Kalika Purana Sanskrit Devanagari

Kalika Purana Sanskrit Devanagari erschließt das Kalika Purana im Sanskritoriginal in der Devanagari-Schrift. Die vollständige Devanagari-Ausgabe ist auf zwei Seiten verteilt. Dieser erste Teil enthält Kapitel 1–51; Teil 2 enthält Kapitel 52–90. Die 90 Kapitel des Gesamtwerkes führen von den Erzählungen über Shiva und Sati zu den Lobpreisungen der Devi, zur Verehrung von Kamakhya sowie zu Mantra, Puja und heiligen Orten. Besonders die Hymnen laden dazu ein, philosophisches Nachdenken mit dem Klang der heiligen Sprache zu verbinden.

Einführung und deutsche Übersetzung stehen unter Kalika Purana. Die andere Schriftfassung findest du unter Kalika Purana Sanskrit IAST. Eine thematische Auswahl bietet Kalika Purana 108 Verse und Mantras.

Für ein vertieftes Studium empfiehlt es sich, einzelne Verse langsam zu lesen, ihre Begriffe zu erschließen und anschließend in stiller Meditation nachklingen zu lassen. So kann die Beschäftigung mit der Schrift Teil eines umfassenden Yoga-Weges werden.

Die Artikel dieser Ausgabe: Einführung und deutsche Übersetzung, Kapitel 1–90 · Sanskrit in IAST · Devanagari, Kapitel 1–51 · Devanagari, Kapitel 52–90 · 108 Praxisverse und ausgewählte Mantras

Hinweise zum Lesen

Lies zunächst einen kurzen, zusammenhängenden Abschnitt und ziehe die deutsche Übersetzung unter Kalika Purana hinzu. Kapitel- und Versnummern ermöglichen den direkten Vergleich. Ein Satz kann über mehrere Verse reichen; auch die Sprecherwechsel gehören zum Verständnis. Für den Einstieg bieten sich hier die Hymnen in Kapitel 5 und 8 an. Die Verbindung von Guru, Mantra und innerer Sammlung wird besonders in Kapitel 55 im zweiten Teil behandelt.

Die Zeilenumbrüche trennen die überlieferten Versglieder; sie sind keine zusätzliche Atem- oder Rezitationsanweisung. Auffällige Schreibungen und Nummerierungsstörungen sind bewahrt. Wo eine Stelle unklar bleibt, hilft der Abgleich mit den Hinweisen im Hauptartikel. So verbinden sich die Aufmerksamkeit für den Wortlaut und die Offenheit für seinen spirituellen Sinn.

Sanskrittext

श्रीगणेशाय नमः

Kapitel 1

प्रथमोऽध्यायः

यद् योगिभिर्भवभयार्तिविनाशयोग्यमासाद्य वन्दितमतीवविविक्तचित्तैः |
तद् वः पुनातु हरिपादस रोजयुग्ममाविर्भवत् क्रमविलङ्घितभूर्भुवः स्वः || १ ||

सा पातु वः सकलयोगिजनस्य चित्तेऽविद्यातमिस्रतरणिर्यतिमुक्तिहेतुः |
या चास्य जन्तुनिवहस्य विमोहिनीति माया विभोर्जनुषि शुद्धकुबुद्धिहन्त्री || २ ||

ईश्वरं जगतामाद्यं प्रणम्य पुरुषोत्तमम् |
नित्यज्ञानमयं वक्ष्ये पुराणं कालिकाह्वयम् || ३ ||

मार्कण्डेयं मुनिश्रेष्ठं स्थितं हिमधरान्तिके |
मुनयः परिपप्रच्छुः प्रणम्य कमठादयः || ४ ||

भगवन् सम्यगाख्यात सर्वशास्त्रा.इ तत्त्वतः |
वेदान् सर्वांस्तथा साङ्गान् सारभूतं प्रमथ्य च || ५ ||

सर्ववेदेषु शास्त्रेषु यो यो नः संशयोऽभवत् |
स स च्छिन्नस्त्वया ब्रह्मन् सवित्रेव तमश्चयः || ६ ||

जैवातृकाग्र्य भवतः प्रसादाद्द्विजसत्तम |
निःसंशया वयं जाता वेदे शास्त्रे च सर्वशः || ७ ||

कृतकृत्या वयं ब्रह्मंस्त्वत्तोऽधीत्य समन्ततः |
सरहस्यं धर्मशास्त्रं यदवादि स्वयम्भुवा || ८ ||

भूयस्तच्छ्रोतुमिच्छामो हरं काली पुरा कथम् |
मोहयामास यतिनं सतीरूपेण चेश्वरम् || ९ ||

सर्वदा ध्याननिलयं यमिनं यतिनां वरम् |
संक्षोभयामास कथं संसारविमुखं हरम् || १० ||

सती वा कथमुत्पन्ना दक्षदारासु शोभना |
कथं हरो मनश्चक्रे दारग्रहणकर्मणि || ११ ||

कथं वा दक्षकोपेन त्यक्तदेहा सती पुरा |
हिमवत्तनया जाता भूयो वा कथमागता || १२ ||

कथमर्धशरीरं साऽहरत स्मररिपोः पुनः |
एतत् सर्वं समाचक्ष्व विस्तरेण द्विजोत्तम || १३ ||

नान्योऽस्ति संशयच्छेत्ता त्वत्समो न भविष्यति |
यथा जानीम विप्रेन्द्र तत् कुरुष्वैतदात्मवित् || १४ ||

मार्कण्डेय उवाच

शृणुध्वं मुनयः सर्वे गुह्याद् गुह्यतरं मम |
पुण्यं शुभकरं सम्यग् ज्ञानदं कामदं परम् || १५ ||

एतद् ब्रह्मा पुरोवाच नारदाय महात्मने |
पृष्टस्तेन ततः सोऽपि बालखिल्येभ्य उक्तवान् || १६ ||

बालखिल्या महात्मानस्तत आचक्षिरे पुनः |
यवक्रीताय मुनये स प्रोवाचासिताय च || १७ ||

असितो मे समाचष्ट एतद्विस्तरतो द्विजाः |
अहं वः कथयिष्यामि कथामेतां पुरातनीम् |
प्रणम्य परमात्मानं चक्रपाणिं जगत्पतिम् || १८ ||

व्यक्ताव्यक्तस्वरूपाय सदसद्व्यक्तिरूपिणे |
स्थूलाय सूक्ष्मरूपाय विश्वरूपाय वेधसे || १९ ||

नित्याय नित्यज्ञानाय निर्विकाराय तेजसे |
विद्याविद्यास्वरूपाय कालरूपाय वैनमः || २० ||

निर्मलायोर्मिषट्कादिरहिताय विरागिणे |
व्यापिने विश्वरूपाय सृष्टिस्थित्यन्तकारिणे || २१ ||

योगिभिश्चिन्त्यते योऽसौ वेदान्तान्तगचिन्तकैः |
अन्तरन्तः परंज्योतिःस्वरूपं प्रणमामि तम् || २२ ||

तमेवाराध्य भगवान् ब्रह्मा लोकपितामहः |
प्रजाः ससजं सकलाः सुरासुन्नरादिकाः || २३ ||

सृष्ट्वा प्रजापतीन् दक्षप्रमुखान् स यथाविधि |
मरीचिमत्रिं पुलहं तथैवाङ्गिरस क्रतुम् || २४ ||

पुलस्त्यञ्च वशिष्ठञ्च नारदञ्च प्रचेतसम् |
भृगुञ्च मानसान् पुत्रान् यदा दश ससर्ज सः || तदा तन्मनसी जाता चारुरूपा वराङ्गना || २५ ||

नाम्ना सन्ध्येतिविख्याता साम्यनसन्ध्या गायत्रिका |
न तादृशी देवलोके न मर्त्त्ये न रसातले |
कालत्रयेऽपि भविता सम्पूर्णगुणशालिनी ||२६ ||

निसर्गचारुनीलेन कचभारेण राजते |
मयूरीव विचित्रेण वर्षासु द्विजसत्तमाः || २७ ||

आरक्तगौरमलिनमाकर्णान्तं तथालकैः |
रेजे सुराधिपधनुश्चारुबालेन्दुसन्निभम् || २८ ||

प्रफुल्लनीलनलिनश्यामलं नयनद्वयम् |
चकाशे चकितायास्तु कुरङ्ग्याः सदृशं चलम् || २९ ||

निसर्गचञ्चलं चारु भ्रू युग्मं श्रवणायतम् |
मीनाङ्ककोदण्डसमं नीलं तस्या द्विजोत्तमाः || ३० ||

भ्रूमध्याधोनिम्नभागादायतप्रांशुनासिका |
लवण्यानि द्रवन्तीव ललाटात्तिलपुष्पवत् || ३१ ||

तद्वक्त्रं शोणपद्माभपूर्णचन्द्रसमप्रभम् |
बिम्बाधरारुणिम्नाभीरेजे रागिमनोहरम् || ३२ ||

सौन्दर्यलावण्यगुणैरापूर्णं वदनं पुनः |
अभितश्चिवुकं यातुमुद्यताविव तत्कुचौ || ३३ ||

राजीवकुट्मलाकारौ पीनोत्तुंगौ निरन्तरौ |
श्मामास्यौ तत्कुचौ विप्रा मुनीनामपि मोहनौ || ३४ ||

वलिभाजि क्षीणमध्यं मुष्टिग्राह्यमिवांशुकम् |
तन्मध्यं ददृशुः सर्वे शक्तितुल्यं मनोभुवः || ३५ ||

तस्याश्चोरुयुगं रेजे स्थूलोर्ध्वं करभायतम् |
आनमद्वारणकरप्रतिमं मृदुमन्थरम् || ३६ ||

स्थलाम्बुजारुणं पादयुग्मं सत्पार्ष्णिराजितम् |
अङ्गुलीदलसंकीर्णं कुसुमायुधबाणवत् || ३७ ||

तां चारुदर्शनां तन्वीं तनुरोमावलीवृताम् |
सस्वेदवदनां दीर्घनयनां चारुहासिनीम् || ३८ ||

चारुकर्णयुग्मां कान्तां त्रिगम्भीरां षडुन्नताम् |
दृष्ट्वा धाता समुत्थाय चिन्तयामास हृद्गतम् || ३९ ||

दक्षादयस्ते स्रष्टारो मरीच्याद्यास्तु मानसाः |
दध्युः समुत्सुकाः सर्वे तां दृष्ट्वा वरवर्णिनीम् || ४० ||

किं कर्मास्या भवेत् सृष्टौ कस्य वा वरवर्.इनी |
भविष्यतीति ते सर्वे चिन्तयामासुरुत्त्सुकाः || ४१ ||

एवं चिन्तयतस्तस्य ब्रह्मणो मुनिसत्तमाः |
मनसः पुरुषो बल्गुराविर्भूतो विनिसृताः || ४२ ||

काञ्चनीचूर्णपीताभः पीनोरस्कः सुनासिकः |
सुवृत्तोरुकटीजंघो नीलवेष्टितकेशरः |
लग्न भ्रूयुगलो लोलः पूर्णचन्द्रनिभाननः || ४३ ||

कपाटविस्तीर्णहृदि रोमराजिविराजितः |
शुभ्रमातङ्गकरवत् पीननिस्तलबाहुकः |
आरक्तपाणिनयनमुखपादकरोद्भवः || ४४ ||

क्षीणमध्यश्चारुदन्तः प्रमत्तगजकन्धरः |
प्रफुल्लपद्मपत्राक्षः केशरघ्राणतर्पणः |
कम्बुग्रीवो मीनकेतुः प्रांशुर्मकरवाहनः || ४५ ||

पञ्चपुष्पायुधो वेगी पुष्पकोदण्डमण्डितः |
कान्तः कटाक्षपातेन भ्रामयन्नयनद्वयम् || ४६ ||

सुगन्धिमरुता भ्रान्त शृंगाररससेवितम् |
तं वीक्ष्य तादृशं दक्षप्रमुखा मानसाश्च ते || ४७ ||

मरीच्याद्या दश ततो विस्मयाविष्टचेतसः |
औत्सुक्यं परमं जग्मुरापुर्वैकारिकं मनः || ४८ ||

चास पि वेधस वीक्ष्य स्रष्टार जगतां पतिम् |
प्रणम्य पुरुषः प्राह विनयानतकन्धरः || ४९ ||

पुरुष उवाच

किं करिष्याम्यहं कर्म ब्रह्मस्तत्र नियोजय |
मां न्यायये पुरुषो यस्मादुचिते शोभते विधे || ५० ||

अभिधानं च यद्योग्यं स्थानं पत्नी च या मम |
तन्मे कुरुष्व लोकेशत्वं स्रष्टा जगतां यतः || ५१ ||

मार्कण्डेय उवाच

एवं तस्य वचः श्रुत्वा पुरुषस्य महात्मनः |
क्षणं न किंचित् प्रोवाच स्वसृष्टावपि विस्मितः || ५२ ||

ततो मनः सुसंयम्य सम्यगुत्सृज्य विस्मयम् |
उवाच पुरुषं ब्रह्मा तत्कर्मोद्देशमावहन् || ५३ ||

ब्रह्मोवाच

अनेन चारुरूपेण पुष्पबाणैश्च पञ्चभिः |
मोहयन् पुरुषान् स्त्रींश्च कुरु सृष्टि सनातनीम् || ५४ ||

न देवो न च गन्धर्वो न किन्नरमहोरगाः |
नासुरो न च दैत्यो वा न विद्याधरराक्षसाः || ५५ ||

न यक्षा न पिशाचाश्च न भूता न विनायकाः |
न गुह्यका न वा सिद्धा न मनुष्या न पक्षिणः || ५६ ||

पशवो न मृगाः कीटपतङ्गाजलजाश्च ये |
न ते सर्वे भविष्यन्ति न लक्ष्या ये शरस्य ते || ५७ ||

अहं वा वासुदेवो वा स्थाणुर्वा पुरुषोत्तमः |
भविष्यामस्तव वशे किमन्यैः प्राणधारिभिः || ५८ ||

प्रच्छन्नरूपी जन्तूनां प्रविशन् हृदयं सदा |
सुखहेतुः स्वयं भूत्वा कुरु सृष्टिं सनातनीम् || ५९ ||

त्वत्पुष्पवाणस्य सदा मुक्यं लक्ष्यं मनोऽस्तु तत् |
सर्वेषां प्राणिनां नित्यं मदमोदकरो भवान् || ६० ||

इति ते कर्म कथितं सृष्टिप्रावर्तकं पुनः |
नामापि च गदिष्यामि यत्ते योग्यं भविष्यति || ६१ ||

मार्कण्डेय उवाच

इत्युक्त्वाथ सुरश्रेष्ठो मानसानां मुखानि च |
आलोक्य स्वासने पद्मे सूपविष्टोऽभवन् क्षणात् || ६२ ||

इति श्रीश्रीकालिकापुराणे कामप्रादुर्भावो नाथ प्रथमोऽध्यायः || १ ||

Kapitel 2

द्वितीयोऽध्यायः

मार्कण्डेय उवाच

ततस्ते मुनयः सर्वे तदभिप्रायवेदिनः |
चक्रुस्तदुचितं नाम मरीच्यत्रिमुखास्तदा || १ ||

मुखावलोकनादेव ज्ञात्वा वृत्तान्तमन्यतः |
दक्षादयस्तु स्रष्टारः स्थानं पत्नीञ्च ते ददुः || २ ||

ततो निश्चित्य नामानि मरीचि प्रमुखाद्विजाः |
ऊचुः संगतमेतस्मै पुरुषाय द्विजोत्तमाः || ३ ||

ऋषय ऊचुः

यस्मात् प्रमथ्य चेतस्त्वं जातोऽस्माकं तथा विधेः |
तस्मान्मन्मथनाम्ना त्वं लोके ख्यातो भविष्यसि || ४ ||

जगत्सु कामरूपस्त्वं त्वत्समो नहि विद्यते |
अतस्त्वं कामनाम्नापि ख्यातो भव मनोभव || ५ ||

मदनान्मदनाख्यस्त्वं शम्भोर्दर्पाच्च दर्पकः |
तदा कन्दर्पनाम्नापि लोके ख्यातो भविष्यति || ६ ||

त्वदाशुगानां यद्वीर्य तद्वीर्य न भविष्यति |
वैष्णवानाञ्च रौद्राणां ब्रह्मास्त्राणाञ्च तादृशम् || ७ ||

स्वर्गे मर्त्त्ये च पाताले ब्रह्मलोके सनातने |
तव स्थानानि सर्वाणि सर्वव्यापि भवान् यतः |
किं वाचातिविशेषेण सामान्ये नास्ति ते समः || ८ ||

यत्र यत्र भवेत् प्राणी शाद्बलास्तरवोऽथवा |
तत्र तत्र तव स्थानमस्त्वाब्रह्मसदोदयम् || ९ ||

दक्षोऽयं भवतः पत्नीं स्वयं दास्यति शोभनाम् |
आद्यः प्रजापतिर्यो हि यथेष्टं पुरुषोत्तम || १० ||

एषा च कन्यका चारुरूपा ब्रह्ममनोभवा |
सन्ध्यानामेति विख्याता सर्वे लोके भविष्यति || ११ ||

ब्रह्मणो ध्यायतो यस्मात् सम्यग्जाता वराङ्गना |
अतः सन्ध्येति लोकेऽस्मिन्नस्याः ख्यातिर्भविष्यति || १२ ||

मार्कण्डेय उवाच

इत्युक्त्वा मुनयः सर्वे तूष्णीं तस्थुर्द्विजोत्तमाः |
अवेक्ष्य ब्रह्मवदनं निनयावनताः पुरः || १३ ||

ततः कामोऽपि कोदण्डमादाय कुसुमोद्भवम् |
उन्मादनेति विख्यातं कान्ताभ्रूतुल्यवेल्लितम् || १४ ||

कौसुमानि तथास्त्राणि पञ्चादाय द्विजोत्तमाः |
हर्षणं रोचनाख्यञ्च मोहनं शोषणं तथा || १५ ||

मारणञ्चेति संज्ञाभिर्मुनिमोहकराण्यपि |
प्रच्छन्नरूपी तत्रैव चिन्तयामास निश्चयम् || १६ ||

ब्रह्मणा मम यत्कार्यं समुद्दिष्टं सदातनम् |
तदिहैव करिष्यामि मुनीनां सन्निधौ विधेः || १७ ||

तिष्ठन्ति मुनयश्चात्र स्वयञ्चापि प्रजापतिः |
एषा सन्ध्यापि ब्रह्मणा प्रोक्त्तमिदानोमेव यद्वचः || १९ ||

अहं विष्णुर्हरश्चापि तवास्त्रवशवर्तिनः |
किमन्यैर्जन्तुभिरिति तत्सार्थं करवाण्यहम् || २० ||

मार्कण्डेय उवाच

इति सञ्चित्यमनसा निश्चित्य च मनोभवः |
पुष्पज्यां पुष्पचापस्य याजयामास मार्गणैः || २१ ||

आलीढस्थानमासाद्य धनुराकृष्य यत्नतः |
चकार वलयाकारं कामो धन्विवरस्तदा || २२ ||

सहिते तेन कोदण्डे मारुताश्च सुगन्धयः |
ववुस्तत्र मुनिश्रेष्ठाः सम्यगाह्लदकारिणः || २३ ||

ततस्तानथ धात्रादीन् सर्वानेव च मानसान् |
पृथक् पृथक् पुष्पशरैर्मोहयामास मोहनः || २४ ||

ततस्ते मुनयः सर्वे मोहिताश्चतुराननः |
मोहितो मनसा किंचिद्विकारं प्रापुरादितः || २५ || सन्ध्यां सर्वे निरीक्षन्तः सविकाराः मुहुर्मुहुः |
आसन् प्रवृद्धमदनाः स्त्री यस्मान्मदवर्धिनी || २६ ||

ततः सर्वान् स मदनो मोहयित्वा पुनः पुनः |
यथेन्द्रियविकारांस्ते प्रापुस्तानकरोत्तथा || २७ ||

उदीरितेन्द्रियो धाता वीक्षाञ्चक्रे यदाथ ताम् |
तदैव ह्यूनपञ्चाशद्भावा जाताः शरीरतः || २८ ||

विव्वोकाद्यास्तथा हावाश्चतुःषष्टिकलास्तथा |
कन्दर्पशरविद्धायाः सन्ध्याया अभवन् द्विजाः || २९ ||

सापि तैर्वीक्ष्यमाणाथ कन्दर्पशरपातजान् |
चक्रे मुहुर्मुहुर्भावान् कटाक्षावरणादिकान् || ३० ||

निसर्गसुन्दरो सन्ध्या तान् भावान् मदनोद्भवान् |
कुर्वन्त्यतितरां रेजे स्वर्णदीव तनूर्मिभिः || ३१ ||

अथ भावयुवां सन्ध्यां वीक्षमाणः प्रजापतिः |
धमम्भिःपूरिततनुरभिलाषमथाकरोत् || ३२ ||

ततस्ते मुनयः सर्वे मरीच्यत्रिमुखा अपि |
दक्षाद्याश्च द्विजश्रेष्ठाः प्रापुर्वैकारिकेन्द्रियम् || ३३ ||

दृष्ट्वा तथाविधान् दक्षमरीचिप्रमुखान् विधिम् |
सन्ध्याञ्च कर्मणि निजे श्रदृधे मदनस्तदा || ३४ ||

यदिदं ब्रह्मणा कर्म ममोद्दिष्टं मयापि तत् |
कर्तुं शक्यमिति श्रद्धाभावितात्माभवत्तदा || ३५ ||

ततो वियद्गतः शम्भुर्विधिं दृष्ट्वा तथाविधम् |
सदक्षान्मानसांश्चापि जहासोपजहास च || ३६ ||

ससाधुवादं तान् सर्वान् विहस्य च पुनः पुनः |
उवाचेदं द्विजश्रेष्ठा लज्जयंस्तान् वृषध्वजः || ३७ ||

ईश्वर उवाच

अहो ब्रह्मंस्तव कहं कामभावः समुद्गतः |
दृष्ट्वा स्वतनयां नैतद् योग्यं वेदानुसारिणाम् || ३८ ||

यथा माता तथा जामिर्यया जामिस्तथा सुता |
एष वै वेदमार्गस्य निश्चयस्त्वन्मुखोत्थितः |
कथन्तु काममात्रेण तत्ते विस्मारितं विधे || ३९ ||

धैर्ये जगदिदं ब्रह्मन् समस्तं चतुरानन |
कथं क्षुद्रेण कामेन तत्ते विघटितं विधे || ४० ||

एकान्तयोगिनः कस्मात् सर्वदा दिव्यदर्शनाः |
कथं दक्षमरीच्याद्या लोलुपाः स्त्रीषु मानसाः || ४१ ||

कथं कामोऽपि मन्दात्मा प्राप्तकर्माधुनैव तु |
युष्मान् शरव्यान् कृतवानकालज्ञोऽल्पचेतनः || ४२ ||

धिगस्तु तं मुनिश्रेष्ठ यस्य कान्ताजनो हठाद् |
धैर्यमाकृष्य लौल्येषु मज्जयत्यपि तन्मनः || ४३ ||

मार्कण्डेय उवाच

इति तस्य वचः श्रुत्वा लोकेशो गिरिशस्य च |
व्रीडया द्विगुणोभूतस्वेदार्द्रो ह्यभवत् क्षणात् || ४४ ||

ततो निगृह्यैन्द्रियकं विकारं चतुराननः |
जिघृक्षुरपि तत्याज तां सन्ध्यां कामरूपिणीम् || ४५ ||

तच्छरीरात्तु धर्माम्भो यत् पपात द्विजोत्तमाः |
अग्निष्वात्ता वर्हिषदो जाताः पितृगणास्ततः || ४६ ||

भिन्नाञ्जननिभाः सर्वे फूल्लरा जीवलोचनाः |
नितान्तयतयः पुण्याः संसारविमुखाः पराः || ४७ ||

सहस्राणां चतुःषष्टिरग्निष्वात्ताः प्रकीर्तिताः |
षडशीतिसहस्राणि तथा वर्हिषदो द्विजाः || ४८ ||

धर्माम्भः पतितं भूमौ यद्दक्षस्य शरीरतः |
समस्तगुणसम्पन्ना तस्माज्जाता वराङ्गनाः || ४९ ||

तन्वङ्गी तनुमध्या च तनुरोमावली शुभा |
मृद्वङ्गी चारुदशना तप्तकाञ्चनसुप्रभा || ५० ||

मरीचिप्रमुखैः षड्भिर्निगृहीतेन्द्रियक्रिया |
ऋते ऋतुं वशिष्ठञ्च पुलस्त्याङ्गिरसौ तदा || ५१ ||

ऋत्वादीना. चतुर्णाञ्च यो भूमौ निपपात ह |
ततः पितृगणा जाता अपरे द्विजसत्तमाः || ५२ ||

सोमपा आज्यपा नाम्ना तथैवान्ये सुकालिनः |
हविर्भुजस्तु ते सर्वे कव्यवाहा प्रकीर्तिताः || ५३ ||

ऋतोस्तु सोमपाः पुत्रा वशिष्ठस्य सुकालिनः |
आज्यपाख्याः पुलस्त्यस्य हविष्मन्तोऽङ्गिरः सुताः || ५४ ||

जातेषु तेषु विप्रेन्द्रा अग्निष्वात्तादिकेष्वथ |
लोकानां पितृवर्गेषु कव्यवाहाः समन्ततः || ५५ ||

सर्वेषामेव भूतानां ब्रह्मा भूतपितामहः |
सन्ध्या पितृप्रसूर्भुता तदुद्देशाद्यतोऽभवत् || ५६ ||

अथ शङ्करवाक्येन लज्जितः स पितामहः |
कन्दर्पाय चुकोपाशु भ्रूकुटीकुटिलाननः || ५७ ||

पुरैव तदभिप्रायं विदित्वा सोऽपि मन्मथः |
स्वबाणान् सञ्जहाराशु भीतः पशुपतेर्विधेः || ५८ ||

ततः क्रोधसमाविष्टो ब्रह्मा लोकापितामहः |
यच्चकार द्विजेन्द्रास्तच्छृणुध्वं सुखमाहिताः || ५९ ||

इति श्रीकालिकापुराणे ब्रह्ममोहनो नाथ द्वितीयोऽध्यायः || २ ||

Kapitel 3

तृतीयोऽध्यायः

मार्कण्डेय उवाच

ततः कोपसमाविष्टः पद्मयोनिर्जगत्पतिः |
प्रजज्वालातिबलवद्दिधक्षुरिव पावकः || १ ||

उवाच चेश्वरं कामो भवतः पुरतो यतः |
पुष्पेषुभिर्मामभजत् तत्फलस्याप्नुयाद्वर || २ ||

तव नेत्राग्निनिर्दग्धः कन्दर्पो दर्पमोहितः |
भविष्यति महादेव कृत्वा कर्मातिदुष्करम् || ३ ||

इति वेधाः स्वयं कामं शशाप द्विजसत्तमाः |
समक्षं व्योमकेशस्य मुनीनाञ्च यतात्मनाम् || ४ ||

अथ भीतो रतिपतिस्तत्क्षणात् त्यक्तमार्गणः |
प्रादुर्वभूव प्रत्यक्षं शापं श्रुत्वातिदारुणम् || ५ ||

उवाच चेदं ब्रह्माणं सदक्षं समरीचिकम् |
तथ्यञ्च गद्गतं भीत्या भीतिर्हि गुणहानिकृत् || ६ ||

मन्मथ उवाच

ब्रह्मन् किमर्थ भवता शप्तोऽहमतिदारुणम् |
अनागस्तव लोकेश न्यायमार्गानुसारिणः || ७ ||

त्वयैवोक्तन्तु तत् कर्म यत्तु कुर्यामहं विभो |
तत्र याग्यो न शापो मे यतो नान्यन्मया कृतम् || ८ ||

अहं विष्णुस्तथा शम्भुः सर्वे त्वच्छरगोचराः |
इति यद्भवता प्रोक्तं तन्मयापि परीक्षितम् || ९ ||

नापराधो ममास्त्यत्र ब्रह्मन् मयि निरागसि |
दारुणं शमयस्वैनं शाप मम जगत्पते || १० ||

मार्कण्डेय उवाच

इति तस्य वचः श्रुत्वा विधाता जगतां पतिः |
प्रत्युवाच यतात्मानं मदनं सदयं मुहुः || ११ ||

ब्रह्मोवाच

आत्मजा मम सन्ध्येयं यस्मादेतत्सकाशतः |
लक्ष्यीकृतोऽहं भवता ततः शापो मया कृतः || १२ ||

अधुना शान्तरोषोऽहं त्वां वदामि मनोभव |
भवतः शापशमनं भविष्यति यथा तथा || १३ ||

त्वं भस्म भूत्वा मदन भर्गलोचनवह्निना |
तस्यैवानुग्रहात् पश्चाच्छरीरं समवाप्स्यसि || १४ ||

यदा हरो महादेवः कुर्याद्दारपरिग्रहम् |
तदा स एव भवतः शरीरं प्रापयिष्यति || १५ ||

मार्कण्डेय उवाच

एवमुक्तवाथ मदनं ब्रह्मा लोकपितामहः |
अन्तर्दधे मुनीन्द्राणां मानसानाञ्च पश्यताम् || १६ ||

तस्मिन्नन्तर्हिते शम्भूः सर्वेषाञ्च विधातरि |
यथेष्टदेशं गतवान् ब्रह्मा (तदा (?)) मारुतरंहसा || १७ || वेधस्यन्तर्हिते तस्मिन् गते शम्भौ निजास्पदम् |
दक्षः प्राहाथ कन्दर्प पत्नीं तस्य निदर्शयन् || १८ ||

दक्ष उवाच

मद्देहजेयं कन्दर्प मद्रूपगुणसंयुता |
एनां गृह्णीष्व भार्यार्थ भवतः सद्दशीं गुणैः || १९ ||

एषा तव महातेजाः सर्वदा सहचारिणी |
भविष्यति यथाकामं धर्मतो दशवर्तिनी || २० ||

मार्कण्डेय उवाच

इत्युक्ता प्रददौ दक्षौ देहस्वेदाम्बुसम्भवाम् |
कन्दर्पायाग्रतः कृत्वा नाम कृत्वा रतीति ताम् || २१ ||

तां वीक्ष्य मदनो रामां रत्याख्यां सुमनोहराम् |
आत्माशुगेन विद्धोऽसौ मुमोह रतिरञ्जितः || २२ ||

क्षणप्रभावदेकान्तगौरी मृगदृशी सदा |
लोलापाङ्गवय तस्यैव मृगीव सदृशी वधौ || ३३ ||

तस्या भ्रूयुगलं वीक्ष्य संशयं मदनोऽकरोत् |
उन्मादकृन्मे कोदण्डं किं धात्रा स्यान्निवेशितम् || २४ ||

कटाक्षाणामाशुगतिं दृष्ट्वा तस्या द्विजोत्तमाः |
आशुगत्वं निजास्त्राणां श्रद्दधे न च चारुताम् || २५ ||

तस्याः स्वभावसुरभिं धीरं श्वासानिलं तथा |
आघ्राय मदनः श्रद्धां त्यक्तवान् मलयानिले || २६ ||

पूर्णेन्दुसदृशं वक्त्रं दृष्ट्वा भ्रूलक्ष्मलक्षितम् |
न निश्चिकाय मदनो भेदं तन्मुखचन्द्रयोः || २७ ||

सुवर्णपद्मकलिकातुल्यं तस्याः कुचद्वयम् |
रेजे चुचूकयुग्मेन भ्रमरेणेव सेवितम् || २८ ||

दृढपीनोन्नतघनस्तनम्ध्याद्विलम्बिनीम् |
आनाभितो रोमराजिं तन्वी चार्वायतां शुभाम् || २९ ||

ज्यां पुष्पधनुषः कामः षट्पदावलिसम्भृताम् |
विसस्मार च यस्मार्त्ता विगृह्यैनां निरीक्षते || ३० ||

गम्भीरनाभिरन्ध्रान्तश्चतुष्पार्श्वत्वमावृताम् |
आननाब्जेक्षणद्वन्द्वमारक्तकमलं यथा || ३१ ||

क्षीणमध्येन वपुषा निसर्गाष्टपदप्रभा |
रत्नवेदीव ददृशे कामेन द्विजसत्तमाः || ३२ ||

रम्भास्तम्भयातस्निग्धं तदुरुयुगलं मृदु |
निजशक्तिसमं कामो वीक्षाञ्चक्रे मनोहरम् || ३३ ||

आरक्तपार्ष्णिपादाग्रप्रान्तभागं पदद्वयम् |
अनुरागमयं चित्रं स्थतं तिस्यां मनोभवः || ३४ ||

तस्याः करयुगं रक्तनखरैः किंशुकोपमैः |
वृत्ताभिरङ्गुलिभिश्च सूक्ष्माग्राभिर्मनोहरम् || ३५ ||

इति दृष्ट्वा स्मरो मेने ममास्त्रैर्द्विगुणीकृतैः |
मां मोहयितुमुद्युक्ता किमेषा द्विजसत्तमाः || ३६ ||

तद्वाहुयुगलं कान्तं मृणालयुगलायतम् |
मृदुस्निग्धं रराजातिकान्तितोयप्रवाहवत् || ३७ ||

नीलनीरदसङ्काशः केशपाशो मनोहरः |
चमरीबालभारवद्विभाति स्म स्मरप्रियः || ३८ ||

तां वीक्ष्य मदनो देवीं रतिमतिमनोहराम् |
कान्तितोयौघसम्पूर्णा कुचवक्त्राब्जकुड्मलाम् || ३९ ||

वक्त्रपद्मां चारुबाहुमृणालशकलान्विताम् |
भ्रूयुग्मविभ्रमद्व्राततनूर्मिपरिराजिताम् || ४० ||

कटाक्षपातभृङ्गीघां नेत्रनीलोत्पलान्विताम् |
तनुलोमालिशैवालां मनोद्रुमविशातिनीम् || ४१ ||

निम्ननाभिह्रदां दक्षप्रालेयाद्रिसमुद्भवाम् |
गङ्गामिव महादेवो जग्राहोत्फुल्ललोचनः || ४२ ||

उवाच च तदा सक्षं कामो मोदभरान्वितः |
विस्मृत्य शापञ्च तदा विधिदत्तं सुदारुणम् || ४३ ||

मदन उवाच

अनया सहचारिण्या सम्यक् सुन्दररूपया |
समर्थो मोहितुं शम्भुं किमन्यैर्जन्तुभिर्विधो || ४४ ||

यत्र यत्र मया लक्ष्यं क्रियते धनुषोऽनघ |
तत्रानयापि चेष्टव्यं मायया रमणाह्वया || ४५ ||

यदा देवालयं यामि पृथिवीं वा रसातलम् |
तदैषाप्यस्तु सध्रीची सर्वदा चारुहासिनी || ४६ ||

यथा पद्मालया विष्णोर्जलदानां यथा तडित् |
यथा ममैषा भविता प्रजाध्यक्ष सहायिनी || ४७ ||

मार्कण्डेय उवाच

इत्युक्त्वा मदनो देवीं रतिं जग्राह सोत्सुकः |
स्रागरादुत्थितां लक्ष्मीं हृषीकेश इवोत्तमाम् || ४८ ||

रराज स तया सार्धं भिन्नपीतप्रभः स्मरः |
जोमूत इव सन्ध्यायां सौदामिन्या मनोज्ञया || ४९ ||

इति रतिपतिरुच्चैर्मोदयुक्तो रतिं तां हृदि परिजगृहे यां योगदर्शीव विद्याम् |
रतिरपि पतिमग्र्यं प्राप्य तोषञ्च लेभे हरिमिव कमलोत्था पूर्णचन्द्रोपमास्या || ५० ||

इति श्रीकालिकापुराणे रत्युत्पत्तौ तृतीयोऽध्यायः

Kapitel 4

चतुर्थोऽध्यायः

मार्कण्डेय उवाच

ततः प्रभृति धातापि यदेवान्तर्हितः पुरा |
चिन्तयामास सततं शम्भुवाक्यविषार्द्दितः || १ ||

कान्ताभिलाषमात्रं मे दृष्ट्वा शम्भुरगर्हयत् |
मुनीनां पुरतः कस्मात् स दारान् संग्रहीष्यति || २ ||

का वा भवित्री तज्जायाका च तन्मनसि स्थिता |
योगमार्गमवष्टव्य तस्य मोहं करिष्यति || ३ ||

मन्मथोऽपि समर्थो नो भविष्यत्यस्य मोहने |
नितान्तयोगी रामाणां नामापि सहते न सः || ४ ||

अगृहीतेषु दारेषु हरेण कथमादितः |
मध्येऽन्ते च भवेत् सृष्टिस्तद्वधो नान्यकारितः || ५ ||

केचिद्भविष्यन्ति भुवि मया बाध्या महाबलाः |
केचिद्विष्णोर्वारणीयाः केचिच्छम्भोरुपायतः || ६ ||

संसारविमुखे शम्भौ तथैकान्तविरागिणि |
अस्मदृते न कर्मान्यत् करिष्यति न संशयः || ७ ||

चिन्तयन्निति लोकेशो ब्रह्मा लोकपितामहः |
पुनर्द्ददर्श भूमिष्ठान् दक्षादीन् वियति स्थितः || ८ ||

रतिद्वितीयं मदनं मोदयुक्तं निरीक्ष्य च |
पुनस्तत्र गतः प्राह सान्त्वयन् पुष्पसायकम् || ९ ||

ब्रह्मोवाच

अनया सहचारिण्या राजसे त्वं मनोभव |
एषा च भवता पत्या युक्ता संशोधते धृशम् || १० ||

यथा श्रिया हृषीकेशो यथा तेन हरिप्रिया |
क्षणदा विधुना युक्ता तया युक्तो यथा विधुः || ११ ||

तथैव युवयोः शोभा दाम्पत्यञ्च पुरस्कृतम् |
अतस्त्वं जगतः केतुर्विश्वकेतुर्भविष्यसि || १२ ||

जगद्धिताय वत्स त्वं मोहयस्व पिणाकिनम् |
यथा सुखमनाः शम्भुः कुर्याद्दारपरिग्रहम् || १३ ||

विजने स्निग्धदेशे च पर्वतेषु सरित्सु च |
यत्र यत्र प्रयातीशस्तत्र तत्रानया सह || १४ ||

मोहयस्व यतात्मानं वनिताविमुखं हरम् |
त्वदृते विद्यते नान्यः कश्चिदस्य विमोहकः || १५ ||

भूते हरे सानुरागे भवतोऽपि मनोभव |
शापोपशान्तिर्भविता तस्मादात्महितं कुरु || १६ ||

सानुरागो वरारोहां यदीच्छति मनोभव |
तदा तवोपभोगाय स त्वां सम्भावयिष्यति || १७ ||

तस्माज्जगद्धिताय त्वं यतस्व हरमोहने |
शिवस्य भव केतुस्त्वं मोहयित्वा महेश्वरम् || १८ ||

मार्कण्डेय उवाच

इति श्रुत्वा वचस्तस्य ब्रह्मणः परमात्मनः |
उवाच मन्मथस्तथ्यं ब्रह्माणं जगतो हितम् || १९ ||

मन्मथ उवाच

करिष्येऽहं तव विभो वचनाच्छम्भुमोहनम |
किन्तु योषिन्महास्त्रं मे तत्र कान्तां प्रभो सृज || २० ||

मया सम्मोहिते शम्भौ यया तस्यानुमोहनम् |
कार्यं मनोरमां रामां तां निदेशय लोकभृत् || २१ ||

तामहं नहि पश्यामि यया तस्यानुमोहनम् |
कर्तव्यमधुना धातस्तत्रोपायं तथा कुरु || २२ ||

मार्कण्डेय उवाच

एवंवादिनि कन्दर्पे धाता लोकपितामहः |
कुर्या सम्मोहनीं योषामिति चिन्तां जगामह || २३ ||

चिन्ताविष्टस्य तस्याथ निःश्वासो यो विनिःसृतः |
तस्माद्वसन्तः संजातः पुष्पव्रातविभूषितः || २४ ||

चूताङ्कुरान् मुकुलितान् विभ्रद् भ्रमरसंहतिम् |
किंशुकान् सारसान् रेजे प्रफुल्ल इव पादपः || २५ ||

शोणराजीवसंकाशः फुल्लतामरसेक्षणः |
सन्ध्योदिताखण्डशशिप्रतिमास्यः सुनासिकः || २६ ||

शङ्खवच्छ्रवणावर्तः श्यामकुञ्चितमूर्द्धजः |
सन्ध्यांशुमालिसदृशकुण्डलद्वयमण्डितः || २७ ||

प्रमत्तमातङ्गगतिर्विस्तीर्णहृदयस्तलः |
पीनस्थूलायतभुजः कठोरकरयुग्मकः || २८ ||

सुवृत्तोरुकटीजङ्घः कम्बुग्रीवोन्नतांसकः |
गूढजत्रुः पीनवक्षाः सम्पूर्णः सर्वलक्षणैः || २९ ||

तादृशेऽथ समुत्पन्ने सम्पूर्णः कुसुमाकरे |
ववौ वायुः ससुरभिः पादपा अपि पुष्पिताः || ३० ||

पिकाश्च नेदुः शतशः पञ्चमं मधुरस्वराः |
प्रफुल्लपद्मा अभवन् सरस्यः पुष्टपुष्कराः || ३१ ||

तमुत्पन्नमवेक्ष्याथ तथा तादृसमुत्तमम् |
हिरण्यगर्भो मदनं जगाद मधुरं वचः || ३२ ||

ब्रह्मोवाच

एष मन्मथ ते मित्रं सदा सहचरो भवेत् |
आनुकूल्यं तव कृते सवदैव करिष्यति || ३३ ||

यथाग्नेः श्वसनो मित्रं सर्वत्रोपकरोति च |
तथायं भवतो मित्रं सदा त्वामनुयास्यति || ३४ ||

वसतेरन्तहेतुत्वाद् वसन्ताख्यो भवत्वयम् |
तवानुगमनं कर्म तथा लोकानुरञ्जनम् || ३५ ||

असौ वसन्तः शृङ्गारो वसन्ते मलयानिलः |
भवन्तु सुहृदो भावाः सदा त्वद्वशवर्तिनः || ३६ ||

बिब्बोकाद्यास्तथा हावाश्चतुःषष्टिकलास्तथा |
कुर्वन्तु रत्याः सौहृद्यं सुहृदस्ते यथा तव || ३७ ||

एभिः सहचरैः काम वसन्तप्रमुखैर्भवान् |
अनया सहचारिण्या त्वद्युक्तपरिवारया || ३८ ||

मोहयस्व महादेवं कुरु सृष्टिं सनातनीम् |
यथेष्टदेशं गच्छ त्वं सर्वः सहचरैर्वृतः |
अहं तां भावयिष्यामि यो हरं मोहयिष्यति || ३९ ||

एवमुक्तोऽथ मदनः सुरज्येष्ठेन हर्षितः |
जगाम सगणस्तत्र सपत्न्यनुचरस्तदा || ४० ||

दक्षं प्रणम्य तान् सर्वान् मानसानभिवाद्य च |
यत्रास्ति शम्भुर्गतवांस्तत्स्थानं मन्मथस्तदा || ४१ ||

तस्मिन् गते सानुचरेऽथ मन्मथे शृङ्गारभावादियुते द्विजोत्तमाः |
प्रोवाच दक्षं मधुरं पितामहः सार्धं मरीच्यत्रिमुखैर्मुनीश्वरैः || ४२ ||

इति श्रीकालिकापुराणे वसन्तोत्पत्तौ चतुर्थोऽध्यायः || ४ ||

Kapitel 5

पञ्चमोऽध्यायः

मार्कण्डेय उवाच

अथ ब्रह्मा तदोवाच दक्षाय सुमहात्मने |
मरीचिप्रमुखेभ्यश्च वचनञ्चेदमञ्जसा || १ ||

ब्रह्मोवाच

भवित्री शम्भुपत्नी का का तं सन्मोहयिष्यति |
इति सञ्चिन्तयन् कान्तां न स्थिरीकर्तुमुत्सहे || २ ||

विष्णु मायामृते दक्ष महामायां जगन्मयीम् |
नान्या तन्मोहकर्त्री स्यात् सन्ध्यासावित्र्युमा ऋते || ३ ||

तस्मादहं विष्णुमायां योगनिद्रां जगत्प्रसूम् |
स्तौमि सा चारुरूपेण शंकरं मोहयिष्यति || ४ ||

भवांस्तु दक्ष तामेव यजतां विश्वरूपिणीम् |
यथा तव सुता भूत्वा हरजाया भविष्यति || ५ ||

मार्कण्डेय उवाअ

एवं वचनमाकर्ण्य ब्रह्मणः परमात्मनः |
उवाच दक्षह् स्रष्टारं मरीच्यादिभिरीरितः || ६ ||

दक्ष उवाच

यथात्थ भगवंस्तथ्यं त्वं लोकेश जगद्धितम् |
तत् करिष्यामहे सम्यग् यथा स्यात्तन्मनोहरा || ७ ||

तथा तथा भविष्यामि यथा मम सुता स्वयम् |
विष्णुमाया भवेत् पत्नी भूत्वा शम्भोर्महात्मनः || ८ ||

मार्कण्डेय उवाच

एवमेवेति तैरुक्तं मरीचिप्रमुखैस्तदा |
यष्टुं दक्षः समारेभे महामायां जगन्मयीम् || ९ ||

क्षीरोदोत्तरतीरस्वस्तां कृत्वा हृदयस्थिताम् |
तपस्तप्तुं समारेभे द्रष्टुं प्रत्यक्षतोऽम्बिकाम् || १० ||

दिव्यवर्षेण दक्षोऽपि सहस्राणां त्रयः समाः |
तपश्चचार नियतः संयतात्मा दृढव्रतः || ११ ||

मारुताशी निराहारो जलाहारो च पर्णभुक् |
एवं निनाय तत्कालं चिन्तयंस्तां जगन्मयीम् || १२ ||

गते दक्षे तपः कर्तुं ब्रह्मा सर्वजगत्पतिः |
जगाम मन्दराभ्यासं पुण्यात्पुण्यतरं वरम् || १३ ||

तत्र गत्वा जगद्धात्रीं विष्णुमायां जगन्मयीम् |
तुष्टाव वाग्भिरर्थ्याभिरेकतानं शतं समाः || १४ ||

ब्रह्मोवाच

विद्याविद्यात्मिकां शुद्धां निरालम्बां निराकुलाम् |
स्तौमि देवीं जगद्धात्रीं स्थूलाणीयः स्वरूपिणीम् || १५ ||

यस्या उदेति च जगत्प्रधानाख्यं जगत्परम् |
यस्यास्तदंशभूतां त्वां स्तौमि निद्रां सनातनीम् || १६ ||

त्वं चितिः परमानन्दा परमात्मस्वरूपिणी |
शक्तिस्त्वं सर्वभूताना त्व सर्वेषां च पावनी || १७ ||

त्वं सावित्री जगद्धात्री त्व सन्ध्या त्व रतिर्धृतिः |
त्वं हि ज्योति स्वरूपेण ससारस्य प्रकाशिनी || १८ ||

तथा तमःस्वरूपेण च्छादयन्ती सदा जगत् |
त्वमेव सृष्टिरूपेण ससारपरिपूरणी || १९ ||

स्थितिरूपेण च हरेर्जगतां च हितेषिणी |
तथैवान्तस्वरूपेण जगतामन्तकारिणी || २० ||

त्वं मेधा त्वं महामाया त्वं स्वधा पितृमोदिनी |
त्वं स्वाहा त्वं नमस्कारवषट्कारौ तथा स्मृतिः || २१ ||

त्वं पुष्टिस्त्वं धृतिर्मैत्री करुणा मुदिता तथा |
त्वमेव लज्जा त्वं शान्तिस्त्वं कान्तिर्जगदीश्वरी || २२ ||

महामाया त्वं च स्वाहा स्वधा च पितृदेवता |
या सृष्टिशक्तिरस्माकं स्थितिशक्तिश्च या हरेः || २३ ||

अन्तशक्तिस्तथेशानी सा त्वं शक्तिः सनातनि || २४ ||

एका त्वं द्विविधा भूत्वा मोक्षसंसारकारिणी |
विद्याविद्यास्वरूपेण स्वप्रकाशाप्रकाशतः || २५ ||

त्वं लक्ष्मीः सर्वभूतानां त्वं छाया त्वं सरस्वती |
त्रयीमयी त्रिमात्रा त्वं सर्वभूतस्वरूपिणी || २६ ||

उद्गीतिः सामवेदस्य या पितृगणरञ्जनी |
त्वं वेदिः सर्वयज्ञानां सामिधेनी तथा हविः || २७ ||

यदव्यक्तमनिर्देश्यं निष्कलं परमात्मनः |
रूपं तथैव तन्मात्रं सकलं च जगन्मयम् || २८ ||

या मूर्त्तिर्वि रता सर्वधरित्रो बिभ्रती क्षितिम् |
सा त्वं विश्वम्भरे लोके शक्तिभूतिप्रदा सदा || २९ ||

त्वं तक्ष्मीश्चेतना कान्तिस्त्वं पुष्टिस्त्वं सनातनी |
त्वं कालरात्रिस्त्वं मुक्तिः शान्तिः प्रज्ञा तथा स्मृतिः || ३० ||

संसारसागरोत्तारतरणि सुखमोक्षदे |
प्रसीद सर्वजगतां त्वं गतिस्त्वं मतिः सदा || ३१ ||

त्वं नित्या त्वमनित्या च त्वं चराचरमोहिनी |
त्वं सन्धिनी सर्वयोगसाङ्गोपाङ्गविभाविनी || ३२ ||

चिन्ता कीर्तिर्यतीनां त्वं त्वं तदष्टाङ्गसंयुता |
त्वं खड्गिनी शूलिनी च चक्रिणी घोररूपिणी || ३३ ||

त्वमीश्वरी जनानां त्वं सर्वानुग्रहकारिणी |
विश्वादिस्त्वमनादिस्त्वं विश्वयोनिरयोनिजा |
अनन्ता सर्वजगतस्त्वमेवैकान्तकारिणी || ३४ ||

नितान्तनिर्मला त्वं हि तामसीति च गीयसे |
तं हिंसा त्वमहिंसा च त्वं काली चतुरानना || ३५ ||

त्वं परा सर्वजननी दमनी दामिनी तथा |
त्वययेव लीयते विश्वं भाति तत्त्वं तद्बिभर्त्ति च || ३६ ||

त्वं सृष्टिहीना त्वं सृष्टिस्त्वमकर्णापि सश्रुतिः |
तपस्विनी पाणिपादहीना त्वं नितरां ग्रहा || ३७ ||

त्वं द्वौस्त्वमापस्त्वं ज्योतिर्वायुस्त्वं च नभो मनः |
अहंकारोऽपि जगतामष्टधा प्रकृतिः कृतिः || ३८ ||

जगन्नाभिर्मेरुरूपधारिणी नालिकापरा |
परापरात्मिका शुद्धा माया मोहातिकारिणी || ३९ ||

कारणं कार्यभूतञ्च सत्यं शान्तं शिवाशिवे |
रूपाणि तव विश्वार्थे रागवृक्षफलानि च || ४० ||

नितान्तह्रस्वा दीर्घा च नितान्ताणुबृहत्तनुः |
सूक्ष्माप्यखिललोकस्य व्यापिनी त्वं जगन्मयी || ४१ ||

मानहीना विमानातिविमानोन्मानसम्भवा |
यदष्टिव्यष्टिसम्भोगरागादिगलिताशया |
तत्ते महिम्नि तद्रूपं तव भ्रान्त्यादिकं च यत् || ४२ ||

इष्टानिष्टविपाकज्ञा यथेष्टानिष्टकारणम् |
सर्गादिमध्यान्तमयं निम्नं रूपं तथैव च || ४३ ||

विचाराष्टाङ्गयोगेन सम्पाद्यैवं मुहुर्मुहुः |
यत् स्थिरीक्रियते तत्त्वं तत्ते रूपं सनातनम् || ४४ ||

बाह्याबाह्ये सुखं दुःखं ज्ञानाज्ञाने लयालयौ |
उपतापस्तथा शान्तिर्भूतिस्त्वं जगतः पतेः || ४५ ||

यस्याः प्रभावं नो वक्तुं शक्नोति भुवनत्रये |
तयैव सन्मोहकरी सा त्वं किं स्तूयसे मया || ४६ ||

योगनिद्रा महानिद्रा मोहनिद्रा जगन्मयी |
विष्णुमाया च प्रकृतिः कस्त्वां स्तुत्या विभावयेत् || ४७ ||

मम विष्णोः शंकरस्य या वपुर्वहनात्मिका |
तस्याः प्रभावं को वक्तुं गुणान् वेत्तुं च कः क्षमः || ४८ ||

प्रकाशकरणज्योतिःस्वरूपान्तरगोचरा |
त्वमेव जङ्गमस्थेयरूपैका बाह्यगोचरा || ४९ ||

प्रसीद सर्वजगतां जननी स्त्रीस्वरूपिणी |
विश्वरूपिणी विश्वेशे प्रसीद त्वं सनातनि || ५० ||

मार्कण्डेय उवाच

एवं संस्तूयमाना सा योगनिद्रा विरिञ्चिना |
आविर्बभूव प्रत्यक्षं ब्रह्मणः परमात्मनः || ५१ ||

स्निग्धाञ्जनद्युतिश्चारुरूपात्तुङ्गा चतुर्भुजा |
सिंहस्था खड्गनीलाब्जहस्ता मुक्तकचोत्करा || ५२ ||

समक्षमथ तां वीक्ष्य स्रष्टा सर्वजगद्गुरुः |
भक्त्या विनम्रतुङ्गांसस्तुष्टाव च ननाम च || ५३ ||

ब्रह्मोवाच

नमो नमस्ते जगतः प्रवृत्तिनिवृत्तिरूपे स्थितिसर्गरूपे |
चराचराणां भवती च शक्तिः सनातनी सर्वविमोहनीति || ५४ ||

यः श्रीः सदा केशवमूर्तिमाया विश्वम्भरा या सकलं बिभर्ति |
ह्रीर्योगिनी या महिता मनोज्ञा सा त्वं नमस्ते परमात्मसारे || ५५ ||

यामादिपूर्वे हृदि योगिनो यां विभावयन्ति प्रमितिप्रतीताम् |
प्रकाशशुद्धादियुतां विराणां सा त्वं हि विद्या विविधावलम्बा || ५६ ||

कूटस्थमव्यक्तमचिन्त्यरूपं त्वं बिभ्रती कालमयं जगन्ति |
विकारबीजं प्रकरोषि नित्यं प्रत्नानि न्यूतान्यथ मध्यमानि || ५७ ||

सत्त्वं रजोऽथो तम इत्यमीषां विकारहीना समवस्थितिर्या |
सा त्वं गुणानां जगदेकहेतुर्बाह्यान्तरालं भवतीव याति || ५८ ||

अशेषजगतां बीजे ज्ञेयज्ञानस्वरूपिणि |
जगद्धिताय जगतां विष्णुमाये नमोऽस्तुते || ५९ ||

इत्याकर्ण्य वचस्तस्य काली लोकविमोहिनी |
ब्रह्माणमूचे जगतां स्रष्टारं घनशब्दवत् || ६० ||

देव्युवाच

ब्रह्मन् किमर्थं भवता स्तुताहमवधारय |
उच्यतां यदधृष्त्योऽस्ति तच्छ्रीघ्रं पुरतो मम || ६१ ||

प्रत्यक्षं मयि जातायां सिद्धिः कार्यस्य निश्चिता |
तस्मात्ते वाञ्छितं ब्रूहि यत् करिष्यामि भाविता || ६२ ||

ब्रह्मोवाच

एकश्चरति भूतेशो न द्वितीयां समीहते |
तं मोहय यथा दारान् स्वयं स च जिघृक्षति || ६३ ||

त्वदृते तस्य नो काचिद् भविष्यति मनोहरा |
तस्मात्त्वमेकरूपेण भवस्य भव मोहनी || ६४ ||

यथा धृतशरीरा त्वं लक्ष्मीरूपेण केशवम् |
आमोदयसि विश्वस्य हितायैतं तथा कुरु || ६५ ||

कान्ताभिलाषमात्रं मे निनिन्द वृषभध्वजः |
कथं पुनः स वनितां स्वेच्छया संग्रहीष्यति || ६६ ||

हरेऽगृहीतकान्ते तु कथं सृष्टिः प्रवर्तते |
आद्यन्तमध्यहेतौ च तस्मिञ्छम्भौ विरागिणि || ६७ ||

इति चिन्तापरो नाहं त्वदन्यं शरणन्त्विह |
लब्धवांस्तेन विश्वस्य हितायैतत् कुरुष्व मे || ६८ ||

न विष्णुरस्य मोहाय न लक्ष्मीर्न मनोभवः |
न चाप्यहं जगन्मातस्तस्मात् त्वं मोहयेश्वरम् || ६९ ||

कीर्तिस्त्वं सर्वभूतानां यथा त्वं ह्रीर्यतात्मनाम् |
यथा विष्णोः प्रियैका त्वं तथा सम्मोहयेश्वरम् || ७० ||

मार्कण्डेय उवाच

अथ ब्रह्माणमाभाष्य काली योगमयी पुनः |
यदुवाच महाभागास्तच्छृण्वन्तु द्विजोत्तमाः || ७१ ||

इति श्रीकालिकापुराणे कालीस्तुतौ पञ्चमोऽयायः |

Kapitel 6

षष्ठोऽध्यायः

देव्युवाच

यदुक्तं भवता ब्रह्मन् समस्तं सत्यमेव तत् |
मदृते मोहयित्रीह शंकरस्य न विद्यते || १ ||

हरेऽगृहीतदारे तु सृष्टिर्नैषा सनातनी |
भविष्यतीति तत् सत्यं भवता प्रतिपादितम् || २ ||

मयापि च महान् यत्नो विद्यतेऽस्य जगत्पतेः |
त्वद्वाक्याद् द्विगुणो मेऽद्य प्रयत्नोऽभूत् सुनिर्भरः || ३ ||

अहं तथा यतिष्यामि यथा दारपरिग्रहम् |
हरः करिष्यत्यवशः स्वयमेव विमोहितः || ४ ||

चार्वी मूर्तिमहं धृत्वा तस्यैव वशवर्तिनी |
भविष्यामि महाभाग यथा विष्णोर्हरिप्रिया || ५ ||

यथा सोऽपि ममैवेह वशवर्ती सदा भवेत् |
तथा चाहं करिष्यामि यथेतरजनं हरम् || ६ ||

प्रतिसर्गादि मध्यं तमहं शम्भुं निराकुलम् |
स्त्रीरूपेणानुयास्यामि विशेषेणान्यतो विधे || ७ ||

उत्पन्ना दक्षजायायां चारुरूपेण शंकरम् |
अहं सभाजयिष्यामि प्रतिसर्गं पितामह || १२ ||

मार्कण्डेय उवाच

इति तस्मै समाभाष्य ब्रह्मणे द्विजसत्तमाः |
वीक्ष्यमाणा जगत्स्रष्ट्रा तत्रैवान्तर्दधे ततः || १३ ||

तस्यामन्तर्हितायान्नु धाता लोकपितामहः |
जगाम तत्र भगवान् स्थितो यत्र मनोभवः || १४ ||

मुदितोऽत्यर्थमभवन्महामायावचः स्मरन् |
कृतकृत्यं तदात्मानं मेने च मुनिपुङ्गवाः || १५ ||

अथ दृष्ट्वा महात्मानं विरञ्चि मदनस्तथा |
गच्छन्तं हंसयानेन चाभ्युत्तस्थौ त्वरान्वितः || १६ ||

आसन्नं तमथासाद्य हर्षोत्फुल्लविलोचनः |
ववन्दे सर्वलोकेशं मोदयुक्तं मनोभवः || १७ ||

अथाह भगवान् धाता प्रीत्या मधुरगद्गदम् |
मदनं मोदयन् सूक्तं यद् देव्या विष्णुमायया || १८ ||

ब्रह्मोवाच

यदाह वत्स शर्वस्य मोहने त्वं पुरा वचः |
अनुमोहनकर्त्री या तां सृजेति मनोभव || १९ ||

तदर्थं संस्तुता देवी योगनिद्रा जगन्मयी |
एकतानेन मनसा मया मन्दरकन्दरे || २० ||

स्वयमेव तया वत्स प्रत्यक्षीभूतया मम |
तुष्टयाङ्गीकृतं शम्भुर्मोहनीयो मयेति वै || २१ ||

तया च दक्षभवने स समुत्पन्नया हरः |
मोहनीयस्तु न चिरादिति सत्यं मनोभव || २२ ||

मदन उवाच

ब्रह्मन् का योगनिद्रेति विख्याता या जगन्मयी |
कथं तस्या हरो वश्यः कार्यस्तपसि सम्स्थितः || २३ ||

किम्प्रभावाथ सा देवी का वा सा कुत्र संस्थिता |
तदहं श्रोतुमिच्छामि त्वत्तो लोकपितामह || २४ ||

यस्य त्यक्तसमाधेस्तु न क्षणं दृष्टिगोचरे |
शक्नुमोऽपि वयं स्थातुं तं कस्मात् सा विमोहयेत् || २५ ||

ज्वलदग्निप्रकाशाक्षं जटाराजिकरालितम् |
शूलिनं वीक्ष्य कः स्थातुं ब्रह्मन् शक्नोति तत्पुरः || २६ ||

तस्य तादृक्स्वरूपस्य सम्यङ्मोहनवाञ्छया |
मयाभ्युपेतं तां श्रुतु महमिच्छामि तत्त्वतः || २७ ||

मार्कण्डेय उवाच

मनोभवस्य वचनं श्रुत्वाथ चतुराननः |
विवक्षुरपि तद्वाक्यं श्रुत्वानुत्साहकारणम् || २८ ||

शर्वस्य मोहने ब्रह्मा चिन्ताविष्टो भवन्नहि |
समर्थो मोहयितुमिति निःश्वास मुहुर्मुहुः || २९ ||

निःश्वासमारुतात्तस्य नानारूपा महाबलाः |
जाता गणा लोलजिह्वा लोलाश्चाति भयंकराः || ३० ||

तुरंगवदनाः केचित् केचिद् गजमुखास्तथा |
सिंहव्याघ्रमुखाश्चान्ये श्ववराहखराननाः || ३१ ||

ऋक्षमार्जारदवदनाः शरभास्याः शुकाननाः |
प्लवगोमायुवक्त्राश्च सरीसृपमुखाः परे || ३२ ||

गोरूपा गोमुखाः केचित्तथा पक्षिमुखाः परे |
महादीर्घा महाह्रस्वा महास्थूला महाकृशाः || ३३ ||

पिङ्गाक्षा विरालाक्षाश्च त्र्यक्षैकाक्षा महोदराः |
एककर्णास्त्रिकर्णाश्च चतुष्कर्णास्तथा परे || ३४ ||

स्थूलकर्णा महाकर्णा बहुकर्णा विकर्णकाः |
दीर्घाक्षाः स्थूलनेत्राश्च सूक्ष्मनेत्रा विदृष्टयः || ३५ ||

चतुष्पादाः पञ्चपादास्त्रिपादैकपदास्तथा |
ह्रस्वपादा दीर्घपादाः स्थूलपादा महापदाः || ३६ ||

एकहस्ताश्चतुर्हस्ता द्विहस्तास्त्रिशयास्तथा |
विहस्ताश्च विरूपाक्षा गोधिकाकृतयः परे || ३७ ||

मनुष्याकृतयः केचिच्छुशुमारमुखास्तथा |
क्रौञ्चाकारा वकाकारा हंससारसरूपिणः |
तथैव मद्गुकुररकङ्ककाकमुखास्तथा || ३८ ||

अर्द्धनीला अर्द्धरक्ताः कपिलाः पिङ्गलास्तथा |
नीलाः शुक्लास्तथा पीता हरिताश्चित्ररूपिणः || ६९ ||

अवादयन्त ते शङ्खान् पटहान् परिवादिनः |
मृदङ्गान् डिडिमांश्चैव गोमुखान् पणवांस्तथा || ४० ||