Mahasauram
Mahasauram (Sanskrit: महासौरम्, IAST: mahāsauram, n.) – eine große Sonnenrezitation aus 65 Abschnitten des Rigveda. Sie beginnt mit dem Surya Sukta und führt vom sichtbaren Sonnenaufgang zur Frage nach dem einen Wirklichen hinter den vielen göttlichen Namen. Mit jeder neuen Hymne erhält das vertraute Licht eine andere Stimme.
Mahasauram vereint vedische Gebete an Surya zu einer großen Sonnenverehrung. Die Strahlen der Sonne, das göttliche Auge, die Einheit hinter den vielen Namen und die Entstehung von Zeit und Welt bilden ihren weiten Bogen. Die ersten dreizehn Verse sind das Surya Sukta; sie stehen hier erneut, damit Mahasauram als Ganzes rezitiert werden kann. Für Yoga Vedanta ist besonders das Bekenntnis bedeutsam: Das Wirkliche ist eins, die Weisen sprechen davon mit vielen Namen.
Herkunft und Verwendung
Rigveda, Samhita. Zusammenstellung von 65 Rezitationseinheiten; die einzelnen Fundstellen stehen bei den Abschnitten. Rezitationsfolge des Mahasauram. Verse 1–13: Rigveda 1.50.1–13. Verse 14–19: Rigveda 1.115.1–6; 20–21: 1.164.46–47; 22: 4.40.5; 23: 5.40.5. Vers 24: Rigveda 7.60.1; 25–27: 7.62.1–3; 28–31: 7.63.1–4; 32: 7.63.5ab; 33–35: 7.66.14–16; 36–37: 8.101.11–12. Verse 38–49: Rigveda 10.37.1–12. Verse 50–54: Rigveda 10.158.1–5; 55–58: 10.170.1–4; 59–61: 10.189.1–3; 62–64: 10.190.1–3; 65: 10.36.14.
Mahasauram ist eine Auswahl aus mehreren Rigveda-Hymnen mit 65 fortlaufend gezählten Rezitationseinheiten. Einheit 32 enthält nur Rigveda 7.63.5ab.
Vollständiger Sanskrittext in IAST
oṃ ud u tyaṃ jātavedasaṃ devaṃ vahanti ketavaḥ |
dṛśe viśvāya sūryam || 1 ||
apa tye tāyavo yathā nakṣatrā yanty aktubhiḥ |
sūrāya viśvacakṣase || 2 ||
adṛśram asya ketavo vi raśmayo janāṃ anu |
bhrājanto agnayo yathā || 3 ||
taraṇir viśvadarśato jyotiṣkṛd asi sūrya |
viśvam ā bhāsi rocanam || 4 ||
pratyaṅ devānāṃ viśaḥ pratyaṅṅ ud eṣi mānuṣān |
pratyaṅ viśvaṃ svar dṛśe || 5 ||
yenā pāvaka cakṣasā bhuraṇyantaṃ janāṃ anu |
tvaṃ varuṇa paśyasi || 6 ||
vi dyām eṣi rajas pṛthv ahā mimāno aktubhiḥ |
paśyañ janmāni sūrya || 7 ||
sapta tvā harito rathe vahanti deva sūrya |
śociṣkeśaṃ vicakṣaṇa || 8 ||
ayukta sapta śundhyuvaḥ sūro rathasya naptyaḥ |
tābhir yāti svayuktibhiḥ || 9 ||
ud vayaṃ tamasas pari jyotiṣ paśyanta uttaram |
devaṃ devatrā sūryam aganma jyotir uttamam || 10 ||
udyann adya mitramaha ārohann uttarāṃ divam |
hṛdrogam mama sūrya harimāṇaṃ ca nāśaya || 11 ||
śukeṣu me harimāṇaṃ ropaṇākāsu dadhmasi |
atho hāridraveṣu me harimāṇaṃ ni dadhmasi || 12 ||
ud agād ayam ādityo viśvena sahasā saha |
dviṣantam mahyaṃ randhayan mo ahaṃ dviṣate radham || 13 ||
citraṃ devānām ud agād anīkaṃ cakṣur mitrasya varuṇasyāgneḥ |
āprā dyāvāpṛthivī antarikṣaṃ sūrya ātmā jagatas tasthuṣaś ca || 14 ||
sūryo devīm uṣasaṃ rocamānām maryo na yoṣām abhy eti paścāt |
yatrā naro devayanto yugāni vitanvate prati bhadrāya bhadram || 15 ||
bhadrā aśvā haritaḥ sūryasya citrā etagvā anumādyāsaḥ |
namasyanto diva ā pṛṣṭham asthuḥ pari dyāvāpṛthivī yanti sadyaḥ || 16 ||
tat sūryasya devatvaṃ tan mahitvam madhyā kartor vitataṃ saṃ jabhāra |
yaded ayukta haritaḥ sadhasthād ād rātrī vāsas tanute simasmai || 17 ||
tan mitrasya varuṇasyābhicakṣe sūryo rūpaṃ kṛṇute dyor upasthe |
anantam anyad ruśad asya pājaḥ kṛṣṇam anyad dharitaḥ sam bharanti || 18 ||
adyā devā uditā sūryasya nir aṃhasaḥ pipṛtā nir avadyāt |
tan no mitro varuṇo māmahantām aditiḥ sindhuḥ pṛthivī uta dyauḥ || 19 ||
indram mitraṃ varuṇam agnim āhur atho divyaḥ sa suparṇo garutmān |
ekaṃ sad viprā bahudhā vadanty agniṃ yamam mātariśvānam āhuḥ || 20 ||
kṛṣṇaṃ niyānaṃ harayaḥ suparṇā apo vasānā divam ut patanti |
ta āvavṛtran sadanād ṛtasyād id ghṛtena pṛthivī vy udyate || 21 ||
haṃsaḥ śuciṣad vasur antarikṣasad dhotā vediṣad atithir duroṇasat |
nṛṣad varasad ṛtasad vyomasad abjā gojā ṛtajā adrijā ṛtam || 22 ||
yat tvā sūrya svarbhānus tamasāvidhyad āsuraḥ |
akṣetravid yathā mugdho bhuvanāny adīdhayuḥ || 23 ||
yad adya sūrya bravo 'nāgā udyan mitrāya varuṇāya satyam |
vayaṃ devatrādite syāma tava priyāso aryaman gṛṇantaḥ || 24 ||
ut sūryo bṛhad arcīṃṣy aśret puru viśvā janima mānuṣāṇām |
samo divā dadṛśe rocamānaḥ kratvā kṛtaḥ sukṛtaḥ kartṛbhir bhūt || 25 ||
sa sūrya prati puro na ud gā ebhi stomebhir etaśebhir evaiḥ |
pra no mitrāya varuṇāya voco 'nāgaso aryamṇe agnaye ca || 26 ||
vi naḥ sahasraṃ śurudho radantv ṛtāvāno varuṇo mitro agniḥ |
yacchantu candrā upamaṃ no arkam ā naḥ kāmam pūpurantu stavānāḥ || 27 ||
ud v eti subhago viśvacakṣāḥ sādhāraṇaḥ sūryo mānuṣāṇām |
cakṣur mitrasya varuṇasya devaś carmeva yaḥ samavivyak tamāṃsi || 28 ||
ud v eti prasavītā janānām mahān ketur arṇavaḥ sūryasya |
samānaṃ cakram paryāvivṛtsan yad etaśo vahati dhūrṣu yuktaḥ || 29 ||
vibhrājamāna uṣasām upasthād rebhair ud ety anumadyamānaḥ |
eṣa me devaḥ savitā cacchanda yaḥ samānaṃ na pramināti dhāma || 30 ||
divo rukma urucakṣā ud eti dūrearthas taraṇir bhrājamānaḥ |
nūnaṃ janāḥ sūryeṇa prasūtā ayann arthāni kṛṇavann apāṃsi || 31 ||
yatrā cakrur amṛtā gātum asmai śyeno na dīyann anv eti pāthaḥ || 32 ||
ud u tyad darśataṃ vapur diva eti pratihvare |
yad īm āśur vahati deva etaśo viśvasmai cakṣase aram || 33 ||
śīrṣṇaḥ-śīrṣṇo jagatas tasthuṣas patiṃ samayā viśvam ā rajaḥ |
sapta svasāraḥ suvitāya sūryaṃ vahanti harito rathe || 34 ||
tac cakṣur devahitaṃ śukram uccarat |
paśyema śaradaḥ śataṃ jīvema śaradaḥ śatam || 35 ||
baṇ mahāṃ asi sūrya baḷ āditya mahāṃ asi |
mahas te sato mahimā panasyate 'ddhā deva mahāṃ asi || 36 ||
baṭ sūrya śravasā mahāṃ asi satrā deva mahāṃ asi |
mahnā devānām asuryaḥ purohito vibhu jyotir adābhyam || 37 ||
namo mitrasya varuṇasya cakṣase maho devāya tad ṛtaṃ saparyata |
dūredṛśe devajātāya ketave divas putrāya sūryāya śaṃsata || 38 ||
sā mā satyoktiḥ pari pātu viśvato dyāvā ca yatra tatanann ahāni ca |
viśvam anyan ni viśate yad ejati viśvāhāpo viśvāhod eti sūryaḥ || 39 ||
na te adevaḥ pradivo ni vāsate yad etaśebhiḥ patarai ratharyasi |
prācīnam anyad anu vartate raja ud anyena jyotiṣā yāsi sūrya || 40 ||
yena sūrya jyotiṣā bādhase tamo jagac ca viśvam udiyarṣi bhānunā |
tenāsmad viśvām anirām anāhutim apāmīvām apa duṣṣvapnyaṃ suva || 41 ||
viśvasya hi preṣito rakṣasi vratam aheḷayann uccarasi svadhā anu |
yad adya tvā sūryopabravāmahai taṃ no devā anu maṃsīrata kratum || 42 ||
taṃ no dyāvāpṛthivī tan na āpa indraḥ śṛṇvantu maruto havaṃ vacaḥ |
mā śūne bhūma sūryasya saṃdṛśi bhadraṃ jīvanto jaraṇām aśīmahi || 43 ||
viśvāhā tvā sumanasaḥ sucakṣasaḥ prajāvanto anamīvā anāgasaḥ |
udyantaṃ tvā mitramaho dive-dive jyog jīvāḥ prati paśyema sūrya || 44 ||
mahi jyotir bibhrataṃ tvā vicakṣaṇa bhāsvantaṃ cakṣuṣe-cakṣuṣe mayaḥ |
ārohantam bṛhataḥ pājasas pari vayaṃ jīvāḥ prati paśyema sūrya || 45 ||
yasya te viśvā bhuvanāni ketunā pra cerate ni ca viśante aktubhiḥ |
anāgāstvena harikeśa sūryāhnāhnā no vasyasā-vasyasod ihi || 46 ||
śaṃ no bhava cakṣasā śaṃ no ahnā śam bhānunā śaṃ himā śaṃ ghṛṇena |
yathā śam adhvañ cham asad duroṇe tat sūrya draviṇaṃ dhehi citram || 47 ||
asmākaṃ devā ubhayāya janmane śarma yacchata dvipade catuṣpade |
adat pibad ūrjayamānam āśitaṃ tad asme śaṃ yor arapo dadhātana || 48 ||
yad vo devāś cakṛma jihvayā guru manaso vā prayutī devaheḷanam |
arāvā yo no abhi ducchunāyate tasmin tad eno vasavo ni dhetana || 49 ||
sūryo no divas pātu vāto antarikṣāt |
agnir naḥ pārthivebhyaḥ || 50 ||
joṣā savitar yasya te haraḥ śataṃ savāṃ arhati |
pāhi no didyutaḥ patantyāḥ || 51 ||
cakṣur no devaḥ savitā cakṣur na uta parvataḥ |
cakṣur dhātā dadhātu naḥ || 52 ||
cakṣur no dhehi cakṣuṣe cakṣur vikhyai tanūbhyaḥ |
saṃ cedaṃ vi ca paśyema || 53 ||
susaṃdṛśaṃ tvā vayam prati paśyema sūrya |
vi paśyema nṛcakṣasaḥ || 54 ||
vibhrāḍ bṛhat pibatu somyam madhv āyur dadhad yajñapatāv avihrutam |
vātajūto yo abhirakṣati tmanā prajāḥ pupoṣa purudhā vi rājati || 55 ||
vibhrāḍ bṛhat subhṛtaṃ vājasātamaṃ dharman divo dharuṇe satyam arpitam |
amitrahā vṛtrahā dasyuhantamaṃ jyotir jajñe asurahā sapatnahā || 56 ||
idaṃ śreṣṭhaṃ jyotiṣāṃ jyotir uttamaṃ viśvajid dhanajid ucyate bṛhat |
viśvabhrāḍ bhrājo mahi sūryo dṛśa uru paprathe saha ojo acyutam || 57 ||
vibhrājañ jyotiṣā svar agaccho rocanaṃ divaḥ |
yenemā viśvā bhuvanāny ābhṛtā viśvakarmaṇā viśvadevyāvatā || 58 ||
āyaṃ gauḥ pṛśnir akramīd asadan mātaram puraḥ |
pitaraṃ ca prayan svaḥ || 59 ||
antaś carati rocanāsya prāṇād apānatī |
vy akhyan mahiṣo divam || 60 ||
triṃśad dhāma vi rājati vāk pataṅgāya dhīyate |
prati vastor aha dyubhiḥ || 61 ||
ṛtaṃ ca satyaṃ cābhīddhāt tapaso 'dhy ajāyata |
tato rātry ajāyata tataḥ samudro arṇavaḥ || 62 ||
samudrād arṇavād adhi saṃvatsaro ajāyata |
ahorātrāṇi vidadhad viśvasya miṣato vaśī || 63 ||
sūryācandramasau dhātā yathāpūrvam akalpayat |
divaṃ ca pṛthivīṃ cāntarikṣam atho svaḥ || 64 ||
savitā paścātāt savitā purastāt savitottarāttāt savitādharāttāt |
savitā naḥ suvatu sarvatātiṃ savitā no rāsatāṃ dīrgham āyuḥ || 65 ||
oṃ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ ||
Vollständige deutsche Übersetzung
Der Sonnenaufgang — Verse 1–13
Om.
1 Seine Strahlen tragen ihn empor, den Deva, der alles Gewordene kennt: Surya, damit die ganze Welt ihn schaue.
2 Wie Diebe weichen die Sterne mit den Nächten vor Surya, dem Auge der Welt.
3 Sichtbar werden seine Lichtzeichen; seine Strahlen breiten sich über die Menschen aus, leuchtend wie flammende Feuer.
4 Du eilst dahin, allen sichtbar, Surya, du Schöpfer des Lichts. Den ganzen Himmelsraum durchstrahlst du.
5 Den Scharen der Devas zugewandt gehst du auf, den Menschen zugewandt, der ganzen Welt zugewandt, damit sie das Licht schaue.
6 Mit deinem reinigenden Auge, o Varuna, schaust du auf die Menschen, die geschäftig ihrem Tun nachgehen.
7 Du durchwanderst Himmel und weiten Luftraum, misst die Tage mit den Nächten und schaust, Surya, auf alles Geborene.
8 Sieben goldhelle Stuten ziehen deinen Wagen, Deva Surya, du Weitsichtiger, dessen Haar aus Flammen besteht.
9 Surya hat die sieben reinen Töchter des Wagens angeschirrt. Mit ihnen fährt er dahin, mit seinem eigenen Gespann.
10 Über das Dunkel hinaus schauen wir das höhere Licht. Wir sind zu Surya gelangt, dem Deva unter den Devas, zum höchsten Licht.
11 Heute gehst du auf, du Freundlichstrahlender, und steigst zum hohen Himmel empor. Surya, vertreibe mein Herzleiden und meine Gelbsucht.
12 Den Papageien und den Ropanakavögeln übergeben wir meine Gelbsucht; auch in die gelben Haridravavögel legen wir meine Gelbsucht hinein.
13 Dieser Aditya ist mit seiner ganzen Kraft aufgegangen. Er unterwirft mir den, der mich hasst. Möge ich dem Hassenden niemals unterliegen.
Das eine Wirkliche — Verse 14–23
14 Das leuchtende Antlitz der Devas ist aufgegangen, das Auge Mitras, Varunas und Agnis. Surya erfüllt Himmel, Erde und den Raum dazwischen. Er ist der Atman alles Bewegten und alles Ruhenden.
15 Surya folgt der strahlenden Göttin Ushas wie ein junger Mann einer jungen Frau. Dort verlängern die Menschen, die die Devas verehren, ihre Lebenszeit, dem Segensreichen entgegen, um Segen zu empfangen.
16 Heilbringend sind Suryas goldhelle Rosse, strahlend, farbenreich, würdig des freudigen Lobes. Ehrfürchtig sich neigend, haben sie die Höhe des Himmels bestiegen; in einem Augenblick umkreisen sie Himmel und Erde.
17 Dies ist Suryas Göttlichkeit, dies seine Größe: Mitten im Werk zieht er das ausgebreitete Licht zusammen. Wenn er seine Rosse vom Standplatz losgespannt hat, breitet die Nacht ihr Gewand über alles.
18 Im Schoß des Himmels nimmt Surya diese Gestalt an, damit Mitra und Varuna sie schauen. Unendlich ist seine eine, hell leuchtende Erscheinung; die andere, dunkle tragen seine goldhellen Rosse herbei.
19 Heute, Devas, da Surya aufgeht, führt uns aus Bedrängnis und Schuld heraus. Das mögen Mitra und Varuna uns gewähren, Aditi, Sindhu, Erde und Himmel.
20 Indra, Mitra, Varuna und Agni nennen sie ihn; auch der himmlische, schön geflügelte Garutman ist er. Das Wirkliche ist eins; die Weisen sprechen davon mit vielen Namen. Agni, Yama und Matarishvan nennen sie es.
21 Auf dunkler Bahn steigen die goldenen, schön geflügelten Wesen zum Himmel empor, in Wasser gehüllt. Vom Sitz des Rita kehren sie zurück; dann wird die Erde von nährendem Ghee benetzt.
22 Er ist der Hamsa, der im Reinen wohnt, der Vasu im Luftraum, der Hotri am Altar, der Gast im Haus. Er wohnt bei den Menschen, bei den Erhabenen, im Rita, im weiten Himmel. Aus dem Wasser geboren, aus den Kühen geboren, aus Rita geboren, aus dem Felsen geboren: Er ist Rita.
23 Als Svarbhanu, der Asura, dich, Surya, mit Finsternis durchbohrte, schauten die Wesen verwirrt umher wie jemand, der den Ort nicht kennt.
Licht für alle Menschen — Verse 24–37
24 Was du heute beim Aufgehen, Surya, Mitra und Varuna über unsere Schuldlosigkeit wahrheitsgemäß sagst: Mögen wir unter den Devas, o Aditi, deine Lieben sein und dich, Aryaman, lobpreisen.
25 Surya hat seine mächtigen Strahlen erhoben über alle Geschlechter der Menschen. Gleich dem Himmel erscheint er leuchtend; durch weises Wirken gestaltet, ist er von den Schaffenden wohl geschaffen.
26 So gehe vor uns auf, Surya, mit diesen Lobgesängen, mit diesen eilenden Rossen. Sprich für uns zu Mitra und Varuna, zu Aryaman und Agni: Mögen wir ohne Schuld sein.
27 Tausend stärkende Gaben mögen sie uns erschließen, Varuna, Mitra und Agni, die dem Rita treu sind. Die Leuchtenden mögen unser Lied erhöhen; gepriesen mögen sie unsere Sehnsucht erfüllen.
28 Glückverheißend geht Surya auf, das allsehende Auge, allen Menschen gemeinsam. Als Auge Mitras und Varunas erscheint der Deva, der die Finsternis wie eine Haut zusammengerollt hat.
29 Der Erwecker der Menschen steigt empor, das große, wogende Lichtzeichen Suryas. Er will das gemeinsame Rad herumführen, während Etasha, ans Joch gespannt, es zieht.
30 Strahlend erhebt er sich aus dem Schoß der Morgenröten, von den Sängern mit Jubel begrüßt. Dieser Deva Savitar hat sich mir zugewandt; er überschreitet die gemeinsame Ordnung nicht.
31 Als Goldschmuck des Himmels geht er auf, weitsichtig, fernhin strebend, eilend und strahlend. Von Surya angeregt gehen die Menschen nun ihren Zielen nach und vollbringen ihre Werke.
32 Wo die Unsterblichen ihm den Weg bereitet haben, folgt er seiner Bahn wie ein fliegender Falke.
33 Diese herrliche Gestalt steigt aus dem Himmel empor, wo der Horizont sich neigt. Der schnelle göttliche Etasha trägt sie heran, damit alle sie schauen können.
34 Den Herrn jedes Hauptes, alles Bewegten und Ruhenden, tragen sieben Schwestern, die goldhellen Stuten, auf dem Wagen durch den ganzen Luftraum: Surya, zum glücklichen Gedeihen.
35 Dieses Auge, von den Devas zum Heil eingesetzt, steigt leuchtend empor. Mögen wir hundert Herbste sehen, mögen wir hundert Herbste leben.
36 Wahrlich, groß bist du, Surya; wahrlich, groß bist du, Aditya. Deine Größe, du Großer, wird gepriesen. Ja, Deva, groß bist du.
37 Wahrlich, durch deinen Ruhm bist du groß, Surya; stets bist du groß, Deva. Durch deine Größe bist du der mächtige Führer der Devas, das weithin reichende, unversehrbare Licht.
Gebet um Schutz und ein gutes Leben — Verse 38–49
38 Verehrung dem Auge Mitras und Varunas, dem großen Deva. Verehrt ihn im Rita. Preist den Weitsichtigen, den göttlich geborenen Lichtträger, Surya, den Sohn des Himmels.
39 Dieses wahre Wort möge mich von allen Seiten schützen, wo Himmel, Erde und Tage sich ausbreiten. Alles andere, was sich bewegt, kehrt zur Ruhe ein; die Wasser strömen Tag für Tag, und Tag für Tag geht Surya auf.
40 Kein Götterfeind hält dir seit alters stand, wenn du mit deinen fliegenden Rossen auf dem Wagen fährst. Ein Glanz begleitet deinen Weg nach Osten; mit einem anderen Licht steigst du empor, Surya.
41 Mit dem Licht, durch das du das Dunkel vertreibst, mit dem Glanz, durch den du die ganze Welt erweckst, vertreibe von uns alle Kraftlosigkeit und den Mangel an Gaben, alle Krankheit und bösen Träume.
42 Als Bote des Alls hütest du seine Ordnung. Du gehst auf, ohne sie zu verletzen, deiner eigenen Kraft folgend. Was wir heute vor dich bringen, Surya, diesen Entschluss mögen die Devas billigen.
43 Himmel und Erde mögen unseren Ruf hören, die Wasser, Indra und die Maruts. Mögen wir unter Suryas Blick keine Not leiden. Mögen wir glücklich leben und das Alter erreichen.
44 Mit frohem Geist, mit klarem Blick, mit Kindern, frei von Krankheit und Schuld, mögen wir dich, Freundlichstrahlender, Tag für Tag aufgehen sehen, Surya, solange wir leben.
45 Dich, der du das große Licht trägst, du Weitsichtiger, strahlend und jedem Auge Freude schenkend, dich, der du aus der gewaltigen Weite emporsteigst, mögen wir lebend schauen, Surya.
46 Durch dein Lichtzeichen gehen alle Wesen an ihr Werk; mit deinen Nächten kehren sie zur Ruhe ein. Goldhaariger Surya, gehe für uns auf in Schuldlosigkeit, an jedem Tag mit größerem Segen.
47 Sei uns heilsam durch deinen Blick und durch den Tag, durch deinen Glanz, durch Kühle und Wärme. Schenke uns jenen herrlichen Reichtum, Surya, der unterwegs und zu Hause Frieden bringt.
48 Devas, gewährt beiden Arten unserer Geschöpfe Schutz, den Zweibeinern und den Vierbeinern. Was isst und trinkt, gestärkt und gesättigt wird, das bewahrt uns frei von Leid, in Heil und Wohlergehen.
49 Was wir gegen euch, Devas, schwer gefehlt haben, mit der Zunge oder durch die Verirrung unseres Geistes: Auf den Geizigen, der uns Böses zufügen will, legt diese Schuld, ihr Vasus.
Sehkraft und Ursprung der Welt — Verse 50–65
50 Surya schütze uns vom Himmel her, Vata aus dem Luftraum, Agni von den Orten der Erde.
51 Sei uns gewogen, Savitar, dessen Glut hundert Soma-Spenden verdient. Schütze uns vor dem niederfahrenden Blitz.
52 Der Deva Savitar schenke uns Sehkraft, auch Parvata schenke uns Sehkraft. Dhata, der Schöpfer, gebe uns Sehkraft.
53 Gib unserem Auge die Kraft zu sehen, gib unserem Körper Augenlicht, damit wir erkennen. Mögen wir das Ganze schauen und das Einzelne unterscheiden.
54 Dich, den Herrlichen, möchten wir schauen, Surya. Mögen wir mit menschlichen Augen klar sehen.
55 Der weithin Strahlende trinke den süßen Soma und schenke dem Herrn des Yajna unversehrtes Leben. Vom Wind getragen schützt er selbst die Geschöpfe, nährt sie und leuchtet in vielfältiger Gestalt.
56 Weithin strahlend, groß, wohl getragen, am besten Kraft und Nahrung gewinnend, ist die Wahrheit in der Ordnung gegründet, die den Himmel trägt. Das Licht wurde geboren, das Feinde und Vritra erschlägt, das die Dasyus, Asuras und Widersacher bezwingt.
57 Dieses höchste Licht unter den Lichtern, allbezwingend, Reichtum gewinnend, wird als das Große gepriesen. Alles erhellend, mächtig strahlend, als Surya sichtbar, breitet es unerschütterliche Macht und Kraft weit aus.
58 Mit deinem Licht erstrahlend hast du den lichten Himmel erreicht. Durch dich werden alle diese Welten getragen, du Allwirkender, der die Macht aller Devas in sich birgt.
59 Dieser bunt gefleckte Stier ist herangeschritten. Er hat sich im Osten vor die Mutter gesetzt und strebt zum Vater, zum Himmel, hinauf.
60 Sein Leuchten dringt ins Innere, mit dem Atem aufsteigend und wieder niedersinkend. Der Mächtige blickt über den Himmel.
61 Durch dreißig Bereiche strahlt er. Dem geflügelten Wesen wird das heilige Wort dargebracht, an jedem Morgen, mit den Tagen.
62 Rita und Satya wurden geboren aus dem entflammten Tapas. Daraus entstand die Nacht, daraus das wogende Meer.
63 Aus dem wogenden Meer entstand das Jahr, das Tage und Nächte ordnet, der Herr über alles, was die Augen öffnet.
64 Dhata, der Schöpfer, ordnete Sonne und Mond wie zuvor, den Himmel, die Erde, den Raum dazwischen und die lichte Himmelswelt.
65 Savitar sei im Westen, Savitar im Osten, Savitar im Norden, Savitar im Süden. Savitar rege uns zu allseitigem Wohlergehen an. Savitar schenke uns ein langes Leben.
Om. Shanti, Shanti, Shanti. Frieden, Frieden, Frieden.
Vollständiger Sanskrittext in Devanagari
ॐ उद् उ त्यं जातवेदसं देवं वहन्ति केतवः ।
दृशे विश्वाय सूर्यम् ॥ १ ॥
अप त्ये तायवो यथा नक्षत्रा यन्त्य् अक्तुभिः ।
सूराय विश्वचक्षसे ॥ २ ॥
अदृश्रम् अस्य केतवो वि रश्मयो जनां अनु ।
भ्राजन्तो अग्नयो यथा ॥ ३ ॥
तरणिर् विश्वदर्शतो ज्योतिष्कृद् असि सूर्य ।
विश्वम् आ भासि रोचनम् ॥ ४ ॥
प्रत्यङ् देवानां विशः प्रत्यङ्ङ् उद् एषि मानुषान् ।
प्रत्यङ् विश्वं स्वर् दृशे ॥ ५ ॥
येना पावक चक्षसा भुरण्यन्तं जनां अनु ।
त्वं वरुण पश्यसि ॥ ६ ॥
वि द्याम् एषि रजस् पृथ्व् अहा मिमानो अक्तुभिः ।
पश्यञ् जन्मानि सूर्य ॥ ७ ॥
सप्त त्वा हरितो रथे वहन्ति देव सूर्य ।
शोचिष्केशं विचक्षण ॥ ८ ॥
अयुक्त सप्त शुन्ध्युवः सूरो रथस्य नप्त्यः ।
ताभिर् याति स्वयुक्तिभिः ॥ ९ ॥
उद् वयं तमसस् परि ज्योतिष् पश्यन्त उत्तरम् ।
देवं देवत्रा सूर्यम् अगन्म ज्योतिर् उत्तमम् ॥ १० ॥
उद्यन्न् अद्य मित्रमह आरोहन्न् उत्तरां दिवम् ।
हृद्रोगम् मम सूर्य हरिमाणं च नाशय ॥ ११ ॥
शुकेषु मे हरिमाणं रोपणाकासु दध्मसि ।
अथो हारिद्रवेषु मे हरिमाणं नि दध्मसि ॥ १२ ॥
उद् अगाद् अयम् आदित्यो विश्वेन सहसा सह ।
द्विषन्तम् मह्यं रन्धयन् मो अहं द्विषते रधम् ॥ १३ ॥
चित्रं देवानाम् उद् अगाद् अनीकं चक्षुर् मित्रस्य वरुणस्याग्नेः ।
आप्रा द्यावापृथिवी अन्तरिक्षं सूर्य आत्मा जगतस् तस्थुषश् च ॥ १४ ॥
सूर्यो देवीम् उषसं रोचमानाम् मर्यो न योषाम् अभ्य् एति पश्चात् ।
यत्रा नरो देवयन्तो युगानि वितन्वते प्रति भद्राय भद्रम् ॥ १५ ॥
भद्रा अश्वा हरितः सूर्यस्य चित्रा एतग्वा अनुमाद्यासः ।
नमस्यन्तो दिव आ पृष्ठम् अस्थुः परि द्यावापृथिवी यन्ति सद्यः ॥ १६ ॥
तत् सूर्यस्य देवत्वं तन् महित्वम् मध्या कर्तोर् विततं सं जभार ।
यदेद् अयुक्त हरितः सधस्थाद् आद् रात्री वासस् तनुते सिमस्मै ॥ १७ ॥
तन् मित्रस्य वरुणस्याभिचक्षे सूर्यो रूपं कृणुते द्योर् उपस्थे ।
अनन्तम् अन्यद् रुशद् अस्य पाजः कृष्णम् अन्यद् धरितः सम् भरन्ति ॥ १८ ॥
अद्या देवा उदिता सूर्यस्य निर् अंहसः पिपृता निर् अवद्यात् ।
तन् नो मित्रो वरुणो मामहन्ताम् अदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥ १९ ॥
इन्द्रम् मित्रं वरुणम् अग्निम् आहुर् अथो दिव्यः स सुपर्णो गरुत्मान् ।
एकं सद् विप्रा बहुधा वदन्त्य् अग्निं यमम् मातरिश्वानम् आहुः ॥ २० ॥
कृष्णं नियानं हरयः सुपर्णा अपो वसाना दिवम् उत् पतन्ति ।
त आववृत्रन् सदनाद् ऋतस्याद् इद् घृतेन पृथिवी व्य् उद्यते ॥ २१ ॥
हंसः शुचिषद् वसुर् अन्तरिक्षसद् धोता वेदिषद् अतिथिर् दुरोणसत् ।
नृषद् वरसद् ऋतसद् व्योमसद् अब्जा गोजा ऋतजा अद्रिजा ऋतम् ॥ २२ ॥
यत् त्वा सूर्य स्वर्भानुस् तमसाविध्यद् आसुरः ।
अक्षेत्रविद् यथा मुग्धो भुवनान्य् अदीधयुः ॥ २३ ॥
यद् अद्य सूर्य ब्रवो ऽनागा उद्यन् मित्राय वरुणाय सत्यम् ।
वयं देवत्रादिते स्याम तव प्रियासो अर्यमन् गृणन्तः ॥ २४ ॥
उत् सूर्यो बृहद् अर्चींष्य् अश्रेत् पुरु विश्वा जनिम मानुषाणाम् ।
समो दिवा ददृशे रोचमानः क्रत्वा कृतः सुकृतः कर्तृभिर् भूत् ॥ २५ ॥
स सूर्य प्रति पुरो न उद् गा एभि स्तोमेभिर् एतशेभिर् एवैः ।
प्र नो मित्राय वरुणाय वोचो ऽनागसो अर्यम्णे अग्नये च ॥ २६ ॥
वि नः सहस्रं शुरुधो रदन्त्व् ऋतावानो वरुणो मित्रो अग्निः ।
यच्छन्तु चन्द्रा उपमं नो अर्कम् आ नः कामम् पूपुरन्तु स्तवानाः ॥ २७ ॥
उद् व् एति सुभगो विश्वचक्षाः साधारणः सूर्यो मानुषाणाम् ।
चक्षुर् मित्रस्य वरुणस्य देवश् चर्मेव यः समविव्यक् तमांसि ॥ २८ ॥
उद् व् एति प्रसवीता जनानाम् महान् केतुर् अर्णवः सूर्यस्य ।
समानं चक्रम् पर्याविवृत्सन् यद् एतशो वहति धूर्षु युक्तः ॥ २९ ॥
विभ्राजमान उषसाम् उपस्थाद् रेभैर् उद् एत्य् अनुमद्यमानः ।
एष मे देवः सविता चच्छन्द यः समानं न प्रमिनाति धाम ॥ ३० ॥
दिवो रुक्म उरुचक्षा उद् एति दूरेअर्थस् तरणिर् भ्राजमानः ।
नूनं जनाः सूर्येण प्रसूता अयन्न् अर्थानि कृणवन्न् अपांसि ॥ ३१ ॥
यत्रा चक्रुर् अमृता गातुम् अस्मै श्येनो न दीयन्न् अन्व् एति पाथः ॥ ३२ ॥
उद् उ त्यद् दर्शतं वपुर् दिव एति प्रतिह्वरे ।
यद् ईम् आशुर् वहति देव एतशो विश्वस्मै चक्षसे अरम् ॥ ३३ ॥
शीर्ष्णः-शीर्ष्णो जगतस् तस्थुषस् पतिं समया विश्वम् आ रजः ।
सप्त स्वसारः सुविताय सूर्यं वहन्ति हरितो रथे ॥ ३४ ॥
तच् चक्षुर् देवहितं शुक्रम् उच्चरत् ।
पश्येम शरदः शतं जीवेम शरदः शतम् ॥ ३५ ॥
बण् महां असि सूर्य बऌ आदित्य महां असि ।
महस् ते सतो महिमा पनस्यते ऽद्धा देव महां असि ॥ ३६ ॥
बट् सूर्य श्रवसा महां असि सत्रा देव महां असि ।
मह्ना देवानाम् असुर्यः पुरोहितो विभु ज्योतिर् अदाभ्यम् ॥ ३७ ॥
नमो मित्रस्य वरुणस्य चक्षसे महो देवाय तद् ऋतं सपर्यत ।
दूरेदृशे देवजाताय केतवे दिवस् पुत्राय सूर्याय शंसत ॥ ३८ ॥
सा मा सत्योक्तिः परि पातु विश्वतो द्यावा च यत्र ततनन्न् अहानि च ।
विश्वम् अन्यन् नि विशते यद् एजति विश्वाहापो विश्वाहोद् एति सूर्यः ॥ ३९ ॥
न ते अदेवः प्रदिवो नि वासते यद् एतशेभिः पतरै रथर्यसि ।
प्राचीनम् अन्यद् अनु वर्तते रज उद् अन्येन ज्योतिषा यासि सूर्य ॥ ४० ॥
येन सूर्य ज्योतिषा बाधसे तमो जगच् च विश्वम् उदियर्षि भानुना ।
तेनास्मद् विश्वाम् अनिराम् अनाहुतिम् अपामीवाम् अप दुष्ष्वप्न्यं सुव ॥ ४१ ॥
विश्वस्य हि प्रेषितो रक्षसि व्रतम् अहेळयन्न् उच्चरसि स्वधा अनु ।
यद् अद्य त्वा सूर्योपब्रवामहै तं नो देवा अनु मंसीरत क्रतुम् ॥ ४२ ॥
तं नो द्यावापृथिवी तन् न आप इन्द्रः शृण्वन्तु मरुतो हवं वचः ।
मा शूने भूम सूर्यस्य संदृशि भद्रं जीवन्तो जरणाम् अशीमहि ॥ ४३ ॥
विश्वाहा त्वा सुमनसः सुचक्षसः प्रजावन्तो अनमीवा अनागसः ।
उद्यन्तं त्वा मित्रमहो दिवे-दिवे ज्योग् जीवाः प्रति पश्येम सूर्य ॥ ४४ ॥
महि ज्योतिर् बिभ्रतं त्वा विचक्षण भास्वन्तं चक्षुषे-चक्षुषे मयः ।
आरोहन्तम् बृहतः पाजसस् परि वयं जीवाः प्रति पश्येम सूर्य ॥ ४५ ॥
यस्य ते विश्वा भुवनानि केतुना प्र चेरते नि च विशन्ते अक्तुभिः ।
अनागास्त्वेन हरिकेश सूर्याह्नाह्ना नो वस्यसा-वस्यसोद् इहि ॥ ४६ ॥
शं नो भव चक्षसा शं नो अह्ना शम् भानुना शं हिमा शं घृणेन ।
यथा शम् अध्वञ् छम् असद् दुरोणे तत् सूर्य द्रविणं धेहि चित्रम् ॥ ४७ ॥
अस्माकं देवा उभयाय जन्मने शर्म यच्छत द्विपदे चतुष्पदे ।
अदत् पिबद् ऊर्जयमानम् आशितं तद् अस्मे शं योर् अरपो दधातन ॥ ४८ ॥
यद् वो देवाश् चकृम जिह्वया गुरु मनसो वा प्रयुती देवहेळनम् ।
अरावा यो नो अभि दुच्छुनायते तस्मिन् तद् एनो वसवो नि धेतन ॥ ४९ ॥
सूर्यो नो दिवस् पातु वातो अन्तरिक्षात् ।
अग्निर् नः पार्थिवेभ्यः ॥ ५० ॥
जोषा सवितर् यस्य ते हरः शतं सवां अर्हति ।
पाहि नो दिद्युतः पतन्त्याः ॥ ५१ ॥
चक्षुर् नो देवः सविता चक्षुर् न उत पर्वतः ।
चक्षुर् धाता दधातु नः ॥ ५२ ॥
चक्षुर् नो धेहि चक्षुषे चक्षुर् विख्यै तनूभ्यः ।
सं चेदं वि च पश्येम ॥ ५३ ॥
सुसंदृशं त्वा वयम् प्रति पश्येम सूर्य ।
वि पश्येम नृचक्षसः ॥ ५४ ॥
विभ्राड् बृहत् पिबतु सोम्यम् मध्व् आयुर् दधद् यज्ञपताव् अविह्रुतम् ।
वातजूतो यो अभिरक्षति त्मना प्रजाः पुपोष पुरुधा वि राजति ॥ ५५ ॥
विभ्राड् बृहत् सुभृतं वाजसातमं धर्मन् दिवो धरुणे सत्यम् अर्पितम् ।
अमित्रहा वृत्रहा दस्युहन्तमं ज्योतिर् जज्ञे असुरहा सपत्नहा ॥ ५६ ॥
इदं श्रेष्ठं ज्योतिषां ज्योतिर् उत्तमं विश्वजिद् धनजिद् उच्यते बृहत् ।
विश्वभ्राड् भ्राजो महि सूर्यो दृश उरु पप्रथे सह ओजो अच्युतम् ॥ ५७ ॥
विभ्राजञ् ज्योतिषा स्वर् अगच्छो रोचनं दिवः ।
येनेमा विश्वा भुवनान्य् आभृता विश्वकर्मणा विश्वदेव्यावता ॥ ५८ ॥
आयं गौः पृश्निर् अक्रमीद् असदन् मातरम् पुरः ।
पितरं च प्रयन् स्वः ॥ ५९ ॥
अन्तश् चरति रोचनास्य प्राणाद् अपानती ।
व्य् अख्यन् महिषो दिवम् ॥ ६० ॥
त्रिंशद् धाम वि राजति वाक् पतङ्गाय धीयते ।
प्रति वस्तोर् अह द्युभिः ॥ ६१ ॥
ऋतं च सत्यं चाभीद्धात् तपसो ऽध्य् अजायत ।
ततो रात्र्य् अजायत ततः समुद्रो अर्णवः ॥ ६२ ॥
समुद्राद् अर्णवाद् अधि संवत्सरो अजायत ।
अहोरात्राणि विदधद् विश्वस्य मिषतो वशी ॥ ६३ ॥
सूर्याचन्द्रमसौ धाता यथापूर्वम् अकल्पयत् ।
दिवं च पृथिवीं चान्तरिक्षम् अथो स्वः ॥ ६४ ॥
सविता पश्चातात् सविता पुरस्तात् सवितोत्तरात्तात् सविताधरात्तात् ।
सविता नः सुवतु सर्वतातिं सविता नो रासतां दीर्घम् आयुः ॥ ६५ ॥
ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः ॥
Vertiefende Erläuterungen
Der Sonnenaufgang — Verse 1–13
Mit dem Aufgehen der Sonne beginnt ein neuer Tag der Sadhana. Die Hymne schaut aufmerksam: Die Sterne weichen, die Strahlen werden sichtbar, die Welt erwacht. Daraus wächst das Gebet. Wenn du diese Verse rezitierst, kannst du deinen eigenen Tag darbringen. Mögen deine Gedanken klar werden. Möge dein Tun anderen guttun. Mögest du die Kraft empfangen, die für deine Aufgaben gebraucht wird.
Das eine Wirkliche — Verse 14–23
„Surya ist der Atman alles Bewegten und Ruhenden.“ Dieser Vers lädt dazu ein, das Leben als Einheit zu schauen. Das Licht fällt auf sehr verschiedene Gestalten; in allen verehren wir das Göttliche. In diesem Sinn lesen wir bei Yoga Vidya auch das Wort „ekaṃ sad“: Das Wirkliche ist eins. Die vielen Namen der Devas können uns zu derselben höchsten Wirklichkeit führen.
Der Hamsa wohnt im Himmel, im Wasser, am Altar und beim Menschen. Rita bezeichnet die heilige Ordnung, in der alles seinen Platz hat. Selbst die Verfinsterung durch Svarbhanu steht in diesem großen Zusammenhang. Das Licht kann unserem Blick verborgen sein. Unsere Ausrichtung auf das Göttliche trägt uns durch solche Zeiten.
Licht für alle Menschen — Verse 24–37
Surya ist allen Menschen gemeinsam. Dieser einfache Satz kann unser Verhalten verändern. Wer dasselbe Licht empfängt wie ich, gehört mit mir zu einer großen Gemeinschaft des Lebens. Aus solcher Sicht wächst Seva. Wir helfen, weil wir uns verbunden wissen.
Die Bitte um hundert Lebensjahre ist eine Bitte um erfüllte Zeit. Mögen unsere Augen sehen, unser Geist wach bleiben und unsere Kräfte einem guten Werk dienen. Die Hymne nennt Surya den Erwecker der Menschen. Lass auch dich zu dem erwecken, was heute durch dich geschehen kann.
Gebet um Schutz und ein gutes Leben — Verse 38–49
Wir bitten um einen klaren Blick, um Nahrung, Gesundheit und Frieden zu Hause wie unterwegs. Auch die Tiere werden ausdrücklich in den Schutz einbezogen. So weit reicht das Gebet. Ahimsa nimmt diese Verbundenheit ernst und fragt, wie unser Leben anderen Wesen Raum zum Leben lassen kann.
Der Schlussvers spricht in der alten Sprache der Abwehr von einer Übertragung der Schuld auf einen Feind. In unserer Praxis bringen wir die eigene Schuld vor das Göttliche, übernehmen Verantwortung und bitten um die Kraft zur Veränderung. Den Wunsch nach Schutz verbinden wir mit dem Wunsch, selbst keine Feindschaft zu nähren.
Sehkraft und Ursprung der Welt — Verse 50–65
Das Gebet um Sehkraft lässt sich auf mehreren Ebenen sprechen. Wir sind dankbar für unsere Augen. Wir bitten um Viveka, die Unterscheidungskraft, und um einen Blick, der im anderen Menschen das Göttliche erkennt.
Die letzten Verse führen vor den Beginn unserer gewohnten Welt. Aus Tapas gehen Rita und Satya hervor, aus dem Urmeer entsteht die Zeit. Tapas ist hier schöpferische Glut. In unserer Sadhana erfahren wir einen Abglanz davon, wenn Hingabe und ausdauernde Übung neue Kraft entstehen lassen. Der abschließende Ruf an Savitar umfasst alle Himmelsrichtungen. Wohin wir uns auch wenden: Möge göttlicher Segen uns begleiten.
Video zur Vertiefung
Surya - Sonne und Sonnengott - Hinduismus und Astrologie Lexikon
Anregungen für die eigene Praxis
- Rezitiere am Morgen oder an einem anderen ruhigen Zeitpunkt. Nimm das Tageslicht wahr, ohne direkt in die Sonne zu schauen.
- Wähle einen Vers über Licht oder Erkenntnis und lies seine vollständige Bedeutung.
- Verbinde das Mantra mit der Bitte, eine konkrete Angelegenheit klarer zu sehen.
- Prüfe eine anstehende Entscheidung auf Wahrhaftigkeit und Rücksicht; so bekommt das Gebet eine praktische Antwort.
- Lass die Rezitation in Stille übergehen und widme ihre Frucht dem Wohl aller Wesen.
Video zur begleitenden Praxis und Auslegung
Gayatri Mantra - Om Bhur Bhuvah Swah mit Harry
Abschließende Worte
Welche Stimme ist dir am nächsten geblieben: der Dank für das Augenlicht, die Bitte um Schutz oder das Staunen über den Ursprung der Zeit?
Siehe auch
Quellen und Literatur
- Sukadev Bretz (Hrsg.): Veden – Offenbarungen der Rishis. Hymnen zur Rezitation, Übersetzungen, Erläuterungen. Yoga Vidya Verlag, Bad Meinberg. Abschnitt „Mahasauram“.
- Hymnen aus den Veden, Rezitationssammlung, Nr. 36: „Mahāsauram“.
- Rigveda, Samhita. Zusammenstellung von 65 Rezitationseinheiten; die einzelnen Fundstellen stehen bei den Abschnitten. Rezitationsfolge des Mahasauram.
Verse 1–13: Rigveda 1.50.1–13. Verse 14–19: Rigveda 1.115.1–6; 20–21: 1.164.46–47; 22: 4.40.5; 23: 5.40.5. Vers 24: Rigveda 7.60.1; 25–27: 7.62.1–3; 28–31: 7.63.1–4; 32: 7.63.5ab; 33–35: 7.66.14–16; 36–37: 8.101.11–12. Verse 38–49: Rigveda 10.37.1–12. Verse 50–54: Rigveda 10.158.1–5; 55–58: 10.170.1–4; 59–61: 10.189.1–3; 62–64: 10.190.1–3; 65: 10.36.14.
- Sanskrittext zum Nachlesen: GRETIL: Rigveda, Mandala 1, GRETIL: Rigveda, Mandala 4, GRETIL: Rigveda, Mandala 5, GRETIL: Rigveda, Mandala 7, GRETIL: Rigveda, Mandala 8, GRETIL: Rigveda, Mandala 10.
Seminare
Indische Schriften
- 26.12.2026 - 02.01.2027 Indische Rituale Ausbildung
Du interessierst dich für indische Rituale? Du hast die einzigartige Gelegenheit, in dieser Rituale Ausbildung bei Yoga Vidya die kleine Puja, große P…- Sukadev Bretz, Shankari Winkelbauer
- 01.01.2027 - 10.01.2027 Yogalehrer Weiterbildung Intensiv A1 - Jnana Yoga und Vedanta
Kompakte, vielseitige Weiterbildung für Yogalehrer rund um Jnana Yoga und Vedanta.
Tauche tief ein ins Jnana Yoga und Vedanta, studiere die indischen S…- Vedamurti Dr Olaf Schönert
Mantras und Musik
- 06.12.2026 - 11.12.2026 Themenwoche: Die verborgene Kraft der Musik - Warum Musik uns so tief berührt
Entdecke, wie du Musik tiefer hören, verstehen und in dir weiterklingen lassen kannst. Mit Live-Klaviermusik, Hörtraining, Meditation und Yoga Nidra f…- Jnanadev David Ianni
- 11.12.2026 - 13.12.2026 Harmonium Lernseminar
Lerne, Harmonium zu spielen! Wenn vorhanden, bitte eigenes Harmonium mitbringen. Keine Vorkenntnisse nötig.- Jürgen Wade
