzählige Sonnen, von Feuer- und Mondkraft durchdrungen und mit vielen göttlichen Waffen. Diese universale Form wird für Schutz von Körper, Haus, Dorf und Land angerufen. Der Paṭala endet mit einer Gītā-bezogenen Mantra-Praxis zum Schutz und zur Beseitigung von Hindernissen.

Damit zeigt das Kapitel zwei sehr verschiedene Seiten der Kramadīpikā: eine tiefe Bhakti- und Schutzfrömmigkeit und zugleich die breitere vormoderne Tantra-Kultur mit ihren kāmya und teilweise aggressiven Riten.

Siebter Paṭala – Wohlstand, Mantra-Varianten, Krishna-Formen und Tempelverehrung

Der siebte Paṭala beginnt mit einer Praxis zur Verehrung des Herrn der Śrī, des Trägers von Lakṣmī. Krishna wird in Dvārakā in einer prachtvollen Juwelenwelt meditiert. Paläste leuchten wie tausend Sonnen, Wunschbäume stehen in einer von Edelsteinen erfüllten Stadt, und unter einem kostbaren Baum sitzt Acyuta auf einem Juwelenthron.

Sein Körper glänzt wie geschmolzenes Gold und zugleich wie die vereinte Strahlkraft von Sonne, Mond und Blitz. Er trägt gelbe Gewänder, Cakra, Śaṅkha, Gadā und Lotus. Rukmiṇī und Satyabhāmā gießen Ströme von Juwelen über ihn; weitere Gemahlinnen reichen Gefäße mit Edelsteinen weiter. Ringsum erscheinen die sechzehntausend Gefährtinnen, die acht Nidhis und die Vṛṣṇis.

Der Text verbindet diese Vision mit dem zwanzigsilbigen Mantra und einer ausführlichen Nyāsa- und Yantra-Praxis. Die Mantra-Laute werden am ganzen Körper eingesetzt: Kopf, Stirn, Augenbrauen, Augen, Ohren, Nase, Mund, Kinn, Hals, Schultern, Herz, Bauch, Nabel, Genitalbereich, Basis, Hüften, Knie, Unterschenkel, Knöchel und Füße. Sṛṣṭi, Sthiti und Saṃhāra werden erneut als Grundrhythmen verwendet.

Für die äußere Verehrung wird ein Yantra mit achtblättrigem Lotus und einem Ṣaṭkoṇa im Zentrum beschrieben. Mantra-Laute, Śrī, Saṃvid und die Mātṛkā werden in den verschiedenen Zonen angeordnet. Eine Kāmadeva-Gāyatrī und weitere Anziehungsformeln werden erwähnt. Historisch gehören sie zur Kāmya-Praxis des Werkes.

Das Pīṭha wird verehrt, Krishna in der Mitte installiert und von mehreren Āvaraṇas umgeben. Vāsudeva, Saṅkarṣaṇa, Pradyumna und Aniruddha stehen zusammen mit Śānti, Śrī, Sarasvatī und Rati in den inneren Bereichen. Rukmiṇī und die anderen acht Hauptgemahlinnen werden auf den Blättern, die acht Nidhis in einer weiteren Schicht, Lokapālas und Waffen außen verehrt.

Der Text preist diese Praxis in klassischer Phalaśruti-Sprache als Quelle von Wohlstand, Nahrung, Gold, Getreide, Familie und letztlich spirituellem Ziel. Verschiedene Homas mit weißen oder roten Blumen werden genannt. Auch hier werden materielle Wirkungsversprechen als Teil der Tradition wiedergegeben, nicht als empirisch gesicherte Aussagen.

Es folgen mehrere Mantra-Varianten, in denen Śrī-, Śakti-, Kāma- und Krishna-Bījas unterschiedlich kombiniert werden. Krishna wird jeweils in passenden Gestalten meditiert: mit Muschel, Cakra, Bogen, Pfeilen, Pāśa und Aṅkuśa; als Flötenspieler; als kindlicher Krishna mit Milchreis und Butter; als Gelehrsamkeit schenkender Herr mit Buch, Akṣamālā und Flöte; als von Göttinnen umarmter Hari; als Rukmiṇī-Vallabha; als Līlādaṇḍa tragender Herr und als Govallabha, der Kühe ruft.

Ein besonders schöner Abschnitt beschreibt Krishna als Quelle von Sprache und Lernen. In der linken oberen Hand hält er das Buch, das den Schatz des Wissens darstellt, in der rechten eine kristallene Akṣamālā, während die unteren Hände die Flöte führen. Wer ihn so meditiert, soll nach dem Text zu einem Strom von Prosa und Dichtung finden und in Veden, Śāstras und Musik kundig werden.

Weitere Mantras richten sich an Rukmiṇī-Vallabha, den Geliebten Rukmiṇīs. Krishna wird mit seiner goldglänzenden Gefährtin vereint meditiert. Wieder wird der Zusammenhang von Bhakti, Schönheit, Wohlstand und den vier Puruṣārthas hergestellt.

Später wendet sich der Text stärker der Verehrung im Tempel, Haus oder Goṣṭha zu. Krishna kann in einer Pratimā, im Kuhhof oder im eigenen Haus installiert werden. Der Eingang selbst wird sakralisiert: Garuḍa, Caṇḍa, Pracaṇḍa, Dhātṛ, Vidhātṛ, Jaya, Vijaya und andere Wächter werden verehrt. Gaṅgā und Yamunā erscheinen an den Seiten, Durgā, Sarasvatī und Kṣetreśa in den Eckbereichen. Der Vāstupuruṣa wird in der Mitte des Hauses verehrt.

Danach folgen Guru, Guru-Pādukās, Nārada und frühere Siddhas. Erst dann wird Govinda im Pīṭha verehrt, flankiert von Rukmiṇī, Satyabhāmā, Surabhi und den weiteren Śaktis. Pāñcajanya, Gadā, Cakra, Vasudeva, Devakī, Nanda, Yaśodā, Kühe, Gopas und Gopīs bilden die heilige Umgebung.

Der Text empfiehlt eine ein-, zwei- oder dreimal tägliche Verehrung Govindas. Als Frucht nennt er langes Leben, Gesundheit, Kühe, Getreide, Wohlstand, Kinder und Freunde – und schließlich das höchste Ziel.

Den Abschluss bilden weitere kurze Krishna-Mantras von zwei bis elf Silben, darunter Formen mit „Kṛṣṇa“, „Kṛṣṇāya namaḥ“, Gopāla- und Govinda-Namen sowie die ausdrücklich ausgeschriebene Formel „klīṃ glauṃ klīṃ śyāmalāṅgāya namaḥ“. Ihre Ṛṣis, Metren, Aṅgas und Visualisierungen werden angegeben.

Der Paṭala endet mit zwei besonders fruchtbarkeits- und wohlstandsbezogenen Mantras und der Aussage, dass ein Mensch, der eines dieser Mantras mit Japa, Pūjā und Homa verehrt, Śrī und sprachliche Kraft erlange und schließlich das große, unvergängliche Dhāman Acyutas erreiche.

Achter Paṭala – Vaśya- und Mohana-Traditionen, höchste Bhakti und innerer Yoga

Der achte Paṭala beginnt mit Vaśya-Vidhi, historischen Ritualen, die auf Anziehung, Einfluss und soziale Wirkung zielen. Die bereits zuvor genannten zehn- und achtzehnsilbigen Krishna-Mantras werden in diesen Zusammenhang gestellt. Blumen, Homa und Japa werden mit verschiedenen gesellschaftlichen Zielgruppen verbunden. Solche Riten spiegeln vormoderne Vorstellungen von Mantra-Wirkung und persönlicher Einflussnahme. Sie werden hier als Quelleninhalt wiedergegeben, nicht als Empfehlung, andere Menschen gegen ihren Willen zu beeinflussen.

Der Text nennt verschiedene Blumen und Opferstoffe für unterschiedliche Ziele. Es folgen Praktiken, durch die Könige, Frauen, Männer oder gesellschaftliche Gruppen „unter Einfluss“ gebracht werden sollen. Auch Liebes- und Heiratswünsche werden mit Rāsa-Krishna, Flötenmusik und Gopī-Motiven verbunden.

Mitten in diesem kāmya Material öffnet sich jedoch eine deutlich spirituellere Perspektive. Krishna wird hell und jugendlich, mit Cakra, Śaṅkha, Gadā und Lotus, umgeben von Weisen und auf einem Lotus sitzend meditiert. Der Übende soll ihn schließlich nicht nur als äußere Gottheit, sondern als Lokādhyakṣa und als immerwährende Glückseligkeit im eigenen Herzlotus erkennen.

Wer diesen Weg mit fester Hingabe übt, so sagt der Text, überquert den furchtbaren Ozean des Werdens mit seinen Wellen von Geburt und Tod und gelangt zu Haris höchstem, glückseligem Dhāman.

Darauf folgt eine der schönsten Bhakti-Aussagen der Schrift: Wer Krishnas Namen singt, seine Geschichten hört, seine Formen erinnert und sich vor seinen Lotusfüßen verneigt, ist wahrhaft verehrungswürdig und innerlich frei. In dieser Aussage tritt die komplizierte Ritualtechnik zurück hinter eine einfache, durchgehende Gottesbeziehung.

Anschließend beschreibt das Werk nochmals zwei sehr geheime Bhuvana-Mohana-Mantras. Ihre Ṛṣi-, Chandas-, Devatā- und Aṅga-Strukturen werden festgelegt. Fünf Kräfte – Śoṣaṇa, Mohana, Sandīpana, Tāpana und Mādana – werden mit Bīja-Folgen verbunden. Der Text entfaltet ein komplexes Yantra und eine Visualisierung von Puruṣottama zusammen mit Śrī.

Es folgen wiederum Kāmya-Verheißungen. Doch der Text führt allmählich aus der äußeren Magie in die innere Sādhana. Eine weitere Krishna-Form wird in einer prächtigen Stadt auf einem Juwelenthron meditiert, von Göttinnen und himmlischen Wesen umgeben. Die Mantra-Praxis soll nicht nur weltliche Wirkung geben, sondern karmische Knoten durchtrennen und das Bewusstsein erwecken.

Gegen Ende verändert sich der Ton deutlich. Der Yogi soll eines der Krishna-Mantras ergreifen und danach Yoga üben. Er sitzt auf einem weichen Sitz, den Blick nach innen gewandt und die Augen sanft geschlossen.

Nun beginnt eine innere Laya-Meditation. Die gesamte Welt aus Elementen, Sinnesorganen und innerem Organ wird in ihre feineren Ursachen zurückgeführt. Sonne, Mond und Feuer werden in die Mantra- und Bīja-Struktur integriert. Die manifestierte Welt wird in Prakṛti, diese in Puruṣa, weiter in Bindu, Kāla, Icchāśakti und schließlich in das reine Cit-Selbst aufgelöst.

Der Endpunkt ist ein Dhāman ohne Gegensatz und ohne besondere begrenzende Eigenschaften, erfüllt von unvergleichlicher, dichter Glückseligkeit. Krishna wird hier nicht mehr nur als Gestalt von Vraja oder Dvārakā verstanden, sondern als das ewige Selbst, das von den höchsten Worten gepriesen wird.

Darauf folgt eine innere Bīja-Meditation im Mūlādhāra. In einem leuchtenden Dreieck wird die Kraft Kāmas beziehungsweise die schöpferische Bīja-Energie meditiert, strahlend wie junge Sonne, Feuer und zahllose Monde. Darüber steigt eine blitzartige Kraft durch die Suṣumṇā auf. Sie wird als reine Bewusstseinskraft beschrieben, subtil und Ursprung aller Dhāmans.

Diese Kraft wird zum nach unten geöffneten Sahasrāra beziehungsweise zum leuchtenden Vollmondfeld geführt. Von dort strömt Nektar. Die rote, mantrische Kraft wird als Amṛta erfahren und danach wieder in den eigenen inneren Sitz zurückgeführt. Der Text beschreibt so einen Kreislauf von Aufstieg, Vereinigung, Nektar und Rückkehr.

Wer diese innere Praxis beständig übt, so verheißt die Schrift, überwinde die Furcht vor Alter, Krankheit und vorzeitigem Tod und gewinne außergewöhnliche Sprachkraft; die Mantras würden für ihn lebendig.

Es folgen nochmals auf Einfluss gerichtete Visualisierungen, die historisch als Vaśya-Praxis zu verstehen sind. Danach aber führt der Text zu einer höchst feinen Krishna-Dhyāna: Vāsudeva wird im Herzlotus meditiert, und der Geist wandert bewusst von Krishnas Füßen über Beine, Hüften, Nabel, Brust, Śrīvatsa, Kaustubha, Arme, Hände, Flöte, Hals, Wangen, Ohren, Nase, Augen, Brauen, Stirn und Haar bis zum Lächeln.

Der Geist soll immer wieder von den Lotusfüßen bis zu diesem Lächeln geführt werden, bis er darin zur Ruhe kommt. Solange der Geist nicht in Haris sanftem Lächeln aufgeht, soll der Übende das Bīja oder eines der Hauptmantras rezitieren. Dann wird der Geist erneut von unten nach oben geführt und schließlich in dieser Schau aufgelöst. In der Erschöpfung der gewöhnlichen Geistbewegung entsteht die Erfahrung des Sat-Ātman, des wahren Selbst.

Ganz am Ende erklärt der Verfasser den Sinn des Werkes: Diese Kramadīpikā soll die Reihenfolge von Japa, Homa, Pūjā, Tarpana, Mantra, Abhiṣeka und Viniyoga für die Krishna-Mantras erhellen. Wie eine Handlampe soll sie das Dunkel des Zweifels zerschneiden. Doch das letzte Licht ist Krishna selbst – das Licht von Erkenntnis, unsterblicher Glückseligkeit und Bewusstsein.

Der achte Paṭala endet mit Lobversen auf Krishna und dem ausdrücklichen Vermerk: „Damit ist die Kramadīpikā vollendet.“

Vollständiger Sanskrittext in Umschrift

Hinweis zur Textgestalt
Die Umschrift folgt dem bereitgestellten Muktabodha-Grundtext. Sichtbare Unsicherheitszeichen der Transkription werden bewahrt; Seitenmarker der E-Text-Datei werden weggelassen.

1. Paṭala

kalāntamāyālavakāntamūrttiḥ kvaṇatkvaṇadvāṇīninādaramyaḥ (-vaṇu-) |

śrito hṛdi vyākulayaṃstrilokīṃ śriye'stu gopījanavallabho vaḥ ||

gurucaraṇasaroruhadvayo ṇyā?n mahitarajaḥ kaṇakān mūddhnā |

gaditamiha vivicya nāradādyairyajanavidhṃ kathayāmi śārṅgapāṇeḥ ||

kṣitisuranṛpaviṭturīyajānāṃ munivanavāsigṛhasthavarṇānāñca |

japahūtayajanādibhirmanūnāṃ phalati hi kaścana kasyacit kathañcit ||

sarveṣu varṇeṣu tathāśrameṣu nārīṣu nānāhvayajanmabheṣu |

dātā phalānāmabhivāñchitānāṃ drāgeva gopālakamantra-eṣaḥ ||

nyūnamacyutakaṭākṣapātane karaṇaṃ bhavati bhaktijañjasā |

taccatuṣṭayaphalāptaye tato bhaktimānadhikṛtau harau gurau ||

snātonirmalasūkṣmaśuddhavasanodhautāṅghripāṇyānanaḥ svacāntaḥ

supavitramudritakaraḥ śvetorddhvapuṇḍrojjvalaḥ | prācīdigvadano nivadhya

sudṛḍhaṃ padmāsanaṃ svastikaṃ svāsīnaḥ svagurun gaṇādhipamatho vandet

vaddhvāñjaliḥ ||

tato'stra mantreṇa viśodhya pāṇī tritāladigvandhahūtāśaśālān |

vidhāya bhūtātmakametadaṅgaṃ viśodhayecchuddhamatiḥ krameṇa ||

oḍā?vaktye dhūmraṃ satatagativījaṃ salavakaṃ smaret pūrvaṃ mantrī

sakalabhūvanocchoṣaṇakaram | svakaṃ dehastena pratatavapūṣāpūrya sakalaṃ

viśoṣya vyāmuñcet pavanamatha mārgeṇa khamaṇeḥ ||

tenaiva mārgeṇa vilīnamārutaṃ vījaṃ vicintyāruṇamāśuśukṣaṇeḥ |

āpūrya dehaṃ paridahya vāmato muñcet samīraṃ saha bhasmanā vahiḥ ||

ṭaparamatīvaśubhramamṛtāṃ śupathena vidhuṃ nayatu lalāṭacandramamutaḥ

sakalārṇamayīm |

laparajapānnipātya racayecca tayā sakalaṃ vapuramṛtaughavṛṣṭimatha

vaktrakarādyamidam ||

śirovadanavṛttadṛkśravaṇaghoṇagaṇḍoṣṭhadantadvayeṣu saśiromukheṣu ca iti

kramādvinyaset |

halaśca karapādasandhiṣu tadagrakeṣvādarāt sapārśvayugapṛṣṭhanābhyu-

darakeṣu ṣādyānatha |

hṛdayakakṣakakutkaramūladoḥpadayugodaravaktragatān vudhaḥ |

hṛdayapūrvamanena pathāndhahaṃ nyasatu

śuddhakalevarasiddhaye |

ityāvacarya vapurarṇaśatārddhakena sārddhakṣapeśasavisargakaśobhayaistaiḥ |

vinyasya keśavapuraḥ saramūrttiyuktaiḥ kīrttyādiśaktisahitairnyasatu krameṇa |

atha kathayāmyarṇānāṃ mūrttīḥ śaktīḥ samastabhuvanamayīḥ |

keśavakīrttī nārāyaṇakāntī mādhavastathā tuṣṭiḥ ||

govindaḥ puṣṭiyuto viṣṇudhṛtī sūdanaśca madhavādyaḥ śāntiḥ |

trivikramaśca kriyā punarvāmano dayāyuktaḥ ||

śrīdharayutā ca medhā hṛṣīkanāthaśca harṣayā yuktaḥ |

amvujanābhaśraddhe dāmodarasaṃyutā punarlajjā ||

lakṣmīḥ savāsudevā saṅkarṣaṇaḥ sarasvatīyuktaḥ |

pradyumnaḥ śrītisameto'niruddhakoratirimāḥ svaropetāḥ ||

cakrijaye gadidurge śārṅgī prabhayānvitastathā khaḍgī |

satyā śaṅkhī caṇḍā halivāṇyau mūṣaliyugvilāsinikā ||

śūlī vijayā pāśī virajā viśvānvito'ṅkuśī bhūyaḥ |

vinadā mukundayuktā nandajasunade smṛtiśca nandiyutā ||

nara-ṛddhī narakajitā samṛddhiratha śuddhiyugghariḥ |

kṛṣṇovuddhiyutaḥ satyayutā śaktirmatiyuk sātvataḥ śauriḥ |

kṣamayā śūro ramayā janārdanomā ca bhūdharaḥ kledī |

viśvādimūrttiyutā klinnā vaikuṇṭhayuk tathā vasudhā |

puruṣottamaśca vasudā valinā ca parā valānujopetā |

bhūyaḥ parāyaṇākhyā vālaḥ sūkṣmā vṛṣaghnasandhe ca |

savṛṣā prajñ ā haṃsaḥ prabhā varāhoniśā ca vimalo'moghā ca |

narasiṃhavidyute ca praṇigaditāmūrttayohalānāṃ śaktiyutāḥ ||

varṇānuktvā sārddhacandrān purastānmūrttīḥ śaktirṅe?vasānānatiñca |

uktvā nyaset yādibhiḥ saptadhātūn prāṇaṃ śaktiṃ krodhamapyātmanestān ||

udyatpradyotanaśatarūciṃ taptahemāvadātaṃ pārśvadvandve jaladhisutayā

viśvadhātryā ca juṣṭam |

nānāratnollsitavividhākalpamāpītavastraṃ viṣṇuṃ vande

darakamalakaumodakīcakrapāṇim ||

dhyātvaivaṃ paramapumāṃsamakṣarairyovinyaseddinamanukeśavādi-

kīrttiyuktaiḥ |

medhāyuḥsmṛtidhṛtikāntikīrttilakṣmīsaubhāgyaiściramupavṛṃhito bhavet saḥ ||

ayameva ramāpuraḥsaraṃ prabhajedyo manujo vidhiṃ vudhaḥ |

samupetya ramāṃ prathiyasīṃ punarante haritāṃ vrajatyasau ||

ityacyutīkṛtatanurvidadhīta tattvanyāsaṃ mapūrvakaparākṣaranatyupetam |

bhūyaḥ parāya ca tadāhvayamātmane ca natyantamuddharatu tattvamanūn

krameṇa ||

sakalavapuṣi jīvaṃ prāṇamāyojya madhye nyasatu matimahaṅkārasmanaśceti

yantrī |

kamukhahṛdayaguhyāṅghriṣvatho śabdapūrvaṃ guṇagaṇamatha karṇādisthitaṃ

śrotrapūrvam ||

vāgādīndriyavargamātmani layeṣvākāśapūrvaṃ gaṇaṃ mūrddhnāsye

hṛdaye śire caraṇayorhṛtpuṇḍarīkaṃ hṛdi |

vimvāni dviṣaḍaṣṭayugdaśakalāvyāptāni sūryoḍa rāḍvahṇīnāñca yatastu

bhūtavasumunyakṣyakṣarairmantravit ||

atha parameṣṭhipumāṃsau viśvanivṛttī ca sarvva ityupaniṣadaḥ |

nyasyedākāśādisthānasthānayoryaralavalārṇaiḥ salavakaiḥ ||

vāsudevaḥ saṅkarṣaṇaḥ pradyumnaścāniruddhakaḥ |

nārāyaṇaśca kramaśaḥ parameṣṭhyādibhirmatāḥ ||

tataḥ kopatattvaṃ kṣarauvinduyuktaṃ nṛsiṃhaṃ nyaset sarvagātreṣu tajjñ aḥ |

krameṇeti tattvātmako nyāsa-uktaḥ susānnidhyakṛdviśvamūrttyādiṣu syāt ||

iti kṛte'dhikṛto bhavati dhruvaṃ sakalavaiṣṇavamatrajapādiṣu |

pavanasaṃyamanastvamunā cared yamiha japtumasau manumicchati ||

athavākhileṣu harimantrajapavidhiṣu mūlamantrataḥ |

saṃyamanamamaladhvīrmarutovidhinābhyasaṃścaratu tattvasaṃkhyayā |

purato japasya parato'pi vihitamatha tatrikaṃ vudhaiḥ ||

ṣoḍaśa ya iha careddinaśaḥ paripūyate sa khalu māsatohaṃghasaḥ |

athavāṅgajanmamanunā susaṃyamanaṃ sakaleṣu kṛṣṇamanujāpakarmasu ||

sahitaikasaptakṛtivāramabhyasaṃstanuyāt samastaduritāpahāriṇā ||

aṣṭāviṃśatisaṃkhyamiṣṭakaladaṃ mantraṃ daśārṇaṃ japannayacchet (?)

pavanaṃ suśaṃsitamatistvaṣṭādasārṇena cet |

abhyasyanravivāramanyamanubhirvarṇānurūpaṃ japan kuryādrecakapūrakaṃ

sunipuṇaḥ prāṇaprayogaṃ naraḥ ||

recarenmārutaṃ dakṣayā dakṣiṇaḥ pūrayedvāmayā madhyanāḍyā punaḥ |

dhārayedīritaṃ recakāditrayaṃ syāt kalādaṇḍavidyākhyamātrātmakam ||

prāṇāyāmaṃ vidhāyetyatha nijavapuṣā kalpayedyogapīṭhaṃ nyasyed-

ādhāraśaktiprakṛtikarmaṭhaśeṣakṣmākṣīrasindhūn |

śvetadvīpañca ratnojjvalamahitamahāmaṇḍapaṃ kalpavṛkṣaṃ

hṛddeśe'ṃśadvayorudvayavadanakaṭopārśvayugmeṣu bhūyaḥ ||

dharmādyādharmādi ca pādagātracatuṣṭayaṃ hṛdyatha śeṣamanjam |

sūryenduvahṇīn praṇavāṃśayuktān svādyakṣaraiḥ satvarajastamāṃsi ||

ātmāditrayamādavījasahitaṃ vyomāgnimāyālavairjñānātmānamathāṣṭa-

dikṣu paritomadhye ca śaktirnava |

nyastvā pīṭhamanuñca tatra vidhivat tatkarṇikāmadhyagaṃ

nityānandacitiprakāśamamṛtaṃ sañcintayeddhāma tat ||

vimalotkarṣiṇī jñānā kriyāyogā ca śaktayaḥ |

prahvī satyā tatheśānānugrahā navamī smṛtā ||

tāraṃ hṛdayaṃ bhagavān viṣṇuṃ sarvānvitaśca bhūtātmā |

ṅentāśca vāsudevāḥ sarvātmayutaśca saṃyogaḥ ||

yogāvadhau ca padmapīṭhātmā ṅeyuto nātiścānte |

pīṭhamatāmanuruktaḥ paryāpto'yaṃ saparyāsu ||

karayoryugalaṃ vidhāya mantrātmakamābhyāmabhidhāsya mānamārgāt |

sakalaṃ vidadhīta mantravarṇaiḥ paramaṃ jyoti ranuttamaṃ harestat ||

Kolophon

iti kramadīpikāyāṃ prathamaḥ paṭalaḥ ||

2. Paṭala

vakṣye manuṃ tribhuvana prathitānubhāvamakṣīṇapuṇyanicayair-

munibhirvimṛgyam |

pakṣīndraketuviṣayaṃ vasudharmakāmamokṣapradaṃ sakalakārmaṇa-

karmadakṣam ||

atiguhyamavodhatūlarāśijvalanaṃ vāgadhipatvadaṃ nārāṇām |

duritāpaharaṃ viṣāpamṛtyugraharogārtinivāraṇaikahetum ||

jayadaṃ pradhane'bhayadaṃ vipine salilaplavane sukhatāraṇadam |

narasaptirathadvipavṛddhikaraṃ sutagodharaṇīdhanadhānyakaram ||

valavīryaśauryanicayapratibhāsurakāntisubhagatvakaram |

kṣubhitāṇḍakakoṭimaṇimādiguṇāṣṭakadaṃ kimatra vahūnākhiladam ||

śārṅgī sottaradantaḥ śūro vāmākṣiyuk dvitīyārṇaḥ |

śūlī śaurirvālo valānujadvayamathākṣaracatuṣṭayam ||

śūraturīyaḥ sānanavṛttaḥ syāt saptamo'ṣṭamo'gnisakhaḥ |

taddayitākṣarayugmaṃ taduparigantvevamuddharenmantram ||

prakāśito daśākṣaro manustvayaṃ madhudviṣaḥ |

viśeṣataḥ padāravindayugmabhaktivarddhanaḥ ||

nārado muniramuṣya kīrttitaśchanda-ukta(?) mṛṣibhirvirāḍapi |

devatā sakalalokamaṅgalo nandagopatanayaḥ samīritaḥ ||

aṅgāni pañca hūtabhugdayitāsametaiścakrai ramuṣya mukhavṛttavisūpapannaiḥ

|

trailokyarakṣaṇayujāpyasurāntakākhyapūrveṇa cet kathitāni vibhaktiyuktaiḥ ||

hṛdaye natiḥ śirasi pāvakapriyā savaṣaṭśikhā hūmiti carmaṇi smṛtam |

saphaḍastramityuditamaṅgapañcakaṃ sacaturthivauṣaḍuditaṃ dṛśau yadi ||

mantrārṇairdasabhi rupetacandrakhaṇḍai raṅgānāṃ daśaka mudīritaṃ

namo'ntam |

hṛcchīrṣaṃ tadanu śikhā tanutramastraṃ pārśvadvandvaṃ

sakaṭipṛṣṭhamūrddhvayuktam ||

vakṣye mantrasyāsya vījaṃ saśakticakrī śakrī vāmanetrapradīptaḥ |

sapradyumno vījametat pradiṣṭaṃ mantraḥ prādyumno jaganmohano'yam ||

haṃso medovakravṛttābhyupetaḥ potrī netrādyanvito'sau yugārṇā |

proktā śaktiḥ sarvagīrvāṇavṛndairvandyasyāgnervallabhā kāmadeyam ||

viniyogo'sya mantrasya puruṣārthacatuṣṭaye |

kṛṣṇaḥ prakṛtirityukto durgādhiṣṭhātṛdevatā ||

gopāyati sakalamidaṃ gopāyati paramapumāṃsamiti gopīprakṛti stasyāṃ jātaṃ

jana-iti mahadādikaṃ pṛthivyantam |

anayorgopījanayoḥ samīraṇādāśrayatvato vyāptā vallabha ityupadiṣṭaṃ

sāndrānandanirañjanam jyotiḥ ||

svāheti svātmānaṃ gamayāmīti sutejase tasmai yaḥ kāryakāraṇeśaḥ

paramātmetyacyutaikatāsya bhavet ||

athavā gopījana iti samastajagadavanaśaktisamudāyaḥ ||

tasya svānanyasya svāmī vallabha itīha nirddiṣṭaḥ ||

athavā vrajayuvatīnāṃ dayitāya juhomimāṃ madīyamapi |

ityarpayet samastaṃ vrahmaṇi saguṇe samastasampatyai || 1 ||

kṛṣaśabdaḥ sattārthoṇaścānandātmakastataḥ kṛṣṇaḥ |

bhaktāghakarṣaṇādapi tadvarṇatvācca mantramayavapuṣaḥ |

gauḥ śabdavācakatvājjñānaṃ tenopalabhyata iti govindaḥ ||

vettīti śabdarāśiṃ govindogovicāraṇādapi noktaḥ ||

ete'bhimukhye'nukramata stūryavibhaktyā mantrāt pūrvaṃ manmathavījādatha

paścāt ||

syātāñcedaṣṭādaśavarṇo manuvaryo guhyādguhyo vāñchitacintāmaṇireṣaḥ

||

pūrvapradiṣṭe munidevatesya chandastu gāyatryamuśanti santaḥ |

aṅgāni mantrārṇacatuścatuṣkai rvarmāvasānāni yugārṇamastram ||

vījaṃ śaktiḥ prakṛtirviniyogaścāpi pūrvavadamuṣya |

pūrvatarasya manoratha kathayāmi nyāsa makhilasiddhikaram ||

vyāpavyātho hastayormastramantarvāhye pārśve tāraruddhaṃ vudhena |

nyāso varṇaistārayugmāntarasthai rvindūttaṃsairhārdakṛtyai rvidheyaḥ ||

śākhāsu trīṇi parvāṇyadhidaśasu pṛthagdakṣiṇāṅguṣṭhapūrvaṃ

vāmāṅguṣṭhāvasānaṃ nyasatu viśadadhīḥ sṛṣṭiruktā karasthā |

aṅguṣṭhadvandvapūrvā sthitirubhayakare sa hṛti rvāmapūrvā

dakṣāṅguṣṭhāntikaitatrayamapi sṛjati sthityupetañca kāryam ||

tataḥ sthitikramādvudho(?) daśāṅgakāni vinyaset |

tadaṅgapañcakaṃ tathā vidhiḥ samīritaḥ kare ||

pūṭitairmanunātha mātṛkārṇairabhivinyasya savindubhiḥ purovat ||

anusaṃhṛtisṛṣṭimārgabhedāddaśatattvāni ca mantravarṇabhājñi ||

saṃhṛtā vanugato manuvaryaḥ sṛṣṭivartmani bhavet pratighātaḥ |

uddhṛtiḥ khalu puroktavadeṣāṃ nyāsakarma kathayāmyadhunāham ||

mahīsalilapāvakānilavi?yanti garvomahān punaḥ prakṛti puruṣau para-imāni

tattvānyatha |

padāndhuhṛdayāsyakānyadhitu pañca madhye dvayaṃ sakalagaṇḍatonyasatu

tadviparyāsataḥ ||

guptatamo'yaṃ nyāsaḥ saṃproktastattvadaśakaparikṛt?ptaḥ |

kāryo'nyeṣvapi sadbhirgopālakamanuṣu vāṭiti phalasiddhyai ||

ākeśādāpādāddorbhyāṃ dhruvapuṭitamanuvaraṃ nyasedvapuṣi triśaḥ |

murddhanyakṣnoḥ śrutyorghrāṇamukhahṛdayajaṭharaśivajānupa *? su

tathākṣarāṇi nyaset ||

uktā sṛṣṭiḥ śiṣṭaiḥ sthitirapi munibhirabhihitā hṛdādimukhāntikā |

saṃhāro'ṅghryādimūrddhānta stritayamidamiti viracarecca sṛṣṭimanusthitam |

nyāsaḥ saṃhārānto maskarivaikhānaseṣu vihito'yam |

sthityantogṛhamedhiṣu sṛṣṭyanto varṇināmiti prāhūḥ ||

vairāgyayuji gṛhasthe saṃhāraṃ kecidāhurācāryāḥ |

sahajānau vanavāsini sthitiñca vidyārthināṃ sṛṣṭim |

śirasi vihitā madhyā saivākṣni tarjanikānvitā |

śravasi rahitāṅguṣṭhā jyeṣṭhānvitopakaniṣṭhikā |

nasi ca vadane sarvāḥ sajyāyasī hṛdi tarjjanī |

prathamajayutā madhyā nābhau śravasi vihitāḥ śive ||

tā evāṅgulayorjānvoḥ sāṅguṣṭhāstu padadvaye |

sthānārṇayo rvviniyamo nāṅgulisthānayorbhavet ||

vacanyaparaṃ nyāsavaraṃ bhṛtyabhidhaṃ bhūtikaraṃ |

mantraḥ daśāvṛttimayaṃ guptatamaṃ mantrivaraiḥ ||

ādhāradhavajanābhihṛdgalamukhāṃ -

sorudvaye kandharānābhyoḥ kukṣihṛdorurojayugale pārśvāparaśroṇiṣu |

kasyākṣiśrutinaḥ kapolakarapatsandhyagraśākhāsu ke tatprācyādidiśāsu

mūrddhni sakale doṣṇośca sakthnostathā?? ||

śiro'kṣyāsyakaṇṭhākhāhṛttūndakandhāndhujānuprāpat sviṇya?marṇān

manūṇyān |

nyasecchrotragaṇḍāṃ śavakṣyejapārśvasphigūrusthalaṃ

jānujaṅghāṅghriyukṣu ||

iti kathitaṃ vibhūtipañjaraṃ sakalasukhārthadharmamokṣadam |

navataruṇīmanau'ñjanaṃ haricaraṇāmvujabhaktivarddhanam |

sphurttaye'thāsya mantrasya kīrttyate murttipañjaram |

ārttigrahaviṣārighnaṃ kīrttiśrīkāntipūṣṭidam ||

keśavādiyugaṣaṭkamūrttibhi rdhātṛpūrvamihirānnamo'ntikān |

dvādaśākṣarabhavākṣaraiḥ svaraiḥ klīvavarṇarahitaiḥ kramānnyaset ||

bhālodarahṛdgalakūpatale vāmetarapārśvabhujāntagale |

vāmatrayapṛṣṭhakakutsu tathā mūrddhanyatha ṣaḍyugavarṇamanum ||

caitanyāmṛtavapurarkakoṭitejā mūrddhasthovapurakhilaṃ savāsudevaḥ |

udhasyṃ suvimalapāthasīva siktaṃ vyāpnoti prakaṭitamantravarṇakīrṇam ||

sṛṣṭisthitī daśapañcāṅgayugmaṃ munyādikaṃ tritayaṃ kāsyahṛtsu vinyasyatu

grathayitvā ca mudrām ||

bhūyodiśāṃ daśakaṃ vandhanīyam ||

tāraṃ hārdaṃ viśvamūrttīśca śārṅgī māṃsārṇānte vāyamadhye

sudevāḥ |

ṣaḍdvandvārṇo mantravaryaḥ sa uktaḥ sākṣāddvāraṃ mokṣapūryāḥ

sugamyam ||

dhātraryamamitrākhyā varuṇāṃ śubhagāvivasvadindrayutāḥ |

pūṣāhvayaparyanyau tvaṣṭā viṣṇuśca bhānavaḥ proktāḥ ||

atha yugalarandhrārṇasyāhaṃ manornyasanaṃ dhruve racayatu karadvandve

pañcāṅga maṅgulipañcake | tanumanumanuṃ vyāpayyātha triśaḥ praṇavaṃ

sakṛt manujalipayo nyasyā bhūyaḥ padāni sādaram ||

kacabhuri lalāṭabhruyugmāntaḥ śravaṇākṣiyugalavadanagrīvāhṛnnābhikaṭyu-

bhayāndhuṣu |

nyastu sitadhīrjānvaṅghro rakṣarāṇi śirasi dhruvaṃ

nayanahṛdguhyāṅghrigharpayet padapañcakam ||

pañcāṅgāni nyasedbhūyomunyādīnapyanyat sarvam |

tulyaṃ pūrveṇātho vakṣye mudrāvadhyā manvoryāḥ syuḥ ||

anaṅguṣṭhā ṛjavo hastaśākhā bhavenmudrā hḍaye śīrṣake ca |

adho'ṅguṣṭhā khalu muṣṭiḥ śikhāyāṃ karadvandvāṅgulayovarmaṇi syuḥ ||

nārācamuṣṭyudgatavāhūyugmakāṅguṣṭhatarjjanyudito dhvanistu |

viśvagviṣaktaḥ kathitāstramudrā yatrākṣiṇī tarjjanī madhyame'tra ||

tuṣṭhe vāmakarāṅguṣṭhā lagnastasya kaniṣṭhikā |

dakṣiṇāṅguṣṭhasaṃyuktā tatkaniṣṭhā prasāditā ||

tarjjanīmadhyamānāmāḥ kiñcit saṃkucya cālitāḥ |

veṇumudreha kathitā suguptā preyasī hareḥ ||

nocyante'tra prasiddhatvānmālā śrīvatsakaustubhāḥ |

ucyatehacyutamudrāṇāṃ bhadrā vilvaphalākṛtiḥ ||

aṅguṣṭhaṃ vāmamuddaṇḍi tamitarakarāṅguṣṭhakenātha

vaddhvā tasyāgraṃ pīḍayitvāṅgulibhirapi ca tā vāmahastāṅgulībhiḥ |

vaddhvā gāḍhaṃ hṛdi sthāpayatu vimaladhīrvyāharanmāravījaṃ vilvākhyā

mudrikaiṣā sphuṭamiha kathitā gopanīyā vidhijñaiḥ ||

manovāṇī dehairyadiha ca purā vāpi vihitaṃ tvamatyāmatyā vā tamakhila masau

duṣkṛtacaram |

imāṃ mudrām jānan kṣapayati narastaṃ suragaṇā namantyasyādhīnā

bhavati satataṃ sarvajanatā ||

praṇavahṛdāvasāne sacaturthi sudarśanaṃ tathāstraṃ padam |

uktvā phaḍantamanunā kalayenmanunāstramudrayā daśaharitaḥ ||

iti vidhāya samastajagajjanisthitivināśavidhānaviśāradam |

śrutivimṛgya majaṃ manuvigrahaṃ smaratu gopavadhūjanavallabham ||

Kolophon

iti kramadīpikāyāṃ dvitīyaḥ paṭalaḥ |

3. Paṭala

atha prakaṭasaurabhodgalitamādhvikotphullasat

prasūnanavapallavaprakaranamrapā?khairdrumaiḥ |

praphullanavamañjarīlalitavallarīveṣṭitaiḥ smarecchiśiritaṃ śivaṃ sitamatistu

vṛndāvanam ||

vikāśisumanorasāsvadanamañjulaiḥ sañcaracchilīmukhamukhodgatai

rmukharitāntaraṃ jhaṅkṛtaiḥ |

kapotaśukaśārikāparabhṛtādibhiḥ patribhirvvirāvitamitastatobhūjaga-

śakranṛtyākulam ||

kalindaduhituścalallaharivipruṣāṃ vāhibhirvinidrasarasīruhodararajaścayod-

dhūsaraiḥ |

pradīpītamanobhavavrajavilāsinīvāsasāṃ vilolanaparai rniṣevitamanārataṃ

mārutaiḥ ||

pravālanavapallavaṃ marakatacchadaṃ vajramauktikaprakarakorakaṃ

kamalarāganānāphalam |

sthaviṣṭhamakhilarttubhiḥ satatasevitaṃ kāmadaṃ tadantarapi kalpakāṅghri

pamudañcitañcintayet ||

suhemaśikharāvaleruditabhānubhāsvarāmadho'sya kanakasthalīm-

amṛtaśīkarāśrāviṇaḥ |

pradīptamaṇikuṭṭimāṃ kusumareṇupuñjojjvalāṃ smaret punaratandrito

vigataṣaṭtaraṅgāṃ vudhaḥ ||

tadratnakuṭṭimaniviṣṭamahiṣṭhayogapīṭhe'ṣṭapatramaruṇaṃ kamalaṃ vicintya |

udyadvirocanasarociramuṣya madhye saṃcintayet sukhaniviṣṭamatho

mukundam ||

sūtrāmaratnadalitāñjanameghapuñjapratyagranīlajalajannasamānabhāsam |

susnigdhanīlaghanakuñcitakeśajālaṃ rājanmanojñaśitikaṇṭha-

śikhaṇḍacūḍam ||

rolamvalālitasuradrumasūnakalpitontaṃ sa-mu?tkacanavotpalakarṇapūram |

lolālakasphuritabhālatalapradīptagorocanātilakamujjvalacinnimānam ||

āpūrṇaśāradagatāṅkaśaśāṅkavimvakāntānanam kamalapatraviśālanetram

|

ratnasphuranmakarakuṇḍalaraśmidīptagaṇḍasthalīsundaramunnatacārunāsam ||

sindūrasundaratarādharamindukundamandāramandahasitadyutidīpitāśam |

vanyapravālakusumapracayāvakṛ*?ptagraiveyakojjvalamanoharakamvūkaṇṭham |

mattabhramadbhramarajuṣṭavilamvamānasantānakaprasaradāmapariṣkṛtāṃsam |

hārāvalībhagaṇarājitapīvarorovyomasthalīlasitakaustubhabhānumantram |

śrīvatsalakṣaṇasūlakṣitamunnatāṃsamājānupīnaparivṛttasujātavāhūm ||

āvandhurodaramudāragabhīranābhiṃ bhṛṅgāṅganānikaramañjularomarājim |

nānāmaṇipraghaṭitāṅgadakaṅkanormmigraiveyasārasananūpuratundavandham ||

divyāṅgarāgaparipiñjaritāṅgaṣaṣṭimāpītavastraparivītanitamvavimvam |

cārūrujānumanuvṛttamanojñajaṅghaṃ kāntonnataprapadaninditakūrmakāntim

||

māṇikyadarpaṇalasannakharājirājadratnāṅgulicchadanasundarapādapadmam |

matsyāṅkuśāvidaraketujavāvjavajrasaṃlakṣitāruṇatarāṅghritalābhirāmam ||

lāvaṇyasārasamudāyavinirmitāṅgasaundaryaninditamanobhavadehakāntim |

āsyāravinda-paripūrita-veṇurandhra-lolatkarāṅguli-samīrita-divyarāgaiḥ ||

śaśvaddravīkṛta-vikṛṣṭasamastajantu-santānasantati-manantamukhāmvurāśim |

gobhi-rmukhāmvujavilīna-vilocanābhi rūdhobharaskhalitamantharamandagābhiḥ |

dantāgradaṣṭapariśiṣṭa-tṛpāṅkurābhi rālamvivāladhilatābhirathābhivītam ||

saprasravastanavicūṣaṇapūrṇaniścalāsyāvagāḍhakṣaritapheniladugdha-

mugdhaiḥ |

veṇupravartitamanoharamandagītidattoccakarṇayugalairapi tārṇakaiśca ||

pratyagra-

śṛṅgamṛdumasttakasaṃprahārasaṃrambhavalganavilolakhurāgrapātaiḥ |

āmedurairvahalasāsnagalairudagrapucchaiśca vatsataravatsatarīnikāyaiḥ ||

hasvāravakṣubhitadigvalayairmahadbhirapyukṣabhiḥ

pṛthukakudbharabhārakhinnaiḥ |

uttambhitaśratipuṭiparipītavaṃśadhvānāmṛtoddhṛtavikāśiviśālaghoṇaiḥ ||

gopaiḥ samānapta?ṇaśīlavayovilāsaveśaiśca mūrcchitakalasvanaveṇuvīṇaiḥ |

mandoccatālapaṭugānaparairviloladorvallarilasitalāsyavidhānadakṣaiḥ ||

jaṅghyāntapīvarakaṭīrataṭinivaddhavyālolakiṅkiṇīghaṭāraṇitairaṭadbhiḥ |

mugdhaistarakṣunakhakalpitakaṇṭhabhūṣairavyaktamañjuvacanaiḥ pṛthukaiḥ

parītam ||

atha sulalitagopasundarīṇāṃ pṛthunivivīṣanitamvabhāramantharāṇām |

gurukucabharabhaṅguravilagnatrivalivijṛmbhitaromarājibhājām |

tadatiruciracāruveṇuvādyāmṛtarasapallavitāṅgajāṅghripasya |

mukulavisararamyaruḍharomodgamasamalaṅkṛtagātravallarīṇām ||

iti tarucirahāsacandrātapaparijambhitarāgavārirāśeḥ |

taralatarataraṅgabhaṅgavipruṭaprakarasamaśramavindusantatānām ||

tadatiruciramandacillicāpacyutaniśitekṣaṇamāravāṇavṛṣṭyā |

dalitasakalamarmavihvalāṅgaparisṛtaduḥsahavepathuvyathānām ||

tadatisubhagakamrarupaśobhāmṛtarasapānavidhānalālasānām ||

praṇayasalilapūravāhinīnāmalasavilolavilocanāmvujānām ||

visraṃsatkavarīkalāpavigalatphullaprasūnasravānmādhvīlampaṭacañcarīka-

ghaṭayā saṃsevitānāṃ muhūḥ |

māronmādamadaskhalanmṛdugirā-mālolakāñcyucchvasannīvīviślatha-

mānacīna-sicayāntāvi-rnitambatviṣām ||

sthālitalalitapādāntojamandābhighātakvaṇitamaṇitulākoṭyākulāśā-

mukhānām |

caladadharadalānāṃ kuṭnalatpakṣmalākṣidvayasarasiruhānāmul-

lasatkuṇḍalānām ||

drāghiṣṭhaśvasanasamīraṇābhitāpapramlānībhavadaruṇoṣṭhapallavānām ||

nānopāyanavilasatkarāmbujānāmālībhiḥ satataniṣevitaṃ samantāt ||

tāsāmāyatalolanīlanayanavyākoṣanīlotpalasragbhiḥ saṃparipūritākhilatanuṃ

nānāvilāsāspadam |

tanmugdhānanapaṅkajapravilasanmādhvīramāsvādinīṃ vibhrāṇaṃ

pralayonmadākṣimadhukṛnmālāṃ manohāriṇīm ||

gopīgopapaśūnāṃ vahiḥ smaredagrato'sya gīrvāṇaghaṭām |

vittārthinīṃ viriñcitrinayanaśatamanyupūrvikāṃ stotraparām ||

tadvaddakṣiṇato muninikaraṃ vasudharmavāñchayāmnāyaparam |

yogīndranāthapṛṣṭhe mumukṣyamāṇān samādhisthān sanakādyān ||

savye sakāntānathayakṣasiddhagandharvavidyādharacāraṇāṃśca |

sakinnarānapsarasaśca mukhyān kāmārthino narttinagītavādyaiḥ ||

śaṅkhendukundadhavalaṃ sakalāgamajñaṃ saudāminītatipiṣaṅgajaṭākalāpam

|

tatpādapaṅkajagatā macalāñca bhaktiṃ vāñchantamujjhitatarānyasamasta-

saṅgam ||

nānāvidhaśrutigaguṇānvitasaptarāgagrāmatrayīgatamanoharamūrcchanābhiḥ |

saṃprīṇayantamuditābhiramuṃ mahatyā saṃcintayennabhasi dhātṛsutaṃ

munīndram ||

iti dhyātvātmānaṃ paṭuviśadadhīrnandatanayaṃ purovuddhyai

vārghyaprabhṛtibhiranindyopahṛtibhiḥ |

yajedbhūyo bhaktyā svavapuṣi vahiṣṭhaiśca vibhavairvidhānantadvrumo

vayamatulasānnidhyadamatha ||

āvacayya bhuvi gomayāmbhasā sthaṇḍilaṃ nijamamutra viṣṭavam |

nyasya tatra vihitāspado'mbhasā śaṅkhamastramanunā viśodhayet ||

tatra gandhasumanākṣatānatho nikṣiped-hṛ?dayamantramuccaran |

pūrayedvimalapāthasā sudhīrakṣaraiḥ pratigataiḥ śiro'ntikaiḥ ||

pīṭhaśaṅkhasalileṣu mantravidvahṇivāsaraniśākṛtāṃ kramāt |

maṇḍalāni viṣakaśravo'kṣarairarcayedvadanapūrvadīpitaiḥ ||

tatra tīrthamanunābhivāhayet tīrthamuṣṇarucimaṇḍalāt punaḥ |

svīyahṛtkamalatoharintathā gālinīñca śikhayā pradarśayet ||

tajjalaṃ nayanamantravīkṣitaṃ varmaṇā samavaguṭhya doryujā |

mūlamantrasakalīkṛtaṃ nyasedaṅgakaiśca kalayeddiśo'strataḥ ||

akṣatādiyutamacyutīkṛtaṃ saṃspṛśan japatu mantramaṣṭadhā |

kiñcana kṣipatu varddhanījale prokṣayennijatanuṃ tatomunā ||

triḥ kareṇa manunākhilaṃ tathā sādhanaṃ kusumacandanādikam |

śaṅkhapūraṇāvadhiḥ samīritogupta eṣa yajanāgraṇīriha ||

gaṅge ca yamune caiva godāvari sarasvati narmade sindhu kāveri jale'smin

sannidhiṃ kuru ||

eṣa tīrthamanuḥ proktoduritaughanivāraṇaḥ ||

kaniṣṭhāṅguṣṭhakau śaktau karayoritaretaram |

tarjjanīmadhyamānāmāḥ saṃhatābhugnavarjitāḥ |

mudraiṣā gālinī proktā śaṅkhasyopari cāritā ||

atha mūrddhani mūlacakramadhye nijanāthān gaṇanāyakaṃ samarccya |

nyasanakramataśca pīṭhamantrairjalagandhākṣatapūṣpadhūpadīpaiḥ ||

prayajedatha mūlamantratejonijamūle hṛdaye bhuvośca madhye |

tritayaṃ smarataḥ smarettadekīkṛtamānandaghanaṃ taḍillatābham ||

tattejo'ṅgaiḥ sāvayavīkṛtya vibhūtyāṅgāntam vinyasya yajedāsanapūrvaiḥ |

bhūṣāntairbhūyojalagandhādibhirarccāṃ kuryādtṛtyādyaṅgavidhināvadhi

mantrī ||

bhūyo veṇuṃ vadanasthaṃ vakṣyodeśe vanamālām |

vakṣojorddhaṃ prayajecca śrīvatsakaustubhaṃ ratnam ||

śrīkhaṇḍaniḥsyandavicarcitāṅgomūlena bhālādiṣu citrakārṇi |

likhyādatho pañjaramūrttimantrairanāmayā dīpaśikhākṛtīni ||

puṣpāñjaliṃ vitanuyādatha pañcakṛttomūlena pādayugale tulasīdvayena |

madhye hayāriyugalena ca mūrddhni padmadvandvena ṣaḍbhirapi sarvatanau ca

sarvaiḥ ||

śvetāni dakṣabhāge sitacandanapaṅkilāni kusumāni |

raktāni vāmabhāge'ruṇacandanapaṅkasiktāni ||

tadvacca dhūpadīpau samarpya dhinuyāt sudhārasaiḥ kṛṣṇam |

mukhavāsaṃ dattvā samarcayet sugandhipuṣpādyaiḥ ||

tāmbūlagītanṛtyavādyaiḥ santoṣya cullukasalilena |

vrahmārpaṇākhyamanunā kuryāt svātmārpaṇaṃ mantrī ||

athavā saṃkucitadhiyāmayaṃ vidhirmūrttipañjarāravdhaḥ |

ṣadyaṣṭādaśalipinā svārṇapadāṅgairveṇupūrvaiḥ proktaḥ ||

suprasannamathanandatanujaṃ bhāvayan japatu mantramananyaḥ |

sārthasaṃsmṛtiyathāvidhisaṃkhyāpūraṇe sūyamanaṃ vidadhīta ||

praṇavapuṭitaṃ vījaṃ taptvā śataṃ sahitāṣṭakaṃ nijagurumukhādāptān

yogān yunuktu mahāmatiḥ |

sadanṛtacidānandātmātho japaṃ samarpayediti japavidhiḥ samyak

proktomanudvitayāśritaḥ ||

ya imaṃ bhajate vidhinnarobhavitāsau dayitaḥ śarīriṇām |

api vākkamalaikamandiraṃ paramante samupaiti tanmahaḥ ||

Kolophon

iti śrīkramadīpikāyāṃ tṛtīyaḥ paṭalaḥ ||

4. Paṭala

kathyate khalu mantracaryāyoḥ sādhanaṃ sakalasiddhisādhanam |

yadvidhāya munayomahīyasīṃ siddhimīyuriha nāradādayaḥ ||

vipraṃ pradhavastakāmaprabhṛtiripughaṭaṃ nirmalāṅgaṃ gariṣṭhāṃ bhaktiṃ

kṛṣṇāṅghri paṅkeruhayugalarajorāgiṇīmudvahantam |

vettāraṃ vedaśāstrāgamavimalapathāṃ sasmataṃ satasu dāntaṃ vidyāṃ yaḥ

saṃvivitsuḥ pravaṇatanumanā deśikaṃ saṃśrayet ||

santoṣayedakuṭilārdratarāntarātmā taṃ svairdhanaiśca apuṣāpyanukūlavāṇyā

|

abdatrayaṃ kamalanābhadhiyātidhīrastuṣṭyai vivakṣatu gurāvatha mantradīkṣām

||

prapañcasāraprathitā tu dīkṣā saṃsmāryate samprati sarvasiddhyai |

ṛte yayā santatajāpino'pi siddhiṃ na yaddāsyati mantrapūgaḥ ||

atha purovidadhīta bhuvaḥ sthalīmadhi yathāvidhi vāstuvalimvudhaḥ |

acaladormitamatra tu maṇḍapaṃ masṛṇavedikamāracayettataḥ ||

triguṇatantuyujā kuśamālayā parivṛtaṃ prakṛtidhvajabhūṣitam |

mukhacatuṣkapayastarutoraṇaṃ sitavitānavirājitamujjvalam ||

vasutriguṇāṅgulipramitakhātatārāyataṃ vasorvasupateratho kakubhidhiṣṭhyam-

asmin vudhaḥ |

karotu vasumekhalaṃ vasugaṇārddhakoṇaṃ

pratīcyavasthitagajādharapramitayonisaṃlakṣitam ||

tato maṇḍape gavyagandhāmvusikte likhenmaṇḍalaṃ samyagaṣṭacchdāvjam |

savṛttatrayaṃ rāśipīṭhāṅghrivīthīcaturddvāraśobhopaśobhāśriyuktam |

tato deśikaḥ snānapūrvaṃ vidhānaṃ vidhāyātmapūjāvasānaṃ vidhijñaḥ ||

svāvāmāgrataḥ śaṅkhamapyarghyapādyācamanādyāni pātrāṇi

saṃpūritāni ||

vidhāyānyataḥ puṣpagandhākṣatādyaṃ karakṣālane pṛṣṭhataścāpi pātram ||

pradīpāvalīdīpite sarvamanyat svadṛggocare sādhanañcādadhīta |

vāyavyādīśaparyantamarcyā pīṭhasyodakgauravī paṃktirādau |

pūjyo'nyatrāpyāmvikeyaḥ karāvjaiḥ pāśaṃ dantaṃ sṛṇyabhītī rdadhānaḥ |

ārādhyādhāraśaktyādyamaracaraṇapāvadhyatho madhyabhāge dharmādīn

vahnirakṣaḥ pavanaśivagatān dikṣvadharmādikāṃśca |

madhye śeṣāvjavimvatritayaguṇaguṇātmavrajaṃ keśarāṇāṃ madhye madhye

ca śaktīrna ca samabhiyajet pīṭhamantreṇa bhūyaḥ ||

tataḥ śālīn madhye kamalamamalāṃ staṇḍulavarānapi nyasyeddarbhāstadūpari

ca kurcākṣatayutān |

nyasyet prādakṣiṇyāttadupari kṛśānordaśakalā ṣakārādyarṇādyāyajatu ca

sugandhādibhirimāḥ |

nyaset kuntaṃ tatra triguṇitalasattantukalitaṃ japaṃ stāraṃ dhūpaiḥ suparimilitaṃ

joṅgakamayaiḥ |

kabhādyaiḥ kunte'smin ṭhaḍavasibhirvarṇayugalaistathā nyasyābhyarccyāstadanu

khamaṇerdvādaśakalāḥ ||

evaṃ saṃkalpyāgnimādhārarūpaṃ bhānuṃ tadvat kumbharūpaṃ vidhijñaḥ |

nyasyettasminnakṣatādyai sametaṃ kūrcaṃ svarṇaṃ ratnavaryaiḥ pradīptam |

atha kvāthatoyaiḥ kṣakārādivarṇairakārāvasānaiḥ samāpūrayettam |

svamantratrijāpāvasānaṃ payobhirgāvāṃ pañcagavyairjalaiḥ kevalairvā |

kalasajale'smin vasuyugasaṃkhyāḥ sṛragaṇapūrvā nyasatu tathaiva |

uḍupakalāstāḥ salilasugandhākṣatasumanobhistadanu yajecca |

udicyakuṣṭhakuṅkumāmvulohasajaṭāmuraiḥ |

suśītamityudīritaṃ hareḥ priyāṣṭagandhakam ||

kvāthatoyaparipūritodare saṃviloḍya vidhināṣṭagandhakam |

somasūryaśikhināṃ kalāḥ pṛthak sevakarma viniyojayet kramāt ||

tattadākṣarabhavāstu kādibhiṣṭhādibhiḥ punarukārajāḥ kalāḥ |

pādibhirmalipijāstu vindujāḥ svādibhiḥ svaragaṇena nādajāḥ ||

samāvāhanānte'susaṃsthāpanāt prāgṛcastatra tatrābhijapyā vudhen |

samabhyarcya tāstāḥ pṛthak tacca pātho'rpayenmūlamantreṇa kumbhe yathāvat ||

sahakāravodhipanasastavakaiḥ śatamanyuvallikalitaiḥ kalasam |

pidadhātu puṣpaphalataṇḍulakaiyabhipūrṇayā śubhacakrikayā ||

abhiveṣṭhayettadanu kumbhamukhaṃ navanirmalāṃśukayugena vudhaḥ |

samalaṅkṛte'tra kusumādibhirapyabhivāhayet paratarañca mahaḥ ||

sakalīvidhāya kalasasthamamuṃ harimarṇatattvamanuvinyasanaiḥ |

paripūjayedgururathāvahitaḥ parivārayuktamupacāragaṇaiḥ |

dattvāsanaṃ svāgatamapyudīrya tathārghyapādyācamanīyakāni |

deyāni pūrvaṃ madhuparkayuñji nandātmajāyācamanāntikāni ||

snānañca vāsaśca vibhūṣaṇāni sāṅgāya tasmai viniyojya mantrī |

gātre pavitrairatha gandhapuṣpaiḥ pūrvaṃ yajenna *? savidhānato'sya ||

sṛṣṭisthitī svāṅgayugañca veṇuṃ mālāmabhijñānavarāścamukhyau |

mūlena cātmārcanavat prapūrya samarcayedāvaraṇāni bhūyaḥ ||

dikṣvatha dāmasudāmau vasudāmaḥ kiṅkinī ca sampūjyāḥ |

tejorūpāstadvadvahiraṅgāṇi ca keśareṣu samabhiyajet ||

hūtavahanirṛtisamīraṇaśivadikṣu hṛdayādivarmaparyantam |

pūrvādidikṣvato'straṃ krameṇa gandhādibhiśca śuddhamanyaḥ ||

muktendukāntakuvalayahariṇīlahūtāśasramaprabhāḥ pramadāḥ |

abhayavarasphuritakarāḥ pradhānatanavo'ṅgadevatāḥ smaryāḥ |

rukmiṇyādyāmahiṣīraṣṭau sampūjayeddaleṣu tataḥ |

dakṣiṇakaradhṛtakamalāvasupūritasupātramudritānyakarāḥ ||

rukmiṇyākhyā satyāsanāgnijityāhvayā sunandā ca |

bhūyaśca mitravindā sulakṣmaṇā ṛkṣajā sūśīlā ca ||

tapanīyamārakatābhāḥ susitavicitrāmvarādiśaścaitāḥ |

pṛthukucabharālasāṅgyovividhamaṇiprakaravilasitābharaṇāḥ ||

tatoyajeddalāgreṣu vasudevañca devakīm |

nandagopaṃ yaśodāñca valabhadraṃ subhadrikām ||

gopālagopīśca govindavilīnamatilocanāḥ |

jñānamudrābhayakarau pitarau pītapāṇḍavau ||

divyamālyāmvarālepabhūṣaṇo mātarau punaḥ |

dhārayantau ca varadaṃ pāyasāpūrṇapātrakam |

aruṇaśyāmale hāramaṇikuṇḍalamaṇḍite ||

valaḥ śaṅkhendudhavalomuṣalaṃ lāṅgalaṃ dadhat |

hālālolonīlavāsā helāvānekakuṇḍalaḥ ||

kalāyaśyāmalā bhadrā sūbhadrā bhadrabhūṣaṇā |

varābhayayutā pītavasanārūḍhayauvanā ||

veṇuvīṇāvetrayaṣṭiśaṅkhaśṛṅgādipāṇayaḥ |

gopāgopyaśca vividhopāyanāttakarāmvujāḥ ||

mandarādīṃśca tadvāhye pūjayet kalpapādapān |

mandārasantānakapārijātakalpadrumākhyān haricandanañca |

madhye caturdīkṣvapi vāñchitārthadānaikadakṣān phalanamraśākhān |

harihavyavāhataraṇijakṣapāṭapāṃpativāyusomaśivaśeṣapadmajān |

pūjayet svadikṣvamaladhīḥ svajātyadhīśvarahetipatraparivārasaṃyutān ||

kapiśakapilanīlaśyāmalaśvetadhūmrāmalasitaśuciraktāvarṇatovāsavādyāḥ |

karakamalavirājatsvāyudhā divyaveśā vividhamaṇigaṇaughaprasphurad-

bhūṣaṇāḍhyāḥ ||

dambholiśaktyabhidhadaṇḍakṛpāṇapāśacaṇḍāṅkuśāhvayagadātriśikhā-

vipadmāḥ |

arcyāvahirnijasulakṣitamauliyuktāḥ svasvāyudhābhayasamudyatapāṇipadmāḥ |

kanakarajatatoyadābhracaspāruṇahimanīlajavāpravālabhāsaḥ |

kramata-iha rucā tu vajrapūrvāruciravilepanavastramālyabhūṣāḥ ||

kathitamāvṛtisaptakamacyutārcanavidhāviti sarvasukhāvaham |

prayajatādathavāṅgapurandarāśanimukhaistritayāvaraṇantvidam ||

ityarcayitvā jalapuṣpagandhaiḥ kṛṣṇāṣṭakenāpyatha kṛṣṇapūjām |

kuryādvudhastāni samāhvayāni vakṣyāmi tārādinamo'ntikāni ||

śrīkṛṣṇovāsudevaśca nārāyaṇasamāhvayaḥ |

devakīnandanayaduśreṣṭhovārṣṇeya-ityapi ||

asurākrāntaśabdānte bhārahārīti saptamaḥ |

dharmasaṃsthāpakaścāṣṭau caturthyantāḥ kramādime ||

ebhirevāthavā pūjā karttavyā kaṃsavairiṇaḥ |

saṃsārasāgarottīrṇaiḥ sarvakāmāptaye vudhaiḥ ||

sārāṅgāre ghṛtavilulitairjarjjaraiḥ saṃvikīrṇairguggulvādyairghanaparimalaṃ

dhūpamāpādya mantrī |

dadyānnīcairdanujamathanāyāpareṇātha doṣṇā ghaṇṭāṃ

gandhākṣatakusumakairarcitāṃ vādamānaḥ ||

udyaddipaṃ surabhighṛtasaṃsiktakarpūravarttyā dīpaṃ dṛṣṭyādyativiśadadhiḥ

pādaparyantamuccaiḥ |

dattvā puṣpāñjalirmapi vidhāyārpayitvā ca pādyamācyamaṃ

kalpayettadvimalamatiratho svarṇapātre nivedyam ||

surabhitareṇa dugdhahaviṣā suśṛtena sitāsamupadaṃśakairucirahṛdyavicitrarasaiḥ

|

dadhinavanītanūtanasitopalāpūpalikāghṛtaguḍanārikelakadalīphalapuṣparasaiḥ ||

astrokṣitaṃ tadarimudrikayābhirakṣya vāyavyatoyapariśoṣitamagnidoṣṇā |

saṃdahya vāmakarasaudharasābhipūrṇaṃ mantrāmṛtī kṛtamathābhimṛṣan

prajapyāt ||

manumaṣṭaśaḥ surabhimudrikayā paripūrṇamarcayatu gandhamukhaiḥ |

harimarthayedatha kṛtaprasavāñjalirāsyato'sya visareca mahaḥ ||

vītihotradayitāntamuccaran mūlamantramatha nikṣipejjalam |

arpayedamṛtātmakaṃ havirddoyujā sakusumaṃ samuddharan ||

nivedayāmi bhavate juṣāṇedaṃ havirhare |

nivedyārpaṇamantro'yaṃ sarvārcāsu nijākhyayā ||

prāsamudrāṃ vāmadoṣṇā vikacotpalasannibhām |

pradarśayan dakṣiṇena prāṇādīnāñca darśayet ||

spṛśet kaniṣṭhopakaniṣṭhike dve svāṅguṣṭhamūrddhnā prathame tu

mudrā |

tathāparā tarjjanimadhyame syādanāmikāmadhyamike ca madhye ||

anāmikā tarjjanimadhyame syāttadvaccaturthīsakaniṣṭhikāstāḥ |

syāt pañcamī tadvaditi pradiṣṭhā prāṇādimudrānijamantrayuktāḥ ||

prāṇāpānavyānodānasamānāḥ kramāccaturthyā yuktāḥ |

tārādhārāvadhvāceddhāḥ kṛṣṇādhvanastatra te manavaḥ ||

tatonivedya mudrikāṃ pradhānayā kara dvaye |

spṛśannanāmikāṃ nijaṃ manuṃ japan pradarśayet ||

nandajo'mvumanuvinduyuṅna?tiḥ pārśvarāmarudavātmaneni ca |

ruddhaṅeyutaṃ nivedyamātmabhūrmāṃsapārśvamanilastathāsiyuk ||

maṇḍalamabhitomantrī vījāṅkurabhājanāni vinyasya piṣṭamayānapi dīpān

ghṛtapūrṇān vinyaset sudīptaśikhān |

atha saṃskṛte hūtavahe'maladhirabhivāhya samyagabhipūjya harim |

juhūyāt sitāghṛtayutena payaḥ parisādhitena sitadīdhitenā |

aṣṭottaraṃ sahsraṃ homaṃ samāpya punarvaliṃ dadyāt |

rāśiṣvadhināthebhyonakṣatrebhyastataśca karaṇebhyaḥ ||

sampādya pānīyasudhāṃ samarpya dattvāmbha-udvāsya mukhārcirāsye |

naivedyamuddhṛtya nivedya viṣvaksenāya pṛthvīmupalipya bhūyaḥ ||

gaṇḍūṣadantapavanācamanāsyahastamṛjyānulepamukhavāsakamālyabhūṣām

|

tāmvūlamapyabhisamarpya suvādyanṛtyagītaiḥ sutṛptamābhapūjayatāt pūreva

||

gandhādibhiḥ saparivāramathārghyamasmai dattvā vidhāya

kusumāñjalimādareṇa |

kṛ?tvā praṇamya śrirasā cūlukodakena svātmānamirpayatu taccaraṇāvjamūle ||

itaḥ pūrvaṃ prāṇavuddhidehadharmādhikāratojāgratsvapnasuṣuptyavasthāsu |

manasā vācā karmaṇā hastābhyāṃ padbhyāmudareṇa śiśnā yat

smṛtam yaduktaṃ yat kṛtaṃ tat sarvaṃ vrahmārpaṇaṃ bhavatu svāhā ||

māṃ madīyañca sakalaṃ haraye samyagarpaye |

oṃ tatsaditi ca proktomantraḥ svātmasamarpaṇe ||

anusmaran kalasagamacyutaṃ japet sahasrakaṃ manumatha sāṣṭakaṃ vudhaḥ |

vapuṣyatho ditijajitaḥ samāvṛtīrvilāpya tāstadapi nayet sudhātmatām ||

dhvajatoraṇadikkalasādhigatāmapi maṇḍalamaṇḍapakuṇḍagatām |

abhiyojya citiṃ kalase kusumaiḥ paripūjya japet punaraṣṭaśatam ||

atha śiṣya-upoṣitaḥ prabhāte kṛtanaityaḥ susitāmvaraḥ suveśaḥ |

dharaṇīdhanadhānyagodukulairdhinuyādvipravarān hareḥ pratṛptyai ||

bhūyaḥ parītya praṇipatya ca deśikaṃ tasmai parasmai puruṣāya dehine |

tāṃ vittaśāṭhyaṃ parihṛtya dakṣiṇām dattvā tanuṃ svāṇva? samarpayet

sudhīḥ ||

athābhiṣekamaṇḍape sukhopaviṣṭamāsane |

guruviśodhayedamuṃ puraiva śoṣaṇādibhiḥ |

pīṭhanyāsāvasānaṃ vapuṣi vimaladhīrnyasya tasyāsikāyāṃ

mantreṇābhyarcya dūrvākṣatakusumayutāṃ rocanāṅke nidhāya |

āśīrvādairdvijānāṃ paṭuviśadaravairgītavāditraghoṣairmāṅgalyair-

ānayettaṃ kalasamabhivṛtastatsamīpaṃ pratītaḥ ||

tenābhinīlamaṇiratnamahoṣadhena dhāmnā pareṇa paramāmṛtarūpabhājā |

saṃpūrayan vapuramuṣya tatovitannaṃstat sāmarasyamabhiṣecayatādyathāvat ||

kṣādyairāntairvarṇairabhipūrṇatanustriruktamantrārṇaiḥ |

paridhṛtasitataravasanadvitayovācaṃyamaḥ samācāntaḥ ||

vahūśaḥ praṇamya deśikanāmānaṃ harimathopasaṃgṛhya |

taddakṣiṇata-upāstāmabhimukha-ekāgramānasaḥ śiṣyaḥ ||

nyāsairyathāvidhi tamacyutasādvidhāya gandhākṣatādibhiralaṅkṛta-

varmaṇo'sya |

ṛṣyādiyuktamatha mantravaraṃ yathāvadavruyātriśogururanarghyamavāmakarṇe

||

guruṇā vidhivat prasādhitaṃ manumaṣṭorddhaśataṃ prajapyabhūyaḥ |

abhivandya tataḥ śṛṇotu samyak samayānabhaktivarāvanamramūrtiḥ ||

dattvā śiṣyāya manuṃ nyastvātha guruḥ kṛtātmayajanavidhiḥ |

aṣṭottarasahasraṃ svaśaktihānyanavāptaye japyāt ||

kumbhādikañca sakalaṃ gurave samarpya saṃbhojayeddvijavarānatha

bhojyajātaiḥ |

kurvantyanena vidhinā va ihābhiṣekaṃ te sampadāṃ nilayanaṃ hita-eva dhanyāḥ

||

saṃkṣipya kiñcidvaditā dīkṣā saṃsmaraṇāya viśadadhiyāṃ |

enāṃ praviśya mantrī sarvān mantrān japejjuhotu yajecca ||

Kolophon

iti śrīkramadīpikāyāṃ caturthaḥ paṭalaḥ ||

5. Paṭala

caitre kṛtvaitanmāsi karmācchapakṣe puṇyarkṣe bhūyodeśikāt prāpya dīkṣām |

tenānujñātaḥ pūrvasevāṃ dvitīye māsi dvādaśyāmārabheccāmalāyām ||

kṛtvā snānādyaṃ karma dehārcanāntaṃ vartmāśritya prāgīritaṃ

mantramukhyaḥ |

śuddhomaunī vrahmacārī niśāśī jāpyācchāntātmā śuklapadmākṣadāmnā

||

tanuśuśruṣāṃ goṣu tābhyaḥ prayacchan grāsaṃ

bhūteṣu prodvāhaṃścānukampām |

mantrādhiṣṭhātṛdevatāṃ vandamānodurgāṃ durvodhadhvāntabhānuṃ

guruñca ||

kurvannātmīyakarma varṇāśramasthaṃ mantraṃ japādbhiḥ

snānakāle'bhiṣiñcet |

ācamanapāthastattvasaṃkhyāprajataṃ bhuñjānaścānnaṃ saptajaptaṃ

jalādyam ||

prajapedayutacatuṣkaṃ daśākṣaraṃ manuvaraṃ pṛthak kramaśaḥ |

aṣṭādaśākṣaraṅcedayutadvayamityudīritā saṃkhyā ||

śākaṃ mūlaṃ phalaṃ gostanabhavadadhinī bhaikṣamannañca śaktūn

daugdhānnañcetyadānaḥ kṣitidharaśikharādau kramāt sthānabhedāt |

ekañcaiṣāmaśaktau gaditamiha mayā pūrvasevāvidhānaṃ nirvṛtte'smin

punaśca prajapatu vidhivat siddhaye sādhakeśaḥ ||

dehārcanānte dinaśodinādau dīkṣoktamājñānyataraṃ vidhānam |

āśritya kṛṣṇaṃ prayajedvivikte gehe niṣaṇṇohutaśeṣabhojī ||

daśalakṣamakṣayaphalapradaṃ manuṃ pratijapya nirmalamatirdaśākṣaram |

juhūyād guḍājyamadhusaṃplutairnavairaruṇāmvujairhūtavahe daśāyutam ||

śuṣirayugalavarṇañcenmanuṃ pañcalakṣaṃ prajapatu juhūyācca

proktak*?ptyārddhalakṣam |

amalamatiralābhe pāyasairamvujānāṃ sahitaghṛtasitāktairārabheddhomakarma ||

aśaktānāṃ home nigamarasanāgendraguṇitojapaḥ kāryoveti

dvijanṛpaviśāmāhūrapare |

sahomaścedeṣāṃ sama-iha japohomarahitoya uktovarṇānāṃ sa khalu

vihitastaccaladṛśām ||

yaṃ varṇamāśritoyaḥ śūdraḥ sa ca tannatabhruvām vihitam |

vidadhīta japaṃ vidhicchraddhāvān bhaktibhāvanamratanuḥ ||

punarabhiṣikto guruṇā vidhivadviśrāṇya dakṣiṇāṃ tasmai |

abhyavahārya ca viprān vibhavaiḥ saṃpriṇayecca bhaktiyutaḥ |

iti mantravaradvitayānyataraṃ parisādhya japādibhiracyutadhīḥ |

prayajet savanatritaye dinaśo vidhinātha mukunda mamandamatiḥ |

atha śrīmadudyānasaṃvītahemasthalodbhāsiratnasphuranmaṇḍapāntaḥ |

lasat kalpavṛkṣādha-uddīptaratnasthalādhiṣṭhitāntojapīṭhādhiruḍham |

mahānīlanīlābhamatyantavālaṃ guḍasnigdhavakrāntavisrastakeśam |

alivrātaparyākulotphullapadmapramugdhānanam śrīmadindīvarākṣam |

calatkuṇḍalollāsisaṃphullagaṇḍaṃ sughoṇaṃ suśoṇādharaṃ susmitāsyam |

anekāśmaraśmyullasatkaṇṭhabhūṣālasantaṃ vahantaṃ nakhaṃ pauṇḍarīkam |

samuddhūṣaroraḥsthalaṃ dhenudhūlyā supuṣṭāṅgamaṣṭāpadākalpadīptam |

kaṭīrasthale cārujaṅghāntayugme pinaddhaṃ kvaṇatkiṅkiṇījāladāmnā |

hasantaṃ hasadvandhujīvaprasunaprabhāpāṇipādāmvujodārakāntyā |

kare dakṣiṇe pāyasaṃ vāmahaste dadhānaṃ navaṃ śuddhahaiyaṅgavīnam |

mahībhārabhūtāmarārātiyuthānanaḥ pūtanādīnnihantuṃ pravṛttam |

prabhuṃ gopikāgopagovṛndavītaṃ surendrādibhirvanditaṃ devavṛndaiḥ |

prage pūjayedvetyanusmṛtya viṣṇuṃ tadaṅgendravajrādikairbhaktinamraḥ |

sitāmocahaiyaṅgavīnaiśca dadhnā vimiśreṇa daugdhena saṃprīṇarettam |

iti prātarevārcayedacyutaṃ yo naraḥ pratyahaṃ śaśvadāstikyayuktaḥ |

labhet so'cireṇaiva lakṣmīṃ samagrāmihapretya śuddhaṃ paraṃ dhāma

bhūyāt |

ahnormukhe'nudinamityabhipūjya śauriṃ dadhnāthavā guḍayutena nivedya

toyaiḥ |

śrīmanmukhe samanutarpya ca taddhi yātaṃ japyāt sahasramatha sāṣṭakam-

ādareṇa |

madhyandine japavidhānaviśiṣṭarūpaṃ vandyaṃ surarṣimatikhecaramukhya-

vṛndaiḥ |

gogopagopavanitānikaraiḥ parītaṃ sāndrādyudacchavisujātamanoharāṅgam |

māyūrapatraparikṛt?ptavataṃsaramyadhamillamullasitacillikamamvujākṣam |

pūrṇenduvimvavadanaṃ maṇikuṇḍalaśrīgaṇḍaṃ sunāsamatisundara-

mandahāsam |

pītāmvaraṃ ruciranūpurahārakāñcīkeyūrakormikaṭakādibhirujjvalāṅgam |

divyānulepanapiśaṅgitamaṃśarājadamlānacitravanamālamanaṅgadīptam |

veṇuṃ dhamantamathavā svakare dadhānaṃ savye daraṃ paśupayaṣṭim-

udāraveṇum |

dakṣe maṇipravaramīpsitadānadakṣaṃ dhyātveṇyamarcayatu nandajamindirāptyai

|

dāmādikāṅgadayitāsuhṛdaṅghripendravajrādibhiḥ samabhipūjya

yathāvidhānam |

dīkṣāvidhiprakathitañca nivedya jātaṃ haime nivedaratu pātravare yathāvat |

aṣṭottaraṃ śatamatho juhūyāt payohannaiḥ sarpiyutaiḥ susitaśarkarayā

vimiśraiḥ |

dadyādvaliñca nijadikṣu surarṣiyogivargopadaivatagaṇebhya- udāracetāḥ |

navanītamilitapāyasadhiyārcanānte jalairmūkhe tasya |

santarypa japatu mantrī sahasramaṣṭottaraśatamvāpi |

ahnormadhye vallavīvallabhaṃ taṃ nityaṃ bhaktyā-bhyarcayed yo narāgryaḥ |

devāḥ sarve taṃ namasyanti śaśvadvartteran vai tadvaśe sarvalokāḥ |

medhāyuḥ śrīkāntisaubhāgyayuktaḥ putrairmitrairgomahīratnadhānyaiḥ |

bhogaiścānyairbhūribhiḥ sannihāḍhyobhūyādbhūyo dhāma tacca-

acyutākhyam |

tṛtīyakālapūjāyā masti kālavikalpanā |

sāyāhne niśi vetyatra vadantyeke manīṣiṇaḥ |

daśākṣareṇa cedrātrau sāyāhne'ṣtādaśārṇataḥ |

ubhayīmubhayenaiva kuryādityapare jaguḥ |

sāyāhne dvāravatyāntu citrodyānopaśobhite |

dvyaṣṭasāhasrasaṃkhyātairbhavanairapi śobhite |

haṃsasārasasaṃkīrṇaiḥ kamalotpalaśobhibhaḥ |

sarobhi ramalāmbhobhiḥ parīte bhavanottame |

udyat pradyotanadyotasadyutau maṇimaṇḍape |

mṛdvāstare samāsīnaṃ hemāmbhojāsane harim |

nāradādyaiḥ parivṛtaṃ ātmatattvavinirṇaye |

tebhyo munibhyaḥ svaṃ dhāma diśantam paramakṣaram |

indīvaranibhaṃ saumyaṃ padmapatrāyatekṣaṇaṃ |

snigdhakunḍalasaṃbhinnakirīṭamukuṭojjvalam |

cāruprasannavadanaṃ sphuranmakarakuṇḍalam |

śrīvatsavakṣasaṃbhrājatkaustubhaṃ vanamālinam |

kāśmīrakapiśoraskaṃ pītakauseyavāsasam |

hārakeyūrakaṭakarasanādyaiḥ pariskṛtam |

hṛtaviśvambharābhūribhāvaṃ muditamānasam |

śaṅkhacakragadāpadmarājadbhūjacatuṣṭayam |

evaṃ dhyātvārcayenmantrī syādaṅgaiḥ prathamāvṛtiḥ |

dvitīyā mahiṣibhistu tṛtīyāyāṃ samarcayet |

nāradaṃ parvataṃ jiṣṇuṃ niśaṭhoddhavadārukān |

viśvaksenañca śaileyaṃ dikṣvagre vinatāsutam |

lokeśaistatpraharaṇaiḥ punarāvaraṇadvayam |

iti saṃpūjya vidhivat pāyasañca nivedayet |

tarpayitvā khaṇḍamiśradugdhavuddhyā jalairharim |

japedaṣṭaśataṃ mantrī bhārayan pūruṣottamam |

pūjāsu homaṃ sarvāsu kuryānmadhyandine'thavā |

āsanādyarghyaparyantaṃ kṛtvā stutvā namet sudhīḥ |

samarpyātmānamudvāsya taṃ svahṛtsarasīruhe |

vinyasya tanmayo bhūtvā punarātmānamarcayet |

sāyāhne vāsudevaṃ yo nityamevaṃ yajennaraḥ |

sarvān kāmānvāpyānte sa yāti paramāṃ gatim |

rātrau cenmanmathākrāntamānasaṃ devakīsutam |

yajedrāsapariśrāntaṃ gopīmaṇḍalamadhyagam |

pṛthuṃ suvṛttaṃ masṛṇaṃ vitastimātronnataṃ kau vinithanya śaṅkum |

ākramya padbhyāmitaretarā tu hastairbhramo'yaṃ khalu rāsagoṣṭhī |

sthalanīrajamūlaparāgabhṛtā laharīkaṇajālabhareṇa satā |

marutā paritāpahṛtādhyuṣite susite ṣamunāpuline vipule |

aśarīraniśātaśaronmathitapramadāśatakoṭibhirākulite |

uḍunāthakarairviṣadīkṛtādak prasare vicaradbhramarīnikare |

vidyādharakinnarasiddhasurairgandharvabhujaṅgamacāraṇakaiḥ |

dāropahitaiḥ suvimānagataiḥ khasthairabhivṛṣṭapūṣpacayaiḥ |

itaretaravaddhakrapramadāgaṇakalpitavāsavihāravidhau |

maṇiśaṅkugamapyu * * nā vapuṣā vahūdhā vihitasvakadivyatanum |

sudṛśāmubhayoḥ pṛthagantaragaṃ dayitākulavaddhabhujadvitayam |

nijasaṅgavijṛmbhadanaṅgaśikhijvalitākulasatpulakāliyujam |

vividhaśrutibhinnamanojñatarasvarasaptakamūrcchanatālagaṇaiḥ |

bhramamāṇamasūbhirudāramaṇisphuṭamaṇḍalaśijñitacārutaram |

iti bhinnatanuṃ maṇibhirmilitaṃ tapanīyamayauravamārakatam |

maṇinirmmitamadhyagaśaṅkulasadvipulāruṇapaṅkajamadhyagatam |

atasīkusumābhatanuṃ a?ruṇaṃ taruṇāruṇapadmapalāśadṛśam |

navapallavacitrasugucchalasacchikhipucchapinaddhakacapracayam |

vahūletaracandrasamānamukhaṃ maṇikuṇḍalamaṇḍitagaṇḍayugam |

śaśavaktrasadṛgvadanacchadaṃ maṇirājadanekavidhābharaṇam |

aśanaprasavacchadanojjvalasadvadanaṃ suvilāsavilāsabhūvam |

navavidrumabhadrakarāṅghritalaṃ bhramarākuladāmavirājibhujam |

taruṇīkucayukparirambhamiladghusṛṇāruṇavakṣasamukṣagatim |

śivaveṇusamīritagānaparaṃ smaraviddhalitaṃ bhūvanaikagurum |

prathamoditapīṭhavare vidhivat prayajediti rupamarupa majam |

prathamaṃ paripūjya tadaṅgavṛtiṃ mithunāni yajedrasagāni tataḥ |

dalaṣoḍaśake svaramurttigaṇaṃ sahaśaktikamuttamarāsagatam |

saramāvadanaṃ svakalāsahitaṃ mithunārddhamathendraparipramukhān |

iti samyagamuṃ paripūjya hariṃ caturāvṛtisaṃvṛtamārdramatiḥ |

rajatārācate caṣake sasitaṃ suśṛtamupayosya nivedayatu |

vibhave sati kāṃśyamayeṣu pṛthak caṣakeṣu tu ṣoḍaśasu kramaśaḥ |

mithuneṣu nivedya payaḥ sasitaṃ vidadhīta purovadatho sakalam |

sakalabhuvanamohanaṃ vidhim yo niyatamamuṃ niśi niśyudāracetāḥ |

bhajati sa khalu sarvalokapūjyaḥ śrī*?macalāṃ samavāpya yātyanantam |

niśi vā dināntasamagre prapūjayennityaśo'cyutam bhaktyā |

samaphalamubhayaṃ hi tataḥ saṃsārāddhiṃ samurttitīrṣati yaḥ |

ityevaṃ manuvigrahaḥ madhuripuṃ yo rātrikālaṃ bhajet

tasyaivākhilajantu?jātadayitasyāmbhodhijāveśmanaḥ |

haste dharmasukhārthamokṣataravaḥ sadvargasaṃprārthitāḥ

sāndrānandasudhārasadravamuco yeṣāṃ phalaśreṇayaḥ ||

athocyate pūrvasamīritānāṃ pūjāvasāne paramasya puṃsaḥ |

kalpastu kāmyeṣvapi tarpaṇānāṃ vināpi pūjāṃ khalu vai phalaṃ syāt |

santarpya pāṭhamantraiḥ śaktīḥ sakṛt sakṛt prathamamacyutaṃ tatra |

āvāhya pūjayetuṃ toyai revākhilaiḥ samupahāraiḥ |

vaddhvātha dhenumudrāṃ toyaiḥ sampādya tarpaṇadravyam |

tadvuddhyāñjalinā taṃ suvarṇacaṣakīkṛtena tarpayatu |

viṃśatiraṣṭopetā kālatrayatarpaṇeṣu saṃkhyoktā |

bhuvaḥ svakālavihitān sakṛt sakṛt tarpayecca parivārān |

prātarddadhiguḍamiśraṃ madhyāhne pāyasaṃ manavanītam |

kṣīraṃ tṛtīyakāle sasitopalamityudīritaṃ dravyam |

tarpayāmi padaṃ yojyaṃ mantrānteṣveṣu nāmasu |

dvitīyānteṣu tu punaḥ pūjāśeṣaṃ samāpayet |

abhyukṣya tatprasādādbhi rātmānaṃ prapivedapaḥ |

tajjaptvā tamathodvāsya tanmayaḥ prajapenmanum ||

atha dravyāṇi kāmyeṣu vakṣyante tarpaṇeṣu taṃ |

tāni proktavidhānānāmāśrityānyatamaṃ yajet |

dravyaiḥ śoḍaśabhiramuṃ tarpayedekaścaturvāraṃ |

sacatuḥkṣīrādyantaiḥ sakṛjjalādyantamacyutaṃ bhaktyā |

pāyasaṃ dādhikaṃ kṛṣaraṃ gauḍānnaṃ payodadhinavanītam |

ājyaṃ kadalīmocārajaḥsvalāmodakāpūpam |

pṛthukaṃ lājasametaṃ dravyāṇāṃ kathitamiha ṣoḍaśakam |

lājānte'ntyakṣīrāt prāksamarpya sitopalāpuñjam |

prage catuḥ saptativāramityamuṃ pratarpayedyo'nudinaṃ naroharim |

ananyadhīstasya samastasampadaḥ karasthitā maṇḍalato'bhivāñchitāḥ |

dhāroṣṇapakvapayasī dadhinavanīte ghṛtañca daugdhānnam |

matsyaṇḍīmadhvamṛtaṃ dvādaśaśa starpayennavabhirebhiḥ |

tarpaṇavidhirayamaparaḥ pūrvoditasamaphalāṣṭaśatasaṃkhyaḥ |

kārmaṇakarmaṇi kīrttau janasamvalane viśeṣato vihitaḥ |

sakhaṇḍadhāroṣṇadhiyā mukundaṃ vrajan puraṃ grāmamapi pratarpya |

labhet bhojyaṃ sarasaṃ svabhṛtyai vāsāṃsi dhānyāni dhanāni mantrī |

yāvat santarpayenmantrī tāvatsaṃkhyaṃ yajenmanuṃ |

tarpaṇenaiva kāryāṇi sādhayedakhilānyapi |

dvijo bhikṣāvṛttirya-iha dinaśo nandatanayaḥ svayaṃ bhūtvā bhikṣā maṭati

viharan gopasudṛśām |

amācetobhiḥ svairlalitalalitairnarmavidhibhirdadhikṣīrādāḍhyāṃ

pracuratarabhikṣāṃ sa labhate |

madhye koṇeṣu ṣaṭsvapyanalapurapuṭasyālikhet karṇikāyāṃ kandarpaṃ

sādhyayuktaṃ vivaragataṣaḍarṇadviśaḥ keśareṣu |

śaktiśrīpūrvakālidvinavalipimano rakṣarāṇicchadānāṃ madhye varṇān

daśānāṃ daśalipimanuvaryasya caikaikaśo'vjam |

bhūsadmanābhivṛtamasrigamanmathena gorocanābhilikhitaṃ tapanīyaśūcyā |

paṭṭe hiraṇyaracite gulikīkṛtaṃ tadgopālayantra makhilārthadametaduktam |

sampātasiktamabhijaptamidaṃ mahadbhirdhāryāṃ

jagaśrayavaśīkaraṇairudakṣam |

rakṣāyaśaḥ sutamahīdhanadhānyalakṣmīsaubhāgyalipsubhirajasra

marghyavīryam |

bhūtonmādāpasmṛtiviṣamūrcchāviṣamañjvarārttānām |

dhyāyan śirasi prajapenmantramimaṃ vāṭiti śamayituṃ vikṛtīḥ |

surastrivikramākrantaścakrīṣṇāyahṛdityasau |

ṣaḍakṣaro'yaṃ saṃproktaḥ sarvasiddhikaro manuḥ |

kroḍo'gnidīptomāyāvī lavalāñchitamastakaḥ |

saiṣā śaktiḥ parāsūkṣmā nityā samvit svarūpiṇī |

asthyagnigovindalavairlakṣmīvījaṃ samīritam |

ābhyāmaṣṭādaśalipiḥ syādviṃśatyakṣaro manuḥ |

śālagrāme manau yantre maṇḍale pratimāsu ca |

nityaṃ pūjā tareḥ kāryā na tu kevala bhūtale |

iti japahūtapūjātarpaṇādyairmūkundaṃ ya -iha bhajati manvoreka māśritya

nityam |

sa tu suciraprayatnāt prāpya bhogānaśeṣān punamaralataraṃ taddhāma viṣṇoḥ

prayāti ||

Kolophon

iti kramadīpikāyāṃ pañcamaḥ paṭalaḥ |

6. Paṭala

viniyogānatho vakṣye mantrayo rubhayoḥ samān |

tadarthakāriṇo'nantavīryān mantrāṃśca kāṃśca na |

vande taṃ devakīsūnuṃ sadyojātaṃ dyumaprabham |

pītāmvaraṃ karalasaccakraśaṅkhagadāmvujam |

evaṃ dhyātvā japenmantraṃ lakṣaṃ vrahmamutvarttake |

svāduplutaiśca kusumaiḥ pālāśairayutaṃ hūnet |

manvoranyatareṇaivaṃ kuryād yaḥ susamāhitaḥ |

smṛtimedhādhṛtivalaṃ labdhvā sa kavirāḍḍvet |

syānmanustat samajapadhyānahomaphalo'paraḥ |

śrīmanmukundacaraṇau sadeti śaraṇantataḥ |

ahaṃ prapadya ityukto maukundo'ṣṭādaśākṣaraḥ |

nāradasya tu gāyatrī mudundaścarṣipūrvakāḥ |

prātaḥ prātaḥ pivettoyaṃ japtvā yo'ṣṭhottaraṃ śatam |

anena ṣaḍbhirmāsaiḥ sabhavet śrutidharonaraḥ |

upasaṃhṛtadivyāṅgam purovanmāturaṅkagam |

calaṅgoścaraṇaṃ vālaṃ nīlābhāsaṃ smaran japet |

ayutaṃ tāvadevājyairjuhūyācca hūtāśane |

salabhedacalāṃ bhaktiṃ śraddhāṃ śāntiñca śāśvatīm |

manunaitat samastānte marullasitaśabdataḥ |

vālalīlātmane hūṃ phaṭ namaḥ ityamunāthavā |

nalakūvaragāyatrī vālakṛṣṇa-itīritā |

ṛṣyādyāḥ siddhayaḥ sarvāḥ syurjjapādyairihāmunā |

laghite vālaśayane rudantaṃ vallavījanaiḥ |

prekṣyamāṇaṃ dugdhavuddhyā tarpayet so'śnute'śanam |

amunā vālarūpānte rasarūpapadaṃ vadet |

tuṣṭarūpanamodvandvamanvādhipataye namaḥ |

annaṃ prayaccha svāheti triṃśadvarṇo'nnado manuḥ |

nārado'nuṣṭuvannādhipatayo'syarṣipūrvakāḥ |

bhūtāvālagrahonmādasmṛtibhraṃsādupadravaiḥ |

pūtanāstanapātāraṃ grastamurddhni smaran japet |

sāsucuṣaṇanirbhinnasarvāṅgīṃ rudatiñca tām |

āviśya sarve muktvā taṃ vidravantidrutaṃ grahāḥ |

juhūyāt kharamañjaryā mañjarībhirvibhāvasau |

prasnātaḥ pañcagavyādbhiḥ putanāhasta?rānane |

prāśayet śiṣṭagavyamtat kalasenābhiṣecayet |

sādhyaṃ sahasrajaptena sarvopadravaśāntaye |

manunaitaddrādaśārṇahūṃ phaṭ svāhāstikena vā |

ṛṣyādyā vrahmagāyatrī grahaghnaharayo'sya tu |

nijapādāmvujakṣiptaśakaṭaṃ cintayan japet |

ayutaṃ mantrayorekaṃ sarvavighnopaśāntaye |

aṅgānyamīṣāṃ mantrāṇā mācakrādibhirarcanā |

aṅgairindrādivajrādyai ruditā sampade sadā |

vālonīlatanurdobhyāṃ dadhyuṇyaṃ pāyasaṃ dadhat |

harirvo'vyād dvipanakhakiṅkinījālamaṇḍitaḥ |

dhyātvaivamagnau juhūyāt śatavīryāṅkuratrikaiḥ |

payaḥ sarpiḥplutairlakṣamekaṃ tāvajjapan manum |

gurave dakṣiṇāṃ dattvā bhojayed dvijapūṅgavān |

sahyavdānāṃ śataṃ jīvennirogonātra saṃśayaḥ |

atrāpyanyo manurdvādaśārṇānte puruṣottamam |

āyurme dehi sambhāṣya viṣṇave prabhaviṣṇave |

namo'ntodvyadhikatri*śadaṇo'syarṣistu nāradaḥ chando'nuṣṭuvdevatā ca

śrīkṛṣṇo'ṅgāni ca vruve |

ravibhūtendriyavasunetrāṇaiścātmane yutaiḥ |

mahānadapratijyotirmāyāvidyāpadaiḥ kramāt |

japtvā lakṣamimaṃ mantramayutaṃ pāyasairhūnet |

pūrvavaddūrvayā juhvadāyurddīrghataraṃ labhet |

dārayantaṃ vakaṃ dorbhyāṃ kṛṣṇaṃ saṃgṛhya tuṇḍayoḥ |

smaran śiśūnāmātaṅke spṛṣṭvānyataramabhyaset |

tajjaptatilajābhyaṅgādbhaveyuḥ sukhinaśca te |

atrāpyanyomanurvālavapuse vahnivallabhā |

gorakṣāyāṃ kvaṇadveṇuṃ cārayantaṃ paśūṃstathā |

uktvā ca gopālapadaṃ punarveśadharāya ca |

vāsudevāya varmāstraśikhāsyāṣṭādaśākṛaraḥ |

manurnāradagāyatrī kṛṣṇarṣyādiranena vā |

kuryādgopālasaṃrakṣāmācakrādyaṅginā vudhaḥ |

kumbhīnasādikṣneḍārttau daṣṭamūrddhni smaran harim |

nṛtyantaṃ kālīyaphaṇāvaddhe'nyataramabhyaset |

dṛṣṭyā pīyuṣavarṣiṇyā siñcantaṃ tattanuṃ vudhaḥ |

tarjjayan vāmatarjjanyā taṃ drāṅmocayate viṣāt |

āpurya kalasaṃ toyaiḥ smṛtvā kālīyamarddanam |

japtvāṣṭaśatamāsiñcedviṣiṇaṃ sa sukhī bhavet |

kāvyamadhye niyamyānte phaṇāmadhye dvivarṇakān |

uktvā punarvadennityaṃ karoti tamanantaram |

namāmi devakīputra mityuktvā nṛtyaśavdataḥ |

rājānamacyutaṃ vruyāditi daṇḍalipirmanuḥ |

asyāṅgānyaṅghribhirvyastaiḥ samastairnāradomuniḥ |

chando'nuṣṭuvdevatā ca kṛṣṇaḥ kālīyamardanaḥ |

japyāllakṣaṃ manuvaraṃ hotavyaṃ sarpiṣā yutam |

aṅgadikpālavajrādyairarcanāsya samīritā |

kriyānenaiva vā sarvā karttavyā prāgudīritā |

sadṛkṣo'nena jagati na hi kṣveḍaharo manuḥ |

aṅgaiḥ śukataroḥ piṣṭairgulikā dhenuvāriṇā |

viṣaghnī pānanasyāñjanālepaiḥ sādhitāmunā |

uddaṇḍavāmadārdaṇḍadhṛtagovarddhanācalam |

anyahastāṅgulivyaktasvaravaṃśārpitānanam |

dhyāyan hariṃ japenmanvorekaṃ chatraṃ vinā vrajan |

varṣavātāśanibhyaḥ syādbhayaṃ tasya na hi kvacit |

moghameghoghayatnāpagatendraṃ saṃsmaran hūnet |

lonairaṣutasaṃkhyaḥ syādanāvṛṣṭirnasaṃśayaḥ |

krīḍantaṃ yamunāmadhye majjanaplāvanādibhiḥ |

tacchīkarajalāsāraiḥ sicyamānaṃ priyājanaiḥ |

dhyātvāyutaṃ payaḥsiktairhūnedvānīratarpaṇaiḥ |

vṛṣṭirbhavatyakāle'pi mahatī nātra saṃśayaḥ |

adyameva smaran mūrddhni viṣasphoṭajvarādibhiḥ |

sadāhamohairārttasya japecchāntirbhavet kṣaṇāt |

athavā garuḍāruḍhaṃ valapradyumnasaṃyutam |

nijajvaravinispiṣṭajvarābhiṣṇutamacyutam |

dhyātvā jvarābhibhūtasya mūrddhānyataramabhyaset |

śāntiṃ vrajedasādhyo'pi jvaraḥ sopadravaḥ kṣaṇāt |

dhyātvaiva magnāvabhyarcya payoktaiścaturaṅgulaiḥ |

juhūyādamṛtākhaṇḍairayutaṃ jvaraśāntaye |

niśātaśaranirbhinnabhīṣmatāpaharaṃ harim |

smṛtvā spṛśan japedārttaṃ pāṇibhyāṃ rogaśāntaye |

apamṛtyuvināśāya sāndīpanisutapradam |

dhyātvāmṛtalatākhaṇḍaiḥ kṣīrāktairayutaṃ hūnet |

mṛtaputrāya dadataṃ sutaṃ viprāya sārjunam |

dhyātvā lakṣaṃ japedekaṃ manvoḥ sutavivṛddhaye |

putrajīvendhanacite juhūyādanale'yutam |

tatphalairmadhurāktaiḥ syuḥ putrādīrghāyuṣo'sya tu |

kṣīradrukvāthasaṃpūrṇamabhyarcya kalasaṃ niśi |

japtvāyutaṃ prage nārī mabhiṣiñceddviṣaḍdinam |

sā vandhyāpi sutān dīrghajīvino gadavarjjitān |

labhate nātra sandehastarjjaptājyāśinī satī |

prātarvācaṃṣamā nārī vodhicchadapuṭairjalam |

aṣṭottaraśataṃ japtaṃ māsaṃ putrīyati pivet |

devakīsuta govinda vāsudeva jagatpate |

dehi me tanayaṃ deva tvāmahaṃ śaraṇaṃ gatā |

prahitāṃ kāśirājena kṛtyāṃ jitvā nijāriṇā |

tattejasā tannagarīṃ dahantaṃ bhāvayan harim |

susnehāktairhūnedrātrau sarṣapaiḥ saptavāsaram |

kṛtyā karttāramevāsau kupito nāśayiṣyati |

āsīna māśrame divye vadarīṣaṇḍamaṇḍite |

spṛśantaṃ pāṇipadmābhyāṃ ghaṇṭākarṇakalevaram |

dhyātvācyutaṃ tilairlakṣaṃ hūnet trimadhuraplutaiḥ |

japedvā sarvapāpānāṃ śāntaye kāntaye tanoḥ |

dveṣayantau rukmivalau dyūtāśaktau smaran harim |

juhūyādiṣṭayodiṣṭyai guḍikā gomayodbhavāḥ |

jvaladvahninibhairvāṇairvarṣantaṃ garuḍasthitam |

dhāvamānaṃ vipragaṇa manudhāvantamacyutam |

dhyātvaiva mabhyasedekaṃ manoḥ saptasahasrakam |

uccāṭanaṃ bhavedetadripūṇāṃ saptabhirddinaiḥ |

utkṣiptavatsakaṃ dhyāyan kapiṇyaphalahāriṇam |

ayutaṃ prajapet sādhyamuccāṭayati tatkṣaṇāt |

ātmānaṃ kaṃsamathanaṃ dhyātvā maṣvā?nnipātitam |

kaṃsātmānamavikarṣan gatāsuṃ prajapenmanum |

ayutaṃ juhūyāccāsya janmoḍutarutarpaṇaiḥ |

api sevitapīyūṣo mriyate'rirna saṃśayaḥ |

athavā nimvatailāktairhūnededhobhirakṣajaiḥ |

ayutaṃ prajapedātrau māraṇāya ripoḥ kṣaṇāt |

doṣāriṣṭadalavyoṣakārpāsāsthiphaṇairniśi |

hūnederaṇḍatailāktaiḥ śmaśānastho'riśāntaye |

na śastaṃ māraṇaṃ karma kuryācedayutaṃ japet |

hūnedvā pāyasaistāvat śāntaye śāntamānasaḥ |

jayakāmo japellakṣaṃ pārijātaharaṃ harim |

smaran parājayastasya kutaścinna bhaviṣyati |

pārthe diśantaṃ gītārthaṃ vyākhyāmudrākaraṃ harim |

rathasthaṃ bhāvayan japyāt dharmavṛddhyai śamāya ca |

lakṣaṃ pālāśakusumairayutaṃ madhurāplutaiḥ |

vyākhyātā sarvaśātrāṇāṃ sukavirvādirāḍ bhavet |

viśvarūpadharaṃ prodyattāsvatkoṭisamaprabham |

drutacāmīkaranibhamagnīsomātmakaṃ harim |

arkāgnidyotadāsyāṅghri paṅkajaṃ divyabhūṣaṇam |

nānāyudhadharaṃ vyāptaviśvākāśāvakāśakam |

rāṣṭrapūrgrāmavāstūnāṃ śarīrasya ca rakṣaṇe |

prajapenmantrayorekataraṃ dhyātvaiva mādarāt |

athavā vyastasarvāṅghriracitāṅgārjjunarṣikam |

triṣṭupchāndasikaṃ viśvarūpaviṣṇvadhidaivatam |

japedgītāmanuṃ sthāne hyaṣīkeśādya mājākaiḥ |

hūnedvā sarvarakṣāyai sarvavighnopaśāntaye ||

Kolophon

iti kramadīpikāyāṃ ṣaṣṭhaḥ paṭalaḥ |

7. Paṭala

vakṣye'kṣayadhanāvāptyai pratipattiṃ śriyaḥpateḥ |

suguptāṃ dhananāthādyairdhanyairyā kriyate sadā |

dvāravatyāṃ sahasrārkabhāsvarairbhavanottamaiḥ |

analpaiḥ kalpavṛkṣaiśca parīte maṇimaṇḍite |

jvaladratnamayastambhadvāratoraṇakuḍyake |

phullasragullasaccitravitānālamvimauktike |

padmarāgasthalīrājadratnanadyośca madhyataḥ |

anāratajaladratnadhārasya svastaroradhaḥ |

ratnapradīpāvalibhiḥ pradīpitadigantare |

udyadādityasaṃkāśamaṇisiṃhāsanāmvuje |

samāsīno'cyutodhyeyo drutahāṭakasannibhaḥ |

samānoditacandrārkataḍitakoṭisamaprabhaḥ |

sarvāṅgasundaraḥ saumyaḥ sarvābharaṇabhūṣitaḥ |

pītavāsāścakraśaṅkhagadāpadmojjvaladbhūjaḥ |

anāratocchaladratnadhāraughaṃ kalasaṃ spṛśan |

vāmapādāmvujāgreṇa mṛṣṭatāpallavacchavim |

rukmiṇīsatyabhāme'sya mūrddhniratnaughadhārayā |

siñcantyau dakṣavāmāsthasvadoḥsthakalasoṇyayā |

nāgnajitīsunande ca diśantyo kalasau tayoḥ |

tābhyāñca dakṣavāmasthamitravindāsulakṣaṇe |

ratnanadyoḥ samuddhṛtya ratnapūrṇo ghaṭau tayoḥ |

jāmvavati sūśīlā ca diśantyau dakṣavāmage |

vahiḥ ṣoḍaśasāhasrasaṃkhyātāḥ paritaḥ priyāḥ |

dhyeyāḥ kanakaratnaughadhārāyukkalasojjvalāḥ |

tadvahiścāṣṭanidhayaḥ pūrayantodhanaidharām |

tadvahirvṛṣṇayaḥ sarve purovacca surādayaḥ |

dhyātvaivaṃ paramātmānaṃ viṃśatyarṇaṃ manuṃ japet |

caturllakṣaṃ hūnedājyaiścatvāriṃśatsahasrakam |

śaktiśrīpūrvako'ṣtādaśārṇoviṃśativarṇakaḥ |

mantro'nena sadṛkṣo'nyo (mantreṇānena sadṛśo) manurna hi jagatraye |

ṛṣirvrahmāsya gāyatrīcchantaḥ kṛṣṇastu devatā |

pūrvaprokta vadevāsya vījaśaktyādikalpanā |

kalpaḥ sanatkumārokto mantrasyāsyocyate'dhunā |

pīṭhanyāsāntikaṃ kṛtvā pūrvoktakramataḥ sudhīḥ |

karadvandvāṅgalitaleṣvaṅgaṣaṭkaṃ pravinyaset |

mantreṇa vyāpakaṃ kṛtvā mātṛkāṃ manusaṃpuṭām |

saṃhārasṛṣṭimārgeṇa daśatattvāni ca nyaset |

punaśca vyāpakaṃ kṛtvā mantravarṇāṃstanau nyaset |

murddhni bhāle bhruvormadhye netrayoḥ karṇayornasoḥ |

ānane civuke kaṇṭhe dormūle hṛdi tundake |

nābhau liṅge tathādhāre kaṭyorjjānvośca jaṅghayoḥ |

gulphayoḥ pādayornyasyet sṛṣṭireṣā samīritā |

sthitirhṛdādipādāntā saṃhṛtiścaraṇādikā |

vidhāyaivaṃ pañcakṛtvaḥ sthityastaṃ mūrttipañjaram |

sṛṣṭisthitī ca vinyasya ṣaḍaṅganyāsamācaret |

guṇāgnivedakaraṇakaraṇākṣyakṣarairmanoḥ |

mudrāṃ vaddhā kirīṭādyā digvandhaṃ pūrvavaccaret |

dhyātvā japtvārccayeddehaṃ mūrttipañjarapūrvakam ||

atha vāhye'rcayedviṣṇuṃ tadarthaṃ yantramūcyate |

gomayenopalipyorvīṃ tatra pīṭhaṃ nidhāpayet |

vilipya gandhapaṅkena likhedaṣṭadalāmvujam |

karṇikāyāntu ṣaṭkoṇam sasādhyantatra manmatham |

śiṣṭaistu saptadaśabhirakṣarairveṣṭayet smaram |

prāgrakṣo'nilakoṇeṣu śriyaṃ śiṣṭeṣu saṃvidam |

ṣadakṣaraṃ sandhiṣu ca keśareṣu triśastriśaḥ |

vilikhet smaragāyatrīṃ mālāmantraṃ dalāṣṭake |

ṣaṭśaḥ saṃlikhya tadvāhye veṣṭayenmātṛkākṣaraiḥ |

bhūvimvañca likhedvāhye śrīmāye digvidikṣvapi |

etadyantraṃ hāṭakādipaṭṭeṣvālikhya pūrvavat |

sādhitaṃ dhārayedyo vai so'rcyate tridaśairapi |

syādgāyatrī kāmadevapuṣpavāṇau ca ṅe'ntakau |

vidmahe dhīmahiyutau tanno'naṅgaḥ pracodayāt |

japyā japādau gopālamantrāṇāṃ janarañjanī |

natyante kāmadevāya ṅe'ntaṃ sarvajanapriyam |

uktvā sarvajanānte tu sammohanapadantathā |

jvala jvala projjvaleti proktvā sarvajanasya ca |

hṛdayaṃ mama ca vruyādvaśaṃ kuru yugaṃ śivaḥ |

proktomadanamantro'ṣṭacatvāriṃśadbhirakṣaraiḥ |

japādau sāravījāḍhyo jagatrayavaśīkaraḥ |

bhūgṛhaṃ caturasraṃ syādaṣṭaśūla (vajra) vibhūṣitam ||

pīṭhaḥ pūrvavadabhyarcya mūrttiṃ saṃkalpya pauruṣīm |

tatrāvāhyācyutaṃ bhaktyā sakalīkṛtya pūjayet |

āsanādivibhūṣāntaṃ punarnyāsakramādyajet |

sṛṣṭisthitiṣaḍaṅgañca kirīṭaṃ kuṇḍaladvayam |

śaṅkhacakragadāpadmamālāśrīvatsakaustubhān |

gandhākṣataprasūnaiśca mūlenābhyarcya pūrvavat |

ādau vahnipuradvandvakoṇeṣvaṅgāni pūjayet |

sahṛcchiraḥ śikhāvarma netramastramiti kramāt |

vāsudevaḥ saṅkarṣaṇaḥ pradyumnaścāniruddhakaḥ |

agnyādidalamūleṣu śāntiḥ śrīśca sarasvatī |

ratiśca digdaleṣvarcyā tato'ṣṭau mahiṣīryajet |

rukmiṇyādyā dakṣa savyakramāt patrāgrakeṣu ca |

tataḥ ṣoḍaśasāhasraṃ sakṛdevārcayet priyāḥ |

indranīlamukundādyānmakarānandakacchapān |

śaṅkhapadmādikāṃścāpi nidhīnaṣṭau kramādyajet |

tadvahiścendravajrādyā āvṛtīḥ saṃprapūjayet |

iti saptāvṛtivṛtamabhyarcyācyutamādarāt |

prīṇayeddadhikhaṇḍājyasaṃmiśreṇa payo'ndhasā |

rājopacārān dattvā tu stutvā natvā tu keśavam |

udvāsayet svahṛdaye parivāragaṇaiḥ saha |

nyasyātmānaṃ samabhyarcya tanmayaḥ prajapenmanum |

ratnābhiṣeke dhyānejyā viṃśatyarṇāśriteritā |

japahomārcanadhyānairyomu?ṃ prabhajate manum |

tadveśma pūryateranaiḥ svarṇadhānyairanāvṛtam |

pṛthvī pṛthvī kare tasya sarvaśasya samākulā |

putrairmitraiḥ susampannaḥ prayātyante parāṃ gatim |

vahnāvabhyarcya govindaṃ sitapuṣpaiḥ sataṇḍulaiḥ |

ājyāktairayutaṃ hūtvā bhasmatanmūrddhni dhārayet |

tasyānnādi samṛddhiḥ syāttadvaśe sarvayoṣitaḥ |

ājyairlakṣaṃ hūnedraktapadmairvā madhurāplutaiḥ |

śriyā tasyaindramaiśvaryaṃ tṛṇaleśāyate dhruvam |

śuklādivastralābhāya śuklādikusumairhūnet |

trimadhavāktairdaśaśatamājyāktairvāṣṭasaṃyutam |

kṣaudrasiktaiḥ sitaiḥ puṣpaiḥ puṣpairaṣṭottarasahasrakam |

hūnennityaṃ yaḥ samāsāt purodhā nṛpaterbhavet |

daśāṣṭādaśavarṇoktajapadhyāna hūtādikam |

vidadhyāt karma vānena tābhyāmapyatra kīrttitam |

śrīśaktismarakṛṣṇāya govindāya śiromanuḥ |

ravyarṇo vrahmagāyatrī kṛṣṇarṣyādirathāsya tu |

vījaistrivedayugmārṇairaṅgaṣaṭka mudāhṛtam |

viṃśatyarṇoditajapadhyānahomārcanakriyāḥ |

mantro'yaṃ sakalaiśvaryakāṅkṣibhiḥ sevyatāṃ vudhaiḥ |

śrīśaktikāmapūrvoṅgajanmaśaktiramāntikaḥ |

daśākṣaraḥ sa evādau syāccecchaktiramāyutaḥ |

mantrau vikṛtiravyarṇāvācakrādyaṅgināvimau |

viṃśatyarṇoktayajanavidhī dhyāyedathācyutam |

varadābhayahastābhyāṃ śliṣyantaṃ svāṅgage priye |

padmotpalakare tābhyāṃ śliṣṭaṃ cakravarojjvalam |

daśalakṣaṃ japedājyaistāvat sāhasrahomataḥ |

siddhāvimau manū sarvasampatsaubhāgyādau nṛṇām |

māraśaktiramāpūrvaḥ śaktiśrīmārapūrvakaḥ |

śrīśaktimārapūrvaśca daśārṇomanavastrayaḥ |

eteṣāṃ mantravaryāṇāmaṅgarṣyādi daśārṇavat |

śaṅkhacakradhanurvāṇapāśāṅkuśadharo'ruṇaḥ |

veṇuṃ dhaman dhṛtaṃ dorbhyāṃ dhyeyaḥ kṛṣṇodivākare |

ādye manau dhyānamevaṃ dvitīye viṃśadarṇavat |

daśārṇavat tṛtīye'ṅgadikpālādyaiḥ samarcanā |

pañcalakṣaṃ japettāvadayutaṃ pāyasairhūnet |

tataḥ siddhyanti manavo nṛṇāṃ saspantikāmadāḥ |

aṣṭādaśārṇomārāntomanuḥ sutadhanapradaḥ |

ṛṣyādyaṣṭādaśārṇoktaṃ mārāruḍhasvaraiḥ kramāt |

aṅgānyasya manoraṅgadikpālādyaiḥ samarcanā ||

pāṇau pāyasapaṅkamāhitarasaṃ vibhranmudā dakṣiṇe savye

śāradacandramaṇḍalanibhaṃ haiyaṅgavīnaṃ dadhat |

kaṇṭhe kalpitapuṇḍarīkanakhamadduddāmadīptiṃ vahan devodivyadigamvaro

diśatu naḥ saukhyaṃ yaśodāśiśuḥ ||

dinaśo'bhyarcya govindaṃ dvātriṃśallakṣamānataḥ |

japtvā daśāṃśaṃ juhūyāt sitājyena payondhasā |

padmasthaṃ devamabhyarca tarpayettanmukhāmvuje |

kṣīreṇa kadalīpaṅkairdadhnā haiyaṅgavena ca |

sutārthī tarpayeddevaṃ vatasarāllabhate sutam |

yadyadicchati tatsarvaṃ tarpaṇādeva sidhyati |

vāgbhavaṃ kāmavījañca kṛṣṇāya bhūvaneśvarī |

govindāya ramāgopī janavallabhaṅe śivaḥ caturdaśasvaropetaḥ śukraḥ sargī

tadūrddhataḥ |

dvāviṃśatyakṣaromantro vāgīśatvapradāyakaḥ |

aṣṭādaśārṇavat sarvamaṅgarṣyādikamasya tu |

pūjā ca viṃśatyarṇoktā pratipattistu kathyate |

vāmorddhahaste dadhataṃ vidyāsarvasvapustakam |

akṣamālāñca dakṣorddhe sphāṭikīṃ mātṛkāmayīm |

śavdavrahmamayaṃ veṇu madhaḥ pāṇidvaye'ṅkitam |

gāyantaṃ pītavasanaṃ śyāmalaṃ komalacchavim |

varhivarhakṛtottaṃsaṃ sarvajñaṃ sarvavedibhiḥ |

upāsitaṃ munigaṇairupatiṣṭheddhariṃ sadā |

dhyātvaivaṃ pramadāveśavilāsaṃ bhuvaneśvaram |

caturllakṣaṃ japenmantramamuṃ mantrī susaṃyataḥ |

palāsapuṣpaiḥ svādvaktaiścatvāriṃśatsahasrakam |

juhūyāt karmaṇānena manuḥ siddhobhaved dhruvam |

yo'sminniṣṇātadhīrmantrī varttate vakragahvarāt |

gadyapadyamayī vāṇī tasya gaṅgā pravāhavat |

sarvavedeṣu śāstreṣu saṅgīteṣu ca paṇḍitaḥ |

sampattiṃ paramāṃ lavdhvā cānte bhūyāt paraṃ padam |

tāraṃ hṛdbhagavān ṅento nandaputrapadantathā |

nandānte vapuṣe'sthyagnimāyānte daśavarṇakaḥ |

aṣṭāviṃśatyakṣaro'yaṃ vruveddvātriṃśadakṣraṃ |

nandaputrapadaṃ ṅentaṃ śyāmalāṅgapadantathā |

tathā vālavapuḥ kṛṣṇagovindau daśavarṇakaḥ |

anayornāradaṛṣiśchanda uṣṇiganuṣṭubhau |

ācakrādyairaṅgamaṅgadikpālādyaistu pūjanam |

dakṣiṇe ratnacaṣakaṃ vāme sauvarṇavetrakam |

kare dadhānaṃ devībhyāmāśliṣṭaṃ cintayeddharim |

japellakṣaṃ manuvarau pāyasairayutaṃ hūnet |

evaṃ siddhamanurmantrī trailokyaiścaryabhāgbhavet |

tāraṃ śrīśaktivījāḍhyaṃ namo bhagavate padam |

nandaputrapadaṃ ṅentaṃ bhūdhārāmukhavṛttayuk |

māṃsānte vapuṣomantra unaviṃśākṣarātmakaḥ |

ṛṣirvrahmānuṣṭupchandastathānyaduditaṃ samam |

ayañca sarvasampattisiddhaye sevyatāṃ manuḥ |

tāraṃ hṛdbhabhagavān ṅe'nto rukmiṇīvallabhastathā |

śivo'ntaḥ ṣoḍaśārṇo'yaṃ rukmiṇīvallabhāhvayam |

sarvasampatpradomantro nārado'sya muniḥ smṛtaḥ |

chandonuṣṭavdevatā ca rukmiṇīvallabho hariḥ |

ekadṛgvedamunidṛkvarṇairasyāṅgapañcakam ||

tāpiñjacchaviraṅkagāṃ priyatamāṃ

svarṇaprabhāmamvujaprodyadvāmabhūjāṃ svavāmabhujayā śliṣyan

sacintāśmanā |

śliṣyantīṃ svayamanyahastavilasatsauvarṇavetraściraṃ

pāyādvo'sanasūnapītavasano nānāvibhūṣo hariḥ |

dhyātvaivaṃ rukmiṇīnāthaṃ japellakṣamimaṃ manum ||

ayutaṃ juhūyāt padmairaruṇairmadhurāplutaiḥ |

arcayennityamaṅgaistaṃ nāradādyairdiśādhipaiḥ |

vajrādyairapi dharmārthakāmamokṣāptaye naraḥ |

līlādaṇḍadharo gopījanasaṃsaktadoḥ padam |

daṇḍānte vālarupeti meghaśyāmapadantataḥ |

bhagavan viṣṇurityukto vahnijāyāntako manuḥ |

ekonatrṃśadarṇo'sya munirnārada ṅgeritaḥ |

chando'nuṣṭavdevatā ca līlādaṇḍadharohariḥ |

manvavdhikaraṇāgnyavdhivarṇairaṅgakriyā matā |

sammohayannijakarāmakarasthalīlā daṇḍena gopayuvatīḥ purasundarīśca |

diśyannijapriyasakhiṃ sakṛdakṣahastodevaḥ śriyaḥ nihatakaṃsa urukramovaḥ ||

dhyātvaivaṃ prajapellakṣamayutaṃ tilataṇḍulaiḥ |

trimadhvaktairhūnedaṅgaṃ dikpālādyaiḥ samarcanā ||

līlādaṇḍahariṃ yo vai bhajate nityamādarāt |

sa pūjyate sarvalokaistaṃ bhajedindirā sadā |

trayodaśasvaropetaḥ śārṅgī medaḥ sakeśavaḥ |

tathā māṃsayugaṃ bhāya śiraḥ saptākṣaromanuḥ |

ācakrādyairaṅgakṛt?ptirnārado'sya muniḥ smṛtaḥ |

chanda-uṣṇigadevatā ca govallabha udāhṛtaḥ |

dhyeyo'cyutaḥ sa kapilāgaṇamadhyasaṃsthastāmāhvayan dadhaddakṣiṇadoṣṇi

veṇum |

pāśaṃ sayaṣṭimaparatra payodalīlaḥ pītāmvaro'hiripupicchakṛtāvataṃsaḥ ||

munilakṣaṃ japedenaṃ hūnet saptasahasrakam |

gokṣīrairaṅgadikpālamadhye'rcyaṃ gogaṇāṣṭakam |

aṣṭottarasahasraṃ yaḥ payobhirdinaśo hunet |

pakṣāt sa gogaṇairāḍhyodaśārṇenaiva vā vidhiḥ |

salavovāsudevohṛt ṅe'ntañca bhagavatpadam |

śrīgovindapadaṃ tadvaddvādaśārṇo'yamīritaḥ |

manurnāradagāyatrī kṛṣṇarṣyādirathāṅgakam |

ekākṣiredabhūtārṇaiḥ samastairapi kalpayet |

vande kalpadrumūlāśritamaṇimayasiṃhāsane sanniviṣṭaṃ nīlābhaṃ

pītavastraṃ karakamalalasacchaṅkhavetraṃ murārim |

gobhiḥ saprasravābhirvṛtamamarapatiprauḍhahastasthakumbhapracyotat-

saudhadhārāsnapitamabhinavāmbhojapatrābhanetram |

evaṃ dhyātvācyutaṃ japtvāravilakṣaṃ hunettataḥ |

dugdhairdvādaśasāhasraṃ dinaśo'muṃ samarcayet |

goṣṭhe pratiṣṭhitaṃ vātmagehe vā pratimādiṣu |

samastaparivārārcyāstāḥ punarviṣṇupārṣadāḥ |

dvāre grāvaṇi pīṭhai'rcyāḥ pakṣīndraśca tadagrataḥ |

caṇḍapracaṇḍau prāgdhātṛvidhātārau ca dakṣiṇe |

jayaḥ sa vijayaḥ paścāt valaḥ pravala uttare |

urddhe dvāraśriyaṃ ceṣṭvā dvāryetān yugmaśo'rcayet |

pūjyo vāstuḥ pumāṃstatra tatra dvāḥ pīṭhamadhyataḥ |

dvārāntaḥ pārśvayorarcyā gaṅgā ca yamunā vidhī |

koṇeṣu vighnaṃ durgāñca vāṇīṃ kṣetreśamarcayet |

arcayedvāstupuruṣaṃ veśmamadhye samāhitaḥ |

tāraṃ śārṅgapadaṃ ṅentaṃ sapūrvañca śarantathā (savāsanam) |

hūṃ phaṭ natīrapyuktvāstramudrayāgrasthitohareḥ |

puṣpākṣataṃ kṣipeddikṣu samāhitāsane tataḥ |

vidheyametat sarvatra sthāpiteṣu viśeṣataḥ |

ātmārcanāntaṃ kṛtvātha gurupatnīḥ puroktavat |

śrīgurun paramādyāṃśca mahāsmat sarvapūrvakān |

tatpādukān nāradādīn pūrvasiddhānanantaram |

tato bhāgavatāṃśceṣṭvā vighnaṃ dakṣiṇato'rcayet |

pūrvavat pīṭhamabhyarcya śrīgovinda mathārcayet |

rukmiṇīṃ satyabhāmāñca pārśvayorindramagrataḥ |

pṛṣṭhataḥ surabhiñceṣṭvā keśareṣvaṅgadevatāḥ |

arcyā hṛdādivarmāntā dikṣvastraṃ koṇakeṣu ca |

kālindīrohiṇīnāgnajityādyāḥ ṣaṭ ca śaktayaḥ |

daleṣu pīṭhakoṇeṣu dāmādyarcyāstu kiṅkiṇī |

dāmādīn yaṣṭiveṇuñca puraḥ śrīvatsakaustubhau |

agrato vanamālāñca dikṣvaṣṭasu tato'rcayet |

pāñcajanyaṃ gadāṃ cakraṃ vasudevañca devakīm |

nandagopaṃ yaśodāñca sagogopālagopikāḥ |

indrādyān kumudādyāṃśca viśvaksenaṃ tathottare |

kumudaḥ kumudākṣaśca puṇḍarīko'tha vāmanaḥ |

śaṅkukarṇaḥ sarvanetraḥ sumukhaḥ supratiṣṭhitaḥ |

ekakālaṃ dvikālamvā trikālaṃ veti goṣṭhagam |

śrīgovindaṃ yajennityaṃ gopībhyaśca rasapradam |

dīrghajīvī nirātaṅko dhenudhānyadhanādibhiḥ |

putrairmitraurahāḍhyo'nte prayāti paramaṃ padam |

urddhadantayutaḥ śārṅgī cakrī dakṣiṇakarṇayuk |

māṃsanāthāya natyanto mūlamantro'ṣṭavarṇakaḥ |

ṛṣirvrahmāsya gāyatrīcchandaḥ kṛṣṇaśca devatā |

varṇayugmaiḥ samastena proktaṃ syādaṅgapañcakam |

pañcavarṣamatidṛptamaṅgane dhāvamānamalakākulekṣaṇam |

kiṅkiṇīvalayahāranūpurairañcitaṃ smarat gopavālakam |

dhyātvaivaṃ prajapedaṣṭalakṣaṃ tāvat sahasrakam |

juhūyādvrahmavṛkṣoṇyasamidbhaḥ pāyasena vā |

prāsāde sthāpitaṃ kṛṣṇamamunā nityamarcayet |

dvārapūjādi pīṭhārcanāntaṃ kṛtvoktamārgataḥ |

madhye'rcayeddharim dikṣu vidikṣvaṅgāni ca kramāt |

vāsudevaḥ saṅkarṣaṇaḥ pradyumnaścāniruddhakaḥ |

rukmiṇī satyabhāmā ca lakṣmaṇā jāmvavatyapi |

digvidikṣvarcayedetānidravajrādikān vahiḥ |

yo'muṃ mantraṃ japennityaṃ vidhinābhyarcayan harim |

sa sarvasampatsaṃyukto nityaṃ śuddhapadaṃ vrajet |

tāraśrīśaktimārānte śrīkṛṣṇāyapadaṃ vadet |

śrīgovindāya tasyorddhaṃ śrīgopījana ityapi |

vallabhāya tataḥ strīḥ śrīṃ siddhagopālakomanuḥ |

mādhavīmaṇḍapāsīnau garuḍenābhipālitau |

divyakrīḍāsuniratau rāmakṛṣṇau smaran japet |

cakrī vasusvarayutaḥ sargaikārṇomanurmataḥ |

kṛṣṇeti dvyakṣaraḥ kāmapūrvastryarṇaḥ sa eva tu |

sa eva caturvarṇaḥ syāt ṅe'nto'nyaścaturakṣaraḥ |

vakṣyate pañcavarṇaḥ syāt kṛṣṇāya nama ityapi |

kṛṣṇāyeti smaradvandvamadhye pañcākṣaro'paraḥ |

gopālāyāgnijāyābhyāṃ ṣaḍakṣara udāhṛtaḥ |

kṛṣṇāya smaravījādyo vahnijāyāntiko'paraḥ |

ṣaḍakṣaraḥ prāguditaḥ kṛṣṇagovindakau punaḥ |

sacaturthī saptavarṇaḥ saptārṇo'nyaparoditaḥ |

śrīśaktimārakṛṣṇāya māraḥ saptākṣaromanuḥ |

kṛṣṇagovindakau ṅe'ntau smarādyāvaṣṭavarṇa.kaḥ |

dadhibhakṣaṇaṅevahnijāyābhiraparo'ṣṭakaḥ |

suprasannātmane prokto nama ityaparo'ṣṭakaḥ |

prāk proktomūlamantraśca navārṇaḥ smarasaṃyutaḥ |

kṛṣṇagovindakau ṅe'ntau namo'nto'nyonavārṇakaḥ |

klīṃ glauṃ klīṃ syāmalāṅgāya namaḥ syāddaśavarṇakaḥ |

śiro'ntovālavapuṣe kṛṣṇayānyomanurmataḥ |

śiro'ntovālavapuṣe klīṃ kṛṣṇāya smṛtovudhaiḥ |

ekādaśākṣaromantra eteṣāṃ nāradomuniḥ |

chandastu devī gāyatrī devatā kṛṣṇaṅgeritaḥ |

kalaṣaḍdīrghakairaṅgamathāmuṃ cintayeddharim |

avyādvyākoṣanīlāmvujarūciraruṇāmbhojanetrāmvujasthovālojaṃghā-

kaṭīrasthalakalitaraṇatkiṅkiṇīkomukundaḥ |

dorbhyāṃ haiyaṅgavīnaṃ dadhadativimalaṃ pāyasaṃ

viśvavandyogogopīgopavītorurunakhavilasatkaṇṭhabhūṣaściraṃ vaḥ |

dhyātvaiva meka meteṣāṃ lakṣaṃ japyānmanuṃ tataḥ |

sarpiḥ sitopalopetaiḥ pāyasairayutaṃ hūnet |

tarpayettāvadeteṣāṃ manunāṃ hūtasaṃkhyayā |

tarpaṇaṃ vihitaṃ nityaṃ yo'rcayet susamāhitaḥ |

vahnyādīśānta maṅgāni hṛdādikavacāntikam |

arcayet purato netramantraṃ dikṣu vahiḥ punaḥ |

indravajrādikāḥ pūjyāḥ saparyaiṣāṃ samīritā |

ityeka meṣāṃ mantrāṇāṃ bhajedyomanuvittamaḥ |

karapraceyāḥ sarvārthāstasyāsau pūjyate naraiḥ |

sadyaḥ phalapradaṃ mantraṃ vakṣye'nyañcaturakṣaram |

saṃproktomārayugmāntarasthakṛṣṇapadena tu |

ṛṣyādyamaṅgaṣaṭkañca prāguktaṃ proktamasya tu |

śrīmatkalpadrumūlodgatakamala lasatkarṇikāsaṃsthito

yastatśākhālamvipadmodaravisarasaṃkhyātaratnābhiṣiktaḥ |

hemābhaḥ suprabhābhistribhuvanamakhilaṃ bhāsayan vāsudevaḥ pāyādvaḥ

pāyasādonavanavanavanītāmṛtāśī vaśī saḥ |

dhyātvaivaṃ prajapellakṣacatuṣkaṃ juhūyāttataḥ |

trimadhvaktairvilvaphalaiścatvāriṃśatsahasrakam |

aṅgairnidhibhirindrādyairvajrādyairvacanoditā |

tarpayoddinaśaḥ kṛṣṇaṃ svādutrayadhiyā jalaiḥ |

mārayorasya māṃsādhoraktañcedaparomanuḥ |

ṣaḍṅgānyasya kaplyāni (kalaṣaḍ) dīrghairmantraśikhāmaṇeḥ |

āraktodyānakalpadrumaśikharalasatsvarṇadolādhiruḍhaṃ gopībhyāṃ

prekṣyamāṇaṃ vikasitanavavandhakasindūrabhāsam |

vālaṃ

līlālakāntaṃ kaṭitaṭavilasatkṣudraghaṇṭāghaṭāḍhyaṃ vande

śārdūlakāmāṅkuśalasitagadākalpadīptaṃ mukundam |

dhyātvaivaṃ pūrvakṛt?ptyainaṃ japtvārājotpalairnavaiḥ |

madhutrayayutairhūtvā tarpayet pūrvavaddharim |

madhuratrayasaṃyuktā māraktāṃ śālimañjarīm |

juhūyānnityaśo'ṣṭorddhaśatamekena mantrayoḥ |

asya maṇḍalataḥ pṛthvī pṛthvīśasya kulākulā |

syāt śālipūñjapūrṇañca tadveśmāśu prajāyate |

yaścaitayorniyatamanyataraṃ bhajet manvorjapārcanahūtādibhi rātmabhaktiḥ |

śrīmān sa manmatha-ivapramadāsu vāgmī bhūyāttanorvipadi tacca

mahācyutākhyam |

Kolophon

iti kramadīpikāyāṃ saptamaḥ paṭalaḥ |

8. Paṭala

athocyate vaśyavidhiḥ puroktadaśārṇato'ṣṭādaśavarṇataśca |

smṛtyaiva yau sarvajagatpriyatvaṃ manū manujñasya sadā vidhattaḥ |

phullairvanyaprasūnairamumamalatarairarcayitvā dinādau nityaṃ nityakriyāyāṃ

ratamatha dinamadhyoktakṛt?ptyā mukundam |

aṣṭopetaṃ sahasraṃ daśalipimanuvaryaṃ japedayaḥ |

sa mantrī kuryādvaśyānyavaśyaṃ mukharamukhatarāṃ maṇḍalānmaṇḍalāni |

jātīprasūnairvaragopaveśaṃ krīḍārataṃ raktahayāripuṣpaiḥ |

nīlotpalairgītirataṃ purovadiṣṭvā nṛpādīn vaśayet krameṇa |

sitakusumasametaistaṇḍulairājyasiktairdaśaśatamatha hūtvā nityaśaḥ

saptarātram |

kacabhuvi ca lalāṭe bhasma taddhārayedyovaśayati yuvatīṃ strīṃ sāpi

nṛṃstadvadeva |

tāmvūlavastrakusumāñjanacandanādyaṃ japtaṃ sahasrataramanyatareṇa manvoḥ

|

yasmai dadāti manuvit sa narosya maṃkṣuḥ syāt kiṅkarona khalu tatra

vicāraṇīyam |

rājadvāre vyavahāre sabhāyāṃ dyūte vāde vāṣṭayuktaṃ śataṃ yaḥ |

japtvā vācaṃ prathamāmīrayedvai varttetāsau tatra tatropariṣṭāt |

āsīnaṃ muramathanaṃ kadamvamūle gāyantaṃ madhurataraṃ vrajāṅganābhiḥ

|

smṛtvāgnau madhumilitairmayūrakedhnairhūtvāsau vaśayati mantravittrilokīm |

rāsamadhyagatamacyutaṃ smaran yo japeddaśaśataṃ daśākṣaram |

nityaśodhāṭiti māsatonarovāñchitāmabhivahet sa kanyakām |

tuṅgakuñjamadhiruḍhamacyutaṃ yā vicintya dinaśaḥ sahasrakam |

sāṣṭakaṃ japati sā hi maṇḍalād vāñchitaṃ varamupaiti kanyakā |

nṛtyantaṃ vrajasundarījanakarāntojāni saṃgṛhya taṃ

dhyātvāṣṭādaśavarṇakaṃ manuvaraṃ lakṣaṃ japenmantravit |

lājānāmathavā madhudrutatarairhūtvāyutaṃ karṇakairudvoḍhum prajapecca

tāvadacirādākāṅkṣitāṃ kanyakām |

aṣṭādaśākṣareṇa dvijatarujaistarpaṇai strimadhvaktaiḥ |

ayutaṃ kuśaistilairvā sataṇḍulairvaśayituṃ dvijān juhūyāt |

kṛtamālabhavaiśca kuruṇṭakajairnṛpatīn vakulaiśca kuruṇṭakajaiḥ |

viśamakṣabhavairapi pāṭalajai ritarānapi tadvadatho vaśayet |

abhinavaiḥ kamalairaruṇotpalaiḥ samadhurai rapi campakapāṭalaiḥ |

pratihūnedayutaṃ kramaśo'cirādvaśayituṃ mukhajādivarāṅganāḥ |

hayārikusumainavaistrimadhurāplutairnityaśaḥ sahasramṛṣivāsaraṃ pratihūnet

niśīkhe vudhaḥ |

sugarvitadhiyaṃ haṭājdhāṭiti vārayoṣāmasua karoti nijakiṅkarīṃ

smaraśilīmukhairarditām |

kaṭusaṃyutaistrimadhurārdrataraiḥ sitasarṣapairdaśaśatatritayam |

niśi juhvato'sya śacīdayitopyavaśovaśobhavati kinna paraiḥ |

atha vilvajai śca phalasamitprasavacchadanairmadhudrutatarairhavanāt |

kamalaiḥ sitākṣatayutaiśca kamalāṃ cirāya vaśayedacirāt |

apahṛtya gopavanitāmvarāṇyamāhṛdayaiḥ kadamvamadhiruḍhamacyutam |

prajapet smaranniśi sahasramānayedvaśamurvaśīmapi haṭāddaśātaḥ |

vahūnā kimatra kathitena mantrayoranayoḥ sadṛṅnahi parovaśīkṛtau |

api kṛṣṭikarmaṇi vidagdhayoṣitāṃ kusumāyudhāstramayavarmaṇoriha |

vande kundendugauraṃ taruṇamaruṇapāthojapatrābhanetraṃ cakraṃ śaṅkhaṃ

gadāvjaṃ nijabhujaparighairāyatairādadhānam |

divyairbhūṣāṅgarāgairnavanālanalasan mālayā ca pradīptaṃ

dyotatpītāmvarāḍhyaṃ munibhirabhivṛtaṃ padmasaṃsthaṃ mukundam |

evaṃ dhyātvā pumāṃsaṃ sphuṭ-hṛdayasarojāsanāsīnamādyaṃ

sāndrāmbhojacchavimvā drutakanakanibhaṃ vā japedarkalakṣam |

manvorekaṃ dvitārāntaritamatha hūnedarkasāhasramidhnaiḥ kṣīradruṇyaḥ

payoktaiḥ samadhudhṛtasitenāpi vā pāyasena |

tato lokādhyakṣaṃ dhruvaciti sadānandavapuṣaṃ nije hṛtpāthoje bhavati nivasaṃ

bhedamihiram |

nijaikyena dhyāyannamumamalacetāḥ pratidinaṃ trisāhasryaṃ japyāt prayajatu ca

sāyāhnavidhinā |

vidhiṃ yo'muṃbhaktyā bhajati niyataṃ susthiramatirbhavāntodhiṃ bhīmaṃ

viṣayaviṣamagrāhanikaraiḥ |

taraṅgairuttuṅgairjjanimṛtisamākhyaiḥ pravitataṃ samuttīryānandaṃ vrajati

paramaṃ dhāma sa hareḥ |

gṛṇaṃstasya nāmāni śṛṇvaṃ stadīyāḥ kathāḥ saṃsmaran tasya rupāṇi

nityaṃ |

namaṃstatpādāmbhoruhaṃ bhaktinamraḥ sa pūjyovudhairnityamuktaḥ sa eva |

vakṣye manudvayamathātirahasyamanyat saṃkṣepato bhuvanamohananāmadheyam |

vrahmendravāmanayanendubhirādimo'nyastatpūrvakoviyadṛṣīkayuteśaṅehṛt |

manvostu sammohananāradomuniśchandastu gāyatryamudīritaṃ vudhaiḥ |

trailokyasammohanaviṣṇuretayoḥ syāddevatā vacnyadhunā ṣaḍaṅgakam |

aklīvakalādīrghaiḥ salavaistadapi kalāsamādhirūḍhaiḥ |

uktaṃ pūrvavadāsanavinyāsāntaṃ samācaredatha tu |

karayoḥ śākhāsu tale nyasya ṣaḍaṅgāni cāṅgalīṣu śarān |

manupuṭitamātṛkāvarṇairnasyāṅge'ṅgāni vinyasecca śarān |

kāmyahṛdandhaṅghriṣu karaśākhābhistānnamo'ntikān ṅe'ntān |

śoṣaṇamohanasandīpanatāpanamādanādikān kramaśaḥ |

pañcaite saṃproktā drāṃ drīṃ klīṃ vluṃ sa ādikaraṇāḥ |

sammohanamatha jagatāṃ dhyāyet puruṣottamaṃ samāhitadhīḥ |

divyatarudyānādruciramahākalpapādapādhastāt |

maṇimayabhūtalavilasadratnapayojanmapīṭhaniviṣṭasya |

viśvaprāṇasyodyatpradyotanasadyuteḥ suvarṇasya |

āsīnamunnatāṃ pāridrumabhadrāṅgamaṅgajo mukhitam |

cakradarāṅkuśapāśān sumano vāṇekṣucāpakamalagadāḥ |

dadhataṃ svadorbhiraruṇāyatavipulavighūrṇitākṣiyuganalinam |

maṇimayakirīṭakuṇḍalahārāṅgadakaṅkaṇormirasanādyaiḥ |

aruṇairmālyavilepaiścādiptaṃ pītavastraparidhānam |

nijavāmoruniṣaṇṇāṃ śliṣyantīṃ vāmahastadhṛtanalinīm |

klidyadyoniṃ kamalāṃ madanamadavyākulojvalāṅgalatām ||

surucirabhūṣaṇamālyānulepanāṃ susitavasanaparivītām |

nijamukhakamalavyāpṛta caṭulā sitanayanamadhukarāṃ taruṇīm |

śliṣyantaṃ vāmabhujādaṇḍena dṛḍhaṃ dhṛtekṣupācena |

tajjanitaparamanirvṛtinirbharahṛdayaṃ carācaraikaguruṃ suraditijabhujagaguhyaka-

gandharvādyaṅganājanasahasraiḥ |

madamanmathālasāṅgairabhivītaṃ divyabhūṣaṇollasitaiḥ |

svātmābhedatayeṇyaṃ dhyātvaikākṣaramathāṣṭavarṇamvā |

prajapeddinakaralakṣaṃ trimadhurasiktaiśca kiṃśukaprasavaiḥ |

juhūyādarkasahasraṃ vimalaiḥ salilaiśca tarpayettāvat |

viṃśatyarṇaprokte yantre dinaśo'mumarcayedbhaktyā |

pīṭhāvadhau pakṣānte rājāya śivo'munābhipūjyavipam |

harimabhivāhyaskandhe tasyārghyādyaiḥ samarcya dhūpāntaiḥ |

aṅgāni vāṇāṃśca nyāsakramataḥ kirīṭamapi śirasi |

śravasoścakuṇḍale vipramukhāni praharaṇāni pāṇiṣu |

śrīvatsakaustubhau ca stanayorurddhe jale ca vanamālām |

pītavasanaṃ nitamve vāmāṅke śriyamapi svavījena |

iṣṭvātha karṇikāyāmaṅgāni vidigdiśāsu dikṣuśarān |

koṇeṣu pañcamaṃ punaragnyādidaleṣu śaktayaḥ pūjyāḥ |

lakṣmīḥ sarasvatī ca svarṇābhe aruṇatare ratiprītyau |

kīrttiḥ śāntiśca site tuṣṭiḥ puṣṭiśca marakatapratime |

divyāṅgarāgamarakatabhūṣaṇamālyadukūlairalaṅkṛtālatāḥ |

smerānanāḥ smarārtā dhṛtacāmaracārukaralatā etāḥ |

lokeśā vahirarcyāḥ kathitetyarcanā manudvayoddhṛtā |

prāyaḥ puruṣottamavidhirevamiha sa nocyate vahuktatvāt |

trailokyamohanāyetyuktvā vidmaha iti smarāya tataḥ |

dhīmahi tanno viṣṇustadanu pracodayāt |

japyaiṣā japādau dūritahārītrīkarī japārcāhavanaiḥ |

prokṣayatu śuddhividhaye'rcāyā manayātmayāgabhūdravyāṇi |

manvorekena śataṃ pratarpayenmohinī prasūnayutairyaḥ |

toyairddinaśaḥ prātaḥ sa tu labhate vāñchitānayatnāt kāmān |

hūtvāyutaṃ hūtāśe sampātājyena tāvadabhijaptena |

bhojayatu samabhīkaṃ ramaṇīramaṇo'pi tāṃ svavaśatāṃ netum |

aṣṭādaśārṇvihitā vidhayaḥ kāryāśca vaśyakṛt ābhyām |

manvoranayoḥ sadṛśo'nyo nāśu trailokyavaśyakarmaṇi jagati |

atraikārṇajapādāvathavā kṛṣṇaḥ saveṇugītirdheyaḥ |

aruṇarucirāṅgaveśaḥ kandarpo vā sapāśasṛṇicāpeṣu yaḥ |

yastvekataraṃ manumetayorvimaladhīḥ sadā japati mantrī |

so'mutrāpi ca siddhiṃ vipulāmatitarāmeti |

atha satyaḥ śauriśca tṛtīyaturyakāḥ |

śikhivāmanetraśaśikhaṇḍamaṇḍitāḥ |

jaya kṛṣṇa yuganirantarātmabhūśikhiśakti-āsyavṛttaśaktavarṇakāḥ |

praṇimadhye muditacetase tatastyaparadṛgmagurumārutākṣarāḥ |

sa caturthikṛṣṇapadamikṣukārmuko daśavarṇakaśca manuvaryakastvasau |

salavādharācalasutāramākṣaraiḥ puṭitaṃ kramotkramagataiśca samudgakaram |

iti dantasuryavasuvarṇa uddhṛtaḥ kavitānurañjanaramākaro'ghahṛt |

mukhavṛtta nandayutanārado munistvihacchanda-uktamamṛtādikārirāṭ |

trijagadvimohanasamāhvayo hariḥ khalu devatāsya munibhiḥ samīritā |

vasumitrabhudharagajātmadiṅmayairmanuvarṇakaistripuṭasaṃsthitaiḥ pṛthak |

nijajātiyuk nigaditaṃ ṣaḍaṅgakaṃ kriyayaiva tat khalu janānurañjanam |

atha saṃviśodhya tanumuktamārgataḥ pravacayya pīṭhamatha ca svavarmaṇā |

karayordaśākṣaravidhikramāt nyaset ṣaḍaṅgaśāyakamanaṅgapañcakam |

amunā triśonyasatu sarvatastanau smarasaṃpuṭaistadanu mātṛkākṣaraiḥ |

daśatattvakādidaśavarṇakīrttitaṃ tvatha mūrttipañjarāvasānamācaret |

sṛjati sthitidaśaṣaḍaṅgaśāyakān nyastvā tato'nyadakhilaṃ pūroktavat |

praṇidhāya sarvabhūvanaikasākṣiṇaṃ smaratāṃ mukundamanavadyadhīradhīḥ |

adhobhūdharadarī pariskṛte mahonnataśālagopuraviśālavīthike |

ghanacumvyudagrasitasaudhasaṃkule maṇiharmyavistṛtakavāṭavedike |

dvijabhūpaviṭcaraṇajanmanāṃ gṛhairvividhai'sca śilpijanaveśmabhistathā |

ibhasaptyurabhakharadhenusevitacchagalālayaiśca lasitaiḥ sahasraśaḥ |

vividhāpaṇāśritamahājanakṛtakrayavikrayadraviṇasaṃcayācite |

janamānasaṃhṛtividagdhasundarījanamandiraiḥ suruciraiśca maṇḍite |

pṛthudīrghikāvimalapathi sindūravadvikacāravindamakarandalampaṭe |

kalahaṃsasārasarathāṅganāmabhirvihagairvighuṣṭakakubhiḥ svake pure |

surapādapaiḥ surabhipuṣpalolupabhramarākulairvividhakāmade nṛṇām |

śivamandamārutalalacchikhairvṛte maṇimaṇḍape ravisahasraśrute |

maṇidīpikākaradīpitāntare tanucitravistṛtavitānaśālini |

lasite vikasvaravicitradāmabhiḥ susugandhisalilokṣitasthale |

pramadāśatairmadavighūrṇitekṣaṇairmadanālasaiḥ karavilolacāmaraiḥ |

abhiṣevitaiḥ skhalita-

mañjubhāṣitaiḥ stanabhārabhaṅgurakṛśāvalagnakaiḥ |

avirāmamaṇicaryavarṣiṇaḥ śramahānadāmṛtarasacyuto'pyadhaḥ |

surapādapasya maṇibhūtalollasat pṛthusiṃhavakracaraṇāmvujāsane |

abhicintayet samupaviṣṭamacyutaṃ navanīlanīraruhakomalacchavim |

kuṭilāgrakuntalalasatkirīṭakaṃ smitaratnapuṣpakalitāvataṃsakam |

sulalāṭamullasadudañcitabhruvaṃ vipulāruṇāyatalolalocanam |

maṇikuṇḍalosraparidīptagaṇḍakaṃ navavandhujīvakusumāruṇādharam |

smitacandrikojjvalitadiṅmukhaṃ sphuratpranakaśramāmvukaṇamaṇḍitānanam |

sphuradaṃśuratnagaṇadīptabhūṣaṇottamahāradāmabhirūpaskṛtāṃśakam |

ghanasārakuṅkumaviliptavigrahaṃ pṛthudīrghavandhayajñajāvirājitam |

taruṇāruṇāvjacaraṇāvjamaṅgajonmathitāṅgamaṅkagakarāmvujadvayam |

svāṅkasthabhīṣmakasutoruyugāntarasthaṃ tāṃ taptahemarucimātma-

karāmvujābhyām |

śliṣyantamārdrajaghanāmupagṛhyamāṇāmātmānamāyatalasatkara-

pallavābhyām |

ānandodrekanighnāṃ mukulitanayanendīvarāṃ srastagātrīṃ

prodyadromāñcasāndraśramajalakaṇikāmauktikālaṅkṛtāṅgīm |

ātmanyānīya vāhyāntarakaraṇagaṇāmaṅgakairnistaraṅgairmajjantaṃ

nīlanānāmatimatulamahānandasandohasindhau |

satyājāmvuvatībhyāṃ divyadukūlānulepanābhyāṃ |

manmathaśaramathitābhyāṃ mukhakamalālolalocanabhramarābhyām |

bhujayugalāśliṣṭābhyāṃ śyāmāruṇalalitakomalāṅgatābhyām |

āśliṣṭamātmadakṣiṇavāmagatābhyāṃ karollasatkamalābhyām |

pṛṣṭhagayā kalindasutayā karakamalayujā parivaddhamañjularucā

madanamathitayā |

padmagadārathāṅgadarabhṛdbhujayugaṃ

dordvayaśaktavaṃśavilasanmukhasarasīruham |

dikṣu vahiḥ śrutarṣiyatibhiḥ khecaraparivṛḍhairbhaktibharāvanamratanubhiḥ

stutimukharamukhaiḥ |

santata sevyamānamanovacanaviṣayakamarthacatuṣṭayaprada mamuṃ

tribhuvanajanakam |

sāndrānandamahāddhimagnamamale dhāmni svake'vasthitaṃ dhyātvaivaṃ

paramaṃ pumāṃsa managhāt sa prāpya dīkṣāṃ guroḥ |

lavdhāmuṃ manu mādareṇa sitadhīrlakṣaṃ japed yoṣitāṃ

vārttākarṇanadarśanādivihito mantrī guruṇāmapi |

juhūyācca daśāṃśakaṃ hūtāśe sasitākṣaudraghṛtena pāyasena |

prathamoditapīṭhavaryake'muṃ prayajennitya manityatā vimuktyai |

ārabhya vibhūti matha nyāsakramataḥ śarāntamabhyarcya |

murttyādyaṃ cātmānaṃ viṃśatyarṇodite tu yantravare |

madhyamavījaṃ paritovaruṇenduyamendradikṣu saṃlikhya |

vījacatuṣkaṃ tadapi catvāriṃśadbhirakṣarairdvyadhikaiḥ |

śivaharivahnyāśāsvasriṣu kramādvilikhet |

vāṅmāyā śrīmantrāṃ stadvadrakṣo'mvupānilāsrisu ca |

śeṣaṃ pūrvoditavadvidhāya pīṭhaṃ yathāvadabhyarcya |

saṅkalpya murttimatra vā vāhyārcayatu madhyavīje tam |

mukhadakṣasavyapṛṣṭhavījeṣvarcyāstu śaktayaḥ kramaśaḥ |

rukmiṇyādyāḥ ṣaṭṣvatha koṇeṣvaṅgāni keśareṣu śarān |

lakṣmyādyādalamadhyeṣvagnyādiṣu tadvahirdhvajapramukhān |

agre ketuṃśyāmaṃ pṛṣṭhe vidhuripumaruṇamamalaraktarucī |

pārśvadvaye nidhīśau santatadhārābhirvṛṣṭadhanapuñjau |

heramvaśāstṛdurgāvisvakṛsenān vidikṣu vahnyādyām |

vidrumamarakatadūrvāsvarṇābhān vahirathendravajrādyān |

yajatu vidhānamitīritamāvṛtisaptakayutaṃ mukundasya |

itārcayannacyuta mādareṇa yo'muṃbhajenmantravaraṃ jitātmā |

so'bhyarcyate divyajanairjjanānāṃ hṛnnetrapaṅkeruhatīgmabhānuḥ |

sitaśarkarottarapayaḥ pratipatyā paritarpayeddinamukhe dinaśastam |

salilaiḥ śataṃ śatamukhaśriyameva svavibhṛgudanvatikarotyudavindum |

vidalakulaiḥ sumanasaḥ sumanobhirghanasāracandanaghanadravamagnaiḥ |

manunāmunāhavanatoyutaṃ saṃkhyaṃ trijagatpriyaḥ sa manuvit kavirāṭ syāt |

dhyānādevāsya sadyastridaśamṛgadṛśovaśyatāṃ yāntyavaśyam

kandarpārttājapādyaiḥ kimatha na sulabhaṃ mantrataḥ syānnarasya |

sparddhāmuddhūya citraṃ mahadidamapi naisargikīṃ śaśvadetaṃ sevete

mantrimukhyaṃ sarasijanilayā cāpi vācā madhīśā |

ādhivyādhijarāpamṛtyuduritairbhūtaiḥ samastairviṣairdaurbhāgyena

daridratādibhi rasau dūraṃ vimuktaściram |

satputraiḥ sasutaiśca mitranivahairjjuṣṭo'bhilābhiḥ sadā sampadbhiḥ

paripuṣṭaṅgeḍitayaśā jīvedanekāḥ samāḥ |

akhilamanuṣu mantro vaiṣṇavā vīryavantomahitataraphalāḍhyāsteṣu

gopālamantrāḥ |

pravalatara ihaiṣo'mīṣu sammohanākhyo manuranupamasampatkalpanākalpa-

śākhī |

manu mimamatihṛdyaṃ yo bhajedbhaktinamrojapahūtayajanādyairdhyānavān-

mantrimukhyaḥ |

truṭitasakalakarmagranthirudvuddhacetā vrajati sa tu padantannityaśuddhaṃ

murāreḥ |

saṅgīkṛtyaikameṣāmmanumatha japahomārcanāntair-

manūnāmaṣṭāṅgosāvitāriḥ pramuditapariśuddhaprasannāntarātmā |

yogī yuñjīta yogānanuditavihṛtiḥ svapnavodhāhṛtiḥ prāgāsyaḥ sannāsane sve

sumṛduni sukhasammīlitākṣoniṣannaḥ |

viśvaṃ bhutendriyāntaḥkaraṇamayaminendvagnirūpaṃ samastaṃ varṇānte tat

pradhāne kalanayanamaye vījarūpe dhruveṇa |

nītvā tat puṃsi vindvātmani tamapi varāmanyatho kālatattve taccecchaktau

cidātmanyapi layatu ca taṃ kevale dhāmniśānte | nirdvandve nirviśeṣe

niratiśayamahānandasāndre'vasānopete'tho kṛṣṇapūrvāmanamahitagirāṃ

śāśvate'pyātmanīṇyaṃ |

saṃhṛtyābhyasya vījottamamathaśalakairnīlaniśvāsatetīḥ

prakṣīṇāpuṇyapuṇyonirupamaparasamvitsvarūpaḥ bhūyāt |

mūlādhāre trikoṇe taruṇataraṇibhābhāsvare vibhramantaṃ kāmaṃ

vālārkakālānalajaṭharakuraṅgāṅkakoṭiprabhābham |

vidyunmālāsahasradyutiruciralasadvandhujīvā-

bhirāmaṃ traiguṇyākrāntavinduṃ jagadudayalayaikāntahetuṃ vicintya |

tasyorddhe visphurantīṃ sphuṭarucirataḍitpuñjabhābhāvabhāvāmudgacchantīm

suṣumnāsaraṇi manuśikhāmālalāṭenduvimvam |

cinmātrāṃ sūkṣmarūpāṃ kalitasakala * * * śvāṅkanāthādagamyāṃ

mūlaṃ yā sarvadhāmnāṃ smaratu virupamāṃ huṃ kṛtodañcite vaḥ |

nītvā taṃ śakairadhomukhasahasrārāruṇāvjodare

dyotatpūrṇaśaśāṅkavimvamanutaḥ pīyuṣadhārāśrutim |

raktāṃ mantramayīṃ nipīya ca sudhāniḥ syandarūpāṃ

viśedbhūyo'pyātmaniketanaṃ punarapi proṇyāpayitvā viśet |

yo'bhyasya nityamanudina mevātmāno'ntarvījeśaṃ dūritajarāpamṛtyurogān |

jitvā'sau svayamiva mūrttimanaṅgaḥ saṃjīvecciramanilīnakeśakāpāśaḥ |

sphuṭamadhurapadārṇaśreṇiratyadbhutātmāvāṭiti vadanapadmānniḥsaratyasya

vāṇī |

apica sakalamantrāstasya siddhyanti saṃkṣuvyuparamaghanasaukhyaikāspadaṃ

varttate saḥ |

bhrāmyanmurttiṃ mūlacakrādanaṅgaṃ svābhirbhābhīraktapīyūṣasraptiḥ |

vimvākāśaṃ pūrayantaṃ vicintya pratyāveśyāstatra vaiśyāya sādhyāḥ |

nāryonarā vā nagarī sabhāpi vā praveśitāstatra niśātacetasā |

syuḥ kiṅkarāstasya dhāṭityanārataṃ cirāya tannighnadhiyo na saṃśayaḥ |

taraṇidalana nāthe śatrugopāruṇe'tho raviśaśiśikhivimvaprasphuraccārumadhye

|

hṛdayasarasije'muṃ syāmalaṃ komalāṅgaṃ sumukhamupaniviṣṭaṃ

saṃsmaredvāsudevam |

pādāntojadvaye'ṅgulyamalakisalayeṣvāvanau sannathānāṃ

satkūrmodārakāntau prapadayuji lasajjaṅghikādaṇḍayośca |

jānvorurvoḥ piṣaṅgairnavavasanavare mekhalādāmni nābhau

romāvalyāmudārodarabhuvi vipule vakṣasi prauḍhahāre |

śrīvatsakaustubhe ca sphuṭkamalalasatvaddhasaddāmni vāhvormūle keyūradīpte

jagadavanapaṭau dordvaye kaṅkaṇāḍhye |

pāṇidvandvāṅgulisthe sumadhuraravasaṃlīnaviśve ca veṇau kaṇṭhe

satkulosrasphuṭarucirakapolasthaladvandvake ca |

karṇadvandve'tha ghoṇe nayananalinayorbhruvilāse lalāṭe

keśeṣvālolavarheṣvatisurabhimanojñaprasūnojjvaleṣu |

śoṇe vinyastaveṇāvadharakisalaye dantapaṃktyāṃ smitākhyaṃ

jyotsnāyāmādipuṃsaḥ kramata iti śataiḥ svaṃ manaḥ saṃvidhattām |

yāvanmanovilayameti harerudāramandasmite japatu tāvadanaṅgavījaṃ |

aṣṭādaśārṇamathavāpi daśārṇakamvā mantraṃ śanairatha

samāyatamātariśvā |

āropyāropya manaḥ pādāravindādihasitāntam |

atra vilāpya kṣīṇacetasi sukhavit sadātmako bhavati |

japahomapūjātarpaṇamantrābhiṣekaviniyogānām |

dīpikeyaṃ mayodbhāsyate kramaḥ kṛṣṇamantragalitānām |

saṃśayatimiracchidvarā caiṣā kramadīpikā kareṇa mahadbhiḥ |

karadīpikeva dhāryā svasnehamaharniśam samastasukhāvāptyai |

yaścakrānnijakelisādhanamadhiṣṭhānāsthato'pi prabhuḥ prattaṃ

manmathaśatruṇā raṇakṛtau vyākṛtya loketikam |

dhatte dīptanavendubhānanamaghopetāttamāyaṃ dhruvaṃ vande

kāyavimarddanasvadhaḥ kṛtaṃ bhūktadyukaṃ yādavam |

gopyaṅke luṇṭhanaparaṃ vilūnapāpamurvvīśaṃ mudamadapadaṃ āhūḥ

kṛṣīṣṭaḥ |

yaddeveśiturapanetṛbhītameti tīgmāṃśornṛpateḥ pareṣu yāti |

jagadidamanuviddhavenayasmin prasūte yadanu tatamajasraṃ pāti cādhiśrito yaḥ |

yadurumahadudarciryadvidhatte ca gopī tamamṛtasukhavodhajyotiṣaṃ naumi

kṛṣṇam |

Kolophon

iti kramadīpikāyāmaṣṭamaḥ paṭalaḥ ||

Vollständiger Sanskrittext in Devanagari

Hinweis zur Textgestalt
Auch die Devanagari-Fassung folgt vollständig der bereitgestellten Quelle; sichtbare Beschädigungen und Unsicherheiten werden nicht geglättet.

1. Paṭala

कलान्तमायालवकान्तमूर्त्तिः क्वणत्क्वणद्वाणीनिनादरम्यः (-वणु-) |

श्रितो हृदि व्याकुलयंस्त्रिलोकीं श्रियेऽस्तु गोपीजनवल्लभो वः ||

गुरुचरणसरोरुहद्वयो ण्या?न् महितरजः कणकान् मूद्ध्ना |

गदितमिह विविच्य नारदाद्यैर्यजनविध्ं कथयामि शार्ङ्गपाणेः ||

क्षितिसुरनृपविट्तुरीयजानां मुनिवनवासिगृहस्थवर्णानाञ्च |

जपहूतयजनादिभिर्मनूनां फलति हि कश्चन कस्यचित् कथञ्चित् ||

सर्वेषु वर्णेषु तथाश्रमेषु नारीषु नानाह्वयजन्मभेषु |

दाता फलानामभिवाञ्छितानां द्रागेव गोपालकमन्त्र-एषः ||

न्यूनमच्युतकटाक्षपातने करणं भवति भक्तिजञ्जसा |

तच्चतुष्टयफलाप्तये ततो भक्तिमानधिकृतौ हरौ गुरौ ||

स्नातोनिर्मलसूक्ष्मशुद्धवसनोधौताङ्घ्रिपाण्याननः स्वचान्तः

सुपवित्रमुद्रितकरः श्वेतोर्द्ध्वपुण्ड्रोज्ज्वलः | प्राचीदिग्वदनो निवध्य

सुदृढं पद्मासनं स्वस्तिकं स्वासीनः स्वगुरुन् गणाधिपमथो वन्देत्

वद्ध्वाञ्जलिः ||

ततोऽस्त्र मन्त्रेण विशोध्य पाणी त्रितालदिग्वन्धहूताशशालान् |

विधाय भूतात्मकमेतदङ्गं विशोधयेच्छुद्धमतिः क्रमेण ||

ओडा?वक्त्ये धूम्रं सततगतिवीजं सलवकं स्मरेत् पूर्वं मन्त्री

सकलभूवनोच्छोषणकरम् | स्वकं देहस्तेन प्रततवपूषापूर्य सकलं

विशोष्य व्यामुञ्चेत् पवनमथ मार्गेण खमणेः ||

तेनैव मार्गेण विलीनमारुतं वीजं विचिन्त्यारुणमाशुशुक्षणेः |

आपूर्य देहं परिदह्य वामतो मुञ्चेत् समीरं सह भस्मना वहिः ||

टपरमतीवशुभ्रममृतां शुपथेन विधुं नयतु ललाटचन्द्रममुतः

सकलार्णमयीम् |

लपरजपान्निपात्य रचयेच्च तया सकलं वपुरमृतौघवृष्टिमथ

वक्त्रकराद्यमिदम् ||

शिरोवदनवृत्तदृक्श्रवणघोणगण्डोष्ठदन्तद्वयेषु सशिरोमुखेषु च इति

क्रमाद्विन्यसेत् |

हलश्च करपादसन्धिषु तदग्रकेष्वादरात् सपार्श्वयुगपृष्ठनाभ्यु-

दरकेषु षाद्यानथ |

हृदयकक्षककुत्करमूलदोःपदयुगोदरवक्त्रगतान् वुधः |

हृदयपूर्वमनेन पथान्धहं न्यसतु

शुद्धकलेवरसिद्धये |

इत्यावचर्य वपुरर्णशतार्द्धकेन सार्द्धक्षपेशसविसर्गकशोभयैस्तैः |

विन्यस्य केशवपुरः सरमूर्त्तियुक्तैः कीर्त्त्यादिशक्तिसहितैर्न्यसतु क्रमेण |

अथ कथयाम्यर्णानां मूर्त्तीः शक्तीः समस्तभुवनमयीः |

केशवकीर्त्ती नारायणकान्ती माधवस्तथा तुष्टिः ||

गोविन्दः पुष्टियुतो विष्णुधृती सूदनश्च मधवाद्यः शान्तिः |

त्रिविक्रमश्च क्रिया पुनर्वामनो दयायुक्तः ||

श्रीधरयुता च मेधा हृषीकनाथश्च हर्षया युक्तः |

अम्वुजनाभश्रद्धे दामोदरसंयुता पुनर्लज्जा ||

लक्ष्मीः सवासुदेवा सङ्कर्षणः सरस्वतीयुक्तः |

प्रद्युम्नः श्रीतिसमेतोऽनिरुद्धकोरतिरिमाः स्वरोपेताः ||

चक्रिजये गदिदुर्गे शार्ङ्गी प्रभयान्वितस्तथा खड्गी |

सत्या शङ्खी चण्डा हलिवाण्यौ मूषलियुग्विलासिनिका ||

शूली विजया पाशी विरजा विश्वान्वितोऽङ्कुशी भूयः |

विनदा मुकुन्दयुक्ता नन्दजसुनदे स्मृतिश्च नन्दियुता ||

नर-ऋद्धी नरकजिता समृद्धिरथ शुद्धियुग्घरिः |

कृष्णोवुद्धियुतः सत्ययुता शक्तिर्मतियुक् सात्वतः शौरिः |

क्षमया शूरो रमया जनार्दनोमा च भूधरः क्लेदी |

विश्वादिमूर्त्तियुता क्लिन्ना वैकुण्ठयुक् तथा वसुधा |

पुरुषोत्तमश्च वसुदा वलिना च परा वलानुजोपेता |

भूयः परायणाख्या वालः सूक्ष्मा वृषघ्नसन्धे च |

सवृषा प्रज्ञ् आ हंसः प्रभा वराहोनिशा च विमलोऽमोघा च |

नरसिंहविद्युते च प्रणिगदितामूर्त्तयोहलानां शक्तियुताः ||

वर्णानुक्त्वा सार्द्धचन्द्रान् पुरस्तान्मूर्त्तीः शक्तिर्ङे?वसानानतिञ्च |

उक्त्वा न्यसेत् यादिभिः सप्तधातून् प्राणं शक्तिं क्रोधमप्यात्मनेस्तान् ||

उद्यत्प्रद्योतनशतरूचिं तप्तहेमावदातं पार्श्वद्वन्द्वे जलधिसुतया

विश्वधात्र्या च जुष्टम् |

नानारत्नोल्ल्सितविविधाकल्पमापीतवस्त्रं विष्णुं वन्दे

दरकमलकौमोदकीचक्रपाणिम् ||

ध्यात्वैवं परमपुमांसमक्षरैर्योविन्यसेद्दिनमनुकेशवादि-

कीर्त्तियुक्तैः |

मेधायुःस्मृतिधृतिकान्तिकीर्त्तिलक्ष्मीसौभाग्यैश्चिरमुपवृंहितो भवेत् सः ||

अयमेव रमापुरःसरं प्रभजेद्यो मनुजो विधिं वुधः |

समुपेत्य रमां प्रथियसीं पुनरन्ते हरितां व्रजत्यसौ ||

इत्यच्युतीकृततनुर्विदधीत तत्त्वन्यासं मपूर्वकपराक्षरनत्युपेतम् |

भूयः पराय च तदाह्वयमात्मने च नत्यन्तमुद्धरतु तत्त्वमनून्

क्रमेण ||

सकलवपुषि जीवं प्राणमायोज्य मध्ये न्यसतु मतिमहङ्कारस्मनश्चेति

यन्त्री |

कमुखहृदयगुह्याङ्घ्रिष्वथो शब्दपूर्वं गुणगणमथ कर्णादिस्थितं

श्रोत्रपूर्वम् ||

वागादीन्द्रियवर्गमात्मनि लयेष्वाकाशपूर्वं गणं मूर्द्ध्नास्ये

हृदये शिरे चरणयोर्हृत्पुण्डरीकं हृदि |

विम्वानि द्विषडष्टयुग्दशकलाव्याप्तानि सूर्योड राड्वह्णीनाञ्च यतस्तु

भूतवसुमुन्यक्ष्यक्षरैर्मन्त्रवित् ||

अथ परमेष्ठिपुमांसौ विश्वनिवृत्ती च सर्व्व इत्युपनिषदः |

न्यस्येदाकाशादिस्थानस्थानयोर्यरलवलार्णैः सलवकैः ||

वासुदेवः सङ्कर्षणः प्रद्युम्नश्चानिरुद्धकः |

नारायणश्च क्रमशः परमेष्ठ्यादिभिर्मताः ||

ततः कोपतत्त्वं क्षरौविन्दुयुक्तं नृसिंहं न्यसेत् सर्वगात्रेषु तज्ज्ञ् अः |

क्रमेणेति तत्त्वात्मको न्यास-उक्तः सुसान्निध्यकृद्विश्वमूर्त्त्यादिषु स्यात् ||

इति कृतेऽधिकृतो भवति ध्रुवं सकलवैष्णवमत्रजपादिषु |

पवनसंयमनस्त्वमुना चरेद् यमिह जप्तुमसौ मनुमिच्छति ||

अथवाखिलेषु हरिमन्त्रजपविधिषु मूलमन्त्रतः |

संयमनममलध्वीर्मरुतोविधिनाभ्यसंश्चरतु तत्त्वसंख्यया |

पुरतो जपस्य परतोऽपि विहितमथ तत्रिकं वुधैः ||

षोडश य इह चरेद्दिनशः परिपूयते स खलु मासतोहंघसः |

अथवाङ्गजन्ममनुना सुसंयमनं सकलेषु कृष्णमनुजापकर्मसु ||

सहितैकसप्तकृतिवारमभ्यसंस्तनुयात् समस्तदुरितापहारिणा ||

अष्टाविंशतिसंख्यमिष्टकलदं मन्त्रं दशार्णं जपन्नयच्छेत् (?)

पवनं सुशंसितमतिस्त्वष्टादसार्णेन चेत् |

अभ्यस्यन्रविवारमन्यमनुभिर्वर्णानुरूपं जपन् कुर्याद्रेचकपूरकं

सुनिपुणः प्राणप्रयोगं नरः ||

रेचरेन्मारुतं दक्षया दक्षिणः पूरयेद्वामया मध्यनाड्या पुनः |

धारयेदीरितं रेचकादित्रयं स्यात् कलादण्डविद्याख्यमात्रात्मकम् ||

प्राणायामं विधायेत्यथ निजवपुषा कल्पयेद्योगपीठं न्यस्येद्-

आधारशक्तिप्रकृतिकर्मठशेषक्ष्माक्षीरसिन्धून् |

श्वेतद्वीपञ्च रत्नोज्ज्वलमहितमहामण्डपं कल्पवृक्षं

हृद्देशेऽंशद्वयोरुद्वयवदनकटोपार्श्वयुग्मेषु भूयः ||

धर्माद्याधर्मादि च पादगात्रचतुष्टयं हृद्यथ शेषमन्जम् |

सूर्येन्दुवह्णीन् प्रणवांशयुक्तान् स्वाद्यक्षरैः सत्वरजस्तमांसि ||

आत्मादित्रयमादवीजसहितं व्योमाग्निमायालवैर्ज्ञानात्मानमथाष्ट-

दिक्षु परितोमध्ये च शक्तिर्नव |

न्यस्त्वा पीठमनुञ्च तत्र विधिवत् तत्कर्णिकामध्यगं

नित्यानन्दचितिप्रकाशममृतं सञ्चिन्तयेद्धाम तत् ||

विमलोत्कर्षिणी ज्ञाना क्रियायोगा च शक्तयः |

प्रह्वी सत्या तथेशानानुग्रहा नवमी स्मृता ||

तारं हृदयं भगवान् विष्णुं सर्वान्वितश्च भूतात्मा |

ङेन्ताश्च वासुदेवाः सर्वात्मयुतश्च संयोगः ||

योगावधौ च पद्मपीठात्मा ङेयुतो नातिश्चान्ते |

पीठमतामनुरुक्तः पर्याप्तोऽयं सपर्यासु ||

करयोर्युगलं विधाय मन्त्रात्मकमाभ्यामभिधास्य मानमार्गात् |

सकलं विदधीत मन्त्रवर्णैः परमं ज्योति रनुत्तमं हरेस्तत् ||

Kolophon

इति क्रमदीपिकायां प्रथमः पटलः ||

2. Paṭala

वक्ष्ये मनुं त्रिभुवन प्रथितानुभावमक्षीणपुण्यनिचयैर्-

मुनिभिर्विमृग्यम् |

पक्षीन्द्रकेतुविषयं वसुधर्मकाममोक्षप्रदं सकलकार्मण-

कर्मदक्षम् ||

अतिगुह्यमवोधतूलराशिज्वलनं वागधिपत्वदं नाराणाम् |

दुरितापहरं विषापमृत्युग्रहरोगार्तिनिवारणैकहेतुम् ||

जयदं प्रधनेऽभयदं विपिने सलिलप्लवने सुखतारणदम् |

नरसप्तिरथद्विपवृद्धिकरं सुतगोधरणीधनधान्यकरम् ||

वलवीर्यशौर्यनिचयप्रतिभासुरकान्तिसुभगत्वकरम् |

क्षुभिताण्डककोटिमणिमादिगुणाष्टकदं किमत्र वहूनाखिलदम् ||

शार्ङ्गी सोत्तरदन्तः शूरो वामाक्षियुक् द्वितीयार्णः |

शूली शौरिर्वालो वलानुजद्वयमथाक्षरचतुष्टयम् ||

शूरतुरीयः साननवृत्तः स्यात् सप्तमोऽष्टमोऽग्निसखः |

तद्दयिताक्षरयुग्मं तदुपरिगन्त्वेवमुद्धरेन्मन्त्रम् ||

प्रकाशितो दशाक्षरो मनुस्त्वयं मधुद्विषः |

विशेषतः पदारविन्दयुग्मभक्तिवर्द्धनः ||

नारदो मुनिरमुष्य कीर्त्तितश्छन्द-उक्त(?) मृषिभिर्विराडपि |

देवता सकललोकमङ्गलो नन्दगोपतनयः समीरितः ||

अङ्गानि पञ्च हूतभुग्दयितासमेतैश्चक्रै रमुष्य मुखवृत्तविसूपपन्नैः

|

त्रैलोक्यरक्षणयुजाप्यसुरान्तकाख्यपूर्वेण चेत् कथितानि विभक्तियुक्तैः ||

हृदये नतिः शिरसि पावकप्रिया सवषट्शिखा हूमिति चर्मणि स्मृतम् |

सफडस्त्रमित्युदितमङ्गपञ्चकं सचतुर्थिवौषडुदितं दृशौ यदि ||

मन्त्रार्णैर्दसभि रुपेतचन्द्रखण्डै रङ्गानां दशक मुदीरितं

नमोऽन्तम् |

हृच्छीर्षं तदनु शिखा तनुत्रमस्त्रं पार्श्वद्वन्द्वं

सकटिपृष्ठमूर्द्ध्वयुक्तम् ||

वक्ष्ये मन्त्रस्यास्य वीजं सशक्तिचक्री शक्री वामनेत्रप्रदीप्तः |

सप्रद्युम्नो वीजमेतत् प्रदिष्टं मन्त्रः प्राद्युम्नो जगन्मोहनोऽयम् ||

हंसो मेदोवक्रवृत्ताभ्युपेतः पोत्री नेत्राद्यन्वितोऽसौ युगार्णा |

प्रोक्ता शक्तिः सर्वगीर्वाणवृन्दैर्वन्द्यस्याग्नेर्वल्लभा कामदेयम् ||

विनियोगोऽस्य मन्त्रस्य पुरुषार्थचतुष्टये |

कृष्णः प्रकृतिरित्युक्तो दुर्गाधिष्ठातृदेवता ||

गोपायति सकलमिदं गोपायति परमपुमांसमिति गोपीप्रकृति स्तस्यां जातं

जन-इति महदादिकं पृथिव्यन्तम् |

अनयोर्गोपीजनयोः समीरणादाश्रयत्वतो व्याप्ता वल्लभ इत्युपदिष्टं

सान्द्रानन्दनिरञ्जनम् ज्योतिः ||

स्वाहेति स्वात्मानं गमयामीति सुतेजसे तस्मै यः कार्यकारणेशः

परमात्मेत्यच्युतैकतास्य भवेत् ||

अथवा गोपीजन इति समस्तजगदवनशक्तिसमुदायः ||

तस्य स्वानन्यस्य स्वामी वल्लभ इतीह निर्द्दिष्टः ||

अथवा व्रजयुवतीनां दयिताय जुहोमिमां मदीयमपि |

इत्यर्पयेत् समस्तं व्रह्मणि सगुणे समस्तसम्पत्यै || १ ||

कृषशब्दः सत्तार्थोणश्चानन्दात्मकस्ततः कृष्णः |

भक्ताघकर्षणादपि तद्वर्णत्वाच्च मन्त्रमयवपुषः |

गौः शब्दवाचकत्वाज्ज्ञानं तेनोपलभ्यत इति गोविन्दः ||

वेत्तीति शब्दराशिं गोविन्दोगोविचारणादपि नोक्तः ||

एतेऽभिमुख्येऽनुक्रमत स्तूर्यविभक्त्या मन्त्रात् पूर्वं मन्मथवीजादथ

पश्चात् ||

स्याताञ्चेदष्टादशवर्णो मनुवर्यो गुह्याद्गुह्यो वाञ्छितचिन्तामणिरेषः

||

पूर्वप्रदिष्टे मुनिदेवतेस्य छन्दस्तु गायत्र्यमुशन्ति सन्तः |

अङ्गानि मन्त्रार्णचतुश्चतुष्कै र्वर्मावसानानि युगार्णमस्त्रम् ||

वीजं शक्तिः प्रकृतिर्विनियोगश्चापि पूर्ववदमुष्य |

पूर्वतरस्य मनोरथ कथयामि न्यास मखिलसिद्धिकरम् ||

व्यापव्याथो हस्तयोर्मस्त्रमन्तर्वाह्ये पार्श्वे ताररुद्धं वुधेन |

न्यासो वर्णैस्तारयुग्मान्तरस्थै र्विन्दूत्तंसैर्हार्दकृत्यै र्विधेयः ||

शाखासु त्रीणि पर्वाण्यधिदशसु पृथग्दक्षिणाङ्गुष्ठपूर्वं

वामाङ्गुष्ठावसानं न्यसतु विशदधीः सृष्टिरुक्ता करस्था |

अङ्गुष्ठद्वन्द्वपूर्वा स्थितिरुभयकरे स हृति र्वामपूर्वा

दक्षाङ्गुष्ठान्तिकैतत्रयमपि सृजति स्थित्युपेतञ्च कार्यम् ||

ततः स्थितिक्रमाद्वुधो(?) दशाङ्गकानि विन्यसेत् |

तदङ्गपञ्चकं तथा विधिः समीरितः करे ||

पूटितैर्मनुनाथ मातृकार्णैरभिविन्यस्य सविन्दुभिः पुरोवत् ||

अनुसंहृतिसृष्टिमार्गभेदाद्दशतत्त्वानि च मन्त्रवर्णभाज्ञि ||

संहृता वनुगतो मनुवर्यः सृष्टिवर्त्मनि भवेत् प्रतिघातः |

उद्धृतिः खलु पुरोक्तवदेषां न्यासकर्म कथयाम्यधुनाहम् ||

महीसलिलपावकानिलवि?यन्ति गर्वोमहान् पुनः प्रकृति पुरुषौ पर-इमानि

तत्त्वान्यथ |

पदान्धुहृदयास्यकान्यधितु पञ्च मध्ये द्वयं सकलगण्डतोन्यसतु

तद्विपर्यासतः ||

गुप्ततमोऽयं न्यासः संप्रोक्तस्तत्त्वदशकपरिकृत्?प्तः |

कार्योऽन्येष्वपि सद्भिर्गोपालकमनुषु वाटिति फलसिद्ध्यै ||

आकेशादापादाद्दोर्भ्यां ध्रुवपुटितमनुवरं न्यसेद्वपुषि त्रिशः |

मुर्द्धन्यक्ष्नोः श्रुत्योर्घ्राणमुखहृदयजठरशिवजानुप *? सु

तथाक्षराणि न्यसेत् ||

उक्ता सृष्टिः शिष्टैः स्थितिरपि मुनिभिरभिहिता हृदादिमुखान्तिका |

संहारोऽङ्घ्र्यादिमूर्द्धान्त स्त्रितयमिदमिति विरचरेच्च सृष्टिमनुस्थितम् |

न्यासः संहारान्तो मस्करिवैखानसेषु विहितोऽयम् |

स्थित्यन्तोगृहमेधिषु सृष्ट्यन्तो वर्णिनामिति प्राहूः ||

वैराग्ययुजि गृहस्थे संहारं केचिदाहुराचार्याः |

सहजानौ वनवासिनि स्थितिञ्च विद्यार्थिनां सृष्टिम् |

शिरसि विहिता मध्या सैवाक्ष्नि तर्जनिकान्विता |

श्रवसि रहिताङ्गुष्ठा ज्येष्ठान्वितोपकनिष्ठिका |

नसि च वदने सर्वाः सज्यायसी हृदि तर्ज्जनी |

प्रथमजयुता मध्या नाभौ श्रवसि विहिताः शिवे ||

ता एवाङ्गुलयोर्जान्वोः साङ्गुष्ठास्तु पदद्वये |

स्थानार्णयो र्व्विनियमो नाङ्गुलिस्थानयोर्भवेत् ||

वचन्यपरं न्यासवरं भृत्यभिधं भूतिकरं |

मन्त्रः दशावृत्तिमयं गुप्ततमं मन्त्रिवरैः ||

आधारधवजनाभिहृद्गलमुखां -

सोरुद्वये कन्धरानाभ्योः कुक्षिहृदोरुरोजयुगले पार्श्वापरश्रोणिषु |

कस्याक्षिश्रुतिनः कपोलकरपत्सन्ध्यग्रशाखासु के तत्प्राच्यादिदिशासु

मूर्द्ध्नि सकले दोष्णोश्च सक्थ्नोस्तथा?? ||

शिरोऽक्ष्यास्यकण्ठाखाहृत्तून्दकन्धान्धुजानुप्रापत् स्विण्य?मर्णान्

मनूण्यान् |

न्यसेच्छ्रोत्रगण्डां शवक्ष्येजपार्श्वस्फिगूरुस्थलं

जानुजङ्घाङ्घ्रियुक्षु ||

इति कथितं विभूतिपञ्जरं सकलसुखार्थधर्ममोक्षदम् |

नवतरुणीमनौऽञ्जनं हरिचरणाम्वुजभक्तिवर्द्धनम् |

स्फुर्त्तयेऽथास्य मन्त्रस्य कीर्त्त्यते मुर्त्तिपञ्जरम् |

आर्त्तिग्रहविषारिघ्नं कीर्त्तिश्रीकान्तिपूष्टिदम् ||

केशवादियुगषट्कमूर्त्तिभि र्धातृपूर्वमिहिरान्नमोऽन्तिकान् |

द्वादशाक्षरभवाक्षरैः स्वरैः क्लीववर्णरहितैः क्रमान्न्यसेत् ||

भालोदरहृद्गलकूपतले वामेतरपार्श्वभुजान्तगले |

वामत्रयपृष्ठककुत्सु तथा मूर्द्धन्यथ षड्युगवर्णमनुम् ||

चैतन्यामृतवपुरर्ककोटितेजा मूर्द्धस्थोवपुरखिलं सवासुदेवः |

उधस्यं सुविमलपाथसीव सिक्तं व्याप्नोति प्रकटितमन्त्रवर्णकीर्णम् ||

सृष्टिस्थिती दशपञ्चाङ्गयुग्मं मुन्यादिकं त्रितयं कास्यहृत्सु विन्यस्यतु

ग्रथयित्वा च मुद्राम् ||

भूयोदिशां दशकं वन्धनीयम् ||

तारं हार्दं विश्वमूर्त्तीश्च शार्ङ्गी मांसार्णान्ते वायमध्ये

सुदेवाः |

षड्द्वन्द्वार्णो मन्त्रवर्यः स उक्तः साक्षाद्द्वारं मोक्षपूर्याः

सुगम्यम् ||

धात्रर्यममित्राख्या वरुणां शुभगाविवस्वदिन्द्रयुताः |

पूषाह्वयपर्यन्यौ त्वष्टा विष्णुश्च भानवः प्रोक्ताः ||

अथ युगलरन्ध्रार्णस्याहं मनोर्न्यसनं ध्रुवे रचयतु करद्वन्द्वे

पञ्चाङ्ग मङ्गुलिपञ्चके | तनुमनुमनुं व्यापययाथ त्रिशः प्रणवं

सकृत् मनुजलिपयो न्यस्या भूयः पदानि सादरम् ||

कचभुरि ललाटभ्रुयुग्मान्तः श्रवणाक्षियुगलवदनग्रीवाहृन्नाभिकट्यु-

भयान्धुषु |

न्यस्तु सितधीर्जान्वङ्घ्रो रक्षराणि शिरसि ध्रुवं

नयनहृद्गुह्याङ्घ्रिघर्पयेत् पदपञ्चकम् ||

पञ्चाङ्गानि न्यसेद्भूयोमुन्यादीनप्यन्यत् सर्वम् |

तुल्यं पूर्वेणाथो वक्ष्ये मुद्रावध्या मन्वोर्याः स्युः ||

अनङ्गुष्ठा ऋजवो हस्तशाखा भवेन्मुद्रा ह्डये शीर्षके च |

अधोऽङ्गुष्ठा खलु मुष्टिः शिखायां करद्वन्द्वाङ्गुलयोवर्मणि स्युः ||

नाराचमुष्ट्युद्गतवाहूयुग्मकाङ्गुष्ठतर्ज्जन्युदितो ध्वनिस्तु |

विश्वग्विषक्तः कथितास्त्रमुद्रा यत्राक्षिणी तर्ज्जनी मध्यमेऽत्र ||

तुष्ठे वामकराङ्गुष्ठा लग्नस्तस्य कनिष्ठिका |

दक्षिणाङ्गुष्ठसंयुक्ता तत्कनिष्ठा प्रसादिता ||

तर्ज्जनीमध्यमानामाः किञ्चित् संकुच्य चालिताः |

वेणुमुद्रेह कथिता सुगुप्ता प्रेयसी हरेः ||

नोच्यन्तेऽत्र प्रसिद्धत्वान्माला श्रीवत्सकौस्तुभाः |

उच्यतेहच्युतमुद्राणां भद्रा विल्वफलाकृतिः ||

अङ्गुष्ठं वाममुद्दण्डि तमितरकराङ्गुष्ठकेनाथ

वद्ध्वा तस्याग्रं पीडयित्वाङ्गुलिभिरपि च ता वामहस्ताङ्गुलीभिः |

वद्ध्वा गाढं हृदि स्थापयतु विमलधीर्व्याहरन्मारवीजं विल्वाख्या

मुद्रिकैषा स्फुटमिह कथिता गोपनीया विधिज्ञैः ||

मनोवाणी देहैर्यदिह च पुरा वापि विहितं त्वमत्यामत्या वा तमखिल मसौ

दुष्कृतचरम् |

इमां मुद्राम् जानन् क्षपयति नरस्तं सुरगणा नमन्त्यस्याधीना

भवति सततं सर्वजनता ||

प्रणवहृदावसाने सचतुर्थि सुदर्शनं तथास्त्रं पदम् |

उक्त्वा फडन्तमनुना कलयेन्मनुनास्त्रमुद्रया दशहरितः ||

इति विधाय समस्तजगज्जनिस्थितिविनाशविधानविशारदम् |

श्रुतिविमृग्य मजं मनुविग्रहं स्मरतु गोपवधूजनवल्लभम् ||

Kolophon

इति क्रमदीपिकायां द्वितीयः पटलः |

3. Paṭala

अथ प्रकटसौरभोद्गलितमाध्विकोत्फुल्लसत्

प्रसूननवपल्लवप्रकरनम्रपा?खैर्द्रुमैः |

प्रफुल्लनवमञ्जरीललितवल्लरीवेष्टितैः स्मरेच्छिशिरितं शिवं सितमतिस्तु

वृन्दावनम् ||

विकाशिसुमनोरसास्वदनमञ्जुलैः सञ्चरच्छिलीमुखमुखोद्गतै

र्मुखरितान्तरं झङ्कृतैः |

कपोतशुकशारिकापरभृतादिभिः पत्रिभिर्व्विरावितमितस्ततोभूजग-

शक्रनृत्याकुलम् ||

कलिन्ददुहितुश्चलल्लहरिविप्रुषां वाहिभिर्विनिद्रसरसीरुहोदररजश्चयोद्-

धूसरैः |

प्रदीपीतमनोभवव्रजविलासिनीवाससां विलोलनपरै र्निषेवितमनारतं

मारुतैः ||

प्रवालनवपल्लवं मरकतच्छदं वज्रमौक्तिकप्रकरकोरकं

कमलरागनानाफलम् |

स्थविष्ठमखिलर्त्तुभिः सततसेवितं कामदं तदन्तरपि कल्पकाङ्घ्रि

पमुदञ्चितञ्चिन्तयेत् ||

सुहेमशिखरावलेरुदितभानुभास्वरामधोऽस्य कनकस्थलीम्-

अमृतशीकराश्राविणः |

प्रदीप्तमणिकुट्टिमां कुसुमरेणुपुञ्जोज्ज्वलां स्मरेत् पुनरतन्द्रितो

विगतषट्तरङ्गां वुधः ||

तद्रत्नकुट्टिमनिविष्टमहिष्ठयोगपीठेऽष्टपत्रमरुणं कमलं विचिन्त्य |

उद्यद्विरोचनसरोचिरमुष्य मध्ये संचिन्तयेत् सुखनिविष्टमथो

मुकुन्दम् ||

सूत्रामरत्नदलिताञ्जनमेघपुञ्जप्रत्यग्रनीलजलजन्नसमानभासम् |

सुस्निग्धनीलघनकुञ्चितकेशजालं राजन्मनोज्ञशितिकण्ठ-

शिखण्डचूडम् ||

रोलम्वलालितसुरद्रुमसूनकल्पितोन्तं स-मु?त्कचनवोत्पलकर्णपूरम् |

लोलालकस्फुरितभालतलप्रदीप्तगोरोचनातिलकमुज्ज्वलचिन्निमानम् ||

आपूर्णशारदगताङ्कशशाङ्कविम्वकान्ताननम् कमलपत्रविशालनेत्रम्

|

रत्नस्फुरन्मकरकुण्डलरश्मिदीप्तगण्डस्थलीसुन्दरमुन्नतचारुनासम् ||

सिन्दूरसुन्दरतराधरमिन्दुकुन्दमन्दारमन्दहसितद्युतिदीपिताशम् |

वन्यप्रवालकुसुमप्रचयावकृ*?प्तग्रैवेयकोज्ज्वलमनोहरकम्वूकण्ठम् |

मत्तभ्रमद्भ्रमरजुष्टविलम्वमानसन्तानकप्रसरदामपरिष्कृतांसम् |

हारावलीभगणराजितपीवरोरोव्योमस्थलीलसितकौस्तुभभानुमन्त्रम् |

श्रीवत्सलक्षणसूलक्षितमुन्नतांसमाजानुपीनपरिवृत्तसुजातवाहूम् ||

आवन्धुरोदरमुदारगभीरनाभिं भृङ्गाङ्गनानिकरमञ्जुलरोमराजिम् |

नानामणिप्रघटिताङ्गदकङ्कनोर्म्मिग्रैवेयसारसननूपुरतुन्दवन्धम् ||

दिव्याङ्गरागपरिपिञ्जरिताङ्गषष्टिमापीतवस्त्रपरिवीतनितम्वविम्वम् |

चारूरुजानुमनुवृत्तमनोज्ञजङ्घं कान्तोन्नतप्रपदनिन्दितकूर्मकान्तिम्

||

माणिक्यदर्पणलसन्नखराजिराजद्रत्नाङ्गुलिच्छदनसुन्दरपादपद्मम् |

मत्स्याङ्कुशाविदरकेतुजवाव्जवज्रसंलक्षितारुणतराङ्घ्रितलाभिरामम् ||

लावण्यसारसमुदायविनिर्मिताङ्गसौन्दर्यनिन्दितमनोभवदेहकान्तिम् |

आस्यारविन्द-परिपूरित-वेणुरन्ध्र-लोलत्कराङ्गुलि-समीरित-दिव्यरागैः ||

शश्वद्द्रवीकृत-विकृष्टसमस्तजन्तु-सन्तानसन्तति-मनन्तमुखाम्वुराशिम् |

गोभि-र्मुखाम्वुजविलीन-विलोचनाभि रूधोभरस्खलितमन्थरमन्दगाभिः |

दन्ताग्रदष्टपरिशिष्ट-तृपाङ्कुराभि रालम्विवालधिलताभिरथाभिवीतम् ||

सप्रस्रवस्तनविचूषणपूर्णनिश्चलास्यावगाढक्षरितफेनिलदुग्ध-

मुग्धैः |

वेणुप्रवर्तितमनोहरमन्दगीतिदत्तोच्चकर्णयुगलैरपि तार्णकैश्च ||

प्रत्यग्र-

शृङ्गमृदुमस्त्तकसंप्रहारसंरम्भवल्गनविलोलखुराग्रपातैः |

आमेदुरैर्वहलसास्नगलैरुदग्रपुच्छैश्च वत्सतरवत्सतरीनिकायैः ||

हस्वारवक्षुभितदिग्वलयैर्महद्भिरप्युक्षभिः

पृथुककुद्भरभारखिन्नैः |

उत्तम्भितश्रतिपुटिपरिपीतवंशध्वानामृतोद्धृतविकाशिविशालघोणैः ||

गोपैः समानप्त?णशीलवयोविलासवेशैश्च मूर्च्छितकलस्वनवेणुवीणैः |

मन्दोच्चतालपटुगानपरैर्विलोलदोर्वल्लरिलसितलास्यविधानदक्षैः ||

जङ्घ्यान्तपीवरकटीरतटिनिवद्धव्यालोलकिङ्किणीघटारणितैरटद्भिः |

मुग्धैस्तरक्षुनखकल्पितकण्ठभूषैरव्यक्तमञ्जुवचनैः पृथुकैः

परीतम् ||

अथ सुललितगोपसुन्दरीणां पृथुनिविवीषनितम्वभारमन्थराणाम् |

गुरुकुचभरभङ्गुरविलग्नत्रिवलिविजृम्भितरोमराजिभाजाम् |

तदतिरुचिरचारुवेणुवाद्यामृतरसपल्लविताङ्गजाङ्घ्रिपस्य |

मुकुलविसररम्यरुढरोमोद्गमसमलङ्कृतगात्रवल्लरीणाम् ||

इति तरुचिरहासचन्द्रातपपरिजम्भितरागवारिराशेः |

तरलतरतरङ्गभङ्गविप्रुटप्रकरसमश्रमविन्दुसन्ततानाम् ||

तदतिरुचिरमन्दचिल्लिचापच्युतनिशितेक्षणमारवाणवृष्ट्या |

दलितसकलमर्मविह्वलाङ्गपरिसृतदुःसहवेपथुव्यथानाम् ||

तदतिसुभगकम्ररुपशोभामृतरसपानविधानलालसानाम् ||

प्रणयसलिलपूरवाहिनीनामलसविलोलविलोचनाम्वुजानाम् ||

विस्रंसत्कवरीकलापविगलत्फुल्लप्रसूनस्रवान्माध्वीलम्पटचञ्चरीक-

घटया संसेवितानां मुहूः |

मारोन्मादमदस्खलन्मृदुगिरा-मालोलकाञ्च्युच्छ्वसन्नीवीविश्लथ-

मानचीन-सिचयान्तावि-र्नितम्बत्विषाम् ||

स्थालितललितपादान्तोजमन्दाभिघातक्वणितमणितुलाकोट्याकुलाशा-

मुखानाम् |

चलदधरदलानां कुट्नलत्पक्ष्मलाक्षिद्वयसरसिरुहानामुल्-

लसत्कुण्डलानाम् ||

द्राघिष्ठश्वसनसमीरणाभितापप्रम्लानीभवदरुणोष्ठपल्लवानाम् ||

नानोपायनविलसत्कराम्बुजानामालीभिः सततनिषेवितं समन्तात् ||

तासामायतलोलनीलनयनव्याकोषनीलोत्पलस्रग्भिः संपरिपूरिताखिलतनुं

नानाविलासास्पदम् |

तन्मुग्धाननपङ्कजप्रविलसन्माध्वीरमास्वादिनीं विभ्राणं

प्रलयोन्मदाक्षिमधुकृन्मालां मनोहारिणीम् ||

गोपीगोपपशूनां वहिः स्मरेदग्रतोऽस्य गीर्वाणघटाम् |

वित्तार्थिनीं विरिञ्चित्रिनयनशतमन्युपूर्विकां स्तोत्रपराम् ||

तद्वद्दक्षिणतो मुनिनिकरं वसुधर्मवाञ्छयाम्नायपरम् |

योगीन्द्रनाथपृष्ठे मुमुक्ष्यमाणान् समाधिस्थान् सनकाद्यान् ||

सव्ये सकान्तानथयक्षसिद्धगन्धर्वविद्याधरचारणांश्च |

सकिन्नरानप्सरसश्च मुख्यान् कामार्थिनो नर्त्तिनगीतवाद्यैः ||

शङ्खेन्दुकुन्दधवलं सकलागमज्ञं सौदामिनीततिपिषङ्गजटाकलापम्

|

तत्पादपङ्कजगता मचलाञ्च भक्तिं वाञ्छन्तमुज्झिततरान्यसमस्त-

सङ्गम् ||

नानाविधश्रुतिगगुणान्वितसप्तरागग्रामत्रयीगतमनोहरमूर्च्छनाभिः |

संप्रीणयन्तमुदिताभिरमुं महत्या संचिन्तयेन्नभसि धातृसुतं

मुनीन्द्रम् ||

इति ध्यात्वात्मानं पटुविशदधीर्नन्दतनयं पुरोवुद्ध्यै

वार्घ्यप्रभृतिभिरनिन्द्योपहृतिभिः |

यजेद्भूयो भक्त्या स्ववपुषि वहिष्ठैश्च विभवैर्विधानन्तद्व्रुमो

वयमतुलसान्निध्यदमथ ||

आवचयय भुवि गोमयाम्भसा स्थण्डिलं निजममुत्र विष्टवम् |

न्यस्य तत्र विहितास्पदोऽम्भसा शङ्खमस्त्रमनुना विशोधयेत् ||

तत्र गन्धसुमनाक्षतानथो निक्षिपेद्-हृ?दयमन्त्रमुच्चरन् |

पूरयेद्विमलपाथसा सुधीरक्षरैः प्रतिगतैः शिरोऽन्तिकैः ||

पीठशङ्खसलिलेषु मन्त्रविद्वह्णिवासरनिशाकृतां क्रमात् |

मण्डलानि विषकश्रवोऽक्षरैरर्चयेद्वदनपूर्वदीपितैः ||

तत्र तीर्थमनुनाभिवाहयेत् तीर्थमुष्णरुचिमण्डलात् पुनः |

स्वीयहृत्कमलतोहरिन्तथा गालिनीञ्च शिखया प्रदर्शयेत् ||

तज्जलं नयनमन्त्रवीक्षितं वर्मणा समवगुठ्य दोर्युजा |

मूलमन्त्रसकलीकृतं न्यसेदङ्गकैश्च कलयेद्दिशोऽस्त्रतः ||

अक्षतादियुतमच्युतीकृतं संस्पृशन् जपतु मन्त्रमष्टधा |

किञ्चन क्षिपतु वर्द्धनीजले प्रोक्षयेन्निजतनुं ततोमुना ||

त्रिः करेण मनुनाखिलं तथा साधनं कुसुमचन्दनादिकम् |

शङ्खपूरणावधिः समीरितोगुप्त एष यजनाग्रणीरिह ||

गङ्गे च यमुने चैव गोदावरि सरस्वति नर्मदे सिन्धु कावेरि जलेऽस्मिन्

सन्निधिं कुरु ||

एष तीर्थमनुः प्रोक्तोदुरितौघनिवारणः ||

कनिष्ठाङ्गुष्ठकौ शक्तौ करयोरितरेतरम् |

तर्ज्जनीमध्यमानामाः संहताभुग्नवर्जिताः |

मुद्रैषा गालिनी प्रोक्ता शङ्खस्योपरि चारिता ||

अथ मूर्द्धनि मूलचक्रमध्ये निजनाथान् गणनायकं समर्च्च्य |

न्यसनक्रमतश्च पीठमन्त्रैर्जलगन्धाक्षतपूष्पधूपदीपैः ||

प्रयजेदथ मूलमन्त्रतेजोनिजमूले हृदये भुवोश्च मध्ये |

त्रितयं स्मरतः स्मरेत्तदेकीकृतमानन्दघनं तडिल्लताभम् ||

तत्तेजोऽङ्गैः सावयवीकृत्य विभूत्याङ्गान्तम् विन्यस्य यजेदासनपूर्वैः |

भूषान्तैर्भूयोजलगन्धादिभिरर्च्चां कुर्याद्तृत्याद्यङ्गविधिनावधि

मन्त्री ||

भूयो वेणुं वदनस्थं वक्ष्योदेशे वनमालाम् |

वक्षोजोर्द्धं प्रयजेच्च श्रीवत्सकौस्तुभं रत्नम् ||

श्रीखण्डनिःस्यन्दविचर्चिताङ्गोमूलेन भालादिषु चित्रकार्णि |

लिख्यादथो पञ्जरमूर्त्तिमन्त्रैरनामया दीपशिखाकृतीनि ||

पुष्पाञ्जलिं वितनुयादथ पञ्चकृत्तोमूलेन पादयुगले तुलसीद्वयेन |

मध्ये हयारियुगलेन च मूर्द्ध्नि पद्मद्वन्द्वेन षड्भिरपि सर्वतनौ च

सर्वैः ||

श्वेतानि दक्षभागे सितचन्दनपङ्किलानि कुसुमानि |

रक्तानि वामभागेऽरुणचन्दनपङ्कसिक्तानि ||

तद्वच्च धूपदीपौ समर्प्य धिनुयात् सुधारसैः कृष्णम् |

मुखवासं दत्त्वा समर्चयेत् सुगन्धिपुष्पाद्यैः ||

ताम्बूलगीतनृत्यवाद्यैः सन्तोष्य चुल्लुकसलिलेन |

व्रह्मार्पणाख्यमनुना कुर्यात् स्वात्मार्पणं मन्त्री ||

अथवा संकुचितधियामयं विधिर्मूर्त्तिपञ्जरारव्धः |

षद्यष्टादशलिपिना स्वार्णपदाङ्गैर्वेणुपूर्वैः प्रोक्तः ||

सुप्रसन्नमथनन्दतनुजं भावयन् जपतु मन्त्रमनन्यः |

सार्थसंस्मृतियथाविधिसंख्यापूरणे सूयमनं विदधीत ||

प्रणवपुटितं वीजं तप्त्वा शतं सहिताष्टकं निजगुरुमुखादाप्तान्

योगान् युनुक्तु महामतिः |

सदनृतचिदानन्दात्माथो जपं समर्पयेदिति जपविधिः सम्यक्

प्रोक्तोमनुद्वितयाश्रितः ||

य इमं भजते विधिन्नरोभवितासौ दयितः शरीरिणाम् |

अपि वाक्कमलैकमन्दिरं परमन्ते समुपैति तन्महः ||

Kolophon

इति श्रीक्रमदीपिकायां तृतीयः पटलः ||

4. Paṭala

कथ्यते खलु मन्त्रचर्यायोः साधनं सकलसिद्धिसाधनम् |

यद्विधाय मुनयोमहीयसीं सिद्धिमीयुरिह नारदादयः ||

विप्रं प्रधवस्तकामप्रभृतिरिपुघटं निर्मलाङ्गं गरिष्ठां भक्तिं

कृष्णाङ्घ्रि पङ्केरुहयुगलरजोरागिणीमुद्वहन्तम् |

वेत्तारं वेदशास्त्रागमविमलपथां सस्मतं सतसु दान्तं विद्यां यः

संविवित्सुः प्रवणतनुमना देशिकं संश्रयेत् ||

सन्तोषयेदकुटिलार्द्रतरान्तरात्मा तं स्वैर्धनैश्च अपुषाप्यनुकूलवाण्या

|

अब्दत्रयं कमलनाभधियातिधीरस्तुष्ट्यै विवक्षतु गुरावथ मन्त्रदीक्षाम्

||

प्रपञ्चसारप्रथिता तु दीक्षा संस्मार्यते सम्प्रति सर्वसिद्ध्यै |

ऋते यया सन्ततजापिनोऽपि सिद्धिं न यद्दास्यति मन्त्रपूगः ||

अथ पुरोविदधीत भुवः स्थलीमधि यथाविधि वास्तुवलिम्वुधः |

अचलदोर्मितमत्र तु मण्डपं मसृणवेदिकमारचयेत्ततः ||

त्रिगुणतन्तुयुजा कुशमालया परिवृतं प्रकृतिध्वजभूषितम् |

मुखचतुष्कपयस्तरुतोरणं सितवितानविराजितमुज्ज्वलम् ||

वसुत्रिगुणाङ्गुलिप्रमितखाततारायतं वसोर्वसुपतेरथो ककुभिधिष्ठ्यम्-

अस्मिन् वुधः |

करोतु वसुमेखलं वसुगणार्द्धकोणं

प्रतीच्यवस्थितगजाधरप्रमितयोनिसंलक्षितम् ||

ततो मण्डपे गव्यगन्धाम्वुसिक्ते लिखेन्मण्डलं सम्यगष्टच्छ्दाव्जम् |

सवृत्तत्रयं राशिपीठाङ्घ्रिवीथीचतुर्द्द्वारशोभोपशोभाश्रियुक्तम् |

ततो देशिकः स्नानपूर्वं विधानं विधायात्मपूजावसानं विधिज्ञः ||

स्वावामाग्रतः शङ्खमप्यर्घ्यपाद्याचमनाद्यानि पात्राणि

संपूरितानि ||

विधायान्यतः पुष्पगन्धाक्षताद्यं करक्षालने पृष्ठतश्चापि पात्रम् ||

प्रदीपावलीदीपिते सर्वमन्यत् स्वदृग्गोचरे साधनञ्चादधीत |

वायव्यादीशपर्यन्तमर्च्या पीठस्योदक्गौरवी पंक्तिरादौ |

पूज्योऽन्यत्राप्याम्विकेयः कराव्जैः पाशं दन्तं सृण्यभीती र्दधानः |

आराध्याधारशक्त्याद्यमरचरणपावध्यथो मध्यभागे धर्मादीन्

वह्निरक्षः पवनशिवगतान् दिक्ष्वधर्मादिकांश्च |

मध्ये शेषाव्जविम्वत्रितयगुणगुणात्मव्रजं केशराणां मध्ये मध्ये

च शक्तीर्न च समभियजेत् पीठमन्त्रेण भूयः ||

ततः शालीन् मध्ये कमलममलां स्तण्डुलवरानपि न्यस्येद्दर्भास्तदूपरि

च कुर्चाक्षतयुतान् |

न्यस्येत् प्रादक्षिण्यात्तदुपरि कृशानोर्दशकला षकाराद्यर्णाद्यायजतु च

सुगन्धादिभिरिमाः |

न्यसेत् कुन्तं तत्र त्रिगुणितलसत्तन्तुकलितं जपं स्तारं धूपैः सुपरिमिलितं

जोङ्गकमयैः |

कभाद्यैः कुन्तेऽस्मिन् ठडवसिभिर्वर्णयुगलैस्तथा न्यस्याभ्यर्च्च्यास्तदनु

खमणेर्द्वादशकलाः ||

एवं संकल्प्याग्निमाधाररूपं भानुं तद्वत् कुम्भरूपं विधिज्ञः |

न्यस्येत्तस्मिन्नक्षताद्यै समेतं कूर्चं स्वर्णं रत्नवर्यैः प्रदीप्तम् |

अथ क्वाथतोयैः क्षकारादिवर्णैरकारावसानैः समापूरयेत्तम् |

स्वमन्त्रत्रिजापावसानं पयोभिर्गावां पञ्चगव्यैर्जलैः केवलैर्वा |

कलसजलेऽस्मिन् वसुयुगसंख्याः सृरगणपूर्वा न्यसतु तथैव |

उडुपकलास्ताः सलिलसुगन्धाक्षतसुमनोभिस्तदनु यजेच्च |

उदिच्यकुष्ठकुङ्कुमाम्वुलोहसजटामुरैः |

सुशीतमित्युदीरितं हरेः प्रियाष्टगन्धकम् ||

क्वाथतोयपरिपूरितोदरे संविलोड्य विधिनाष्टगन्धकम् |

सोमसूर्यशिखिनां कलाः पृथक् सेवकर्म विनियोजयेत् क्रमात् ||

तत्तदाक्षरभवास्तु कादिभिष्ठादिभिः पुनरुकारजाः कलाः |

पादिभिर्मलिपिजास्तु विन्दुजाः स्वादिभिः स्वरगणेन नादजाः ||

समावाहनान्तेऽसुसंस्थापनात् प्रागृचस्तत्र तत्राभिजप्या वुधेन् |

समभ्यर्च्य तास्ताः पृथक् तच्च पाथोऽर्पयेन्मूलमन्त्रेण कुम्भे यथावत् ||

सहकारवोधिपनसस्तवकैः शतमन्युवल्लिकलितैः कलसम् |

पिदधातु पुष्पफलतण्डुलकैयभिपूर्णया शुभचक्रिकया ||

अभिवेष्ठयेत्तदनु कुम्भमुखं नवनिर्मलांशुकयुगेन वुधः |

समलङ्कृतेऽत्र कुसुमादिभिरप्यभिवाहयेत् परतरञ्च महः ||

सकलीविधाय कलसस्थममुं हरिमर्णतत्त्वमनुविन्यसनैः |

परिपूजयेद्गुरुरथावहितः परिवारयुक्तमुपचारगणैः |

दत्त्वासनं स्वागतमप्युदीर्य तथार्घ्यपाद्याचमनीयकानि |

देयानि पूर्वं मधुपर्कयुञ्जि नन्दात्मजायाचमनान्तिकानि ||

स्नानञ्च वासश्च विभूषणानि साङ्गाय तस्मै विनियोज्य मन्त्री |

गात्रे पवित्रैरथ गन्धपुष्पैः पूर्वं यजेन्न *? सविधानतोऽस्य ||

सृष्टिस्थिती स्वाङ्गयुगञ्च वेणुं मालामभिज्ञानवराश्चमुख्यौ |

मूलेन चात्मार्चनवत् प्रपूर्य समर्चयेदावरणानि भूयः ||

दिक्ष्वथ दामसुदामौ वसुदामः किङ्किनी च सम्पूज्याः |

तेजोरूपास्तद्वद्वहिरङ्गाणि च केशरेषु समभियजेत् ||

हूतवहनिरृतिसमीरणशिवदिक्षु हृदयादिवर्मपर्यन्तम् |

पूर्वादिदिक्ष्वतोऽस्त्रं क्रमेण गन्धादिभिश्च शुद्धमन्यः ||

मुक्तेन्दुकान्तकुवलयहरिणीलहूताशस्रमप्रभाः प्रमदाः |

अभयवरस्फुरितकराः प्रधानतनवोऽङ्गदेवताः स्मर्याः |

रुक्मिण्याद्यामहिषीरष्टौ सम्पूजयेद्दलेषु ततः |

दक्षिणकरधृतकमलावसुपूरितसुपात्रमुद्रितान्यकराः ||

रुक्मिण्याख्या सत्यासनाग्निजित्याह्वया सुनन्दा च |

भूयश्च मित्रविन्दा सुलक्ष्मणा ऋक्षजा सूशीला च ||

तपनीयमारकताभाः सुसितविचित्राम्वरादिशश्चैताः |

पृथुकुचभरालसाङ्ग्योविविधमणिप्रकरविलसिताभरणाः ||

ततोयजेद्दलाग्रेषु वसुदेवञ्च देवकीम् |

नन्दगोपं यशोदाञ्च वलभद्रं सुभद्रिकाम् ||

गोपालगोपीश्च गोविन्दविलीनमतिलोचनाः |

ज्ञानमुद्राभयकरौ पितरौ पीतपाण्डवौ ||

दिव्यमाल्याम्वरालेपभूषणो मातरौ पुनः |

धारयन्तौ च वरदं पायसापूर्णपात्रकम् |

अरुणश्यामले हारमणिकुण्डलमण्डिते ||

वलः शङ्खेन्दुधवलोमुषलं लाङ्गलं दधत् |

हालालोलोनीलवासा हेलावानेककुण्डलः ||

कलायश्यामला भद्रा सूभद्रा भद्रभूषणा |

वराभययुता पीतवसनारूढयौवना ||

वेणुवीणावेत्रयष्टिशङ्खशृङ्गादिपाणयः |

गोपागोप्यश्च विविधोपायनात्तकराम्वुजाः ||

मन्दरादींश्च तद्वाह्ये पूजयेत् कल्पपादपान् |

मन्दारसन्तानकपारिजातकल्पद्रुमाख्यान् हरिचन्दनञ्च |

मध्ये चतुर्दीक्ष्वपि वाञ्छितार्थदानैकदक्षान् फलनम्रशाखान् |

हरिहव्यवाहतरणिजक्षपाटपांपतिवायुसोमशिवशेषपद्मजान् |

पूजयेत् स्वदिक्ष्वमलधीः स्वजात्यधीश्वरहेतिपत्रपरिवारसंयुतान् ||

कपिशकपिलनीलश्यामलश्वेतधूम्रामलसितशुचिरक्तावर्णतोवासवाद्याः |

करकमलविराजत्स्वायुधा दिव्यवेशा विविधमणिगणौघप्रस्फुरद्-

भूषणाढ्याः ||

दम्भोलिशक्त्यभिधदण्डकृपाणपाशचण्डाङ्कुशाह्वयगदात्रिशिखा-

विपद्माः |

अर्च्यावहिर्निजसुलक्षितमौलियुक्ताः स्वस्वायुधाभयसमुद्यतपाणिपद्माः |

कनकरजततोयदाभ्रचस्पारुणहिमनीलजवाप्रवालभासः |

क्रमत-इह रुचा तु वज्रपूर्वारुचिरविलेपनवस्त्रमाल्यभूषाः ||

कथितमावृतिसप्तकमच्युतार्चनविधाविति सर्वसुखावहम् |

प्रयजतादथवाङ्गपुरन्दराशनिमुखैस्त्रितयावरणन्त्विदम् ||

इत्यर्चयित्वा जलपुष्पगन्धैः कृष्णाष्टकेनाप्यथ कृष्णपूजाम् |

कुर्याद्वुधस्तानि समाह्वयानि वक्ष्यामि तारादिनमोऽन्तिकानि ||

श्रीकृष्णोवासुदेवश्च नारायणसमाह्वयः |

देवकीनन्दनयदुश्रेष्ठोवार्ष्णेय-इत्यपि ||

असुराक्रान्तशब्दान्ते भारहारीति सप्तमः |

धर्मसंस्थापकश्चाष्टौ चतुर्थ्यन्ताः क्रमादिमे ||

एभिरेवाथवा पूजा कर्त्तव्या कंसवैरिणः |

संसारसागरोत्तीर्णैः सर्वकामाप्तये वुधैः ||

साराङ्गारे घृतविलुलितैर्जर्ज्जरैः संविकीर्णैर्गुग्गुल्वाद्यैर्घनपरिमलं

धूपमापाद्य मन्त्री |

दद्यान्नीचैर्दनुजमथनायापरेणाथ दोष्णा घण्टां

गन्धाक्षतकुसुमकैरर्चितां वादमानः ||

उद्यद्दिपं सुरभिघृतसंसिक्तकर्पूरवर्त्त्या दीपं दृष्ट्याद्यतिविशदधिः

पादपर्यन्तमुच्चैः |

दत्त्वा पुष्पाञ्जलिर्मपि विधायार्पयित्वा च पाद्यमाच्यमं

कल्पयेत्तद्विमलमतिरथो स्वर्णपात्रे निवेद्यम् ||

सुरभितरेण दुग्धहविषा सुशृतेन सितासमुपदंशकैरुचिरहृद्यविचित्ररसैः

|

दधिनवनीतनूतनसितोपलापूपलिकाघृतगुडनारिकेलकदलीफलपुष्परसैः ||

अस्त्रोक्षितं तदरिमुद्रिकयाभिरक्ष्य वायव्यतोयपरिशोषितमग्निदोष्णा |

संदह्य वामकरसौधरसाभिपूर्णं मन्त्रामृती कृतमथाभिमृषन्

प्रजप्यात् ||

मनुमष्टशः सुरभिमुद्रिकया परिपूर्णमर्चयतु गन्धमुखैः |

हरिमर्थयेदथ कृतप्रसवाञ्जलिरास्यतोऽस्य विसरेच महः ||

वीतिहोत्रदयितान्तमुच्चरन् मूलमन्त्रमथ निक्षिपेज्जलम् |

अर्पयेदमृतात्मकं हविर्द्दोयुजा सकुसुमं समुद्धरन् ||

निवेदयामि भवते जुषाणेदं हविर्हरे |

निवेद्यार्पणमन्त्रोऽयं सर्वार्चासु निजाख्यया ||

प्रासमुद्रां वामदोष्णा विकचोत्पलसन्निभाम् |

प्रदर्शयन् दक्षिणेन प्राणादीनाञ्च दर्शयेत् ||

स्पृशेत् कनिष्ठोपकनिष्ठिके द्वे स्वाङ्गुष्ठमूर्द्ध्ना प्रथमे तु

मुद्रा |

तथापरा तर्ज्जनिमध्यमे स्यादनामिकामध्यमिके च मध्ये ||

अनामिका तर्ज्जनिमध्यमे स्यात्तद्वच्चतुर्थीसकनिष्ठिकास्ताः |

स्यात् पञ्चमी तद्वदिति प्रदिष्ठा प्राणादिमुद्रानिजमन्त्रयुक्ताः ||

प्राणापानव्यानोदानसमानाः क्रमाच्चतुर्थ्या युक्ताः |

ताराधारावध्वाचेद्धाः कृष्णाध्वनस्तत्र ते मनवः ||

ततोनिवेद्य मुद्रिकां प्रधानया कर द्वये |

स्पृशन्ननामिकां निजं मनुं जपन् प्रदर्शयेत् ||

नन्दजोऽम्वुमनुविन्दुयुङ्न?तिः पार्श्वरामरुदवात्मनेनि च |

रुद्धङेयुतं निवेद्यमात्मभूर्मांसपार्श्वमनिलस्तथासियुक् ||

मण्डलमभितोमन्त्री वीजाङ्कुरभाजनानि विन्यस्य पिष्टमयानपि दीपान्

घृतपूर्णान् विन्यसेत् सुदीप्तशिखान् |

अथ संस्कृते हूतवहेऽमलधिरभिवाह्य सम्यगभिपूज्य हरिम् |

जुहूयात् सिताघृतयुतेन पयः परिसाधितेन सितदीधितेना |

अष्टोत्तरं सह्स्रं होमं समाप्य पुनर्वलिं दद्यात् |

राशिष्वधिनाथेभ्योनक्षत्रेभ्यस्ततश्च करणेभ्यः ||

सम्पाद्य पानीयसुधां समर्प्य दत्त्वाम्भ-उद्वास्य मुखार्चिरास्ये |

नैवेद्यमुद्धृत्य निवेद्य विष्वक्सेनाय पृथ्वीमुपलिप्य भूयः ||

गण्डूषदन्तपवनाचमनास्यहस्तमृज्यानुलेपमुखवासकमाल्यभूषाम्

|

ताम्वूलमप्यभिसमर्प्य सुवाद्यनृत्यगीतैः सुतृप्तमाभपूजयतात् पूरेव

||

गन्धादिभिः सपरिवारमथार्घ्यमस्मै दत्त्वा विधाय

कुसुमाञ्जलिमादरेण |

कृ?त्वा प्रणम्य श्रिरसा चूलुकोदकेन स्वात्मानमिर्पयतु तच्चरणाव्जमूले ||

इतः पूर्वं प्राणवुद्धिदेहधर्माधिकारतोजाग्रत्स्वप्नसुषुप्त्यवस्थासु |

मनसा वाचा कर्मणा हस्ताभ्यां पद्भ्यामुदरेण शिश्ना यत्

स्मृतम् यदुक्तं यत् कृतं तत् सर्वं व्रह्मार्पणं भवतु स्वाहा ||

मां मदीयञ्च सकलं हरये सम्यगर्पये |

ओं तत्सदिति च प्रोक्तोमन्त्रः स्वात्मसमर्पणे ||

अनुस्मरन् कलसगमच्युतं जपेत् सहस्रकं मनुमथ साष्टकं वुधः |

वपुष्यथो दितिजजितः समावृतीर्विलाप्य तास्तदपि नयेत् सुधात्मताम् ||

ध्वजतोरणदिक्कलसाधिगतामपि मण्डलमण्डपकुण्डगताम् |

अभियोज्य चितिं कलसे कुसुमैः परिपूज्य जपेत् पुनरष्टशतम् ||

अथ शिष्य-उपोषितः प्रभाते कृतनैत्यः सुसिताम्वरः सुवेशः |

धरणीधनधान्यगोदुकुलैर्धिनुयाद्विप्रवरान् हरेः प्रतृप्त्यै ||

भूयः परीत्य प्रणिपत्य च देशिकं तस्मै परस्मै पुरुषाय देहिने |

तां वित्तशाठ्यं परिहृत्य दक्षिणाम् दत्त्वा तनुं स्वाण्व? समर्पयेत्

सुधीः ||

अथाभिषेकमण्डपे सुखोपविष्टमासने |

गुरुविशोधयेदमुं पुरैव शोषणादिभिः |

पीठन्यासावसानं वपुषि विमलधीर्न्यस्य तस्यासिकायां

मन्त्रेणाभ्यर्च्य दूर्वाक्षतकुसुमयुतां रोचनाङ्के निधाय |

आशीर्वादैर्द्विजानां पटुविशदरवैर्गीतवादित्रघोषैर्माङ्गल्यैर्-

आनयेत्तं कलसमभिवृतस्तत्समीपं प्रतीतः ||

तेनाभिनीलमणिरत्नमहोषधेन धाम्ना परेण परमामृतरूपभाजा |

संपूरयन् वपुरमुष्य ततोवितन्नंस्तत् सामरस्यमभिषेचयताद्यथावत् ||

क्षाद्यैरान्तैर्वर्णैरभिपूर्णतनुस्त्रिरुक्तमन्त्रार्णैः |

परिधृतसिततरवसनद्वितयोवाचंयमः समाचान्तः ||

वहूशः प्रणम्य देशिकनामानं हरिमथोपसंगृह्य |

तद्दक्षिणत-उपास्तामभिमुख-एकाग्रमानसः शिष्यः ||

न्यासैर्यथाविधि तमच्युतसाद्विधाय गन्धाक्षतादिभिरलङ्कृत-

वर्मणोऽस्य |

ऋष्यादियुक्तमथ मन्त्रवरं यथावदव्रुयात्रिशोगुरुरनर्घ्यमवामकर्णे

||

गुरुणा विधिवत् प्रसाधितं मनुमष्टोर्द्धशतं प्रजप्यभूयः |

अभिवन्द्य ततः शृणोतु सम्यक् समयानभक्तिवरावनम्रमूर्तिः ||

दत्त्वा शिष्याय मनुं न्यस्त्वाथ गुरुः कृतात्मयजनविधिः |

अष्टोत्तरसहस्रं स्वशक्तिहान्यनवाप्तये जप्यात् ||

कुम्भादिकञ्च सकलं गुरवे समर्प्य संभोजयेद्द्विजवरानथ

भोज्यजातैः |

कुर्वन्त्यनेन विधिना व इहाभिषेकं ते सम्पदां निलयनं हित-एव धन्याः

||

संक्षिप्य किञ्चिद्वदिता दीक्षा संस्मरणाय विशदधियां |

एनां प्रविश्य मन्त्री सर्वान् मन्त्रान् जपेज्जुहोतु यजेच्च ||

Kolophon

इति श्रीक्रमदीपिकायां चतुर्थः पटलः ||

5. Paṭala

चैत्रे कृत्वैतन्मासि कर्माच्छपक्षे पुण्यर्क्षे भूयोदेशिकात् प्राप्य दीक्षाम् |

तेनानुज्ञातः पूर्वसेवां द्वितीये मासि द्वादश्यामारभेच्चामलायाम् ||

कृत्वा स्नानाद्यं कर्म देहार्चनान्तं वर्त्माश्रित्य प्रागीरितं

मन्त्रमुख्यः |

शुद्धोमौनी व्रह्मचारी निशाशी जाप्याच्छान्तात्मा शुक्लपद्माक्षदाम्ना

||

तनुशुश्रुषां गोषु ताभ्यः प्रयच्छन् ग्रासं

भूतेषु प्रोद्वाहंश्चानुकम्पाम् |

मन्त्राधिष्ठातृदेवतां वन्दमानोदुर्गां दुर्वोधध्वान्तभानुं

गुरुञ्च ||

कुर्वन्नात्मीयकर्म वर्णाश्रमस्थं मन्त्रं जपाद्भिः

स्नानकालेऽभिषिञ्चेत् |

आचमनपाथस्तत्त्वसंख्याप्रजतं भुञ्जानश्चान्नं सप्तजप्तं

जलाद्यम् ||

प्रजपेदयुतचतुष्कं दशाक्षरं मनुवरं पृथक् क्रमशः |

अष्टादशाक्षरङ्चेदयुतद्वयमित्युदीरिता संख्या ||

शाकं मूलं फलं गोस्तनभवदधिनी भैक्षमन्नञ्च शक्तून्

दौग्धान्नञ्चेत्यदानः क्षितिधरशिखरादौ क्रमात् स्थानभेदात् |

एकञ्चैषामशक्तौ गदितमिह मया पूर्वसेवाविधानं निर्वृत्तेऽस्मिन्

पुनश्च प्रजपतु विधिवत् सिद्धये साधकेशः ||

देहार्चनान्ते दिनशोदिनादौ दीक्षोक्तमाज्ञान्यतरं विधानम् |

आश्रित्य कृष्णं प्रयजेद्विविक्ते गेहे निषण्णोहुतशेषभोजी ||

दशलक्षमक्षयफलप्रदं मनुं प्रतिजप्य निर्मलमतिर्दशाक्षरम् |

जुहूयाद् गुडाज्यमधुसंप्लुतैर्नवैररुणाम्वुजैर्हूतवहे दशायुतम् ||

शुषिरयुगलवर्णञ्चेन्मनुं पञ्चलक्षं प्रजपतु जुहूयाच्च

प्रोक्तक्*?प्त्यार्द्धलक्षम् |

अमलमतिरलाभे पायसैरम्वुजानां सहितघृतसिताक्तैरारभेद्धोमकर्म ||

अशक्तानां होमे निगमरसनागेन्द्रगुणितोजपः कार्योवेति

द्विजनृपविशामाहूरपरे |

सहोमश्चेदेषां सम-इह जपोहोमरहितोय उक्तोवर्णानां स खलु

विहितस्तच्चलदृशाम् ||

यं वर्णमाश्रितोयः शूद्रः स च तन्नतभ्रुवाम् विहितम् |

विदधीत जपं विधिच्छ्रद्धावान् भक्तिभावनम्रतनुः ||

पुनरभिषिक्तो गुरुणा विधिवद्विश्राण्य दक्षिणां तस्मै |

अभ्यवहार्य च विप्रान् विभवैः संप्रिणयेच्च भक्तियुतः |

इति मन्त्रवरद्वितयान्यतरं परिसाध्य जपादिभिरच्युतधीः |

प्रयजेत् सवनत्रितये दिनशो विधिनाथ मुकुन्द ममन्दमतिः |

अथ श्रीमदुद्यानसंवीतहेमस्थलोद्भासिरत्नस्फुरन्मण्डपान्तः |

लसत् कल्पवृक्षाध-उद्दीप्तरत्नस्थलाधिष्ठितान्तोजपीठाधिरुढम् |

महानीलनीलाभमत्यन्तवालं गुडस्निग्धवक्रान्तविस्रस्तकेशम् |

अलिव्रातपर्याकुलोत्फुल्लपद्मप्रमुग्धाननम् श्रीमदिन्दीवराक्षम् |

चलत्कुण्डलोल्लासिसंफुल्लगण्डं सुघोणं सुशोणाधरं सुस्मितास्यम् |

अनेकाश्मरश्म्युल्लसत्कण्ठभूषालसन्तं वहन्तं नखं पौण्डरीकम् |

समुद्धूषरोरःस्थलं धेनुधूल्या सुपुष्टाङ्गमष्टापदाकल्पदीप्तम् |

कटीरस्थले चारुजङ्घान्तयुग्मे पिनद्धं क्वणत्किङ्किणीजालदाम्ना |

हसन्तं हसद्वन्धुजीवप्रसुनप्रभापाणिपादाम्वुजोदारकान्त्या |

करे दक्षिणे पायसं वामहस्ते दधानं नवं शुद्धहैयङ्गवीनम् |

महीभारभूतामरारातियुथाननः पूतनादीन्निहन्तुं प्रवृत्तम् |

प्रभुं गोपिकागोपगोवृन्दवीतं सुरेन्द्रादिभिर्वन्दितं देववृन्दैः |

प्रगे पूजयेद्वेत्यनुस्मृत्य विष्णुं तदङ्गेन्द्रवज्रादिकैर्भक्तिनम्रः |

सितामोचहैयङ्गवीनैश्च दध्ना विमिश्रेण दौग्धेन संप्रीणरेत्तम् |

इति प्रातरेवार्चयेदच्युतं यो नरः प्रत्यहं शश्वदास्तिक्ययुक्तः |

लभेत् सोऽचिरेणैव लक्ष्मीं समग्रामिहप्रेत्य शुद्धं परं धाम

भूयात् |

अह्नोर्मुखेऽनुदिनमित्यभिपूज्य शौरिं दध्नाथवा गुडयुतेन निवेद्य

तोयैः |

श्रीमन्मुखे समनुतर्प्य च तद्धि यातं जप्यात् सहस्रमथ साष्टकम्-

आदरेण |

मध्यन्दिने जपविधानविशिष्टरूपं वन्द्यं सुरर्षिमतिखेचरमुख्य-

वृन्दैः |

गोगोपगोपवनितानिकरैः परीतं सान्द्राद्युदच्छविसुजातमनोहराङ्गम् |

मायूरपत्रपरिकृत्?प्तवतंसरम्यधमिल्लमुल्लसितचिल्लिकमम्वुजाक्षम् |

पूर्णेन्दुविम्ववदनं मणिकुण्डलश्रीगण्डं सुनासमतिसुन्दर-

मन्दहासम् |

पीताम्वरं रुचिरनूपुरहारकाञ्चीकेयूरकोर्मिकटकादिभिरुज्ज्वलाङ्गम् |

दिव्यानुलेपनपिशङ्गितमंशराजदम्लानचित्रवनमालमनङ्गदीप्तम् |

वेणुं धमन्तमथवा स्वकरे दधानं सव्ये दरं पशुपयष्टिम्-

उदारवेणुम् |

दक्षे मणिप्रवरमीप्सितदानदक्षं ध्यात्वेण्यमर्चयतु नन्दजमिन्दिराप्त्यै

|

दामादिकाङ्गदयितासुहृदङ्घ्रिपेन्द्रवज्रादिभिः समभिपूज्य

यथाविधानम् |

दीक्षाविधिप्रकथितञ्च निवेद्य जातं हैमे निवेदरतु पात्रवरे यथावत् |

अष्टोत्तरं शतमथो जुहूयात् पयोहन्नैः सर्पियुतैः सुसितशर्करया

विमिश्रैः |

दद्याद्वलिञ्च निजदिक्षु सुरर्षियोगिवर्गोपदैवतगणेभ्य- उदारचेताः |

नवनीतमिलितपायसधियार्चनान्ते जलैर्मूखे तस्य |

सन्तर्यप जपतु मन्त्री सहस्रमष्टोत्तरशतम्वापि |

अह्नोर्मध्ये वल्लवीवल्लभं तं नित्यं भक्त्या-भ्यर्चयेद् यो नराग्र्यः |

देवाः सर्वे तं नमस्यन्ति शश्वद्वर्त्तेरन् वै तद्वशे सर्वलोकाः |

मेधायुः श्रीकान्तिसौभाग्ययुक्तः पुत्रैर्मित्रैर्गोमहीरत्नधान्यैः |

भोगैश्चान्यैर्भूरिभिः सन्निहाढ्योभूयाद्भूयो धाम तच्च-

अच्युताख्यम् |

तृतीयकालपूजाया मस्ति कालविकल्पना |

सायाह्ने निशि वेत्यत्र वदन्त्येके मनीषिणः |

दशाक्षरेण चेद्रात्रौ सायाह्नेऽष्तादशार्णतः |

उभयीमुभयेनैव कुर्यादित्यपरे जगुः |

सायाह्ने द्वारवत्यान्तु चित्रोद्यानोपशोभिते |

द्व्यष्टसाहस्रसंख्यातैर्भवनैरपि शोभिते |

हंससारससंकीर्णैः कमलोत्पलशोभिभः |

सरोभि रमलाम्भोभिः परीते भवनोत्तमे |

उद्यत् प्रद्योतनद्योतसद्युतौ मणिमण्डपे |

मृद्वास्तरे समासीनं हेमाम्भोजासने हरिम् |

नारदाद्यैः परिवृतं आत्मतत्त्वविनिर्णये |

तेभ्यो मुनिभ्यः स्वं धाम दिशन्तम् परमक्षरम् |

इन्दीवरनिभं सौम्यं पद्मपत्रायतेक्षणं |

स्निग्धकुन्डलसंभिन्नकिरीटमुकुटोज्ज्वलम् |

चारुप्रसन्नवदनं स्फुरन्मकरकुण्डलम् |

श्रीवत्सवक्षसंभ्राजत्कौस्तुभं वनमालिनम् |

काश्मीरकपिशोरस्कं पीतकौसेयवाससम् |

हारकेयूरकटकरसनाद्यैः परिस्कृतम् |

हृतविश्वम्भराभूरिभावं मुदितमानसम् |

शङ्खचक्रगदापद्मराजद्भूजचतुष्टयम् |

एवं ध्यात्वार्चयेन्मन्त्री स्यादङ्गैः प्रथमावृतिः |

द्वितीया महिषिभिस्तु तृतीयायां समर्चयेत् |

नारदं पर्वतं जिष्णुं निशठोद्धवदारुकान् |

विश्वक्सेनञ्च शैलेयं दिक्ष्वग्रे विनतासुतम् |

लोकेशैस्तत्प्रहरणैः पुनरावरणद्वयम् |

इति संपूज्य विधिवत् पायसञ्च निवेदयेत् |

तर्पयित्वा खण्डमिश्रदुग्धवुद्ध्या जलैर्हरिम् |

जपेदष्टशतं मन्त्री भारयन् पूरुषोत्तमम् |

पूजासु होमं सर्वासु कुर्यान्मध्यन्दिनेऽथवा |

आसनाद्यर्घ्यपर्यन्तं कृत्वा स्तुत्वा नमेत् सुधीः |

समर्प्यात्मानमुद्वास्य तं स्वहृत्सरसीरुहे |

विन्यस्य तन्मयो भूत्वा पुनरात्मानमर्चयेत् |

सायाह्ने वासुदेवं यो नित्यमेवं यजेन्नरः |

सर्वान् कामान्वाप्यान्ते स याति परमां गतिम् |

रात्रौ चेन्मन्मथाक्रान्तमानसं देवकीसुतम् |

यजेद्रासपरिश्रान्तं गोपीमण्डलमध्यगम् |

पृथुं सुवृत्तं मसृणं वितस्तिमात्रोन्नतं कौ विनिथन्य शङ्कुम् |

आक्रम्य पद्भ्यामितरेतरा तु हस्तैर्भ्रमोऽयं खलु रासगोष्ठी |

स्थलनीरजमूलपरागभृता लहरीकणजालभरेण सता |

मरुता परितापहृताध्युषिते सुसिते षमुनापुलिने विपुले |

अशरीरनिशातशरोन्मथितप्रमदाशतकोटिभिराकुलिते |

उडुनाथकरैर्विषदीकृतादक् प्रसरे विचरद्भ्रमरीनिकरे |

विद्याधरकिन्नरसिद्धसुरैर्गन्धर्वभुजङ्गमचारणकैः |

दारोपहितैः सुविमानगतैः खस्थैरभिवृष्टपूष्पचयैः |

इतरेतरवद्धक्रप्रमदागणकल्पितवासविहारविधौ |

मणिशङ्कुगमप्यु * * ना वपुषा वहूधा विहितस्वकदिव्यतनुम् |

सुदृशामुभयोः पृथगन्तरगं दयिताकुलवद्धभुजद्वितयम् |

निजसङ्गविजृम्भदनङ्गशिखिज्वलिताकुलसत्पुलकालियुजम् |

विविधश्रुतिभिन्नमनोज्ञतरस्वरसप्तकमूर्च्छनतालगणैः |

भ्रममाणमसूभिरुदारमणिस्फुटमण्डलशिज्ञितचारुतरम् |

इति भिन्नतनुं मणिभिर्मिलितं तपनीयमयौरवमारकतम् |

मणिनिर्म्मितमध्यगशङ्कुलसद्विपुलारुणपङ्कजमध्यगतम् |

अतसीकुसुमाभतनुं अ?रुणं तरुणारुणपद्मपलाशदृशम् |

नवपल्लवचित्रसुगुच्छलसच्छिखिपुच्छपिनद्धकचप्रचयम् |

वहूलेतरचन्द्रसमानमुखं मणिकुण्डलमण्डितगण्डयुगम् |

शशवक्त्रसदृग्वदनच्छदं मणिराजदनेकविधाभरणम् |

अशनप्रसवच्छदनोज्ज्वलसद्वदनं सुविलासविलासभूवम् |

नवविद्रुमभद्रकराङ्घ्रितलं भ्रमराकुलदामविराजिभुजम् |

तरुणीकुचयुक्परिरम्भमिलद्घुसृणारुणवक्षसमुक्षगतिम् |

शिववेणुसमीरितगानपरं स्मरविद्धलितं भूवनैकगुरुम् |

प्रथमोदितपीठवरे विधिवत् प्रयजेदिति रुपमरुप मजम् |

प्रथमं परिपूज्य तदङ्गवृतिं मिथुनानि यजेद्रसगानि ततः |

दलषोडशके स्वरमुर्त्तिगणं सहशक्तिकमुत्तमरासगतम् |

सरमावदनं स्वकलासहितं मिथुनार्द्धमथेन्द्रपरिप्रमुखान् |

इति सम्यगमुं परिपूज्य हरिं चतुरावृतिसंवृतमार्द्रमतिः |

रजताराचते चषके ससितं सुशृतमुपयोस्य निवेदयतु |

विभवे सति कांश्यमयेषु पृथक् चषकेषु तु षोडशसु क्रमशः |

मिथुनेषु निवेद्य पयः ससितं विदधीत पुरोवदथो सकलम् |

सकलभुवनमोहनं विधिम् यो नियतममुं निशि निश्युदारचेताः |

भजति स खलु सर्वलोकपूज्यः श्री*?मचलां समवाप्य यात्यनन्तम् |

निशि वा दिनान्तसमग्रे प्रपूजयेन्नित्यशोऽच्युतम् भक्त्या |

समफलमुभयं हि ततः संसाराद्धिं समुर्त्तितीर्षति यः |

इत्येवं मनुविग्रहः मधुरिपुं यो रात्रिकालं भजेत्

तस्यैवाखिलजन्तु?जातदयितस्याम्भोधिजावेश्मनः |

हस्ते धर्मसुखार्थमोक्षतरवः सद्वर्गसंप्रार्थिताः

सान्द्रानन्दसुधारसद्रवमुचो येषां फलश्रेणयः ||

अथोच्यते पूर्वसमीरितानां पूजावसाने परमस्य पुंसः |

कल्पस्तु काम्येष्वपि तर्पणानां विनापि पूजां खलु वै फलं स्यात् |

सन्तर्प्य पाठमन्त्रैः शक्तीः सकृत् सकृत् प्रथममच्युतं तत्र |

आवाह्य पूजयेतुं तोयै रेवाखिलैः समुपहारैः |

वद्ध्वाथ धेनुमुद्रां तोयैः सम्पाद्य तर्पणद्रव्यम् |

तद्वुद्ध्याञ्जलिना तं सुवर्णचषकीकृतेन तर्पयतु |

विंशतिरष्टोपेता कालत्रयतर्पणेषु संख्योक्ता |

भुवः स्वकालविहितान् सकृत् सकृत् तर्पयेच्च परिवारान् |

प्रातर्द्दधिगुडमिश्रं मध्याह्ने पायसं मनवनीतम् |

क्षीरं तृतीयकाले ससितोपलमित्युदीरितं द्रव्यम् |

तर्पयामि पदं योज्यं मन्त्रान्तेष्वेषु नामसु |

द्वितीयान्तेषु तु पुनः पूजाशेषं समापयेत् |

अभ्युक्ष्य तत्प्रसादाद्भि रात्मानं प्रपिवेदपः |

तज्जप्त्वा तमथोद्वास्य तन्मयः प्रजपेन्मनुम् ||

अथ द्रव्याणि काम्येषु वक्ष्यन्ते तर्पणेषु तं |

तानि प्रोक्तविधानानामाश्रित्यान्यतमं यजेत् |

द्रव्यैः शोडशभिरमुं तर्पयेदेकश्चतुर्वारं |

सचतुःक्षीराद्यन्तैः सकृज्जलाद्यन्तमच्युतं भक्त्या |

पायसं दाधिकं कृषरं गौडान्नं पयोदधिनवनीतम् |

आज्यं कदलीमोचारजःस्वलामोदकापूपम् |

पृथुकं लाजसमेतं द्रव्याणां कथितमिह षोडशकम् |

लाजान्तेऽन्त्यक्षीरात् प्राक्समर्प्य सितोपलापुञ्जम् |

प्रगे चतुः सप्ततिवारमित्यमुं प्रतर्पयेद्योऽनुदिनं नरोहरिम् |

अनन्यधीस्तस्य समस्तसम्पदः करस्थिता मण्डलतोऽभिवाञ्छिताः |

धारोष्णपक्वपयसी दधिनवनीते घृतञ्च दौग्धान्नम् |

मत्स्यण्डीमध्वमृतं द्वादशश स्तर्पयेन्नवभिरेभिः |

तर्पणविधिरयमपरः पूर्वोदितसमफलाष्टशतसंख्यः |

कार्मणकर्मणि कीर्त्तौ जनसम्वलने विशेषतो विहितः |

सखण्डधारोष्णधिया मुकुन्दं व्रजन् पुरं ग्राममपि प्रतर्प्य |

लभेत् भोज्यं सरसं स्वभृत्यै वासांसि धान्यानि धनानि मन्त्री |

यावत् सन्तर्पयेन्मन्त्री तावत्संख्यं यजेन्मनुं |

तर्पणेनैव कार्याणि साधयेदखिलान्यपि |

द्विजो भिक्षावृत्तिर्य-इह दिनशो नन्दतनयः स्वयं भूत्वा भिक्षा मटति

विहरन् गोपसुदृशाम् |

अमाचेतोभिः स्वैर्ललितललितैर्नर्मविधिभिर्दधिक्षीरादाढ्यां

प्रचुरतरभिक्षां स लभते |

मध्ये कोणेषु षट्स्वप्यनलपुरपुटस्यालिखेत् कर्णिकायां कन्दर्पं

साध्ययुक्तं विवरगतषडर्णद्विशः केशरेषु |

शक्तिश्रीपूर्वकालिद्विनवलिपिमनो रक्षराणिच्छदानां मध्ये वर्णान्

दशानां दशलिपिमनुवर्यस्य चैकैकशोऽव्जम् |

भूसद्मनाभिवृतमस्रिगमन्मथेन गोरोचनाभिलिखितं तपनीयशूच्या |

पट्टे हिरण्यरचिते गुलिकीकृतं तद्गोपालयन्त्र मखिलार्थदमेतदुक्तम् |

सम्पातसिक्तमभिजप्तमिदं महद्भिर्धार्यां

जगश्रयवशीकरणैरुदक्षम् |

रक्षायशः सुतमहीधनधान्यलक्ष्मीसौभाग्यलिप्सुभिरजस्र

मर्घ्यवीर्यम् |

भूतोन्मादापस्मृतिविषमूर्च्छाविषमञ्ज्वरार्त्तानाम् |

ध्यायन् शिरसि प्रजपेन्मन्त्रमिमं वाटिति शमयितुं विकृतीः |

सुरस्त्रिविक्रमाक्रन्तश्चक्रीष्णायहृदित्यसौ |

षडक्षरोऽयं संप्रोक्तः सर्वसिद्धिकरो मनुः |

क्रोडोऽग्निदीप्तोमायावी लवलाञ्छितमस्तकः |

सैषा शक्तिः परासूक्ष्मा नित्या सम्वित् स्वरूपिणी |

अस्थ्यग्निगोविन्दलवैर्लक्ष्मीवीजं समीरितम् |

आभ्यामष्टादशलिपिः स्याद्विंशत्यक्षरो मनुः |

शालग्रामे मनौ यन्त्रे मण्डले प्रतिमासु च |

नित्यं पूजा तरेः कार्या न तु केवल भूतले |

इति जपहूतपूजातर्पणाद्यैर्मूकुन्दं य -इह भजति मन्वोरेक माश्रित्य

नित्यम् |

स तु सुचिरप्रयत्नात् प्राप्य भोगानशेषान् पुनमरलतरं तद्धाम विष्णोः

प्रयाति ||

Kolophon

इति क्रमदीपिकायां पञ्चमः पटलः |

6. Paṭala

विनियोगानथो वक्ष्ये मन्त्रयो रुभयोः समान् |

तदर्थकारिणोऽनन्तवीर्यान् मन्त्रांश्च कांश्च न |

वन्दे तं देवकीसूनुं सद्योजातं द्युमप्रभम् |

पीताम्वरं करलसच्चक्रशङ्खगदाम्वुजम् |

एवं ध्यात्वा जपेन्मन्त्रं लक्षं व्रह्ममुत्वर्त्तके |

स्वादुप्लुतैश्च कुसुमैः पालाशैरयुतं हूनेत् |

मन्वोरन्यतरेणैवं कुर्याद् यः सुसमाहितः |

स्मृतिमेधाधृतिवलं लब्ध्वा स कविराड्ड्वेत् |

स्यान्मनुस्तत् समजपध्यानहोमफलोऽपरः |

श्रीमन्मुकुन्दचरणौ सदेति शरणन्ततः |

अहं प्रपद्य इत्युक्तो मौकुन्दोऽष्टादशाक्षरः |

नारदस्य तु गायत्री मुदुन्दश्चर्षिपूर्वकाः |

प्रातः प्रातः पिवेत्तोयं जप्त्वा योऽष्ठोत्तरं शतम् |

अनेन षड्भिर्मासैः सभवेत् श्रुतिधरोनरः |

उपसंहृतदिव्याङ्गम् पुरोवन्मातुरङ्कगम् |

चलङ्गोश्चरणं वालं नीलाभासं स्मरन् जपेत् |

अयुतं तावदेवाज्यैर्जुहूयाच्च हूताशने |

सलभेदचलां भक्तिं श्रद्धां शान्तिञ्च शाश्वतीम् |

मनुनैतत् समस्तान्ते मरुल्लसितशब्दतः |

वाललीलात्मने हूं फट् नमः इत्यमुनाथवा |

नलकूवरगायत्री वालकृष्ण-इतीरिता |

ऋष्याद्याः सिद्धयः सर्वाः स्युर्ज्जपाद्यैरिहामुना |

लघिते वालशयने रुदन्तं वल्लवीजनैः |

प्रेक्ष्यमाणं दुग्धवुद्ध्या तर्पयेत् सोऽश्नुतेऽशनम् |

अमुना वालरूपान्ते रसरूपपदं वदेत् |

तुष्टरूपनमोद्वन्द्वमन्वाधिपतये नमः |

अन्नं प्रयच्छ स्वाहेति त्रिंशद्वर्णोऽन्नदो मनुः |

नारदोऽनुष्टुवन्नाधिपतयोऽस्यर्षिपूर्वकाः |

भूतावालग्रहोन्मादस्मृतिभ्रंसादुपद्रवैः |

पूतनास्तनपातारं ग्रस्तमुर्द्ध्नि स्मरन् जपेत् |

सासुचुषणनिर्भिन्नसर्वाङ्गीं रुदतिञ्च ताम् |

आविश्य सर्वे मुक्त्वा तं विद्रवन्तिद्रुतं ग्रहाः |

जुहूयात् खरमञ्जर्या मञ्जरीभिर्विभावसौ |

प्रस्नातः पञ्चगव्याद्भिः पुतनाहस्त?रानने |

प्राशयेत् शिष्टगव्यम्तत् कलसेनाभिषेचयेत् |

साध्यं सहस्रजप्तेन सर्वोपद्रवशान्तये |

मनुनैतद्द्रादशार्णहूं फट् स्वाहास्तिकेन वा |

ऋष्याद्या व्रह्मगायत्री ग्रहघ्नहरयोऽस्य तु |

निजपादाम्वुजक्षिप्तशकटं चिन्तयन् जपेत् |

अयुतं मन्त्रयोरेकं सर्वविघ्नोपशान्तये |

अङ्गान्यमीषां मन्त्राणा माचक्रादिभिरर्चना |

अङ्गैरिन्द्रादिवज्राद्यै रुदिता सम्पदे सदा |

वालोनीलतनुर्दोभ्यां दध्युण्यं पायसं दधत् |

हरिर्वोऽव्याद् द्विपनखकिङ्किनीजालमण्डितः |

ध्यात्वैवमग्नौ जुहूयात् शतवीर्याङ्कुरत्रिकैः |

पयः सर्पिःप्लुतैर्लक्षमेकं तावज्जपन् मनुम् |

गुरवे दक्षिणां दत्त्वा भोजयेद् द्विजपूङ्गवान् |

सह्यव्दानां शतं जीवेन्निरोगोनात्र संशयः |

अत्राप्यन्यो मनुर्द्वादशार्णान्ते पुरुषोत्तमम् |

आयुर्मे देहि सम्भाष्य विष्णवे प्रभविष्णवे |

नमोऽन्तोद्व्यधिकत्रि*शदणोऽस्यर्षिस्तु नारदः छन्दोऽनुष्टुव्देवता च

श्रीकृष्णोऽङ्गानि च व्रुवे |

रविभूतेन्द्रियवसुनेत्राणैश्चात्मने युतैः |

महानदप्रतिज्योतिर्मायाविद्यापदैः क्रमात् |

जप्त्वा लक्षमिमं मन्त्रमयुतं पायसैर्हूनेत् |

पूर्ववद्दूर्वया जुह्वदायुर्द्दीर्घतरं लभेत् |

दारयन्तं वकं दोर्भ्यां कृष्णं संगृह्य तुण्डयोः |

स्मरन् शिशूनामातङ्के स्पृष्ट्वान्यतरमभ्यसेत् |

तज्जप्ततिलजाभ्यङ्गाद्भवेयुः सुखिनश्च ते |

अत्राप्यन्योमनुर्वालवपुसे वह्निवल्लभा |

गोरक्षायां क्वणद्वेणुं चारयन्तं पशूंस्तथा |

उक्त्वा च गोपालपदं पुनर्वेशधराय च |

वासुदेवाय वर्मास्त्रशिखास्याष्टादशाकृअरः |

मनुर्नारदगायत्री कृष्णर्ष्यादिरनेन वा |

कुर्याद्गोपालसंरक्षामाचक्राद्यङ्गिना वुधः |

कुम्भीनसादिक्ष्नेडार्त्तौ दष्टमूर्द्ध्नि स्मरन् हरिम् |

नृत्यन्तं कालीयफणावद्धेऽन्यतरमभ्यसेत् |

दृष्ट्या पीयुषवर्षिण्या सिञ्चन्तं तत्तनुं वुधः |

तर्ज्जयन् वामतर्ज्जन्या तं द्राङ्मोचयते विषात् |

आपुर्य कलसं तोयैः स्मृत्वा कालीयमर्द्दनम् |

जप्त्वाष्टशतमासिञ्चेद्विषिणं स सुखी भवेत् |

काव्यमध्ये नियम्यान्ते फणामध्ये द्विवर्णकान् |

उक्त्वा पुनर्वदेन्नित्यं करोति तमनन्तरम् |

नमामि देवकीपुत्र मित्युक्त्वा नृत्यशव्दतः |

राजानमच्युतं व्रुयादिति दण्डलिपिर्मनुः |

अस्याङ्गान्यङ्घ्रिभिर्व्यस्तैः समस्तैर्नारदोमुनिः |

छन्दोऽनुष्टुव्देवता च कृष्णः कालीयमर्दनः |

जप्याल्लक्षं मनुवरं होतव्यं सर्पिषा युतम् |

अङ्गदिक्पालवज्राद्यैरर्चनास्य समीरिता |

क्रियानेनैव वा सर्वा कर्त्तव्या प्रागुदीरिता |

सदृक्षोऽनेन जगति न हि क्ष्वेडहरो मनुः |

अङ्गैः शुकतरोः पिष्टैर्गुलिका धेनुवारिणा |

विषघ्नी पाननस्याञ्जनालेपैः साधितामुना |

उद्दण्डवामदार्दण्डधृतगोवर्द्धनाचलम् |

अन्यहस्ताङ्गुलिव्यक्तस्वरवंशार्पिताननम् |

ध्यायन् हरिं जपेन्मन्वोरेकं छत्रं विना व्रजन् |

वर्षवाताशनिभ्यः स्याद्भयं तस्य न हि क्वचित् |

मोघमेघोघयत्नापगतेन्द्रं संस्मरन् हूनेत् |

लोनैरषुतसंख्यः स्यादनावृष्टिर्नसंशयः |

क्रीडन्तं यमुनामध्ये मज्जनप्लावनादिभिः |

तच्छीकरजलासारैः सिच्यमानं प्रियाजनैः |

ध्यात्वायुतं पयःसिक्तैर्हूनेद्वानीरतर्पणैः |

वृष्टिर्भवत्यकालेऽपि महती नात्र संशयः |

अद्यमेव स्मरन् मूर्द्ध्नि विषस्फोटज्वरादिभिः |

सदाहमोहैरार्त्तस्य जपेच्छान्तिर्भवेत् क्षणात् |

अथवा गरुडारुढं वलप्रद्युम्नसंयुतम् |

निजज्वरविनिस्पिष्टज्वराभिष्णुतमच्युतम् |

ध्यात्वा ज्वराभिभूतस्य मूर्द्धान्यतरमभ्यसेत् |

शान्तिं व्रजेदसाध्योऽपि ज्वरः सोपद्रवः क्षणात् |

ध्यात्वैव मग्नावभ्यर्च्य पयोक्तैश्चतुरङ्गुलैः |

जुहूयादमृताखण्डैरयुतं ज्वरशान्तये |

निशातशरनिर्भिन्नभीष्मतापहरं हरिम् |

स्मृत्वा स्पृशन् जपेदार्त्तं पाणिभ्यां रोगशान्तये |

अपमृत्युविनाशाय सान्दीपनिसुतप्रदम् |

ध्यात्वामृतलताखण्डैः क्षीराक्तैरयुतं हूनेत् |

मृतपुत्राय ददतं सुतं विप्राय सार्जुनम् |

ध्यात्वा लक्षं जपेदेकं मन्वोः सुतविवृद्धये |

पुत्रजीवेन्धनचिते जुहूयादनलेऽयुतम् |

तत्फलैर्मधुराक्तैः स्युः पुत्रादीर्घायुषोऽस्य तु |

क्षीरद्रुक्वाथसंपूर्णमभ्यर्च्य कलसं निशि |

जप्त्वायुतं प्रगे नारी मभिषिञ्चेद्द्विषड्दिनम् |

सा वन्ध्यापि सुतान् दीर्घजीविनो गदवर्ज्जितान् |

लभते नात्र सन्देहस्तर्ज्जप्ताज्याशिनी सती |

प्रातर्वाचंषमा नारी वोधिच्छदपुटैर्जलम् |

अष्टोत्तरशतं जप्तं मासं पुत्रीयति पिवेत् |

देवकीसुत गोविन्द वासुदेव जगत्पते |

देहि मे तनयं देव त्वामहं शरणं गता |

प्रहितां काशिराजेन कृत्यां जित्वा निजारिणा |

तत्तेजसा तन्नगरीं दहन्तं भावयन् हरिम् |

सुस्नेहाक्तैर्हूनेद्रात्रौ सर्षपैः सप्तवासरम् |

कृत्या कर्त्तारमेवासौ कुपितो नाशयिष्यति |

आसीन माश्रमे दिव्ये वदरीषण्डमण्डिते |

स्पृशन्तं पाणिपद्माभ्यां घण्टाकर्णकलेवरम् |

ध्यात्वाच्युतं तिलैर्लक्षं हूनेत् त्रिमधुरप्लुतैः |

जपेद्वा सर्वपापानां शान्तये कान्तये तनोः |

द्वेषयन्तौ रुक्मिवलौ द्यूताशक्तौ स्मरन् हरिम् |

जुहूयादिष्टयोदिष्ट्यै गुडिका गोमयोद्भवाः |

ज्वलद्वह्निनिभैर्वाणैर्वर्षन्तं गरुडस्थितम् |

धावमानं विप्रगण मनुधावन्तमच्युतम् |

ध्यात्वैव मभ्यसेदेकं मनोः सप्तसहस्रकम् |

उच्चाटनं भवेदेतद्रिपूणां सप्तभिर्द्दिनैः |

उत्क्षिप्तवत्सकं ध्यायन् कपिण्यफलहारिणम् |

अयुतं प्रजपेत् साध्यमुच्चाटयति तत्क्षणात् |

आत्मानं कंसमथनं ध्यात्वा मष्वा?न्निपातितम् |

कंसात्मानमविकर्षन् गतासुं प्रजपेन्मनुम् |

अयुतं जुहूयाच्चास्य जन्मोडुतरुतर्पणैः |

अपि सेवितपीयूषो म्रियतेऽरिर्न संशयः |

अथवा निम्वतैलाक्तैर्हूनेदेधोभिरक्षजैः |

अयुतं प्रजपेदात्रौ मारणाय रिपोः क्षणात् |

दोषारिष्टदलव्योषकार्पासास्थिफणैर्निशि |

हूनेदेरण्डतैलाक्तैः श्मशानस्थोऽरिशान्तये |

न शस्तं मारणं कर्म कुर्याचेदयुतं जपेत् |

हूनेद्वा पायसैस्तावत् शान्तये शान्तमानसः |

जयकामो जपेल्लक्षं पारिजातहरं हरिम् |

स्मरन् पराजयस्तस्य कुतश्चिन्न भविष्यति |

पार्थे दिशन्तं गीतार्थं व्याख्यामुद्राकरं हरिम् |

रथस्थं भावयन् जप्यात् धर्मवृद्ध्यै शमाय च |

लक्षं पालाशकुसुमैरयुतं मधुराप्लुतैः |

व्याख्याता सर्वशात्राणां सुकविर्वादिराड् भवेत् |

विश्वरूपधरं प्रोद्यत्तास्वत्कोटिसमप्रभम् |

द्रुतचामीकरनिभमग्नीसोमात्मकं हरिम् |

अर्काग्निद्योतदास्याङ्घ्रि पङ्कजं दिव्यभूषणम् |

नानायुधधरं व्याप्तविश्वाकाशावकाशकम् |

राष्ट्रपूर्ग्रामवास्तूनां शरीरस्य च रक्षणे |

प्रजपेन्मन्त्रयोरेकतरं ध्यात्वैव मादरात् |

अथवा व्यस्तसर्वाङ्घ्रिरचिताङ्गार्ज्जुनर्षिकम् |

त्रिष्टुप्छान्दसिकं विश्वरूपविष्ण्वधिदैवतम् |

जपेद्गीतामनुं स्थाने ह्यषीकेशाद्य माजाकैः |

हूनेद्वा सर्वरक्षायै सर्वविघ्नोपशान्तये ||

Kolophon

इति क्रमदीपिकायां षष्ठः पटलः |

7. Paṭala

वक्ष्येऽक्षयधनावाप्त्यै प्रतिपत्तिं श्रियःपतेः |

सुगुप्तां धननाथाद्यैर्धन्यैर्या क्रियते सदा |

द्वारवत्यां सहस्रार्कभास्वरैर्भवनोत्तमैः |

अनल्पैः कल्पवृक्षैश्च परीते मणिमण्डिते |

ज्वलद्रत्नमयस्तम्भद्वारतोरणकुड्यके |

फुल्लस्रगुल्लसच्चित्रवितानालम्विमौक्तिके |

पद्मरागस्थलीराजद्रत्ननद्योश्च मध्यतः |

अनारतजलद्रत्नधारस्य स्वस्तरोरधः |

रत्नप्रदीपावलिभिः प्रदीपितदिगन्तरे |

उद्यदादित्यसंकाशमणिसिंहासनाम्वुजे |

समासीनोऽच्युतोध्येयो द्रुतहाटकसन्निभः |

समानोदितचन्द्रार्कतडितकोटिसमप्रभः |

सर्वाङ्गसुन्दरः सौम्यः सर्वाभरणभूषितः |

पीतवासाश्चक्रशङ्खगदापद्मोज्ज्वलद्भूजः |

अनारतोच्छलद्रत्नधारौघं कलसं स्पृशन् |

वामपादाम्वुजाग्रेण मृष्टतापल्लवच्छविम् |

रुक्मिणीसत्यभामेऽस्य मूर्द्ध्निरत्नौघधारया |

सिञ्चन्त्यौ दक्षवामास्थस्वदोःस्थकलसोण्यया |

नाग्नजितीसुनन्दे च दिशन्त्यो कलसौ तयोः |

ताभ्याञ्च दक्षवामस्थमित्रविन्दासुलक्षणे |

रत्ननद्योः समुद्धृत्य रत्नपूर्णो घटौ तयोः |

जाम्ववति सूशीला च दिशन्त्यौ दक्षवामगे |

वहिः षोडशसाहस्रसंख्याताः परितः प्रियाः |

ध्येयाः कनकरत्नौघधारायुक्कलसोज्ज्वलाः |

तद्वहिश्चाष्टनिधयः पूरयन्तोधनैधराम् |

तद्वहिर्वृष्णयः सर्वे पुरोवच्च सुरादयः |

ध्यात्वैवं परमात्मानं विंशत्यर्णं मनुं जपेत् |

चतुर्ल्लक्षं हूनेदाज्यैश्चत्वारिंशत्सहस्रकम् |

शक्तिश्रीपूर्वकोऽष्तादशार्णोविंशतिवर्णकः |

मन्त्रोऽनेन सदृक्षोऽन्यो (मन्त्रेणानेन सदृशो) मनुर्न हि जगत्रये |

ऋषिर्व्रह्मास्य गायत्रीच्छन्तः कृष्णस्तु देवता |

पूर्वप्रोक्त वदेवास्य वीजशक्त्यादिकल्पना |

कल्पः सनत्कुमारोक्तो मन्त्रस्यास्योच्यतेऽधुना |

पीठन्यासान्तिकं कृत्वा पूर्वोक्तक्रमतः सुधीः |

करद्वन्द्वाङ्गलितलेष्वङ्गषट्कं प्रविन्यसेत् |

मन्त्रेण व्यापकं कृत्वा मातृकां मनुसंपुटाम् |

संहारसृष्टिमार्गेण दशतत्त्वानि च न्यसेत् |

पुनश्च व्यापकं कृत्वा मन्त्रवर्णांस्तनौ न्यसेत् |

मुर्द्ध्नि भाले भ्रुवोर्मध्ये नेत्रयोः कर्णयोर्नसोः |

आनने चिवुके कण्ठे दोर्मूले हृदि तुन्दके |

नाभौ लिङ्गे तथाधारे कट्योर्ज्जान्वोश्च जङ्घयोः |

गुल्फयोः पादयोर्न्यस्येत् सृष्टिरेषा समीरिता |

स्थितिर्हृदादिपादान्ता संहृतिश्चरणादिका |

विधायैवं पञ्चकृत्वः स्थित्यस्तं मूर्त्तिपञ्जरम् |

सृष्टिस्थिती च विन्यस्य षडङ्गन्यासमाचरेत् |

गुणाग्निवेदकरणकरणाक्ष्यक्षरैर्मनोः |

मुद्रां वद्धा किरीटाद्या दिग्वन्धं पूर्ववच्चरेत् |

ध्यात्वा जप्त्वार्च्चयेद्देहं मूर्त्तिपञ्जरपूर्वकम् ||

अथ वाह्येऽर्चयेद्विष्णुं तदर्थं यन्त्रमूच्यते |

गोमयेनोपलिप्योर्वीं तत्र पीठं निधापयेत् |

विलिप्य गन्धपङ्केन लिखेदष्टदलाम्वुजम् |

कर्णिकायान्तु षट्कोणम् ससाध्यन्तत्र मन्मथम् |

शिष्टैस्तु सप्तदशभिरक्षरैर्वेष्टयेत् स्मरम् |

प्राग्रक्षोऽनिलकोणेषु श्रियं शिष्टेषु संविदम् |

षदक्षरं सन्धिषु च केशरेषु त्रिशस्त्रिशः |

विलिखेत् स्मरगायत्रीं मालामन्त्रं दलाष्टके |

षट्शः संलिख्य तद्वाह्ये वेष्टयेन्मातृकाक्षरैः |

भूविम्वञ्च लिखेद्वाह्ये श्रीमाये दिग्विदिक्ष्वपि |

एतद्यन्त्रं हाटकादिपट्टेष्वालिख्य पूर्ववत् |

साधितं धारयेद्यो वै सोऽर्च्यते त्रिदशैरपि |

स्याद्गायत्री कामदेवपुष्पवाणौ च ङेऽन्तकौ |

विद्महे धीमहियुतौ तन्नोऽनङ्गः प्रचोदयात् |

जप्या जपादौ गोपालमन्त्राणां जनरञ्जनी |

नत्यन्ते कामदेवाय ङेऽन्तं सर्वजनप्रियम् |

उक्त्वा सर्वजनान्ते तु सम्मोहनपदन्तथा |

ज्वल ज्वल प्रोज्ज्वलेति प्रोक्त्वा सर्वजनस्य च |

हृदयं मम च व्रुयाद्वशं कुरु युगं शिवः |

प्रोक्तोमदनमन्त्रोऽष्टचत्वारिंशद्भिरक्षरैः |

जपादौ सारवीजाढ्यो जगत्रयवशीकरः |

भूगृहं चतुरस्रं स्यादष्टशूल (वज्र) विभूषितम् ||

पीठः पूर्ववदभ्यर्च्य मूर्त्तिं संकल्प्य पौरुषीम् |

तत्रावाह्याच्युतं भक्त्या सकलीकृत्य पूजयेत् |

आसनादिविभूषान्तं पुनर्न्यासक्रमाद्यजेत् |

सृष्टिस्थितिषडङ्गञ्च किरीटं कुण्डलद्वयम् |

शङ्खचक्रगदापद्ममालाश्रीवत्सकौस्तुभान् |

गन्धाक्षतप्रसूनैश्च मूलेनाभ्यर्च्य पूर्ववत् |

आदौ वह्निपुरद्वन्द्वकोणेष्वङ्गानि पूजयेत् |

सहृच्छिरः शिखावर्म नेत्रमस्त्रमिति क्रमात् |

वासुदेवः सङ्कर्षणः प्रद्युम्नश्चानिरुद्धकः |

अग्न्यादिदलमूलेषु शान्तिः श्रीश्च सरस्वती |

रतिश्च दिग्दलेष्वर्च्या ततोऽष्टौ महिषीर्यजेत् |

रुक्मिण्याद्या दक्ष सव्यक्रमात् पत्राग्रकेषु च |

ततः षोडशसाहस्रं सकृदेवार्चयेत् प्रियाः |

इन्द्रनीलमुकुन्दाद्यान्मकरानन्दकच्छपान् |

शङ्खपद्मादिकांश्चापि निधीनष्टौ क्रमाद्यजेत् |

तद्वहिश्चेन्द्रवज्राद्या आवृतीः संप्रपूजयेत् |

इति सप्तावृतिवृतमभ्यर्च्याच्युतमादरात् |

प्रीणयेद्दधिखण्डाज्यसंमिश्रेण पयोऽन्धसा |

राजोपचारान् दत्त्वा तु स्तुत्वा नत्वा तु केशवम् |

उद्वासयेत् स्वहृदये परिवारगणैः सह |

न्यस्यात्मानं समभ्यर्च्य तन्मयः प्रजपेन्मनुम् |

रत्नाभिषेके ध्यानेज्या विंशत्यर्णाश्रितेरिता |

जपहोमार्चनध्यानैर्योमु?ं प्रभजते मनुम् |

तद्वेश्म पूर्यतेरनैः स्वर्णधान्यैरनावृतम् |

पृथ्वी पृथ्वी करे तस्य सर्वशस्य समाकुला |

पुत्रैर्मित्रैः सुसम्पन्नः प्रयात्यन्ते परां गतिम् |

वह्नावभ्यर्च्य गोविन्दं सितपुष्पैः सतण्डुलैः |

आज्याक्तैरयुतं हूत्वा भस्मतन्मूर्द्ध्नि धारयेत् |

तस्यान्नादि समृद्धिः स्यात्तद्वशे सर्वयोषितः |

आज्यैर्लक्षं हूनेद्रक्तपद्मैर्वा मधुराप्लुतैः |

श्रिया तस्यैन्द्रमैश्वर्यं तृणलेशायते ध्रुवम् |

शुक्लादिवस्त्रलाभाय शुक्लादिकुसुमैर्हूनेत् |

त्रिमधवाक्तैर्दशशतमाज्याक्तैर्वाष्टसंयुतम् |

क्षौद्रसिक्तैः सितैः पुष्पैः पुष्पैरष्टोत्तरसहस्रकम् |

हूनेन्नित्यं यः समासात् पुरोधा नृपतेर्भवेत् |

दशाष्टादशवर्णोक्तजपध्यान हूतादिकम् |

विदध्यात् कर्म वानेन ताभ्यामप्यत्र कीर्त्तितम् |

श्रीशक्तिस्मरकृष्णाय गोविन्दाय शिरोमनुः |

रव्यर्णो व्रह्मगायत्री कृष्णर्ष्यादिरथास्य तु |

वीजैस्त्रिवेदयुग्मार्णैरङ्गषट्क मुदाहृतम् |

विंशत्यर्णोदितजपध्यानहोमार्चनक्रियाः |

मन्त्रोऽयं सकलैश्वर्यकाङ्क्षिभिः सेव्यतां वुधैः |

श्रीशक्तिकामपूर्वोङ्गजन्मशक्तिरमान्तिकः |

दशाक्षरः स एवादौ स्याच्चेच्छक्तिरमायुतः |

मन्त्रौ विकृतिरव्यर्णावाचक्राद्यङ्गिनाविमौ |

विंशत्यर्णोक्तयजनविधी ध्यायेदथाच्युतम् |

वरदाभयहस्ताभ्यां श्लिष्यन्तं स्वाङ्गगे प्रिये |

पद्मोत्पलकरे ताभ्यां श्लिष्टं चक्रवरोज्ज्वलम् |

दशलक्षं जपेदाज्यैस्तावत् साहस्रहोमतः |

सिद्धाविमौ मनू सर्वसम्पत्सौभाग्यादौ नृणाम् |

मारशक्तिरमापूर्वः शक्तिश्रीमारपूर्वकः |

श्रीशक्तिमारपूर्वश्च दशार्णोमनवस्त्रयः |

एतेषां मन्त्रवर्याणामङ्गर्ष्यादि दशार्णवत् |

शङ्खचक्रधनुर्वाणपाशाङ्कुशधरोऽरुणः |

वेणुं धमन् धृतं दोर्भ्यां ध्येयः कृष्णोदिवाकरे |

आद्ये मनौ ध्यानमेवं द्वितीये विंशदर्णवत् |

दशार्णवत् तृतीयेऽङ्गदिक्पालाद्यैः समर्चना |

पञ्चलक्षं जपेत्तावदयुतं पायसैर्हूनेत् |

ततः सिद्ध्यन्ति मनवो नृणां सस्पन्तिकामदाः |

अष्टादशार्णोमारान्तोमनुः सुतधनप्रदः |

ऋष्याद्यष्टादशार्णोक्तं मारारुढस्वरैः क्रमात् |

अङ्गान्यस्य मनोरङ्गदिक्पालाद्यैः समर्चना ||

पाणौ पायसपङ्कमाहितरसं विभ्रन्मुदा दक्षिणे सव्ये

शारदचन्द्रमण्डलनिभं हैयङ्गवीनं दधत् |

कण्ठे कल्पितपुण्डरीकनखमद्दुद्दामदीप्तिं वहन् देवोदिव्यदिगम्वरो

दिशतु नः सौख्यं यशोदाशिशुः ||

दिनशोऽभ्यर्च्य गोविन्दं द्वात्रिंशल्लक्षमानतः |

जप्त्वा दशांशं जुहूयात् सिताज्येन पयोन्धसा |

पद्मस्थं देवमभ्यर्च तर्पयेत्तन्मुखाम्वुजे |

क्षीरेण कदलीपङ्कैर्दध्ना हैयङ्गवेन च |

सुतार्थी तर्पयेद्देवं वतसराल्लभते सुतम् |

यद्यदिच्छति तत्सर्वं तर्पणादेव सिध्यति |

वाग्भवं कामवीजञ्च कृष्णाय भूवनेश्वरी |

गोविन्दाय रमागोपी जनवल्लभङे शिवः चतुर्दशस्वरोपेतः शुक्रः सर्गी

तदूर्द्धतः |

द्वाविंशत्यक्षरोमन्त्रो वागीशत्वप्रदायकः |

अष्टादशार्णवत् सर्वमङ्गर्ष्यादिकमस्य तु |

पूजा च विंशत्यर्णोक्ता प्रतिपत्तिस्तु कथ्यते |

वामोर्द्धहस्ते दधतं विद्यासर्वस्वपुस्तकम् |

अक्षमालाञ्च दक्षोर्द्धे स्फाटिकीं मातृकामयीम् |

शव्दव्रह्ममयं वेणु मधः पाणिद्वयेऽङ्कितम् |

गायन्तं पीतवसनं श्यामलं कोमलच्छविम् |

वर्हिवर्हकृतोत्तंसं सर्वज्ञं सर्ववेदिभिः |

उपासितं मुनिगणैरुपतिष्ठेद्धरिं सदा |

ध्यात्वैवं प्रमदावेशविलासं भुवनेश्वरम् |

चतुर्ल्लक्षं जपेन्मन्त्रममुं मन्त्री सुसंयतः |

पलासपुष्पैः स्वाद्वक्तैश्चत्वारिंशत्सहस्रकम् |

जुहूयात् कर्मणानेन मनुः सिद्धोभवेद् ध्रुवम् |

योऽस्मिन्निष्णातधीर्मन्त्री वर्त्तते वक्रगह्वरात् |

गद्यपद्यमयी वाणी तस्य गङ्गा प्रवाहवत् |

सर्ववेदेषु शास्त्रेषु सङ्गीतेषु च पण्डितः |

सम्पत्तिं परमां लव्ध्वा चान्ते भूयात् परं पदम् |

तारं हृद्भगवान् ङेन्तो नन्दपुत्रपदन्तथा |

नन्दान्ते वपुषेऽस्थ्यग्निमायान्ते दशवर्णकः |

अष्टाविंशत्यक्षरोऽयं व्रुवेद्द्वात्रिंशदक्ष्रं |

नन्दपुत्रपदं ङेन्तं श्यामलाङ्गपदन्तथा |

तथा वालवपुः कृष्णगोविन्दौ दशवर्णकः |

अनयोर्नारदऋषिश्छन्द उष्णिगनुष्टुभौ |

आचक्राद्यैरङ्गमङ्गदिक्पालाद्यैस्तु पूजनम् |

दक्षिणे रत्नचषकं वामे सौवर्णवेत्रकम् |

करे दधानं देवीभ्यामाश्लिष्टं चिन्तयेद्धरिम् |

जपेल्लक्षं मनुवरौ पायसैरयुतं हूनेत् |

एवं सिद्धमनुर्मन्त्री त्रैलोक्यैश्चर्यभाग्भवेत् |

तारं श्रीशक्तिवीजाढ्यं नमो भगवते पदम् |

नन्दपुत्रपदं ङेन्तं भूधारामुखवृत्तयुक् |

मांसान्ते वपुषोमन्त्र उनविंशाक्षरात्मकः |

ऋषिर्व्रह्मानुष्टुप्छन्दस्तथान्यदुदितं समम् |

अयञ्च सर्वसम्पत्तिसिद्धये सेव्यतां मनुः |

तारं हृद्भभगवान् ङेऽन्तो रुक्मिणीवल्लभस्तथा |

शिवोऽन्तः षोडशार्णोऽयं रुक्मिणीवल्लभाह्वयम् |

सर्वसम्पत्प्रदोमन्त्रो नारदोऽस्य मुनिः स्मृतः |

छन्दोनुष्टव्देवता च रुक्मिणीवल्लभो हरिः |

एकदृग्वेदमुनिदृक्वर्णैरस्याङ्गपञ्चकम् ||

तापिञ्जच्छविरङ्कगां प्रियतमां

स्वर्णप्रभामम्वुजप्रोद्यद्वामभूजां स्ववामभुजया श्लिष्यन्

सचिन्ताश्मना |

श्लिष्यन्तीं स्वयमन्यहस्तविलसत्सौवर्णवेत्रश्चिरं

पायाद्वोऽसनसूनपीतवसनो नानाविभूषो हरिः |

ध्यात्वैवं रुक्मिणीनाथं जपेल्लक्षमिमं मनुम् ||

अयुतं जुहूयात् पद्मैररुणैर्मधुराप्लुतैः |

अर्चयेन्नित्यमङ्गैस्तं नारदाद्यैर्दिशाधिपैः |

वज्राद्यैरपि धर्मार्थकाममोक्षाप्तये नरः |

लीलादण्डधरो गोपीजनसंसक्तदोः पदम् |

दण्डान्ते वालरुपेति मेघश्यामपदन्ततः |

भगवन् विष्णुरित्युक्तो वह्निजायान्तको मनुः |

एकोनत्र्ंशदर्णोऽस्य मुनिर्नारद ङ्गेरितः |

छन्दोऽनुष्टव्देवता च लीलादण्डधरोहरिः |

मन्वव्धिकरणाग्न्यव्धिवर्णैरङ्गक्रिया मता |

सम्मोहयन्निजकरामकरस्थलीला दण्डेन गोपयुवतीः पुरसुन्दरीश्च |

दिश्यन्निजप्रियसखिं सकृदक्षहस्तोदेवः श्रियः निहतकंस उरुक्रमोवः ||

ध्यात्वैवं प्रजपेल्लक्षमयुतं तिलतण्डुलैः |

त्रिमध्वक्तैर्हूनेदङ्गं दिक्पालाद्यैः समर्चना ||

लीलादण्डहरिं यो वै भजते नित्यमादरात् |

स पूज्यते सर्वलोकैस्तं भजेदिन्दिरा सदा |

त्रयोदशस्वरोपेतः शार्ङ्गी मेदः सकेशवः |

तथा मांसयुगं भाय शिरः सप्ताक्षरोमनुः |

आचक्राद्यैरङ्गकृत्?प्तिर्नारदोऽस्य मुनिः स्मृतः |

छन्द-उष्णिगदेवता च गोवल्लभ उदाहृतः |

ध्येयोऽच्युतः स कपिलागणमध्यसंस्थस्तामाह्वयन् दधद्दक्षिणदोष्णि

वेणुम् |

पाशं सयष्टिमपरत्र पयोदलीलः पीताम्वरोऽहिरिपुपिच्छकृतावतंसः ||

मुनिलक्षं जपेदेनं हूनेत् सप्तसहस्रकम् |

गोक्षीरैरङ्गदिक्पालमध्येऽर्च्यं गोगणाष्टकम् |

अष्टोत्तरसहस्रं यः पयोभिर्दिनशो हुनेत् |

पक्षात् स गोगणैराढ्योदशार्णेनैव वा विधिः |

सलवोवासुदेवोहृत् ङेऽन्तञ्च भगवत्पदम् |

श्रीगोविन्दपदं तद्वद्द्वादशार्णोऽयमीरितः |

मनुर्नारदगायत्री कृष्णर्ष्यादिरथाङ्गकम् |

एकाक्षिरेदभूतार्णैः समस्तैरपि कल्पयेत् |

वन्दे कल्पद्रुमूलाश्रितमणिमयसिंहासने सन्निविष्टं नीलाभं

पीतवस्त्रं करकमललसच्छङ्खवेत्रं मुरारिम् |

गोभिः सप्रस्रवाभिर्वृतममरपतिप्रौढहस्तस्थकुम्भप्रच्योतत्-

सौधधारास्नपितमभिनवाम्भोजपत्राभनेत्रम् |

एवं ध्यात्वाच्युतं जप्त्वारविलक्षं हुनेत्ततः |

दुग्धैर्द्वादशसाहस्रं दिनशोऽमुं समर्चयेत् |

गोष्ठे प्रतिष्ठितं वात्मगेहे वा प्रतिमादिषु |

समस्तपरिवारार्च्यास्ताः पुनर्विष्णुपार्षदाः |

द्वारे ग्रावणि पीठैऽर्च्याः पक्षीन्द्रश्च तदग्रतः |

चण्डप्रचण्डौ प्राग्धातृविधातारौ च दक्षिणे |

जयः स विजयः पश्चात् वलः प्रवल उत्तरे |

उर्द्धे द्वारश्रियं चेष्ट्वा द्वार्येतान् युग्मशोऽर्चयेत् |

पूज्यो वास्तुः पुमांस्तत्र तत्र द्वाः पीठमध्यतः |

द्वारान्तः पार्श्वयोरर्च्या गङ्गा च यमुना विधी |

कोणेषु विघ्नं दुर्गाञ्च वाणीं क्षेत्रेशमर्चयेत् |

अर्चयेद्वास्तुपुरुषं वेश्ममध्ये समाहितः |

तारं शार्ङ्गपदं ङेन्तं सपूर्वञ्च शरन्तथा (सवासनम्) |

हूं फट् नतीरप्युक्त्वास्त्रमुद्रयाग्रस्थितोहरेः |

पुष्पाक्षतं क्षिपेद्दिक्षु समाहितासने ततः |

विधेयमेतत् सर्वत्र स्थापितेषु विशेषतः |

आत्मार्चनान्तं कृत्वाथ गुरुपत्नीः पुरोक्तवत् |

श्रीगुरुन् परमाद्यांश्च महास्मत् सर्वपूर्वकान् |

तत्पादुकान् नारदादीन् पूर्वसिद्धाननन्तरम् |

ततो भागवतांश्चेष्ट्वा विघ्नं दक्षिणतोऽर्चयेत् |

पूर्ववत् पीठमभ्यर्च्य श्रीगोविन्द मथार्चयेत् |

रुक्मिणीं सत्यभामाञ्च पार्श्वयोरिन्द्रमग्रतः |

पृष्ठतः सुरभिञ्चेष्ट्वा केशरेष्वङ्गदेवताः |

अर्च्या हृदादिवर्मान्ता दिक्ष्वस्त्रं कोणकेषु च |

कालिन्दीरोहिणीनाग्नजित्याद्याः षट् च शक्तयः |

दलेषु पीठकोणेषु दामाद्यर्च्यास्तु किङ्किणी |

दामादीन् यष्टिवेणुञ्च पुरः श्रीवत्सकौस्तुभौ |

अग्रतो वनमालाञ्च दिक्ष्वष्टसु ततोऽर्चयेत् |

पाञ्चजन्यं गदां चक्रं वसुदेवञ्च देवकीम् |

नन्दगोपं यशोदाञ्च सगोगोपालगोपिकाः |

इन्द्राद्यान् कुमुदाद्यांश्च विश्वक्सेनं तथोत्तरे |

कुमुदः कुमुदाक्षश्च पुण्डरीकोऽथ वामनः |

शङ्कुकर्णः सर्वनेत्रः सुमुखः सुप्रतिष्ठितः |

एककालं द्विकालम्वा त्रिकालं वेति गोष्ठगम् |

श्रीगोविन्दं यजेन्नित्यं गोपीभ्यश्च रसप्रदम् |

दीर्घजीवी निरातङ्को धेनुधान्यधनादिभिः |

पुत्रैर्मित्रौरहाढ्योऽन्ते प्रयाति परमं पदम् |

उर्द्धदन्तयुतः शार्ङ्गी चक्री दक्षिणकर्णयुक् |

मांसनाथाय नत्यन्तो मूलमन्त्रोऽष्टवर्णकः |

ऋषिर्व्रह्मास्य गायत्रीच्छन्दः कृष्णश्च देवता |

वर्णयुग्मैः समस्तेन प्रोक्तं स्यादङ्गपञ्चकम् |

पञ्चवर्षमतिदृप्तमङ्गने धावमानमलकाकुलेक्षणम् |

किङ्किणीवलयहारनूपुरैरञ्चितं स्मरत् गोपवालकम् |

ध्यात्वैवं प्रजपेदष्टलक्षं तावत् सहस्रकम् |

जुहूयाद्व्रह्मवृक्षोण्यसमिद्भः पायसेन वा |

प्रासादे स्थापितं कृष्णममुना नित्यमर्चयेत् |

द्वारपूजादि पीठार्चनान्तं कृत्वोक्तमार्गतः |

मध्येऽर्चयेद्धरिम् दिक्षु विदिक्ष्वङ्गानि च क्रमात् |

वासुदेवः सङ्कर्षणः प्रद्युम्नश्चानिरुद्धकः |

रुक्मिणी सत्यभामा च लक्ष्मणा जाम्ववत्यपि |

दिग्विदिक्ष्वर्चयेदेतानिद्रवज्रादिकान् वहिः |

योऽमुं मन्त्रं जपेन्नित्यं विधिनाभ्यर्चयन् हरिम् |

स सर्वसम्पत्संयुक्तो नित्यं शुद्धपदं व्रजेत् |

तारश्रीशक्तिमारान्ते श्रीकृष्णायपदं वदेत् |

श्रीगोविन्दाय तस्योर्द्धं श्रीगोपीजन इत्यपि |

वल्लभाय ततः स्त्रीः श्रीं सिद्धगोपालकोमनुः |

माधवीमण्डपासीनौ गरुडेनाभिपालितौ |

दिव्यक्रीडासुनिरतौ रामकृष्णौ स्मरन् जपेत् |

चक्री वसुस्वरयुतः सर्गैकार्णोमनुर्मतः |

कृष्णेति द्व्यक्षरः कामपूर्वस्त्र्यर्णः स एव तु |

स एव चतुर्वर्णः स्यात् ङेऽन्तोऽन्यश्चतुरक्षरः |

वक्ष्यते पञ्चवर्णः स्यात् कृष्णाय नम इत्यपि |

कृष्णायेति स्मरद्वन्द्वमध्ये पञ्चाक्षरोऽपरः |

गोपालायाग्निजायाभ्यां षडक्षर उदाहृतः |

कृष्णाय स्मरवीजाद्यो वह्निजायान्तिकोऽपरः |

षडक्षरः प्रागुदितः कृष्णगोविन्दकौ पुनः |

सचतुर्थी सप्तवर्णः सप्तार्णोऽन्यपरोदितः |

श्रीशक्तिमारकृष्णाय मारः सप्ताक्षरोमनुः |

कृष्णगोविन्दकौ ङेऽन्तौ स्मराद्यावष्टवर्ण.कः |

दधिभक्षणङेवह्निजायाभिरपरोऽष्टकः |

सुप्रसन्नात्मने प्रोक्तो नम इत्यपरोऽष्टकः |

प्राक् प्रोक्तोमूलमन्त्रश्च नवार्णः स्मरसंयुतः |

कृष्णगोविन्दकौ ङेऽन्तौ नमोऽन्तोऽन्योनवार्णकः |

क्लीं ग्लौं क्लीं स्यामलाङ्गाय नमः स्याद्दशवर्णकः |

शिरोऽन्तोवालवपुषे कृष्णयान्योमनुर्मतः |

शिरोऽन्तोवालवपुषे क्लीं कृष्णाय स्मृतोवुधैः |

एकादशाक्षरोमन्त्र एतेषां नारदोमुनिः |

छन्दस्तु देवी गायत्री देवता कृष्णङ्गेरितः |

कलषड्दीर्घकैरङ्गमथामुं चिन्तयेद्धरिम् |

अव्याद्व्याकोषनीलाम्वुजरूचिररुणाम्भोजनेत्राम्वुजस्थोवालोजंघा-

कटीरस्थलकलितरणत्किङ्किणीकोमुकुन्दः |

दोर्भ्यां हैयङ्गवीनं दधदतिविमलं पायसं

विश्ववन्द्योगोगोपीगोपवीतोरुरुनखविलसत्कण्ठभूषश्चिरं वः |

ध्यात्वैव मेक मेतेषां लक्षं जप्यान्मनुं ततः |

सर्पिः सितोपलोपेतैः पायसैरयुतं हूनेत् |

तर्पयेत्तावदेतेषां मनुनां हूतसंख्यया |

तर्पणं विहितं नित्यं योऽर्चयेत् सुसमाहितः |

वह्न्यादीशान्त मङ्गानि हृदादिकवचान्तिकम् |

अर्चयेत् पुरतो नेत्रमन्त्रं दिक्षु वहिः पुनः |

इन्द्रवज्रादिकाः पूज्याः सपर्यैषां समीरिता |

इत्येक मेषां मन्त्राणां भजेद्योमनुवित्तमः |

करप्रचेयाः सर्वार्थास्तस्यासौ पूज्यते नरैः |

सद्यः फलप्रदं मन्त्रं वक्ष्येऽन्यञ्चतुरक्षरम् |

संप्रोक्तोमारयुग्मान्तरस्थकृष्णपदेन तु |

ऋष्याद्यमङ्गषट्कञ्च प्रागुक्तं प्रोक्तमस्य तु |

श्रीमत्कल्पद्रुमूलोद्गतकमल लसत्कर्णिकासंस्थितो

यस्तत्शाखालम्विपद्मोदरविसरसंख्यातरत्नाभिषिक्तः |

हेमाभः सुप्रभाभिस्त्रिभुवनमखिलं भासयन् वासुदेवः पायाद्वः

पायसादोनवनवनवनीतामृताशी वशी सः |

ध्यात्वैवं प्रजपेल्लक्षचतुष्कं जुहूयात्ततः |

त्रिमध्वक्तैर्विल्वफलैश्चत्वारिंशत्सहस्रकम् |

अङ्गैर्निधिभिरिन्द्राद्यैर्वज्राद्यैर्वचनोदिता |

तर्पयोद्दिनशः कृष्णं स्वादुत्रयधिया जलैः |

मारयोरस्य मांसाधोरक्तञ्चेदपरोमनुः |

षड्ङ्गान्यस्य कप्ल्यानि (कलषड्) दीर्घैर्मन्त्रशिखामणेः |

आरक्तोद्यानकल्पद्रुमशिखरलसत्स्वर्णदोलाधिरुढं गोपीभ्यां

प्रेक्ष्यमाणं विकसितनववन्धकसिन्दूरभासम् |

वालं

लीलालकान्तं कटितटविलसत्क्षुद्रघण्टाघटाढ्यं वन्दे

शार्दूलकामाङ्कुशलसितगदाकल्पदीप्तं मुकुन्दम् |

ध्यात्वैवं पूर्वकृत्?प्त्यैनं जप्त्वाराजोत्पलैर्नवैः |

मधुत्रययुतैर्हूत्वा तर्पयेत् पूर्ववद्धरिम् |

मधुरत्रयसंयुक्ता मारक्तां शालिमञ्जरीम् |

जुहूयान्नित्यशोऽष्टोर्द्धशतमेकेन मन्त्रयोः |

अस्य मण्डलतः पृथ्वी पृथ्वीशस्य कुलाकुला |

स्यात् शालिपूञ्जपूर्णञ्च तद्वेश्माशु प्रजायते |

यश्चैतयोर्नियतमन्यतरं भजेत् मन्वोर्जपार्चनहूतादिभि रात्मभक्तिः |

श्रीमान् स मन्मथ-इवप्रमदासु वाग्मी भूयात्तनोर्विपदि तच्च

महाच्युताख्यम् |

Kolophon

इति क्रमदीपिकायां सप्तमः पटलः |

8. Paṭala

अथोच्यते वश्यविधिः पुरोक्तदशार्णतोऽष्टादशवर्णतश्च |

स्मृत्यैव यौ सर्वजगत्प्रियत्वं मनू मनुज्ञस्य सदा विधत्तः |

फुल्लैर्वन्यप्रसूनैरमुममलतरैरर्चयित्वा दिनादौ नित्यं नित्यक्रियायां

रतमथ दिनमध्योक्तकृत्?प्त्या मुकुन्दम् |

अष्टोपेतं सहस्रं दशलिपिमनुवर्यं जपेदयः |

स मन्त्री कुर्याद्वश्यान्यवश्यं मुखरमुखतरां मण्डलान्मण्डलानि |

जातीप्रसूनैर्वरगोपवेशं क्रीडारतं रक्तहयारिपुष्पैः |

नीलोत्पलैर्गीतिरतं पुरोवदिष्ट्वा नृपादीन् वशयेत् क्रमेण |

सितकुसुमसमेतैस्तण्डुलैराज्यसिक्तैर्दशशतमथ हूत्वा नित्यशः

सप्तरात्रम् |

कचभुवि च ललाटे भस्म तद्धारयेद्योवशयति युवतीं स्त्रीं सापि

नृंस्तद्वदेव |

ताम्वूलवस्त्रकुसुमाञ्जनचन्दनाद्यं जप्तं सहस्रतरमन्यतरेण मन्वोः

|

यस्मै ददाति मनुवित् स नरोस्य मंक्षुः स्यात् किङ्करोन खलु तत्र

विचारणीयम् |

राजद्वारे व्यवहारे सभायां द्यूते वादे वाष्टयुक्तं शतं यः |

जप्त्वा वाचं प्रथमामीरयेद्वै वर्त्तेतासौ तत्र तत्रोपरिष्टात् |

आसीनं मुरमथनं कदम्वमूले गायन्तं मधुरतरं व्रजाङ्गनाभिः

|

स्मृत्वाग्नौ मधुमिलितैर्मयूरकेध्नैर्हूत्वासौ वशयति मन्त्रवित्त्रिलोकीम् |

रासमध्यगतमच्युतं स्मरन् यो जपेद्दशशतं दशाक्षरम् |

नित्यशोधाटिति मासतोनरोवाञ्छितामभिवहेत् स कन्यकाम् |

तुङ्गकुञ्जमधिरुढमच्युतं या विचिन्त्य दिनशः सहस्रकम् |

साष्टकं जपति सा हि मण्डलाद् वाञ्छितं वरमुपैति कन्यका |

नृत्यन्तं व्रजसुन्दरीजनकरान्तोजानि संगृह्य तं

ध्यात्वाष्टादशवर्णकं मनुवरं लक्षं जपेन्मन्त्रवित् |

लाजानामथवा मधुद्रुततरैर्हूत्वायुतं कर्णकैरुद्वोढुम् प्रजपेच्च

तावदचिरादाकाङ्क्षितां कन्यकाम् |

अष्टादशाक्षरेण द्विजतरुजैस्तर्पणै स्त्रिमध्वक्तैः |

अयुतं कुशैस्तिलैर्वा सतण्डुलैर्वशयितुं द्विजान् जुहूयात् |

कृतमालभवैश्च कुरुण्टकजैर्नृपतीन् वकुलैश्च कुरुण्टकजैः |

विशमक्षभवैरपि पाटलजै रितरानपि तद्वदथो वशयेत् |

अभिनवैः कमलैररुणोत्पलैः समधुरै रपि चम्पकपाटलैः |

प्रतिहूनेदयुतं क्रमशोऽचिराद्वशयितुं मुखजादिवराङ्गनाः |

हयारिकुसुमैनवैस्त्रिमधुराप्लुतैर्नित्यशः सहस्रमृषिवासरं प्रतिहूनेत्

निशीखे वुधः |

सुगर्वितधियं हटाज्धाटिति वारयोषामसुअ करोति निजकिङ्करीं

स्मरशिलीमुखैरर्दिताम् |

कटुसंयुतैस्त्रिमधुरार्द्रतरैः सितसर्षपैर्दशशतत्रितयम् |

निशि जुह्वतोऽस्य शचीदयितोप्यवशोवशोभवति किन्न परैः |

अथ विल्वजै श्च फलसमित्प्रसवच्छदनैर्मधुद्रुततरैर्हवनात् |

कमलैः सिताक्षतयुतैश्च कमलां चिराय वशयेदचिरात् |

अपहृत्य गोपवनिताम्वराण्यमाहृदयैः कदम्वमधिरुढमच्युतम् |

प्रजपेत् स्मरन्निशि सहस्रमानयेद्वशमुर्वशीमपि हटाद्दशातः |

वहूना किमत्र कथितेन मन्त्रयोरनयोः सदृङ्नहि परोवशीकृतौ |

अपि कृष्टिकर्मणि विदग्धयोषितां कुसुमायुधास्त्रमयवर्मणोरिह |

वन्दे कुन्देन्दुगौरं तरुणमरुणपाथोजपत्राभनेत्रं चक्रं शङ्खं

गदाव्जं निजभुजपरिघैरायतैरादधानम् |

दिव्यैर्भूषाङ्गरागैर्नवनालनलसन् मालया च प्रदीप्तं

द्योतत्पीताम्वराढ्यं मुनिभिरभिवृतं पद्मसंस्थं मुकुन्दम् |

एवं ध्यात्वा पुमांसं स्फुट्-हृदयसरोजासनासीनमाद्यं

सान्द्राम्भोजच्छविम्वा द्रुतकनकनिभं वा जपेदर्कलक्षम् |

मन्वोरेकं द्वितारान्तरितमथ हूनेदर्कसाहस्रमिध्नैः क्षीरद्रुण्यः

पयोक्तैः समधुधृतसितेनापि वा पायसेन |

ततो लोकाध्यक्षं ध्रुवचिति सदानन्दवपुषं निजे हृत्पाथोजे भवति निवसं

भेदमिहिरम् |

निजैक्येन ध्यायन्नमुममलचेताः प्रतिदिनं त्रिसाहस्र्यं जप्यात् प्रयजतु च

सायाह्नविधिना |

विधिं योऽमुंभक्त्या भजति नियतं सुस्थिरमतिर्भवान्तोधिं भीमं

विषयविषमग्राहनिकरैः |

तरङ्गैरुत्तुङ्गैर्ज्जनिमृतिसमाख्यैः प्रविततं समुत्तीर्यानन्दं व्रजति

परमं धाम स हरेः |

गृणंस्तस्य नामानि शृण्वं स्तदीयाः कथाः संस्मरन् तस्य रुपाणि

नित्यं |

नमंस्तत्पादाम्भोरुहं भक्तिनम्रः स पूज्योवुधैर्नित्यमुक्तः स एव |

वक्ष्ये मनुद्वयमथातिरहस्यमन्यत् संक्षेपतो भुवनमोहननामधेयम् |

व्रह्मेन्द्रवामनयनेन्दुभिरादिमोऽन्यस्तत्पूर्वकोवियदृषीकयुतेशङेहृत् |

मन्वोस्तु सम्मोहननारदोमुनिश्छन्दस्तु गायत्र्यमुदीरितं वुधैः |

त्रैलोक्यसम्मोहनविष्णुरेतयोः स्याद्देवता वच्न्यधुना षडङ्गकम् |

अक्लीवकलादीर्घैः सलवैस्तदपि कलासमाधिरूढैः |

उक्तं पूर्ववदासनविन्यासान्तं समाचरेदथ तु |

करयोः शाखासु तले न्यस्य षडङ्गानि चाङ्गलीषु शरान् |

मनुपुटितमातृकावर्णैर्नस्याङ्गेऽङ्गानि विन्यसेच्च शरान् |

काम्यहृदन्धङ्घ्रिषु करशाखाभिस्तान्नमोऽन्तिकान् ङेऽन्तान् |

शोषणमोहनसन्दीपनतापनमादनादिकान् क्रमशः |

पञ्चैते संप्रोक्ता द्रां द्रीं क्लीं व्लुं स आदिकरणाः |

सम्मोहनमथ जगतां ध्यायेत् पुरुषोत्तमं समाहितधीः |

दिव्यतरुद्यानाद्रुचिरमहाकल्पपादपाधस्तात् |

मणिमयभूतलविलसद्रत्नपयोजन्मपीठनिविष्टस्य |

विश्वप्राणस्योद्यत्प्रद्योतनसद्युतेः सुवर्णस्य |

आसीनमुन्नतां पारिद्रुमभद्राङ्गमङ्गजो मुखितम् |

चक्रदराङ्कुशपाशान् सुमनो वाणेक्षुचापकमलगदाः |

दधतं स्वदोर्भिररुणायतविपुलविघूर्णिताक्षियुगनलिनम् |

मणिमयकिरीटकुण्डलहाराङ्गदकङ्कणोर्मिरसनाद्यैः |

अरुणैर्माल्यविलेपैश्चादिप्तं पीतवस्त्रपरिधानम् |

निजवामोरुनिषण्णां श्लिष्यन्तीं वामहस्तधृतनलिनीम् |

क्लिद्यद्योनिं कमलां मदनमदव्याकुलोज्वलाङ्गलताम् ||

सुरुचिरभूषणमाल्यानुलेपनां सुसितवसनपरिवीताम् |

निजमुखकमलव्यापृत चटुला सितनयनमधुकरां तरुणीम् |

श्लिष्यन्तं वामभुजादण्डेन दृढं धृतेक्षुपाचेन |

तज्जनितपरमनिर्वृतिनिर्भरहृदयं चराचरैकगुरुं सुरदितिजभुजगगुह्यक-

गन्धर्वाद्यङ्गनाजनसहस्रैः |

मदमन्मथालसाङ्गैरभिवीतं दिव्यभूषणोल्लसितैः |

स्वात्माभेदतयेण्यं ध्यात्वैकाक्षरमथाष्टवर्णम्वा |

प्रजपेद्दिनकरलक्षं त्रिमधुरसिक्तैश्च किंशुकप्रसवैः |

जुहूयादर्कसहस्रं विमलैः सलिलैश्च तर्पयेत्तावत् |

विंशत्यर्णप्रोक्ते यन्त्रे दिनशोऽमुमर्चयेद्भक्त्या |

पीठावधौ पक्षान्ते राजाय शिवोऽमुनाभिपूज्यविपम् |

हरिमभिवाह्यस्कन्धे तस्यार्घ्याद्यैः समर्च्य धूपान्तैः |

अङ्गानि वाणांश्च न्यासक्रमतः किरीटमपि शिरसि |

श्रवसोश्चकुण्डले विप्रमुखानि प्रहरणानि पाणिषु |

श्रीवत्सकौस्तुभौ च स्तनयोरुर्द्धे जले च वनमालाम् |

पीतवसनं नितम्वे वामाङ्के श्रियमपि स्ववीजेन |

इष्ट्वाथ कर्णिकायामङ्गानि विदिग्दिशासु दिक्षुशरान् |

कोणेषु पञ्चमं पुनरग्न्यादिदलेषु शक्तयः पूज्याः |

लक्ष्मीः सरस्वती च स्वर्णाभे अरुणतरे रतिप्रीत्यौ |

कीर्त्तिः शान्तिश्च सिते तुष्टिः पुष्टिश्च मरकतप्रतिमे |

दिव्याङ्गरागमरकतभूषणमाल्यदुकूलैरलङ्कृतालताः |

स्मेराननाः स्मरार्ता धृतचामरचारुकरलता एताः |

लोकेशा वहिरर्च्याः कथितेत्यर्चना मनुद्वयोद्धृता |

प्रायः पुरुषोत्तमविधिरेवमिह स नोच्यते वहुक्तत्वात् |

त्रैलोक्यमोहनायेत्युक्त्वा विद्मह इति स्मराय ततः |

धीमहि तन्नो विष्णुस्तदनु प्रचोदयात् |

जप्यैषा जपादौ दूरितहारीत्रीकरी जपार्चाहवनैः |

प्रोक्षयतु शुद्धिविधयेऽर्चाया मनयात्मयागभूद्रव्याणि |

मन्वोरेकेन शतं प्रतर्पयेन्मोहिनी प्रसूनयुतैर्यः |

तोयैर्द्दिनशः प्रातः स तु लभते वाञ्छितानयत्नात् कामान् |

हूत्वायुतं हूताशे सम्पाताज्येन तावदभिजप्तेन |

भोजयतु समभीकं रमणीरमणोऽपि तां स्ववशतां नेतुम् |

अष्टादशार्ण्विहिता विधयः कार्याश्च वश्यकृत् आभ्याम् |

मन्वोरनयोः सदृशोऽन्यो नाशु त्रैलोक्यवश्यकर्मणि जगति |

अत्रैकार्णजपादावथवा कृष्णः सवेणुगीतिर्धेयः |

अरुणरुचिराङ्गवेशः कन्दर्पो वा सपाशसृणिचापेषु यः |

यस्त्वेकतरं मनुमेतयोर्विमलधीः सदा जपति मन्त्री |

सोऽमुत्रापि च सिद्धिं विपुलामतितरामेति |

अथ सत्यः शौरिश्च तृतीयतुर्यकाः |

शिखिवामनेत्रशशिखण्डमण्डिताः |

जय कृष्ण युगनिरन्तरात्मभूशिखिशक्ति-आस्यवृत्तशक्तवर्णकाः |

प्रणिमध्ये मुदितचेतसे ततस्त्यपरदृग्मगुरुमारुताक्षराः |

स चतुर्थिकृष्णपदमिक्षुकार्मुको दशवर्णकश्च मनुवर्यकस्त्वसौ |

सलवाधराचलसुतारमाक्षरैः पुटितं क्रमोत्क्रमगतैश्च समुद्गकरम् |

इति दन्तसुर्यवसुवर्ण उद्धृतः कवितानुरञ्जनरमाकरोऽघहृत् |

मुखवृत्त नन्दयुतनारदो मुनिस्त्विहच्छन्द-उक्तममृतादिकारिराट् |

त्रिजगद्विमोहनसमाह्वयो हरिः खलु देवतास्य मुनिभिः समीरिता |

वसुमित्रभुधरगजात्मदिङ्मयैर्मनुवर्णकैस्त्रिपुटसंस्थितैः पृथक् |

निजजातियुक् निगदितं षडङ्गकं क्रिययैव तत् खलु जनानुरञ्जनम् |

अथ संविशोध्य तनुमुक्तमार्गतः प्रवचयय पीठमथ च स्ववर्मणा |

करयोर्दशाक्षरविधिक्रमात् न्यसेत् षडङ्गशायकमनङ्गपञ्चकम् |

अमुना त्रिशोन्यसतु सर्वतस्तनौ स्मरसंपुटैस्तदनु मातृकाक्षरैः |

दशतत्त्वकादिदशवर्णकीर्त्तितं त्वथ मूर्त्तिपञ्जरावसानमाचरेत् |

सृजति स्थितिदशषडङ्गशायकान् न्यस्त्वा ततोऽन्यदखिलं पूरोक्तवत् |

प्रणिधाय सर्वभूवनैकसाक्षिणं स्मरतां मुकुन्दमनवद्यधीरधीः |

अधोभूधरदरी परिस्कृते महोन्नतशालगोपुरविशालवीथिके |

घनचुम्व्युदग्रसितसौधसंकुले मणिहर्म्यविस्तृतकवाटवेदिके |

द्विजभूपविट्चरणजन्मनां गृहैर्विविधैऽस्च शिल्पिजनवेश्मभिस्तथा |

इभसप्त्युरभखरधेनुसेवितच्छगलालयैश्च लसितैः सहस्रशः |

विविधापणाश्रितमहाजनकृतक्रयविक्रयद्रविणसंचयाचिते |

जनमानसंहृतिविदग्धसुन्दरीजनमन्दिरैः सुरुचिरैश्च मण्डिते |

पृथुदीर्घिकाविमलपथि सिन्दूरवद्विकचारविन्दमकरन्दलम्पटे |

कलहंससारसरथाङ्गनामभिर्विहगैर्विघुष्टककुभिः स्वके पुरे |

सुरपादपैः सुरभिपुष्पलोलुपभ्रमराकुलैर्विविधकामदे नृणाम् |

शिवमन्दमारुतललच्छिखैर्वृते मणिमण्डपे रविसहस्रश्रुते |

मणिदीपिकाकरदीपितान्तरे तनुचित्रविस्तृतवितानशालिनि |

लसिते विकस्वरविचित्रदामभिः सुसुगन्धिसलिलोक्षितस्थले |

प्रमदाशतैर्मदविघूर्णितेक्षणैर्मदनालसैः करविलोलचामरैः |

अभिषेवितैः स्खलित-

मञ्जुभाषितैः स्तनभारभङ्गुरकृशावलग्नकैः |

अविराममणिचर्यवर्षिणः श्रमहानदामृतरसच्युतोऽप्यधः |

सुरपादपस्य मणिभूतलोल्लसत् पृथुसिंहवक्रचरणाम्वुजासने |

अभिचिन्तयेत् समुपविष्टमच्युतं नवनीलनीररुहकोमलच्छविम् |

कुटिलाग्रकुन्तललसत्किरीटकं स्मितरत्नपुष्पकलितावतंसकम् |

सुललाटमुल्लसदुदञ्चितभ्रुवं विपुलारुणायतलोललोचनम् |

मणिकुण्डलोस्रपरिदीप्तगण्डकं नववन्धुजीवकुसुमारुणाधरम् |

स्मितचन्द्रिकोज्ज्वलितदिङ्मुखं स्फुरत्प्रनकश्रमाम्वुकणमण्डिताननम् |

स्फुरदंशुरत्नगणदीप्तभूषणोत्तमहारदामभिरूपस्कृतांशकम् |

घनसारकुङ्कुमविलिप्तविग्रहं पृथुदीर्घवन्धयज्ञजाविराजितम् |

तरुणारुणाव्जचरणाव्जमङ्गजोन्मथिताङ्गमङ्कगकराम्वुजद्वयम् |

स्वाङ्कस्थभीष्मकसुतोरुयुगान्तरस्थं तां तप्तहेमरुचिमात्म-

कराम्वुजाभ्याम् |

श्लिष्यन्तमार्द्रजघनामुपगृह्यमाणामात्मानमायतलसत्कर-

पल्लवाभ्याम् |

आनन्दोद्रेकनिघ्नां मुकुलितनयनेन्दीवरां स्रस्तगात्रीं

प्रोद्यद्रोमाञ्चसान्द्रश्रमजलकणिकामौक्तिकालङ्कृताङ्गीम् |

आत्मन्यानीय वाह्यान्तरकरणगणामङ्गकैर्निस्तरङ्गैर्मज्जन्तं

नीलनानामतिमतुलमहानन्दसन्दोहसिन्धौ |

सत्याजाम्वुवतीभ्यां दिव्यदुकूलानुलेपनाभ्यां |

मन्मथशरमथिताभ्यां मुखकमलालोललोचनभ्रमराभ्याम् |

भुजयुगलाश्लिष्टाभ्यां श्यामारुणललितकोमलाङ्गताभ्याम् |

आश्लिष्टमात्मदक्षिणवामगताभ्यां करोल्लसत्कमलाभ्याम् |

पृष्ठगया कलिन्दसुतया करकमलयुजा परिवद्धमञ्जुलरुचा

मदनमथितया |

पद्मगदारथाङ्गदरभृद्भुजयुगं

दोर्द्वयशक्तवंशविलसन्मुखसरसीरुहम् |

दिक्षु वहिः श्रुतर्षियतिभिः खेचरपरिवृढैर्भक्तिभरावनम्रतनुभिः

स्तुतिमुखरमुखैः |

सन्तत सेव्यमानमनोवचनविषयकमर्थचतुष्टयप्रद ममुं

त्रिभुवनजनकम् |

सान्द्रानन्दमहाद्धिमग्नममले धाम्नि स्वकेऽवस्थितं ध्यात्वैवं

परमं पुमांस मनघात् स प्राप्य दीक्षां गुरोः |

लव्धामुं मनु मादरेण सितधीर्लक्षं जपेद् योषितां

वार्त्ताकर्णनदर्शनादिविहितो मन्त्री गुरुणामपि |

जुहूयाच्च दशांशकं हूताशे ससिताक्षौद्रघृतेन पायसेन |

प्रथमोदितपीठवर्यकेऽमुं प्रयजेन्नित्य मनित्यता विमुक्त्यै |

आरभ्य विभूति मथ न्यासक्रमतः शरान्तमभ्यर्च्य |

मुर्त्त्याद्यं चात्मानं विंशत्यर्णोदिते तु यन्त्रवरे |

मध्यमवीजं परितोवरुणेन्दुयमेन्द्रदिक्षु संलिख्य |

वीजचतुष्कं तदपि चत्वारिंशद्भिरक्षरैर्द्व्यधिकैः |

शिवहरिवह्न्याशास्वस्रिषु क्रमाद्विलिखेत् |

वाङ्माया श्रीमन्त्रां स्तद्वद्रक्षोऽम्वुपानिलास्रिसु च |

शेषं पूर्वोदितवद्विधाय पीठं यथावदभ्यर्च्य |

सङ्कल्प्य मुर्त्तिमत्र वा वाह्यार्चयतु मध्यवीजे तम् |

मुखदक्षसव्यपृष्ठवीजेष्वर्च्यास्तु शक्तयः क्रमशः |

रुक्मिण्याद्याः षट्ष्वथ कोणेष्वङ्गानि केशरेषु शरान् |

लक्ष्म्याद्यादलमध्येष्वग्न्यादिषु तद्वहिर्ध्वजप्रमुखान् |

अग्रे केतुंश्यामं पृष्ठे विधुरिपुमरुणममलरक्तरुची |

पार्श्वद्वये निधीशौ सन्ततधाराभिर्वृष्टधनपुञ्जौ |

हेरम्वशास्तृदुर्गाविस्वकृसेनान् विदिक्षु वह्न्याद्याम् |

विद्रुममरकतदूर्वास्वर्णाभान् वहिरथेन्द्रवज्राद्यान् |

यजतु विधानमितीरितमावृतिसप्तकयुतं मुकुन्दस्य |

इतार्चयन्नच्युत मादरेण योऽमुंभजेन्मन्त्रवरं जितात्मा |

सोऽभ्यर्च्यते दिव्यजनैर्ज्जनानां हृन्नेत्रपङ्केरुहतीग्मभानुः |

सितशर्करोत्तरपयः प्रतिपत्या परितर्पयेद्दिनमुखे दिनशस्तम् |

सलिलैः शतं शतमुखश्रियमेव स्वविभृगुदन्वतिकरोत्युदविन्दुम् |

विदलकुलैः सुमनसः सुमनोभिर्घनसारचन्दनघनद्रवमग्नैः |

मनुनामुनाहवनतोयुतं संख्यं त्रिजगत्प्रियः स मनुवित् कविराट् स्यात् |

ध्यानादेवास्य सद्यस्त्रिदशमृगदृशोवश्यतां यान्त्यवश्यम्

कन्दर्पार्त्ताजपाद्यैः किमथ न सुलभं मन्त्रतः स्यान्नरस्य |

स्पर्द्धामुद्धूय चित्रं महदिदमपि नैसर्गिकीं शश्वदेतं सेवेते

मन्त्रिमुख्यं सरसिजनिलया चापि वाचा मधीशा |

आधिव्याधिजरापमृत्युदुरितैर्भूतैः समस्तैर्विषैर्दौर्भाग्येन

दरिद्रतादिभि रसौ दूरं विमुक्तश्चिरम् |

सत्पुत्रैः ससुतैश्च मित्रनिवहैर्ज्जुष्टोऽभिलाभिः सदा सम्पद्भिः

परिपुष्टङ्गेडितयशा जीवेदनेकाः समाः |

अखिलमनुषु मन्त्रो वैष्णवा वीर्यवन्तोमहिततरफलाढ्यास्तेषु

गोपालमन्त्राः |

प्रवलतर इहैषोऽमीषु सम्मोहनाख्यो मनुरनुपमसम्पत्कल्पनाकल्प-

शाखी |

मनु मिममतिहृद्यं यो भजेद्भक्तिनम्रोजपहूतयजनाद्यैर्ध्यानवान्-

मन्त्रिमुख्यः |

त्रुटितसकलकर्मग्रन्थिरुद्वुद्धचेता व्रजति स तु पदन्तन्नित्यशुद्धं

मुरारेः |

सङ्गीकृत्यैकमेषाम्मनुमथ जपहोमार्चनान्तैर्-

मनूनामष्टाङ्गोसावितारिः प्रमुदितपरिशुद्धप्रसन्नान्तरात्मा |

योगी युञ्जीत योगाननुदितविहृतिः स्वप्नवोधाहृतिः प्रागास्यः सन्नासने स्वे

सुमृदुनि सुखसम्मीलिताक्षोनिषन्नः |

विश्वं भुतेन्द्रियान्तःकरणमयमिनेन्द्वग्निरूपं समस्तं वर्णान्ते तत्

प्रधाने कलनयनमये वीजरूपे ध्रुवेण |

नीत्वा तत् पुंसि विन्द्वात्मनि तमपि वरामन्यथो कालतत्त्वे तच्चेच्छक्तौ

चिदात्मन्यपि लयतु च तं केवले धाम्निशान्ते | निर्द्वन्द्वे निर्विशेषे

निरतिशयमहानन्दसान्द्रेऽवसानोपेतेऽथो कृष्णपूर्वामनमहितगिरां

शाश्वतेऽप्यात्मनीण्यं |

संहृत्याभ्यस्य वीजोत्तममथशलकैर्नीलनिश्वासतेतीः

प्रक्षीणापुण्यपुण्योनिरुपमपरसम्वित्स्वरूपः भूयात् |

मूलाधारे त्रिकोणे तरुणतरणिभाभास्वरे विभ्रमन्तं कामं

वालार्ककालानलजठरकुरङ्गाङ्ककोटिप्रभाभम् |

विद्युन्मालासहस्रद्युतिरुचिरलसद्वन्धुजीवा-

भिरामं त्रैगुण्याक्रान्तविन्दुं जगदुदयलयैकान्तहेतुं विचिन्त्य |

तस्योर्द्धे विस्फुरन्तीं स्फुटरुचिरतडित्पुञ्जभाभावभावामुद्गच्छन्तीम्

सुषुम्नासरणि मनुशिखामाललाटेन्दुविम्वम् |

चिन्मात्रां सूक्ष्मरूपां कलितसकल * * * श्वाङ्कनाथादगम्यां

मूलं या सर्वधाम्नां स्मरतु विरुपमां हुं कृतोदञ्चिते वः |

नीत्वा तं शकैरधोमुखसहस्रारारुणाव्जोदरे

द्योतत्पूर्णशशाङ्कविम्वमनुतः पीयुषधाराश्रुतिम् |

रक्तां मन्त्रमयीं निपीय च सुधानिः स्यन्दरूपां

विशेद्भूयोऽप्यात्मनिकेतनं पुनरपि प्रोण्यापयित्वा विशेत् |

योऽभ्यस्य नित्यमनुदिन मेवात्मानोऽन्तर्वीजेशं दूरितजरापमृत्युरोगान् |

जित्वाऽसौ स्वयमिव मूर्त्तिमनङ्गः संजीवेच्चिरमनिलीनकेशकापाशः |

स्फुटमधुरपदार्णश्रेणिरत्यद्भुतात्मावाटिति वदनपद्मान्निःसरत्यस्य

वाणी |

अपिच सकलमन्त्रास्तस्य सिद्ध्यन्ति संक्षुव्युपरमघनसौख्यैकास्पदं

वर्त्तते सः |

भ्राम्यन्मुर्त्तिं मूलचक्रादनङ्गं स्वाभिर्भाभीरक्तपीयूषस्रप्तिः |

विम्वाकाशं पूरयन्तं विचिन्त्य प्रत्यावेश्यास्तत्र वैश्याय साध्याः |

नार्योनरा वा नगरी सभापि वा प्रवेशितास्तत्र निशातचेतसा |

स्युः किङ्करास्तस्य धाटित्यनारतं चिराय तन्निघ्नधियो न संशयः |

तरणिदलन नाथे शत्रुगोपारुणेऽथो रविशशिशिखिविम्वप्रस्फुरच्चारुमध्ये

|

हृदयसरसिजेऽमुं स्यामलं कोमलाङ्गं सुमुखमुपनिविष्टं

संस्मरेद्वासुदेवम् |

पादान्तोजद्वयेऽङ्गुल्यमलकिसलयेष्वावनौ सन्नथानां

सत्कूर्मोदारकान्तौ प्रपदयुजि लसज्जङ्घिकादण्डयोश्च |

जान्वोरुर्वोः पिषङ्गैर्नववसनवरे मेखलादाम्नि नाभौ

रोमावल्यामुदारोदरभुवि विपुले वक्षसि प्रौढहारे |

श्रीवत्सकौस्तुभे च स्फुट्कमललसत्वद्धसद्दाम्नि वाह्वोर्मूले केयूरदीप्ते

जगदवनपटौ दोर्द्वये कङ्कणाढ्ये |

पाणिद्वन्द्वाङ्गुलिस्थे सुमधुररवसंलीनविश्वे च वेणौ कण्ठे

सत्कुलोस्रस्फुटरुचिरकपोलस्थलद्वन्द्वके च |

कर्णद्वन्द्वेऽथ घोणे नयननलिनयोर्भ्रुविलासे ललाटे

केशेष्वालोलवर्हेष्वतिसुरभिमनोज्ञप्रसूनोज्ज्वलेषु |

शोणे विन्यस्तवेणावधरकिसलये दन्तपंक्त्यां स्मिताख्यं

ज्योत्स्नायामादिपुंसः क्रमत इति शतैः स्वं मनः संविधत्ताम् |

यावन्मनोविलयमेति हरेरुदारमन्दस्मिते जपतु तावदनङ्गवीजं |

अष्टादशार्णमथवापि दशार्णकम्वा मन्त्रं शनैरथ

समायतमातरिश्वा |

आरोप्यारोप्य मनः पादारविन्दादिहसितान्तम् |

अत्र विलाप्य क्षीणचेतसि सुखवित् सदात्मको भवति |

जपहोमपूजातर्पणमन्त्राभिषेकविनियोगानाम् |

दीपिकेयं मयोद्भास्यते क्रमः कृष्णमन्त्रगलितानाम् |

संशयतिमिरच्छिद्वरा चैषा क्रमदीपिका करेण महद्भिः |

करदीपिकेव धार्या स्वस्नेहमहर्निशम् समस्तसुखावाप्त्यै |

यश्चक्रान्निजकेलिसाधनमधिष्ठानास्थतोऽपि प्रभुः प्रत्तं

मन्मथशत्रुणा रणकृतौ व्याकृत्य लोकेतिकम् |

धत्ते दीप्तनवेन्दुभाननमघोपेतात्तमायं ध्रुवं वन्दे

कायविमर्द्दनस्वधः कृतं भूक्तद्युकं यादवम् |

गोप्यङ्के लुण्ठनपरं विलूनपापमुर्व्वीशं मुदमदपदं आहूः

कृषीष्टः |

यद्देवेशितुरपनेतृभीतमेति तीग्मांशोर्नृपतेः परेषु याति |

जगदिदमनुविद्धवेनयस्मिन् प्रसूते यदनु ततमजस्रं पाति चाधिश्रितो यः |

यदुरुमहदुदर्चिर्यद्विधत्ते च गोपी तममृतसुखवोधज्योतिषं नौमि

कृष्णम् |

Kolophon

इति क्रमदीपिकायामष्टमः पटलः ||

Zusammenfassende deutsche Übersetzung

Die Kramadipika beginnt mit einem Grundsatz, der den ganzen Text verständlich macht: Mantra-Technik allein ist nicht genug. Die Gnade Acyutas, Hingabe an Hari und Vertrauen zum Guru bilden die Voraussetzung.

Der erste Paṭala verwandelt den Körper in einen heiligen Raum. Durch Bhūtaśuddhi werden die Elemente symbolisch gereinigt; durch Mātṛkā-Nyāsa werden die Sanskritlaute über den Körper verteilt. Keshava, Nārāyaṇa, Mādhava, Govinda und weitere Vishnu-Formen erscheinen zusammen mit ihren Śaktis. Prāṇāyāma führt weiter zur Errichtung eines Yogapīṭha im Herzen, in dessen Zentrum Nityānanda als Licht der Citti meditiert wird.

Der zweite Paṭala entfaltet die Gopāla-Mantras. Die berühmte Formel um Gopījana-vallabha wird theologisch gedeutet: Krishna ist der innerste Geliebte der göttlichen Kräfte und der gesamten manifestierten Welt. „Svāhā“ bedeutet nicht nur äußere Opferung, sondern Hingabe des eigenen Selbst.

Der dritte Paṭala ist von außergewöhnlicher poetischer Schönheit. Vrindavana wird als göttlicher Bewusstseinsraum aufgebaut: duftende Wälder, Yamunā, Kalpavṛkṣa, Juwelenboden und Lotus-Pīṭha. In seiner Mitte erscheint Krishna mit Flöte, Kühen, Gopas und Gopīs. Die ganze Natur lauscht seinem Klang. Die anschließende Pūjā führt diese äußere Schönheit in den eigenen Herzraum zurück.

Der vierte Paṭala beschreibt Dīkṣā. Der Guru wird sorgfältig gewählt, der Schüler vorbereitet, ein Maṇḍala errichtet und Krishna im Kumbha angerufen. Die Einweihung gipfelt in Abhiṣeka und Mantra-Übertragung ins Ohr des Schülers. Besonders wichtig ist die vollständige Selbsthingabe: Alles Gedachte, Gesprochene und Getane wird Brahman dargebracht.

Der fünfte Paṭala ordnet die tägliche Praxis. Morgens wird Bāla-Krishna, mittags der Vraja-Herr, abends Vāsudeva in Dvārakā und nachts Krishna im Rāsa-Kreis meditiert. Dieselbe Gottheit erscheint also als Kind, Hirt, Lehrer, König und Geliebter.

Der sechste Paṭala sammelt besondere Mantras und traditionelle Anwendungen. Neben Schutz, Gedächtnis und Bhakti erscheinen auch vormoderne Heilungs- und aggressive Rituale. Religionsgeschichtlich zeigen sie die Breite tantrischer Praxis; spirituell zentraler sind die Zufluchtsformeln und die Meditation auf Krishna als Retter, Gītā-Lehrer und Viśvarūpa.

Der siebte Paṭala verbindet Krishna mit Śrī, Sprache und Fülle. Besonders inspirierend ist Krishna als Herr des Wissens: mit Buch, Akṣamālā und Flöte. Der Text beschreibt außerdem Tempel- und Hausverehrung, Türhüter, Guru-Pādukās, Govinda, Rukmiṇī, Satyabhāmā, Kühe und Gopīs als ein vollständiges sakrales Universum.

Im achten Paṭala stehen zunächst Vaśya- und Mohana-Traditionen. Doch gerade dort führt die Schrift schließlich über äußere Ziele hinaus. Der Yogi löst die Welt aus Elementen, Sinnen und Geist in immer feinere Ebenen zurück: in Prakṛti, Puruṣa, Bindu, Kāla, Icchāśakti und schließlich in das reine Cit-Selbst.

Dann erscheint eine innere Aufstiegsmeditation. Im Mūlādhāra wird die Bīja-Kraft erweckt, sie steigt durch die Suṣumṇā zum Mond- und Sahasrāra-Feld, trinkt den Nektar und kehrt in den inneren Sitz zurück.

Der Abschluss ist zugleich schlicht und tief: Der Geist wird an Krishnas Körper von den Lotusfüßen bis zu seinem Lächeln geführt. Dort soll er sich auflösen. So endet die Kramadipika nicht bei Ritualtechnik, sondern bei einer meditativen Verschmelzung von Bhakti, Mantra und Selbsterkenntnis.

Inspirierende Aussagen und Verse

Bhakti ist die Voraussetzung
nyūnamacyutakaṭākṣapātane karaṇaṃ bhavati bhaktijañjasā |
taccatuṣṭayaphalāptaye tato bhaktimānadhikṛtau harau gurau ||

Sinngemäße Übersetzung: Fehlt der gnadenvolle Blick Acyutas, bleibt die bloße Methode unvollständig. Für die vier Ziele des Lebens ist deshalb der Hingebungsvolle geeignet, der Hari und dem Guru ergeben ist.

Das innere Yogapitha
nityānandacitiprakāśamamṛtaṃ sañcintayeddhāma tat ||

Übersetzung: Man meditiere dort das unsterbliche Dhāman als ewige Glückseligkeit und als Licht des Bewusstseins.

Selbsthingabe an Hari
māṃ madīyañca sakalaṃ haraye samyagarpaye |

Übersetzung: Mich selbst und alles, was mein ist, bringe ich vollständig Hari dar.

Krishna im eigenen Herzen
tato lokādhyakṣaṃ dhruvaciti sadānandavapuṣaṃ nije hṛtpāthoje ... |

Sinngemäße Übersetzung: Danach meditiere man den Herrn der Welt, dessen Wesen ewige Glückseligkeit und beständiges Bewusstsein ist, im Lotus des eigenen Herzens.

Der Weg der Bhakti
gṛṇaṃstasya nāmāni śṛṇvaṃstadīyāḥ kathāḥ saṃsmaraṃstasya rūpāṇi nityam |
namaṃstatpādāmbhoruhaṃ bhaktinamraḥ sa pūjyo budhairnityamuktaḥ sa eva ||

Übersetzung: Wer seine Namen singt, seine Geschichten hört, seine Formen beständig erinnert und sich in Hingabe vor seinen Lotusfüßen verneigt, ist von den Weisen zu verehren; er ist wahrhaft innerlich frei.

Auflösung im höchsten Bewusstsein
nirdvandve nirviśeṣe niratiśayamahānandasāndre ... |

Sinngemäße Übersetzung: Alles möge in jenem reinen Dhāman aufgehen, das frei von Gegensätzen und begrenzenden Unterschieden und von unvergleichlicher großer Glückseligkeit erfüllt ist.

Der Geist ruht in Krishnas Lächeln
yāvanmanovilayameti harerudāramandasmite ... |

Übersetzung: Bis der Geist in Haris erhabenem, sanftem Lächeln zur Auflösung gelangt, möge der Übende das Mantra weiterführen.

Wichtigste Mantras aus der Kramadipika

Die Kramadipika enthält sehr viele Mantras, teils offen ausgeschrieben, teils in tantrischer Laut-Chiffre angegeben. Hier werden nur Formeln aufgenommen, deren Wortlaut im Grundtext ausdrücklich und ausreichend klar erscheint. Verschlüsselte Mantras werden nicht spekulativ rekonstruiert.

Tīrtha-Mantra
gaṅge ca yamune caiva godāvari sarasvati |
narmade sindhu kāveri jale'smin sannidhiṃ kuru ||
गङ्गे च यमुने चैव गोदावरि सरस्वति ।
नर्मदे सिन्धु कावेरि जलेऽस्मिन् सन्निधिं कुरु ॥

Übersetzung: O Gaṅgā und Yamunā, Godāvarī und Sarasvatī, Narmadā, Sindhu und Kāverī – seid in diesem Wasser gegenwärtig.
Verwendung: Weihe des Pūjā-Wassers und Vergegenwärtigung der heiligen Flüsse.

Brahmarpana – vollständige Selbsthingabe
manasā vācā karmaṇā hastābhyāṃ padbhyāmudareṇa śiśnā yat smṛtaṃ yaduktaṃ yat kṛtaṃ tat sarvaṃ brahmārpaṇaṃ bhavatu svāhā

Sinngemäß: Was immer durch Geist, Rede und Handlung, durch Hände, Füße und den Körper gedacht, gesagt oder getan wurde – all dies sei Brahman dargebracht. Svāhā.

Hingabe an Hari
māṃ madīyañca sakalaṃ haraye samyagarpaye
मां मदीयञ्च सकलं हरये सम्यगर्पये ।

Übersetzung: Mich selbst und alles, was mein ist, bringe ich vollständig Hari dar.

Gebet zu Krishna um Nachkommenschaft
devakīsuta govinda vāsudeva jagatpate |
dehi me tanayaṃ deva tvāmahaṃ śaraṇaṃ gatā ||
देवकीसुत गोविन्द वासुदेव जगत्पते ।
देहि मे तनयं देव त्वामहं शरणं गता ॥

Übersetzung: O Sohn Devakīs, Govinda, Vāsudeva, Herr der Welt – schenke mir ein Kind, o Gott; zu dir habe ich Zuflucht genommen.

Kurzes Krishna-Mantra
kṛṣṇāya namaḥ
कृष्णाय नमः

Übersetzung: Verehrung sei Krishna.

Śyāmalāṅga-Mantra
klīṃ glauṃ klīṃ śyāmalāṅgāya namaḥ
क्लीं ग्लौं क्लीं श्यामलाङ्गाय नमः

Sinngemäß: Verehrung dem dunkelglänzenden Krishna; die Bījas tragen die tantrische Klangkraft der Formel.

Zuflucht zu Mukunda
Der Text formuliert außerdem die Hingabe an die Lotusfüße Mukundas mit den Worten, dass man sie als beständige Zuflucht ergreift. Diese Passage steht im sechsten Paṭala und bildet einen devotionalen Gegenpol zu den vielen technischen Mantra-Anwendungen.

Bei den zahlreichen Bīja- und Lautchiffren des Werkes ist eine traditionelle Unterweisung sinnvoll. Die Kramadipika selbst betont immer wieder Guru, Dīkṣā und Bhakti.

Abschluss

Die Kramadipika ist eine der eindrucksvollen Schriften, in denen Krishna Bhakti und Tantra nicht als Gegensätze erscheinen. Sie zeigt Krishna zugleich als Kind, Flötenspieler, Geliebten der Gopīs, Lehrer der Weisen, Herrscher von Dvārakā, Viśvarūpa und innerstes Licht des Herzens.

Ihr Reichtum liegt in der Verbindung mehrerer Ebenen: Der Körper wird durch Nyāsa zum Tempel, der Atem durch Prāṇāyāma zum Träger des Mantras, Vrindavana zum inneren Bewusstseinsraum und die Pūjā schließlich zur Selbsthingabe.

Für heutige Aspiranten ist besonders wichtig, die Ebenen des Werkes zu unterscheiden. Viele ritualtechnische und kāmya Abschnitte gehören in ihren historischen Kontext. Dauerhaft inspirierend sind vor allem Bhakti, Guru-Vertrauen, die Verinnerlichung der Pūjā und die abschließende Meditation, in der der Geist in Krishnas Lächeln zur Ruhe kommt.

Yoga kann Körper und Prāṇa für diese innere Sammlung öffnen. Meditation kann helfen, die äußeren Bilder von Krishna in Herzensgegenwart zu verwandeln. Mantra wird in der Kramadipika dann am tiefsten verstanden, wenn es nicht nur gesprochen, sondern als Hingabe des ganzen Wesens erfahren wird.

Textgrundlage und Überlieferung
Der Sanskrittext folgt ausschließlich den bereitgestellten Muktabodha-Dateien M00029. Die elektronische Fassung führt den Titel kramadīpikā und nennt als Sekundärtitel tantrasārādivividhatantrasaṃgraha. Als Autor beziehungsweise Sammler wird Śrī Rasikamohana Caṭṭopādhyāya genannt. Die Vorlage wurde ursprünglich in bengalischer Schrift veröffentlicht und wird als vor 1900 erschienen bezeichnet.

Der Text umfasst acht Paṭalas und endet ausdrücklich mit iti kramadīpikā samāptā. Die digitale Transkription enthält an zahlreichen Stellen unsichere oder beschädigte Zeichenfolgen, die durch Fragezeichen, Sterne oder andere Markierungen sichtbar bleiben. Diese Stellen wurden nicht stillschweigend rekonstruiert.

Vollständigkeit dieser Ausgabe
Diese Wiki-Fassung enthält den vollständigen in den bereitgestellten Dateien vorhandenen Sanskrittext aller acht Paṭalas in Umschrift und Devanagari. Der deutsche Teil überträgt den gesamten Werkverlauf kapitelweise und fortlaufend, einschließlich der technischen Ritualabschnitte, Mantra-Lehren und historisch problematischen Kāmya-Passagen; beschädigte Sanskritstellen werden dabei nicht frei rekonstruiert.

Abschlussprüfung
Für diese Endfassung wurden alle acht Paṭalas gegen die bereitgestellten Sanskritdateien geprüft. Die Umschrift und die Devanagari-Fassung enthalten den vollständigen vorhandenen Grundtext bis zum ausdrücklichen Schlussvermerk iti kramadīpikā samāptā. Die Medien-, Seminar- und Kategorienabschnitte wurden ebenfalls kontrolliert.

Siehe auch

Seminare

Meditation
Die Verinnerlichung von Krishna-Pūjā und die Meditation im Herzlotus gehören zu den stärksten spirituellen Motiven der Kramadipika.

06.11.2026 - 08.11.2026 Meditation Grundtechniken: Erfahre, wie du mit Meditation deine Gedanken zur Ruhe bringst, neue Energie schöpfst und inneren Frieden findest. Lerne, wie du Hindernisse in der Med…; Madhuka Kuhnle
06.11.2026 - 08.11.2026 Gelassenheit entwickeln - Live Online mit Sukadev: Möchtest du mit mehr Gelassenheit durchs Leben gehen? Machtvolle Techniken aus dem Yoga, um im Alltag inmitten einer Welt voller Veränderungen und inm…; Sukadev Bretz

Kundalini Yoga
Der Text verbindet Prāṇāyāma, Mūlādhāra, Suṣumṇā, Sahasrāra, Bindu und Nektar mit einer inneren Krishna-Mantra-Sādhana.

06.11.2026 - 08.11.2026 Kundalini Yoga Einführung: Gründliche Einführung in die Theorie und Praxis des Kundalini Yoga, Yoga der Energie. Die praktischen Übungen des Kundalini Yoga umfassen Pranayama (…; Arjuna Wingen
13.11.2026 - 15.11.2026 Kundalini Yoga Mittelstufe: Intensives Kundalini Yoga Seminar zur Erweckung der inneren Kundalini Energie, Erweiterung des Bewusstseins und Entfaltung des vollen Potentials. Yoga A…; Manuel Hirning

Anonym

Suche

Kramadipika

Namensräume

Mehr

Seitenaktionen

Inhaltsverzeichnis

Vollständiger deutscher Text

Vollständiger Sanskrittext in Umschrift

1. Paṭala

2. Paṭala

3. Paṭala

4. Paṭala

5. Paṭala

6. Paṭala

7. Paṭala

8. Paṭala

Vollständiger Sanskrittext in Devanagari

1. Paṭala

2. Paṭala

3. Paṭala

4. Paṭala

5. Paṭala

6. Paṭala

7. Paṭala

8. Paṭala

Zusammenfassende deutsche Übersetzung

Inspirierende Aussagen und Verse

Wichtigste Mantras aus der Kramadipika

Abschluss

Siehe auch

Seminare

Navigation

Spenden

Yoga lernen

Navigation

Wikiwerkzeuge

Wikiwerkzeuge

Anonym

Suche

Kramadipika

Vollständiger deutscher Text

Vollständiger Sanskrittext in Umschrift

1. Paṭala

2. Paṭala

3. Paṭala

4. Paṭala

5. Paṭala

6. Paṭala

7. Paṭala

8. Paṭala

Vollständiger Sanskrittext in Devanagari

1. Paṭala

2. Paṭala

3. Paṭala

4. Paṭala

5. Paṭala

6. Paṭala

7. Paṭala

8. Paṭala

Zusammenfassende deutsche Übersetzung

Inspirierende Aussagen und Verse

Wichtigste Mantras aus der Kramadipika

Abschluss

Siehe auch

Seminare

Navigation

Wikiwerkzeuge

Seitenwerkzeuge

Kategorien