Dasha Dana zum Totengedenken – zehn Gaben für Frieden und fürsorgliches Weiterleben

Aus Yogawiki

Dasha Dana zum Totengedenken – zehn Gaben für Frieden und fürsorgliches Weiterleben: Das Dasha Dana zum Totengedenken verbindet das Gebet für einen verstorbenen Elternteil mit konkreter Hilfe für andere: Erde beziehungsweise Landwert, Sesam, Gold, Nahrung, Kleidung und weitere Lebensgrundlagen werden verschenkt. Im Puranokta Apara Prayoga gehört diese freiwillige Zehnergabe zum Sapindikarana, das den Verstorbenen in die Gemeinschaft der Ahnen einbezieht. Ein Angehöriger führt die Gaben unter Begleitung eines kundigen Priesters aus. Der ganze Gabenabschnitt ist hier so dargestellt, dass er am dafür vorbereiteten Platz zuhause, im Tempelraum oder am Ort der Familienriten durchgeführt werden kann.

Anlass, Umfang und Vorbereitung

Die Dasha Dana ist in dieser Fassung eine freiwillige Ergänzung am Ende der Trauerzeit, keine täglich zu wiederholende Vorschrift. Die zehn Gaben werden nach den Möglichkeiten der Familie vorbereitet. Für die ersten neun erlaubt das Handbuch ausdrücklich den jeweiligen Geldgegenwert. Die letzte Gabe ist dagegen ein umfangreiches Jahreszeichen: 360 mit Speise, Licht und Zahnpflegezubehör verbundene Wassergefäße. Wer diese Gesamtform wählt, klärt vorab mit den Empfängern, wie die Gaben sinnvoll angenommen und verwendet werden. Eine bloße Schale als angeblicher Ersatz für alle 360 Gefäße ist in der hier verwendeten Quelle nicht vorgeschrieben.

Die folgende Hauptfassung gilt für das Gedenken an den Vater. Für die Mutter nennt die Quelle an der entsprechenden Stelle mātuḥ statt pituḥ; die deutsche Bedeutung lautet dann „meiner Mutter“. Die jeweiligen Formen können vor der Feier mit der Leitung vorbereitet werden. 〈GOTRA〉 und 〈NAME〉 bezeichnen die Daten des empfangenden Brahmanen. Bei unbekannter Familienzugehörigkeit wird die betreffende Übergabe in verständlichem Deutsch gesprochen; es wird keine Herkunft erfunden.

Bereite vor:

  • eine Landgabe oder deren Geldwert; bei einer wirklichen Landübertragung muss die tatsächliche Übergabe gesondert geregelt sein;
  • Sesam, ein Goldstück, Ghee (bzw. Pflanzenöl), zwei Kleidungsstücke, Reis oder anderes Getreide, Jaggery, Silber und Salz – oder jeweils den ausdrücklich erlaubten Geldwert;
  • 360 Wassergefäße mit zugehörigen Speisen, Lichtern und Zahnpflegezubehör;
  • einen sauberen Gabenplatz und ausreichend Raum, die Empfänger respektvoll zu begrüßen.

Pflanzenöl ist eine heutige vegane Alternative. Damit die überlieferte Rezitation nicht eine tatsächlich andere Substanz als Ghee bezeichnet, wird bei der vierten Gabe unten die von der Quelle erlaubte Geldgabe als Hauptfassung gewählt. Die übrigen Gaben werden in ihrer gegenständlichen Form beschrieben; nur die Landgabe verwendet ebenfalls den Geldersatz. Die vollständigen Sanskritformeln entsprechen diesen Entscheidungen.

Die zehn Gaben durchführen

1. Die Gabe vor Dharmaraja stellen
Begrüße die Empfänger und nenne auf Deutsch den verstorbenen Elternteil sowie den Anlass. Die erste Strophe und der folgende Entschluss nennen zusammen die zwölf Gestalten beziehungsweise Begleiter der Ordnung bei Dharmaraja.

dharmādhipo dhanādhyakṣo dharmarājo dhanañjayaḥ |
dharma gupto dharma jīvo dharmajño dharma nandanaḥ ||

धर्माधिपो धनाध्यक्षो धर्मराजो धनञ्जयः ।
धर्म गुप्तो धर्म जीवो धर्मज्ञो धर्म नन्दनः ॥

Herr des Dharma, Hüter der Güter, König des Dharma, Reichtumgewinnender; im Dharma Verborgener, durch Dharma Lebender, Kenner und Freude des Dharma.


hariḥ oṁ tat sat | nīti mārgo’rtha pādaśca satyavān jñāna-locanaḥ |
dharma-rāja sadasi vidyamānānāṁ dvādaśa saṅkhyākānāṁ pūrvokta saṁjñakānāṁ prītyarthaṁ dānāni kariṣye ||

हरिः ॐ तत् सत् । नीति मार्गोऽर्थ पादश्च सत्यवान् ज्ञान-लोचनः ।
धर्म-राज सदसि विद्यमानानां द्वादश सङ्ख्याकानां पूर्वोक्त संज्ञकानां प्रीत्यर्थं दानानि करिष्ये ॥

Hari, Om, das ist die Wahrheit. Weg der rechten Lebensführung, auf Sinn und Wohlergehen Gegründeter, Wahrhaftiger, mit dem Auge der Erkenntnis: Zur Freude der zwölf so Benannten in der Versammlung Dharmarajas werde ich die Gaben darbringen.

2. Bhumi Dana: den Wert von Land schenken
Überreiche den vorbereiteten Geldwert für die Bhumi Dana. Sprich die Übergabeformel und das zugehörige Gebet.

adyeha mama pituḥ ājanma kṛta sakala pāpa kṣaya dvārā śrī parameśvara prītyarthaṁ dāna khaṇḍokta phalāvāptaye ca imāṁ bhūmi pratinidhi mūlyaṁ viṣṇu daivatāṁ 〈GOTRA〉 gotrāya 〈NAME〉 nāma brāhmaṇāya sampradade | oṁ tat san na mama ||

अद्येह मम पितुः आजन्म कृत सकल पाप क्षय द्वारा श्री परमेश्वर प्रीत्यर्थं दान खण्डोक्त फलावाप्तये च इमां भूमि प्रतिनिधि मूल्यं विष्णु दैवतां 〈GOTRA〉 गोत्राय 〈NAME〉 नाम ब्राह्मणाय सम्प्रददे । ॐ तत् सन् न मम ॥

Heute übergebe ich dem Brahmanen 〈NAME〉 aus dem Gotra 〈GOTRA〉 den Geldwert als Stellvertretung für Land, Vishnu zugeordnet: zur Lösung der seit der Geburt begangenen Verfehlungen meines Vaters, zur Freude des höchsten Herrn und zur Erlangung der im Abschnitt über Gaben genannten Frucht. Om, das ist das Wahre; es ist nicht mein.


sarva-bhūtāśrayā bhūmir varāheṇa samuddhṛtā |
ananta sasya phaladā hyataḥ śāntiṁ prayaccha me ||

सर्व-भूताश्रया भूमिर् वराहेण समुद्धृता ।
अनन्त सस्य फलदा ह्यतः शान्तिं प्रयच्छ मे ॥

Erde, Zuflucht aller Wesen, von Varaha emporgehoben, unablässig Getreidefrucht spendend: Schenke mir Frieden.

3. Tila Dana: Sesam übergeben
Überreiche den Sesam als Tila Dana. Sprich die Übergabeformel und das zugehörige Gebet.

adyeha mama pituḥ ājanma kṛta sakala pāpa kṣaya dvārā śrī parameśvara prītyarthaṁ imāṁs tilān prajāpati daivatān 〈GOTRA〉 gotrāya brāhmaṇāya sampradade | oṁ tat san na mama ||

अद्येह मम पितुः आजन्म कृत सकल पाप क्षय द्वारा श्री परमेश्वर प्रीत्यर्थं इमांस् तिलान् प्रजापति दैवतान् 〈GOTRA〉 गोत्राय ब्राह्मणाय सम्प्रददे । ॐ तत् सन् न मम ॥

Heute übergebe ich diesen Prajapati zugeordneten Sesam dem Brahmanen aus dem Gotra 〈GOTRA〉, zur Lösung aller seit der Geburt begangenen Verfehlungen meines Vaters und zur Freude des höchsten Herrn. Om, das ist das Wahre; es ist nicht mein.


maharṣer gātra sambhūtāḥ kaśyapasya tilāḥ smṛtāḥ |
tasmād eṣāṁ pradānena mama pitra pāpaṁ vyapohatu ||

महर्षेर् गात्र सम्भूताः कश्यपस्य तिलाः स्मृताः ।
तस्माद् एषां प्रदानेन मम पित्र पापं व्यपोहतु ॥

Der Sesam gilt als aus dem Leib des großen Sehers Kashyapa entstanden. Möge durch diese Gabe die Verfehlung meines Vaters weichen.

4. Suvarna Dana: Gold schenken
Überreiche das Goldstück als Suvarna Dana. Sprich die Übergabeformel und das zugehörige Gebet.

adyeha mama pituḥ ājanma kṛta sakala pāpa kṣaya dvārā śrī parameśvara prītyarthaṁ idaṁ suvarṇaṁ vahni daivataṁ 〈GOTRA〉 gotrāya brāhmaṇāya sampradade | oṁ tat sat na mama ||

अद्येह मम पितुः आजन्म कृत सकल पाप क्षय द्वारा श्री परमेश्वर प्रीत्यर्थं इदं सुवर्णं वह्नि दैवतं 〈GOTRA〉 गोत्राय ब्राह्मणाय सम्प्रददे । ॐ तत् सत् न मम ॥

Heute übergebe ich dieses dem Feuer zugeordnete Gold dem Brahmanen aus dem Gotra 〈GOTRA〉, zur Lösung der Verfehlungen meines Vaters und zur Freude des höchsten Herrn. Om, das ist die Wahrheit; es ist nicht mein.


hiraṇyagarbha garbhasthaṁ hema bīja vibhāvaso |
ananta puṇya phalada atha śāntiṁ prayaccha me ||

हिरण्यगर्भ गर्भस्थं हेम बीज विभावसो ।
अनन्त पुण्य फलद अथ शान्तिं प्रयच्छ मे ॥

Gold, im Schoß Hiranyagarbhas ruhend, goldener Same des Leuchtenden, unendliche verdienstvolle Frucht spendend: Schenke mir Frieden.

5. Ajya Dana: den Wert von Ghee schenken
Überreiche den Geldwert als Ajya Dana. Sprich die Übergabeformel und das zugehörige Gebet.

adyeha mama pituḥ ājanma kṛta sakala pāpa kṣaya dvārā śrī parameśvara prītyarthaṁ idaṁ tan mūlya dravyaṁ mṛtyuñjaya daivatāṁ 〈GOTRA〉 gotrāya brāhmaṇāya sampradade | oṁ tat sat na mama ||

अद्येह मम पितुः आजन्म कृत सकल पाप क्षय द्वारा श्री परमेश्वर प्रीत्यर्थं इदं तन् मूल्य द्रव्यं मृत्युञ्जय दैवतां 〈GOTRA〉 गोत्राय ब्राह्मणाय सम्प्रददे । ॐ तत् सत् न मम ॥

Heute übergebe ich den Geldwert dieser Gabe, Mrityunjaya zugeordnet, dem Brahmanen aus dem Gotra 〈GOTRA〉, zur Lösung der Verfehlungen meines Vaters und zur Freude des höchsten Herrn. Om, das ist die Wahrheit; es ist nicht mein.


kāmadhenoḥ samudbhūtaṁ sarva kratuṣu saṁsthitam |
devānām ājyam āhāras tataḥ śāntiṁ prayaccha me ||

कामधेनोः समुद्भूतं सर्व क्रतुषु संस्थितम् ।
देवानाम् आज्यम् आहारस् ततः शान्तिं प्रयच्छ मे ॥

Aus Kamadhenu hervorgegangen und in allen Opferfeiern gegenwärtig ist Ghee die Speise der Götter. Darum schenke mir Frieden.

6. Vastra Dana: Kleidung weitergeben
Überreiche die beiden Kleidungsstücke als Vastra Dana. Sprich die Übergabeformel und das zugehörige Gebet.

adyeha mama pituḥ ājanma kṛta sakala pāpa kṣaya dvārā śrī parameśvara prītyarthaṁ idaṁ vastra dvayaṁ bṛhaspati daivataṁ 〈GOTRA〉 gotrāya brāhmaṇāya sampradade | oṁ tat sat na mama ||

अद्येह मम पितुः आजन्म कृत सकल पाप क्षय द्वारा श्री परमेश्वर प्रीत्यर्थं इदं वस्त्र द्वयं बृहस्पति दैवतं 〈GOTRA〉 गोत्राय ब्राह्मणाय सम्प्रददे । ॐ तत् सत् न मम ॥

Heute übergebe ich dieses Brihaspati zugeordnete Kleiderpaar dem Brahmanen aus dem Gotra 〈GOTRA〉, zur Lösung der Verfehlungen meines Vaters und zur Freude des höchsten Herrn. Om, das ist die Wahrheit; es ist nicht mein.


śīta-vātātapa trāṇaṁ lajjāyā rakṣaṇaṁ param |
dehālaṅkaraṇaṁ vastram ataḥ śāntiṁ prayaccha me ||

शीत-वातातप त्राणं लज्जाया रक्षणं परम् ।
देहालङ्करणं वस्त्रम् अतः शान्तिं प्रयच्छ मे ॥

Kleidung schützt vor Kälte, Wind und Hitze, bewahrt die Scham und schmückt den Leib. Darum schenke mir Frieden.

7. Dhanya Dana: Getreide für Nahrung schenken
Überreiche das Getreide als Dhanya Dana. Sprich die Übergabeformel und das zugehörige Gebet.

adyeha mama pituḥ ājanma kṛta sakala pāpa kṣaya dvārā śrī parameśvara prītyarthaṁ idaṁ dhānyaṁ prajāpati daivatāṁ 〈GOTRA〉 gotrāya brāhmaṇāya sampradade | oṁ tat sat na mama ||

अद्येह मम पितुः आजन्म कृत सकल पाप क्षय द्वारा श्री परमेश्वर प्रीत्यर्थं इदं धान्यं प्रजापति दैवतां 〈GOTRA〉 गोत्राय ब्राह्मणाय सम्प्रददे । ॐ तत् सत् न मम ॥

Heute übergebe ich dieses Prajapati zugeordnete Getreide dem Brahmanen aus dem Gotra 〈GOTRA〉, zur Lösung der Verfehlungen meines Vaters und zur Freude des höchsten Herrn. Om, das ist die Wahrheit; es ist nicht mein.


sarva-deva-mayaṁ dhānyaṁ sarvotpattikaraṁ mahat |
prāṇināṁ jīvanopāyaś cātaḥ śāntiṁ prayaccha me ||

सर्व-देव-मयं धान्यं सर्वोत्पत्तिकरं महत् ।
प्राणिनां जीवनोपायश् चातः शान्तिं प्रयच्छ मे ॥

Getreide ist von allen Göttern erfüllt, trägt zum Entstehen des Lebens bei und ist Lebensgrundlage der Wesen. Darum schenke mir Frieden.

8. Guda Dana: Jaggery verschenken
Überreiche den unraffinierten Rohrzucker als Guda Dana. Sprich die Übergabeformel und das zugehörige Gebet.

adyeha mama pituḥ ājanma kṛta sakala pāpa kṣaya dvārā śrī parameśvara prītyarthaṁ idaṁ gūḍaṁ soma daivataṁ 〈GOTRA〉 gotrāya brāhmaṇāya sampradade | oṁ tat sat na mama ||

अद्येह मम पितुः आजन्म कृत सकल पाप क्षय द्वारा श्री परमेश्वर प्रीत्यर्थं इदं गूडं सोम दैवतं 〈GOTRA〉 गोत्राय ब्राह्मणाय सम्प्रददे । ॐ तत् सत् न मम ॥

Heute übergebe ich diesen Soma zugeordneten Jaggery dem Brahmanen aus dem Gotra 〈GOTRA〉, zur Lösung der Verfehlungen meines Vaters und zur Freude des höchsten Herrn. Om, das ist die Wahrheit; es ist nicht mein.


yathā deveṣu viśvātmā pravaraś ca janārdanaḥ |
tathā rasānāṁ pravaraḥ sadaivekṣuraso mataḥ ||

यथा देवेषु विश्वात्मा प्रवरश् च जनार्दनः ।
तथा रसानां प्रवरः सदैवेक्षुरसो मतः ॥

Wie Janardana, das Selbst des Alls, unter den Göttern hervorragt, so gilt der Zuckerrohrsaft unter den Säften als vorzüglich.

9. Rajata Dana: Silber übergeben
Überreiche das Silber als Rajata Dana. Sprich die Übergabeformel und das zugehörige Gebet.

adyeha mama pituḥ ājanma kṛta sakala pāpa kṣaya dvārā śrī parameśvara prītyarthaṁ idaṁ rajataṁ candra daivatāṁ 〈GOTRA〉 gotrāya brāhmaṇāya sampradade | oṁ tat sat na mama ||

अद्येह मम पितुः आजन्म कृत सकल पाप क्षय द्वारा श्री परमेश्वर प्रीत्यर्थं इदं रजतं चन्द्र दैवतां 〈GOTRA〉 गोत्राय ब्राह्मणाय सम्प्रददे । ॐ तत् सत् न मम ॥

Heute übergebe ich dieses Chandra zugeordnete Silber dem Brahmanen aus dem Gotra 〈GOTRA〉, zur Lösung der Verfehlungen meines Vaters und zur Freude des höchsten Herrn. Om, das ist die Wahrheit; es ist nicht mein.


prītir yataḥ pitṛṇāṁ ca viṣṇu śaṅkarayoḥ sadā |
śiva-netrodbhavaṁ raupyam ataḥ śāntiṁ prayaccha me ||

प्रीतिर् यतः पितृणां च विष्णु शङ्करयोः सदा ।
शिव-नेत्रोद्भवं रौप्यम् अतः शान्तिं प्रयच्छ मे ॥

Silber, aus Shivas Auge hervorgegangen, erfreut die Ahnen, Vishnu und Shankara. Darum schenke mir Frieden.

10. Lavana Dana: Salz teilen
Überreiche das Salz als Lavana Dana. Sprich die Übergabeformel und das zugehörige Gebet.

adyeha mama pituḥ ājanma kṛta sakala pāpa kṣaya dvārā śrī parameśvara prītyarthaṁ idaṁ lavaṇaṁ soma daivataṁ 〈GOTRA〉 gotrāya brāhmaṇāya sampradade | oṁ tat sat na mama ||

अद्येह मम पितुः आजन्म कृत सकल पाप क्षय द्वारा श्री परमेश्वर प्रीत्यर्थं इदं लवणं सोम दैवतं 〈GOTRA〉 गोत्राय ब्राह्मणाय सम्प्रददे । ॐ तत् सत् न मम ॥

Heute übergebe ich dieses Soma zugeordnete Salz dem Brahmanen aus dem Gotra 〈GOTRA〉, zur Lösung der Verfehlungen meines Vaters und zur Freude des höchsten Herrn. Om, das ist die Wahrheit; es ist nicht mein.


yasmād anna-rasāḥ sarve notkṛṣṭā lavaṇaṁ vinā |
śambhoḥ prītikaraṁ yasmād ataḥ śāntiṁ prayaccha me ||

यस्माद् अन्न-रसाः सर्वे नोत्कृष्टा लवणं विना ।
शम्भोः प्रीतिकरं यस्माद् अतः शान्तिं प्रयच्छ मे ॥

Weil der Geschmack der Speisen ohne Salz nicht zur vollen Entfaltung kommt und weil es Shambhu erfreut: Darum schenke mir Frieden.

11. Udaka Kumbha Dana: die Jahresgabe der Wassergefäße
Widme die vorbereitete Gesamtheit von 360 Wassergefäßen mitsamt den Speisen, Lichtern und Zahnpflegegaben. Die Zahl stellt die lunaren Tage des rituell gedachten Jahres dar. Die Quelle spricht eine gemeinsame Übergabeformel; sie verlangt hier nicht 360 verschiedene Mantras.

adyeha mama pituḥ pretasya maraṇa dinam ārabhya tithi baddha cāndramānena saṁvatsara pūrti paryantaṁ jāyamāna prātyahnika kṣut-pipāsā nivṛttyarthaṁ ṣaṣṭyādhika triśata saṅkhyākān sānnān sadīpān sadanta-dhāvanān udaka-kumbhān 〈NAME〉 brāhmaṇāya dāsye | oṁ tat san na mama ||

अद्येह मम पितुः प्रेतस्य मरण दिनम् आरभ्य तिथि बद्ध चान्द्रमानेन संवत्सर पूर्ति पर्यन्तं जायमान प्रात्यह्निक क्षुत्-पिपासा निवृत्त्यर्थं षष्ट्याधिक त्रिशत सङ्ख्याकान् सान्नान् सदीपान् सदन्त-धावनान् उदक-कुम्भान् 〈NAME〉 ब्राह्मणाय दास्ये । ॐ तत् सन् न मम ॥

Heute werde ich dem Brahmanen 〈NAME〉 360 Wassergefäße mit Speisen, Lichtern und Zahnpflegegaben übergeben: zur Stillung des täglichen Hungers und Durstes meines verstorbenen Vaters, vom Todestag an bis zur Vollendung des nach Mondtagen gerechneten Jahres. Om, das ist das Wahre; es ist nicht mein.

Die Gabe vollenden

Übergib die Dinge beziehungsweise Geldwerte tatsächlich. Der Empfänger nimmt sie an; eine besondere Antwortformel enthält dieser Abschnitt nicht. Ein gesprochenes Versprechen allein ist noch nicht die vollzogene Gabe.

Innerhalb des Sapindikarana kehrt die Leitung danach zum dort vorgesehenen Vereinigen der Reisbälle zurück. Diese weitere Ahnenzeremonie ist ein anderes Ritual und wird durch die Zehnergabe nicht ersetzt. Der hier beschriebene Gabenabschnitt endet mit der vollständigen Übergabe. Als persönliche innere Widmung kannst du dich fragen: Welche Fürsorge des Verstorbenen möchte ich im eigenen Leben fortsetzen? Eine Gabe, die andere ernährt oder schützt, macht die Erinnerung im Alltag wirksam.

Quellen und weitere Praxis

20.12.2026 - 20.12.2026 Gita Jayanti

Die Bhagavad Gita hat Geburtstag. Immer Ende November bis Mitte Dezember, abhängig von der Mondphase, wird Gita Jayanti gefeiert. Wir wollen den Geburt…
Vani Devi Beldzik
26.12.2026 - 02.01.2027 Indische Rituale Ausbildung

Du interessierst dich für indische Rituale? Du hast die einzigartige Gelegenheit, in dieser Rituale Ausbildung bei Yoga Vidya die kleine Puja, große P…
Sukadev Bretz, Shankari Winkelbauer
Abgerufen von „https://wiki.yoga-vidya.de/index.php?title=Dasha_Dana_zum_Totengedenken_–_zehn_Gaben_für_Frieden_und_fürsorgliches_Weiterleben&oldid=1325641“