Skambha Sukta 2
Skambha Sukta 2 (Sanskrit: स्कम्भसूक्तम्, IAST: skambhasūktam, n.) – die zweite Skambha-Hymne des Atharvaveda (10.8). Ein Rad, ein Faden und ein goldener Schwan geben der Frage nach dem tragenden Grund immer neue Gestalt. Im Yoga-Vedanta laden diese Bilder dazu ein, das Eine auch im jüngsten Kind und im alten Menschen zu achten.
Skambha ist der tragende Grund, der Himmel, Erde und alles Lebendige zusammenhält. Diese zweite Skambha-Hymne nennt ihn das älteste Brahman. Sie spricht in Rätseln, kosmischen Bildern und unmittelbaren Aussagen über den Atman. Für Yoga Vedanta ist sie ein bedeutender Text der Einheitsschau: Hinter der Vielfalt wird die eine Wirklichkeit gesucht, die alles durchdringt. Siehe auch Skambha Sukta Upanishad für die bekanntere Hymne.
Herkunft und Verwendung
Atharvaveda, Shaunaka-Samhita 10.8.1–44.
Diese zweite Skambha-Hymne ist Atharvaveda 10.8. Sie ist ein eigenständiger Text gegenüber Atharvaveda 10.7. Die Rätselbilder werden in der Übersetzung bewahrt; die anschließende Atman-Auslegung steht im Kontext des Yoga Vedanta.
Vollständiger Sanskrittext in IAST
oṃ yo bhūtaṃ ca bhavyaṃ ca sarvaṃ yaś cādhitiṣṭhati |
svar yasya ca kevalaṃ tasmai jyeṣṭhāya brahmaṇe namaḥ || 1 ||
skambheneme viṣṭabhite dyauś ca bhūmiś ca tiṣṭhataḥ |
skambha idaṃ sarvam ātmanvad yat prāṇan nimiṣac ca yat || 2 ||
tisro ha prajā atyāyam āyan ny anyā arkam abhito 'viśanta |
bṛhan ha tasthau rajaso vimāno harito hariṇīr ā viveśa || 3 ||
dvādaśa pradhayaś cakram ekaṃ trīṇi nabhyāni ka u tac ciketa |
tatrāhatās trīṇi śatāni śaṅkavaḥ ṣaṣṭiś ca khīlā avicācalā ye || 4 ||
idaṃ savitar vi jānīhi ṣaḍ yamā eka ekajaḥ |
tasmin hāpitvam icchante ya eṣām eka ekajaḥ || 5 ||
āviḥ san nihitaṃ guhā jaran nāma mahat padam |
tatredaṃ sarvam ārpitam ejat prāṇat pratiṣṭhitam || 6 ||
ekacakraṃ vartata ekanemi sahasrākṣaraṃ pra puro ni paścā |
ardhena viśvaṃ bhuvanaṃ jajāna yad asyārdhaṃ kva tad babhūva || 7 ||
pañcavāhī vahatyagram eṣāṃ praṣṭayo yuktā anusaṃvahanti |
ayātam asya dadṛśe na yātaṃ paraṃ nedīyo 'varaṃ davīyaḥ || 8 ||
tiryagbilaś camasa ūrdhvabudhnas tasmin yaśo nihitaṃ viśvarūpam |
tad āsata ṛṣayaḥ sapta sākaṃ ye asya gopā mahato babhūvuḥ || 9 ||
yā purastād yujyate yā ca paścād yā viśvato yujyate yā ca sarvataḥ |
yayā yajñaḥ prāṅ tāyate tāṃ tvā pṛcchāmi katamā sā ṛcām || 10 ||
yad ejati patati yac ca tiṣṭhati prāṇad aprāṇan nimiṣac ca yad bhuvat |
tad dādhāra pṛthivīṃ viśvarūpaṃ tat saṃbhūya bhavaty ekam eva || 11 ||
anantaṃ vitataṃ purutrānantam antavac cā samante |
te nākapālaś carati vicinvan vidvān bhūtam uta bhavyam asya || 12 ||
prajāpatiś carati garbhe antar adṛśyamāno bahudhā vi jāyate |
ardhena viśvaṃ bhuvanaṃ jajāna yad asyārdhaṃ katamaḥ sa ketuḥ || 13 ||
ūrdhvaṃ bharantam udakaṃ kumbhenevodahāryam |
paśyanti sarve cakṣuṣā na sarve manasā viduḥ || 14 ||
dūre pūrṇena vasati dūra ūnena hīyate |
mahad yakṣaṃ bhuvanasya madhye tasmai baliṃ rāṣṭrabhṛto bharanti || 15 ||
yataḥ sūrya udety astaṃ yatra ca gacchati |
tad eva manye 'haṃ jyeṣṭhaṃ tad u nāty eti kiṃ cana || 16 ||
ye arvāṅ madhya uta vā purāṇaṃ vedaṃ vidvāṃsam abhito vadanti |
ādityam eva te pari vadanti sarve agniṃ dvitīyaṃ trivṛtaṃ ca haṃsam || 17 ||
sahasrāhṇyaṃ viyatāv asya pakṣau harer haṃsasya patataḥ svargam |
sa devānt sarvān urasy upadadya saṃpaśyan yāti bhuvanāni viśvā || 18 ||
satyenordhvas tapati brahmaṇārvāṅ vi paśyati |
prāṇena tiryaṅ prāṇati yasmin jyeṣṭham adhi śritam || 19 ||
yo vai te vidyād araṇī yābhyāṃ nirmathyate vasu |
sa vidvān jyeṣṭhaṃ manyeta sa vidyād brāhmaṇaṃ mahat || 20 ||
apād agre sam abhavat so agre svar ābharat |
catuṣpād bhūtvā bhogyaḥ sarvam ādatta bhojanam || 21 ||
bhogyo bhavad atho annam adad bahu |
yo devam uttarāvantam upāsātai sanātanam || 22 ||
sanātanam enam āhur utādya syāt punarṇavaḥ |
ahorātre pra jāyete anyo anyasya rūpayoḥ || 23 ||
śataṃ sahasram ayutaṃ nyarbudam asaṃkhyeyaṃ svam asmin niviṣṭam |
tad asya ghnanty abhipaśyata eva tasmād devo rocata eṣa etat || 24 ||
bālād ekam aṇīyaskam utaikaṃ neva dṛśyate |
tataḥ pariṣvajīyasī devatā sā mama priyā || 25 ||
iyaṃ kalyāṇy ajarā martyasyāmṛtā gṛhe |
yasmai kṛtā śaye sa yaś cakāra jajāra saḥ || 26 ||
tvaṃ strī tvaṃ pumān asi tvaṃ kumāra uta vā kumārī |
tvaṃ jīrṇo daṇḍena vañcasi tvaṃ jāto bhavasi viśvatomukhaḥ || 27 ||
utaiṣāṃ pitota vā putra eṣām utaiṣāṃ jyeṣṭha uta vā kaniṣṭhaḥ |
eko ha devo manasi praviṣṭaḥ prathamo jātaḥ sa u garbhe antaḥ || 28 ||
pūrṇāt pūrṇam ud acati pūrṇaṃ pūrṇena sicyate |
uto tad adya vidyāma yatas tat pariṣicyate || 29 ||
eṣā sanatnī sanam eva jātaiṣā purāṇī pari sarvaṃ babhūva |
mahī devy uṣaso vibhātī saikenaikena miṣatā vi caṣṭe || 30 ||
avir vai nāma devatartenāste parīvṛtā |
tasyā rūpeṇeme vṛkṣā haritā haritasrajaḥ || 31 ||
anti santaṃ na jahāty anti santaṃ na paśyati |
devasya paśya kāvyaṃ na mamāra na jīryati || 32 ||
apūrveṇeṣitā vācas tā vadanti yathāyatham |
vadantīr yatra gacchanti tad āhur brāhmaṇaṃ mahat || 33 ||
yatra devāś ca manuṣyāś cārā nābhāv iva śritāḥ |
apāṃ tvā puṣpaṃ pṛcchāmi yatra tan māyayā hitam || 34 ||
yebhir vāta iṣitaḥ pravāti ye dadante pañca diśaḥ sadhrīcīḥ |
ya āhutim atyamanyanta devā apāṃ netāraḥ katame ta āsan || 35 ||
imām eṣāṃ pṛthivīṃ vasta eko 'ntarikṣaṃ pary eko babhūva |
divam eṣāṃ dadate yo vidhartā viśvā āśāḥ prati rakṣanty eke || 36 ||
yo vidyāt sūtraṃ vitataṃ yasminn otāḥ prajā imāḥ |
sūtraṃ sūtrasya yo vidyād sa vidyād brāhmaṇaṃ mahat || 37 ||
vedāhaṃ sūtraṃ vitataṃ yasminn otāḥ prajā imāḥ |
sūtraṃ sūtrasyāhaṃ vedātho yad brāhmaṇaṃ mahad || 38 ||
yad antarā dyāvāpṛthivī agnir ait pradahan viśvadāvyaḥ |
yatrātiṣṭhann ekapatnīḥ parastāt kvevāsīn mātariśvā tadānīm || 39 ||
apsv āsīn mātariśvā praviṣṭaḥ praviṣṭā devāḥ salilāny āsan |
bṛhan ha tasthau rajaso vimānaḥ pavamāno harita ā viveśa || 40 ||
uttareṇeva gāyatrīm amṛte 'dhi vi cakrame |
sāmnā ye sāma saṃvidur ajas tad dadṛśe kva || 41 ||
niveśanaḥ saṃgamano vasūnāṃ deva iva savitā satyadharmā |
indro na tasthau samare dhanānām || 42 ||
puṇḍarīkaṃ navadvāraṃ tribhir guṇebhir āvṛtam |
tasmin yad yakṣam ātmanvat tad vai brahmavido viduḥ || 43 ||
akāmo dhīro amṛtaḥ svayaṃbhū rasena tṛpto na kutaś canonaḥ |
tam eva vidvān na bibhāya mṛtyor ātmānaṃ dhīram ajaraṃ yuvānam || 44 ||
oṃ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ ||
Vollständige deutsche Übersetzung
Der tragende Grund und die Rätsel des Kosmos · Verse 1–11
Om.
1 Dem, der über alles Gewesene und Künftige herrscht, dem das ganze Himmelslicht gehört, diesem ältesten Brahman gilt unsere Verehrung.
2 Durch Skambha gestützt stehen Himmel und Erde fest. In Skambha ruht dieses ganze beseelte Dasein: alles, was atmet, und alles, was die Augen schließt.
3 Drei Geschlechter gingen über das Maß hinaus; andere ließen sich rings um Arka, das strahlende Licht, nieder. Groß erhob sich der, der den Raum ausmisst. Der Goldfarbene ging in die Goldfarbenen ein.
4 Ein Rad mit zwölf Felgenstücken und drei Naben: Wer hat es verstanden? Darin sind dreihundertundsechzig Speichen befestigt, feststehende Pflöcke, die nicht wanken.
5 Savitri, erkenne dieses Geheimnis: Sechs sind Zwillingspaare, einer ist allein geboren. An diesem einen, dem Alleingeborenen, suchen sie alle teilzuhaben.
6 Offenbar ist sie und doch im Verborgenen niedergelegt, die große Stätte, die man die uralte nennt. In ihr ruht dieses ganze Dasein: was sich regt, was atmet und was fest gegründet ist.
7 Mit einem Rad und einer Felge bewegt es sich, tausendsilbig, vorwärts nach vorn und zurück nach hinten. Mit seiner einen Hälfte brachte es die ganze Welt hervor. Wo ist seine andere Hälfte geblieben?
8 Der mit fünfen fährt, trägt ihren vordersten Teil; die angespannten Seitenrosse ziehen mit. Sein noch nicht durchmessener Weg wird gesehen, der durchmessene nicht. Das Höhere ist näher, das Niedere weiter entfernt.
9 Ein Becher, dessen Öffnung zur Seite, dessen Boden nach oben gerichtet ist: In ihm liegt Herrlichkeit von vielerlei Gestalt. Bei ihm sitzen die sieben Rishis zusammen, die Hüter dieses Großen geworden sind.
10 Welcher Vers wird vorn eingesetzt, welcher hinten, welcher von allen Seiten und überall? Durch welchen wird das Yajna nach vorn ausgebreitet? Ich frage dich: Welcher unter den Rik-Versen ist es?
11 Was sich bewegt, was fliegt, was stillsteht, was atmet und was nicht atmet, was seine Augen schließt: Dieses Vielgestaltige hält die Erde aufrecht. Wenn es sich zusammenfindet, wird es wahrlich eines.
Das Ewige in den wechselnden Gestalten · Verse 12–23
12 Das Unendliche ist vielerorts ausgebreitet. Unendliches und Endliches begegnen einander. Der Hüter des Himmels geht dahin und unterscheidet sie; er kennt ihr Gewesenes und ihr Künftiges.
13 Prajapati bewegt sich im Inneren des Mutterschoßes. Ungesehen wird er in vielen Gestalten geboren. Mit seiner einen Hälfte brachte er die ganze Welt hervor. Was ist das Zeichen seiner anderen Hälfte?
14 Er trägt das Wasser hinauf, wie ein Wasserträger es mit einem Krug trägt. Alle sehen ihn mit ihren Augen; doch längst nicht alle erkennen ihn mit ihrem Geist.
15 Fern wohnt er beim Vollen; fern wird er vom Unvollständigen verlassen. Das große göttliche Geheimnis steht in der Mitte der Welt. Ihm bringen die Träger der Reiche ihre Gaben dar.
16 Woher die Sonne aufgeht und wohin sie beim Untergang gelangt, das halte ich für das Älteste. Darüber geht nichts hinaus.
17 Ob sie jetzt, in der Zwischenzeit oder in uralter Zeit vom Kenner des Veda sprechen: Sie alle sprechen von Aditya, von Agni als Zweitem und vom dreifachen Hamsa.
18 Tausend Tage weit spannen sich die Flügel des goldenen Hamsa, der zum Himmelslicht fliegt. Alle Devas birgt er an seiner Brust. Schauend zieht er durch alle Welten.
19 Durch Wahrheit strahlt er nach oben; durch Brahman schaut er nach unten. Durch Prana atmet er nach allen Seiten. In ihm ruht das Älteste.
20 Wer jene beiden Reibhölzer kennt, aus denen der kostbare Schatz hervorgequirlt wird, der mag als Wissender das Älteste erkennen; der kennt das große, heilige Brahman.
21 Fußlos entstand es am Anfang; am Anfang brachte es das Himmelslicht herbei. Vierfüßig geworden, ein Gut zum Genießen, nahm es alle Nahrung an sich.
22 Er wird selbst zu einem kostbaren Gut und genießt reichlich Nahrung, der den ewigen Deva verehrt, der ihm Vorrang schenkt.
23 Ewig nennen sie ihn; und doch wird er heute wieder neu. Tag und Nacht entstehen, eines in der Gestalt des anderen.
Du bist in allen Wesen · Verse 24–34
24 Hundert, tausend, zehntausend, hundert Millionen: Unzählbarer Besitz ist in ihm niedergelegt. Sie vernichten das Seine vor seinen Augen. Darum leuchtet dieser Deva auf solche Weise.
25 Eines ist kleiner als ein Kind, ein anderes ist kaum zu sehen. Die Gottheit, die beide noch weiter umschließt, ist mir lieb.
26 Diese Schöne, Alterlose, Unsterbliche wohnt im Haus eines Sterblichen. Für wen sie geschaffen wurde, der liegt darnieder; wer sie geschaffen hat, ist alt geworden.
27 Du bist die Frau. Du bist der Mann. Du bist der Junge und das Mädchen. Als alter Mensch gehst du, auf einen Stock gestützt. Du wirst geboren und wendest dein Antlitz nach allen Seiten.
28 Du bist ihr Vater und ihr Sohn, der Älteste unter ihnen und der Jüngste. Der eine Deva ist in den Geist eingegangen. Er ist der Erstgeborene; er ist im Inneren des Mutterschoßes.
29 Aus der Fülle erhebt sich Fülle. Fülle wird mit Fülle ausgegossen. Mögen wir heute das erkennen, woraus diese Fülle sich ergießt.
30 Diese Ewige ist von alters her geboren; die Uralte hat alles umfasst. Die große Göttin der Morgenröte strahlt auf. Sie schaut durch jedes einzelne Auge, das sich öffnet und schließt.
31 Avi heißt jene Gottheit; von Rita umgeben hat sie ihren Sitz. Durch ihre Gestalt sind diese Bäume grün, mit grünen Kränzen geschmückt.
32 Er verlässt den Nahen nicht, und doch sieht er den Nahen nicht. Schau die Weisheit des Deva: Er ist ungestorben und altert nicht.
33 Vom Ursprungslosen angetrieben, sprechen die Stimmen, jede auf ihre Weise. Wohin sie im Sprechen gelangen, das nennen sie das große, heilige Brahman.
34 Wo Devas und Menschen ihren Halt haben, wie die Speichen in der Nabe: Nach der Blüte der Wasser frage ich dich, nach dem Ort, an dem sie durch Maya eingesetzt wurde.
Der Faden des Fadens und der unsterbliche Atman · Verse 35–44
35 Von welchen angetrieben weht der Wind? Welche lassen die fünf Himmelsrichtungen zusammenwirken? Welche Devas haben die Opfergabe verschmäht? Wer waren diese Lenker der Wasser?
36 Einer von ihnen kleidet sich in diese Erde. Ein anderer hat den Luftraum umfasst. Der ordnende Spender schenkt den Himmel. Andere behüten alle Richtungen.
37 Wer den ausgespannten Faden kennt, in den diese Geschöpfe gewoben sind, wer den Faden dieses Fadens kennt, der kennt das große, heilige Brahman.
38 Ich kenne den ausgespannten Faden, in den diese Geschöpfe gewoben sind. Ich kenne den Faden dieses Fadens und das große, heilige Brahman.
39 Als Agni zwischen Himmel und Erde dahinzog, alles verbrennend, alles verzehrend, als die Frauen des einen Gatten jenseits davon standen: Wo war Matarishvan damals?
40 Matarishvan war in die Wasser eingegangen; die Devas waren in die Fluten eingegangen. Groß erhob sich der, der den Raum ausmisst. Der sich Läuternde ging in die Grünen ein.
41 Wie über Gayatri hinaus schritt er in der Unsterblichkeit. Die das Saman durch das Saman erkennen: Wo wurde ihnen der Ungeborene sichtbar?
42 Er ist die Ruhestätte und der Sammelpunkt der Schätze, von wahrhaftigem Dharma wie der göttliche Savitri. Wie Indra steht er fest im Kampf um die Güter.
43 Ein Lotus mit neun Toren, von drei Gunas umhüllt: Das göttliche Geheimnis darin, vom Atman erfüllt, kennen wahrlich die Kenner Brahmans.
44 Frei von Verlangen, weise, unsterblich, aus sich selbst bestehend, vom Lebenssaft erfüllt, durch nichts gemindert: Wer diesen Atman erkennt, den weisen, alterlosen, ewig jungen, fürchtet den Tod nicht.
Om. Shanti, Shanti, Shanti. Frieden, Frieden, Frieden.
Vollständiger Sanskrittext in Devanagari
ॐ यो भूतं च भव्यं च सर्वं यश् चाधितिष्ठति ।
स्वर् यस्य च केवलं तस्मै ज्येष्ठाय ब्रह्मणे नमः ॥ १ ॥
स्कम्भेनेमे विष्टभिते द्यौश् च भूमिश् च तिष्ठतः ।
स्कम्भ इदं सर्वम् आत्मन्वद् यत् प्राणन् निमिषच् च यत् ॥ २ ॥
तिस्रो ह प्रजा अत्यायम् आयन् न्य् अन्या अर्कम् अभितो ऽविशन्त ।
बृहन् ह तस्थौ रजसो विमानो हरितो हरिणीर् आ विवेश ॥ ३ ॥
द्वादश प्रधयश् चक्रम् एकं त्रीणि नभ्यानि क उ तच् चिकेत ।
तत्राहतास् त्रीणि शतानि शङ्कवः षष्टिश् च खीला अविचाचला ये ॥ ४ ॥
इदं सवितर् वि जानीहि षड् यमा एक एकजः ।
तस्मिन् हापित्वम् इच्छन्ते य एषाम् एक एकजः ॥ ५ ॥
आविः सन् निहितं गुहा जरन् नाम महत् पदम् ।
तत्रेदं सर्वम् आर्पितम् एजत् प्राणत् प्रतिष्ठितम् ॥ ६ ॥
एकचक्रं वर्तत एकनेमि सहस्राक्षरं प्र पुरो नि पश्चा ।
अर्धेन विश्वं भुवनं जजान यद् अस्यार्धं क्व तद् बभूव ॥ ७ ॥
पञ्चवाही वहत्यग्रम् एषां प्रष्टयो युक्ता अनुसंवहन्ति ।
अयातम् अस्य ददृशे न यातं परं नेदीयो ऽवरं दवीयः ॥ ८ ॥
तिर्यग्बिलश् चमस ऊर्ध्वबुध्नस् तस्मिन् यशो निहितं विश्वरूपम् ।
तद् आसत ऋषयः सप्त साकं ये अस्य गोपा महतो बभूवुः ॥ ९ ॥
या पुरस्ताद् युज्यते या च पश्चाद् या विश्वतो युज्यते या च सर्वतः ।
यया यज्ञः प्राङ् तायते तां त्वा पृच्छामि कतमा सा ऋचाम् ॥ १० ॥
यद् एजति पतति यच् च तिष्ठति प्राणद् अप्राणन् निमिषच् च यद् भुवत् ।
तद् दाधार पृथिवीं विश्वरूपं तत् संभूय भवत्य् एकम् एव ॥ ११ ॥
अनन्तं विततं पुरुत्रानन्तम् अन्तवच् चा समन्ते ।
ते नाकपालश् चरति विचिन्वन् विद्वान् भूतम् उत भव्यम् अस्य ॥ १२ ॥
प्रजापतिश् चरति गर्भे अन्तर् अदृश्यमानो बहुधा वि जायते ।
अर्धेन विश्वं भुवनं जजान यद् अस्यार्धं कतमः स केतुः ॥ १३ ॥
ऊर्ध्वं भरन्तम् उदकं कुम्भेनेवोदहार्यम् ।
पश्यन्ति सर्वे चक्षुषा न सर्वे मनसा विदुः ॥ १४ ॥
दूरे पूर्णेन वसति दूर ऊनेन हीयते ।
महद् यक्षं भुवनस्य मध्ये तस्मै बलिं राष्ट्रभृतो भरन्ति ॥ १५ ॥
यतः सूर्य उदेत्य् अस्तं यत्र च गच्छति ।
तद् एव मन्ये ऽहं ज्येष्ठं तद् उ नात्य् एति किं चन ॥ १६ ॥
ये अर्वाङ् मध्य उत वा पुराणं वेदं विद्वांसम् अभितो वदन्ति ।
आदित्यम् एव ते परि वदन्ति सर्वे अग्निं द्वितीयं त्रिवृतं च हंसम् ॥ १७ ॥
सहस्राह्ण्यं वियताव् अस्य पक्षौ हरेर् हंसस्य पततः स्वर्गम् ।
स देवान्त् सर्वान् उरस्य् उपदद्य संपश्यन् याति भुवनानि विश्वा ॥ १८ ॥
सत्येनोर्ध्वस् तपति ब्रह्मणार्वाङ् वि पश्यति ।
प्राणेन तिर्यङ् प्राणति यस्मिन् ज्येष्ठम् अधि श्रितम् ॥ १९ ॥
यो वै ते विद्याद् अरणी याभ्यां निर्मथ्यते वसु ।
स विद्वान् ज्येष्ठं मन्येत स विद्याद् ब्राह्मणं महत् ॥ २० ॥
अपाद् अग्रे सम् अभवत् सो अग्रे स्वर् आभरत् ।
चतुष्पाद् भूत्वा भोग्यः सर्वम् आदत्त भोजनम् ॥ २१ ॥
भोग्यो भवद् अथो अन्नम् अदद् बहु ।
यो देवम् उत्तरावन्तम् उपासातै सनातनम् ॥ २२ ॥
सनातनम् एनम् आहुर् उताद्य स्यात् पुनर्णवः ।
अहोरात्रे प्र जायेते अन्यो अन्यस्य रूपयोः ॥ २३ ॥
शतं सहस्रम् अयुतं न्यर्बुदम् असंख्येयं स्वम् अस्मिन् निविष्टम् ।
तद् अस्य घ्नन्त्य् अभिपश्यत एव तस्माद् देवो रोचत एष एतत् ॥ २४ ॥
बालाद् एकम् अणीयस्कम् उतैकं नेव दृश्यते ।
ततः परिष्वजीयसी देवता सा मम प्रिया ॥ २५ ॥
इयं कल्याण्य् अजरा मर्त्यस्यामृता गृहे ।
यस्मै कृता शये स यश् चकार जजार सः ॥ २६ ॥
त्वं स्त्री त्वं पुमान् असि त्वं कुमार उत वा कुमारी ।
त्वं जीर्णो दण्डेन वञ्चसि त्वं जातो भवसि विश्वतोमुखः ॥ २७ ॥
उतैषां पितोत वा पुत्र एषाम् उतैषां ज्येष्ठ उत वा कनिष्ठः ।
एको ह देवो मनसि प्रविष्टः प्रथमो जातः स उ गर्भे अन्तः ॥ २८ ॥
पूर्णात् पूर्णम् उद् अचति पूर्णं पूर्णेन सिच्यते ।
उतो तद् अद्य विद्याम यतस् तत् परिषिच्यते ॥ २९ ॥
एषा सनत्नी सनम् एव जातैषा पुराणी परि सर्वं बभूव ।
मही देव्य् उषसो विभाती सैकेनैकेन मिषता वि चष्टे ॥ ३० ॥
अविर् वै नाम देवतर्तेनास्ते परीवृता ।
तस्या रूपेणेमे वृक्षा हरिता हरितस्रजः ॥ ३१ ॥
अन्ति सन्तं न जहात्य् अन्ति सन्तं न पश्यति ।
देवस्य पश्य काव्यं न ममार न जीर्यति ॥ ३२ ॥
अपूर्वेणेषिता वाचस् ता वदन्ति यथायथम् ।
वदन्तीर् यत्र गच्छन्ति तद् आहुर् ब्राह्मणं महत् ॥ ३३ ॥
यत्र देवाश् च मनुष्याश् चारा नाभाव् इव श्रिताः ।
अपां त्वा पुष्पं पृच्छामि यत्र तन् मायया हितम् ॥ ३४ ॥
येभिर् वात इषितः प्रवाति ये ददन्ते पञ्च दिशः सध्रीचीः ।
य आहुतिम् अत्यमन्यन्त देवा अपां नेतारः कतमे त आसन् ॥ ३५ ॥
इमाम् एषां पृथिवीं वस्त एको ऽन्तरिक्षं पर्य् एको बभूव ।
दिवम् एषां ददते यो विधर्ता विश्वा आशाः प्रति रक्षन्त्य् एके ॥ ३६ ॥
यो विद्यात् सूत्रं विततं यस्मिन्न् ओताः प्रजा इमाः ।
सूत्रं सूत्रस्य यो विद्याद् स विद्याद् ब्राह्मणं महत् ॥ ३७ ॥
वेदाहं सूत्रं विततं यस्मिन्न् ओताः प्रजा इमाः ।
सूत्रं सूत्रस्याहं वेदाथो यद् ब्राह्मणं महद् ॥ ३८ ॥
यद् अन्तरा द्यावापृथिवी अग्निर् ऐत् प्रदहन् विश्वदाव्यः ।
यत्रातिष्ठन्न् एकपत्नीः परस्तात् क्वेवासीन् मातरिश्वा तदानीम् ॥ ३९ ॥
अप्स्व् आसीन् मातरिश्वा प्रविष्टः प्रविष्टा देवाः सलिलान्य् आसन् ।
बृहन् ह तस्थौ रजसो विमानः पवमानो हरित आ विवेश ॥ ४० ॥
उत्तरेणेव गायत्रीम् अमृते ऽधि वि चक्रमे ।
साम्ना ये साम संविदुर् अजस् तद् ददृशे क्व ॥ ४१ ॥
निवेशनः संगमनो वसूनां देव इव सविता सत्यधर्मा ।
इन्द्रो न तस्थौ समरे धनानाम् ॥ ४२ ॥
पुण्डरीकं नवद्वारं त्रिभिर् गुणेभिर् आवृतम् ।
तस्मिन् यद् यक्षम् आत्मन्वत् तद् वै ब्रह्मविदो विदुः ॥ ४३ ॥
अकामो धीरो अमृतः स्वयंभू रसेन तृप्तो न कुतश् चनोनः ।
तम् एव विद्वान् न बिभाय मृत्योर् आत्मानं धीरम् अजरं युवानम् ॥ ४४ ॥
ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः ॥
Vertiefende Erläuterungen
Der tragende Grund und die Rätsel des Kosmos · Verse 1–11
Die Hymne beginnt mit Verehrung. Dann stellt sie Fragen. Rad, Speichen, Becher und sieben Rishis regen die innere Schau an. Das Rad mit zwölf Teilen und dreihundertundsechzig Speichen lässt an das Jahr und seine Tage denken. Hinter den Bewegungen der Zeit wird ein tragender Grund gesucht.
Du musst die Bilder beim ersten Lesen nicht auflösen. Nimm eine Frage in die Meditation mit: Was trägt all das, was sich bewegt und verändert? Der elfte Vers gibt eine Richtung: Das Vielgestaltige findet in einer Wirklichkeit zusammen.
Das Ewige in den wechselnden Gestalten · Verse 12–23
Sehen und Erkennen werden unterschieden. Alle können den Wasserträger sehen; das Geheimnis seines Wirkens erschließt sich dem erkennenden Geist. So lädt der Text zum tieferen Schauen ein.
Der goldene Hamsa, der himmlische Schwan, birgt die Devas an seiner Brust. Dieses Bild kann für die Meditation kostbar werden: Eine göttliche Wirklichkeit trägt alle Kräfte und alle Welten. Selbst Tag und Nacht gehören zu ihrem Leben. Was ewig ist, erscheint in stets neuer Gestalt.
Du bist in allen Wesen · Verse 24–34
„Du bist die Frau. Du bist der Mann.“ Die Schau der Einheit berührt nun unser unmittelbares Leben. Jugend und Alter, Eltern und Kinder sind Erscheinungen des Einen. Ein Mensch mit einem Gehstock gehört ebenso in diese Verehrung wie ein neugeborenes Kind.
Die Fülle gibt aus ihrer Fülle. Diese Aussage führt tief in den Vedanta. Das Göttliche wird durch die Vielfalt seiner Erscheinungen nicht ärmer. Auch der grüne Baum und das blickende Auge werden Ausdruck des heiligen Lebens. Lass diese Sicht dein Verhalten prägen: Begegne Menschen und Natur mit Achtung.
Der Faden des Fadens und der unsterbliche Atman · Verse 35–44
Der Faden verbindet die Geschöpfe. Der „Faden des Fadens“ weist auf ihren tiefsten Grund. Auf die Frage folgt das Bekenntnis des Wissenden: Ich kenne ihn. Erkenntnis wird zur eigenen Erfahrung.
Der Lotus mit neun Toren lässt sich auf den menschlichen Leib beziehen. Im Yoga Vedanta verstehen wir die drei Gunas als Sattva, Rajas und Tamas, die Grundkräfte der Natur. Mitten in diesem wandelbaren Leben wird der Atman erkannt. Er ist alterlos und aus sich selbst bestehend.
Für unsere Meditation bei Yoga Vidya mündet die Hymne in diese Betrachtung: Ich bin das unvergängliche Selbst. Verweile darin, ohne etwas erzwingen zu wollen. Aus solcher Erkenntnis wachsen Freiheit und ein weites Herz.
Video zur Vertiefung
Was ist Vedanta – YVS563
Anregungen für die eigene Praxis
- Lies die Hymne zunächst als Ganzes und wähle dann ein Bild oder eine Frage für die Betrachtung.
- Unterscheide beim Lesen, was der Vers sagt, von dem, was du in ihm deutest.
- Verweile bei der Frage nach dem Grund des Lebens, ohne sofort eine fertige Antwort zu verlangen.
- Verbinde die Schau der Einheit mit einer konkreten achtsamen Begegnung im Alltag.
- Beende die Betrachtung in Stille. Auch das Eingeständnis einer noch offenen Frage kann Teil des Svadhyaya sein.
Video zur begleitenden Praxis und Auslegung
Vedanta Vortrag von Sukadev
Abschließende Worte
Der Hymnus spricht den anderen Menschen als ein „Du“ an. Vielleicht liegt gerade darin der Zugang zu seiner großen Schau der Einheit.
Siehe auch
Quellen und Literatur
- Sukadev Bretz (Hrsg.): Veden – Offenbarungen der Rishis. Hymnen zur Rezitation, Übersetzungen, Erläuterungen. Yoga Vidya Verlag, Bad Meinberg. Abschnitt „Skambha Suktam 2“.
- Hymnen aus den Veden, Rezitationssammlung, Nr. 61: „Skambha Sūktam 2“.
- Atharvaveda, Shaunaka-Samhita 10.8.1–44.
- Sanskrittext zum Nachlesen: GRETIL: Atharvaveda, Shaunaka-Samhita.
Wer eine zweite Ausgabe von Atharvaveda 10.8 hinzuzieht, findet in Vers 16 „sūrya“ oder „sūryaḥ“, in Vers 24 „rocata eṣa“ oder „rocateṣa“ und in Vers 41 „gāyatrīm“ oder „gayatrīm“. Auch die Schreibung einzelner Doppelkonsonanten variiert.
Seminare
Indische Schriften
- 26.12.2026 - 02.01.2027 Indische Rituale Ausbildung
Du interessierst dich für indische Rituale? Du hast die einzigartige Gelegenheit, in dieser Rituale Ausbildung bei Yoga Vidya die kleine Puja, große P…- Sukadev Bretz, Shankari Winkelbauer
- 01.01.2027 - 10.01.2027 Yogalehrer Weiterbildung Intensiv A1 - Jnana Yoga und Vedanta
Kompakte, vielseitige Weiterbildung für Yogalehrer rund um Jnana Yoga und Vedanta.
Tauche tief ein ins Jnana Yoga und Vedanta, studiere die indischen S…- Vedamurti Dr Olaf Schönert
Jnana Yoga und Vedanta
- 01.01.2027 - 10.01.2027 Yogalehrer Weiterbildung Intensiv A1 - Jnana Yoga und Vedanta
Kompakte, vielseitige Weiterbildung für Yogalehrer rund um Jnana Yoga und Vedanta.
Tauche tief ein ins Jnana Yoga und Vedanta, studiere die indischen S…- Vedamurti Dr Olaf Schönert
- 29.01.2027 - 05.02.2027 Spirituelle Sterbebegleiter Ausbildung
Immer mehr Menschen wollen sich aktiv und offen mit Sterben und Tod beschäftigen und dabei zu einem neuen spirituellen Verständnis von Vergänglichkei…- Sukhavati Kusch
